Масавае капіраванне гэтага DVD настойліва заахвочваецца; заяўленая мэта выдаўцоў — дасягнуць
найшырэйшага распаўсюджвання. З павагай, Neue Impulse e.V.
У наступным фільме паказана сапраўдная гісторыя развіцця грошай і недахопы грашова-крэдытнай сістэмы.
Любая падабенства з рэальнымі падзеямі і асобамі не з'яўляецца ні выпадковым, ні ненаўмысным.
«Нойе імпульс» e.V. прадстаўляе
Пры шчодрай падтрымцы secret.tv, Kopp Verlag, CreVid.de
Прадзюсар Майкл Кент
Гісторыя пра ювеліра Фабіяна
чаму паўсюль не хапае грошай
Дай мне свет плюс 5% або
Паводле тэксту Лары Ханігана
Рысункі Ральфа Алекса Фіхтнера
Расказчык Кай Ташнер
Рэжысура і анімацыя Крыстаф Леман
Фабіян быў узрушаны, калі практыкаваўся са сваёй прамовай, якую меў зрабіць на наступны дзень перад вялікай натоўпам.
Ён заўсёды імкнуўся да ўлады і прэстыжу.
Цяпер яго мара хутка здзейсніцца.
Фабіян быў майстрам, які працаваў з золатам і срэбрам, вырабляючы ўпрыгожанні, але яму
ўжо не падабалася зарабляць на жыццё працай.
Ён шукаў захаплення ад незвычайнага, выкліку.
І вось ягоны грандыёзны план быў на парозе здзяйснення.
На працягу стагоддзяў прамы абмен таварамі быў звычайнай формай гандлю.
Тыя, хто меў сям'ю, якую трэба было накарміць, або спраўляліся з гэтай задачай цалкам за кошт уласнай сельскагаспадарчай
працы і жывёлагадоўлі, або спецыялізаваліся на пэўным рамястве.
Лішак ад нашай уласнай вытворчасці абменьваўся на лішак іншых.
Рыначная плошча была ажыўленым цэнтрам грамадскага жыцця.
Нягледзячы на пыл і шум, рознакаляровая мітусня ў цэлым карысталася папулярнасцю, бо
заўсёды можна было пачуць шмат новага і цікавага.
Аднак апошнім часам, здавалася, трыбаць і спрэчкі пачалі нарастаць.
Навошта марнаваць на гэта словы?
Настаў час стварыць лепшую сістэму.
Звычайна людзі былі ў добрай галаве і атрымлівалі асалоду ад пладоў сваёй працы.
Форма ўрада была надзвычай простай.
У кожным муніцыпалітэце быў абраны грамадзянскі савет, задача якога заключалася ў
забеспячэнні і гарантаванні свабод і правоў асобы.
Нікога нельга прымусіць рабіць што-небудзь супраць ягонай волі, як па падбухторцы асобнага чалавека, так і групы.
Гэта была адзіная мэта ўрада, і кожны абраны мэр атрымліваў гатовую падтрымку сваёй супольнасці.
Аднак дзень рынку выявіў шэраг праблем, якія было няпроста пераадолець.
Якая была каштоўнасць нажа?
Ці трэба заплаціць за гэта адным ці двума кошыкамі кукурузы?
Ці каштавала карова даражэй за ручную каляску?
Дзе быў мерны брусок?
Ніхто не мог прыдумаць лепшай сістэмы.
Фабіян абвясціў народу: «У мяне ёсць рашэнне нашых праблем з бартэрам».
Усе суграмадзяне былі запрошаны на вялікі сход.
На гарадской плошчы сабралася велізарная натоўп.
Фабіян растлумачыў сваю новую сістэму, якую ён назваў «Грошы».
Паколькі пытанне гучала даволі шматабяцальна, людзі з цікавасцю спыталі ў яго, як будзе вырашана гэтая замена.
Золата, якое я звычайна выкарыстоўваю для вырабу ювелірных вырабаў, — вельмі каштоўны метал, сказаў ён.
Ён не ржавее, не змяняе колер і мае неабмежаваны тэрмін захоўвання.
Таму я зроблю некалькі манет з золата і кожную з іх назаву талерам.
Ён патлумачыў аўдыторыі, што каштоўнасць талера неўзабаве стабілізуецца, і што выкарыстанне грошай у якасці сродку
абмену будзе значна больш практычным, чым прамы абмен таварамі.
Адзін з удзельнікаў Грамадзянскага сходу адзначыў, што некаторыя людзі маглі б лёгка самі здабываць золата і рабіць з яго манеты.
У Фабіяна ўжо быў гатовы адказ.
Гэта было б несправядліва.
Вядома, у якасці законнага плацежнага сродку прымаюцца толькі манеты, зацверджаныя ўрадам.
Штамп пастаўлены ў мэтах бяспекі.
Аўдыторыя палічыла гэта цалкам праўдападобным, і было прапанавана, каб кожны спачатку атрымаў аднолькавую колькасць манет.
Аднак свечнік умяшаўся, заявіўшы, што ён мае права на большую частку талераў, бо ўсе карысталіся яго свечкамі.
Ні ў якім разе, крыкнуў адзін з фермераў, бо без ежы ўсе галадамі пагінуць.
Большая частка талераў, безумоўна, павінна пайсці фермерам.
Гэта спачатку прывяло да агульнай сваркі.
Фабіян дазволіў людзям паспрачацца паміж сабой некаторы час і нарэшце раскрыў ім ашаламляльнае рашэнне.
Паколькі вы не можаце пагадзіцца, я прапаную вам на гэты час атрымаць ад мяне ўсе неабходныя вам талары.
Тэарэтычна няма верхняй мяжы, але, вядома, вы павінны мець магчымасць мне гэту суму вярнуць.
Чым больш талераў вы атрымаеце ад мяне, тым больш вам давядзецца вярнуць у канцы года.
Добра, — сказалі суграмадзяне, — а што з гэтага вам?
Паколькі я прадастаўляю вам паслугу, — растлумачыў Фабіян, — а менавіта пастаўку грошай, я маю права на ўзнагароду.
Скажам, што за кожныя 100 талераў, якія я табе пазычаю, я атрымліваю назад 100 талераў плюс
5 талераў за кожны наступны год запазычанасці.
Гэтыя пяць талераў — мая плата за арэнду, і мы будзем называць гэтую плату працэнтамі.
Здавалася, іншага шляху не было, а 5% здаваліся ўмеранай патрабаваннем.
Прыходзьце ў наступную пятніцу, і мы пачнём.
Фабіян не марнуючы часу, правёў наступныя некалькі дзён і начэй, вырабляючы манеты.
Праз тыдзень людзі стаялі ў чарзе каля яго крамы.
Пасля таго, як грамадзянскі савет агледзеў і зацвердзіў манеты, першыя грамадзяне адбілі свае першыя талеры.
Некаторыя спачатку хацелі толькі некалькі талераў, каб выпрабаваць незнаёмую сістэму.
Вельмі хутка новы сродак абмену стаў вельмі папулярным, так што кошт усіх тавараў ацэньваўся ў золатавых манетах або талерах.
Гэтае значэнне было цаной прадукту, а цана ў асноўным грунтавалася на колькасці працы, затрачанай на яго вытворчасць.
Калі патрабавалася шмат працы, то бралася высокая цана.
Аднак тое, што можна было вырабіць амаль без высілкаў, было танным.
У адным з гарадоў краіны жыў чалавек па імені Албан.
Ён быў адзіным гадзіннікавым майстрам.
Яго кліенты былі гатовыя заплаціць высокую цану за яго гадзіннікі.
Але тады з'явіўся іншы чалавек, які таксама вырабляў гадзіннікі і прапаноўваў іх па
больш нізкай цане, каб павялічыць свае продажы.
Альбан быў вымушаны знізіць цэны, каб не страціць усіх сваіх кліентаў канкурэнтам з больш нізкімі цэнамі.
Неўзабаве цэны стабілізаваліся на спрыяльным для кліентаў узроўні, бо абодва гадзіннікавыя майстры імкнуліся
прапанаваць найлепшую магчымую якасць па самых выгадных цэнах.
Гэта была сапраўдная і сумленная свабодная канкурэнцыя.
Тое ж самае прынцып неўзабаве распаўсюдзіўся на ўсе сектары.
Будаўнічая галіна, транспартны сектар, сельская гаспадарка, нават бухгалтары і любая іншая прафесія.
Кліенты мелі свабодны выбар і на сваё меркаванне вырашылі на найлепшую прапанову.
Не існавала штучных ахоўных мер, такіх як канцэсіі або мытныя зборы, якія б перашкаджалі іншым людзям уваходзіць у бізнес.
Жыццёвы ўзровень вырас, і ўрэшце ўсе здзіўляліся, як жыццё было магчымым да ўвядзення грошай.
У канцы года Фабіян пашукаў усіх людзей, якія яму вінаватыя.
У некаторых цяпер было больш, чым яны пазычылі, але гэта таксама азначала, што ў іншых стала менш, бо ў
абарот было пушчана толькі пэўная колькасць манет.
Таму тыя, хто атрымаў прыбытак, вярталі 100 талераў плюс 5 талераў працэнтаў, але часта вымушаны
былі зноў пазычаць грошы, каб застацца ў бізнесе.
Усе астатнія ўпершыню зразумелі, што яны ў доўгу.
Перад тым, як зноў пазычыць ім грошай, Фабіян наклаў іпатэку на маёмасць гэтых людзей для забеспячэння сваіх патрабаванняў.
Цяпер даўжнікі былі не толькі ў доўгу, але і закладзілі свае дамы, таму яны хутка пачалі шукаць пяць
талераў, якія так неверагодна цяжка было здабыць.
Ніхто не разумеў, што грамадства ў цэлым ніколі не зможа вырвацца з гэтай запазычанай пасткі, бо нават калі б усе першапачаткова
выпушчаныя ў абарот талеры былі пагашаны, усё роўна заставалася б недахопу ў 5 талераў гадавых працэнтаў на кожныя 100 талераў.
Ніхто, акрамя Фабіяна, не разумеў, што працэнты ніколі не будуць выплачаны, бо гэтай
дадатковай колькасці манет ніколі не выпускалася.
Было абсалютна непазбежна, што неўзабаве некаторыя людзі акажуцца неплацежаздольнымі.
Ззаду сваёй майстэрні ў Фабіяна была камера схову, куды кліенты любілі пакідаць некаторыя са сваіх манет на захаванне.
За гэта ён браў невялікую плату, якая залежала ад сумы грошай і тэрміну іх захоўвання.
Уладальнік атрымаў чэкі за свае ўзносы.
Пры буйных пакупках было нязручна насіць з сабой шмат золатавых манет, таму паступова завялася звычка
разлічвацца не манетамі, а адным або некалькімі квитанцыямі Фабіяна, якія адпавядалі кошту набытых тавараў.
Гандляры прымалі чэкі як надзейны сродак плацяжу, бо маглі ў любы час аднесці іх да Фабіяна і атрымаць узамен залатыя манеты.
Распіскі пераходзілі з рук у рукі, не патрабуючы перамяшчэння самога золата.
Да квитанцый Фабіяна прыслухоўваліся гэтак жа, як і да саміх залатых манет.
Фабіян неўзабаве зразумеў, што насамрэч амаль ніхто не прыходзіў забіраць залатыя манеты.
І падумаў ён пра сябе: «Цяпер у мяне столькі золата, а я ўсё роўна зарабляю свой хлеб потам твару як рамеснік».
Гэта лухта.
У рэшце рэшт, дзясяткі людзей былі б мне ўдзячныя, калі б ім дазволілі выкарыстоўваць
золата, якое проста тут ляжыць і рэдка хто забірае.
Ён сказаў сабе: «Правільна, золата не маё, але яно ў маіх руках, і гэтага дастаткова».
Навошта мне працягваць біць манеты, калі я магу выкарыстаць некаторыя з манет са сваёй скарбніцы?
Такім чынам, ён пачаў пазычаць залатыя манеты, якія ўжо былі ў яго на захаванні.
Спачатку толькі трохі і вельмі асцярожна, але паступова ўсё смелей і смелей.
Аднойчы Фабіян атрымаў вялікую заяўку на крэдыт.
Ён прапанаваў кліенту: «Чаму б нам не адкрыць рахунак на ваша імя, замест таго каб дастаўляць вам усе гэтыя манеты?»
Я проста выдам вам адпаведную колькасць чэкаў.
Пазычальнік пагадзіўся і, узяўшы стос чэкаў, адправіўся дадому.
Ён атрымаў значны пазык, аднак золата заставалася ў сховішчы.
Калі кліент пайшоў, на твары Фабіяна была шырокая ўсмешка, бо яму ўдалося з'есці пірог і пры гэтым не выкінуць яго назад.
Ён мог пазычыць золата і пры гэтым пакінуць яго ў сваім валоданні.
Сябрам, знаёмым і незнаёмцам, нават ворагам, былі патрэбны грошы на свае справы, і пакуль яны маглі падаць
закладу, не было абмежаванняў на суму, якую можна было пазычыць.
Фабіян змог пазычыць у некалькі разоў большую суму грошай, чым было захоўвана ў яго сейфе, якім
ён нават не валодаў, — проста выдаўшы квитанцыі.
І ўсё было добра, пакуль сапраўдныя ўладальнікі не патрабавалі сваё золата назад і падтрымліваўся давер насельніцтва.
У вялікай кнізе ён вёў дакладны ўлік дэбетавых і крэдытавых аперацый кожнага асобнага кліента.
Пазыкаванне грошай аказалася надзвычай прыбытковай справай.
Сацыяльны статус Фабіяна вырас амаль гэтак жа хутка, як і яго багацце.
Цяпер ён быў важным чалавекам, якому ўсе раўняліся.
У фінансавых справах само яго слова амаль лічылася адкрыццём.
Залатарэзы з іншых гарадоў пачалі цікавіцца яго дзелавымі метадамі, і аднойчы яны ўсе разам пайшлі да яго.
Ён пазнаёміў іх са сваімі метадамі, але падкрэсліў, што сакрэтнасць з'яўляецца неабходнай умовай.
Калі б змову выкрылі, уся сістэма магла б абваліцца, як картковы домік.
Таму было вырашана заснаваць таемнае таварыства.
Кожны ювелір вярнуўся ў свой горад і пачаў арганізоўваць уласны бізнес па пазычанні грошай згодна з інструкцыямі Фабіяна.
Расходныя ордэры Фабіяна цяпер прымаліся гэтак жа, як і яго залатыя манеты, і іх часта змяшчалі ў сейф гэтак жа, як і манеты.
Калі адзін купец хацеў пераслаць другому пэўную плату за дастаўку тавару, ён проста напісаў кароткую інструкцыю Фабіану
перавесці грошы са свайго рахунку на рахунак другога купца.
Фабіян змог унесці неабходныя змены ў рахункі ўсяго за некалькі хвілін.
Гэтая новая сістэма таксама стала вельмі папулярнай.
Напісаныя інструкцыі для такога безнаяўнага плацяжу называліся чэкамі.
На іншым таемным сходзе Фабіян расказаў сваім ювелірам пра новы план.
На наступны дзень яны склікалі сход усіх губернатараў, якія кіравалі асобнымі часткамі краіны.
Фабіян выступіў у якасці прэс-сакратара. «Распаўсюджаныя намі квітанцыі звычайна добра
прымаюцца, але час ад часу іх капіруюць падробшчыкі».
Мы павінны гэтаму пакласці канец.
Губернатары збянтэжана спыталі, што яны могуць зрабіць у сувязі з гэтым.
Фабіян, вядома, меў гатовы адказ. «Я прапаную, каб урад узяў на сябе задачу друкаваць новыя квитанцыі са складанымі ўзорамі
на спецыяльнай паперы, якія мы будзем называць банкнотамі».
Мы, ювеліры, з радасцю пакрываем выдаткі на друк, бо гэта эканоміць нам велізарную колькасць часу пры выдачы чэкаў.
Губернатары больш не выстаўлялі пярэчанняў, бо, вядома, было неабходна абараніць насельніцтва ад
ашуканцаў, а друкаванне банкнот было разумным рашэннем.
«А яшчэ, — сказаў Фабіян, — некаторыя пачалі шукаць золата і вырабляць уласныя залатыя манеты».
Я прапаную прыняць закон, які абавязвае здаваць усе зліткі золата ў абмен на адпаведную кампенсацыю ў выглядзе манет і банкнот.
Гэтую прапанову таксама прынялі, і ўрад надрукаваў вялікую колькасць новых банкнотаў.
На кожным банкноце быў пэўны слова.
Адзін талер, пяць талераў, дзесяць талераў і гэтак далей.
Ювеліры пакрылі мінімальныя выдаткі на друк.
Паколькі было значна зручней насіць з сабой нататкі, насельніцтва было лёгка пераканаць.
Аднак, нягледзячы на іх папулярнасць, новыя банкноты і манеты выкарыстоўваліся толькі
пры каля дзесяці працэнтаў усіх транзакцый.
Статыстыка паказала, што 90 працэнтаў усіх плацежных аперацый ажыццяўляліся з дапамогай чэкаў і банкаўскіх пераводаў.
Затым Фабіян запусціў наступны этап свайго плана.
Дагэтуль кліенты, па сутнасці, плацілі яму невялікую плату за бяспечнае захоўванне сваіх грошай.
Аднак, каб прыцягнуць больш грошай у сховішча, Фабіян прапанаваў ашчадным тры працэнты гадавых па іх укладах.
Большасць людзей лічыла, што ён атрымае ўсяго двухпрацэнтны прыбытак, бо ён быў вядомы тым,
што пазычаў іх грошы пад пяць працэнтаў гадавых.
Дарэчы, ніхто зусім не меў намеру ставіць пад сумнеў метады Фабіяна, бо атрымліваць тры працэнты ўгодкі
было значна лепш, чым дадаткова плаціць за захоўванне.
Дзякуючы вялікай колькасці ашчадных, актывы, якімі кіраваў Фабіян, імкліва раслі.
І зноў ён пазычаў значна большыя сумы, чым фактычна было ў сховішчы ў выглядзе банкнот і манет.
За кожныя 100 талераў гатоўкай у сховішчы ён пазычаў пазычальнікам 200, 300 ці 400 талераў,
а ў некаторых выпадках нават да 900 талераў.
Ён проста павінен быў пераканацца, што суадносіны ніколі не перавышаюць дзевяць да аднаго, бо ў сярэднім адзін
з дзесяці кліентаў хацеў атрымаць сваю пазыку гатоўкай.
Тым не менш, Фабіян змог атрымаць поўных 45 талераў працэнтаў з 900 талераў кніжных грошай,
якія ён пазычыў у выглядзе простых вексаляў.
Гэта пяць працэнтаў ад 900 талераў.
А Фابیян пакінуў сабе 45 талераў у якасці працэнтаў.
Іншыя ювеліры зрабілі тое ж самае.
Усе яны стварылі грошы з нічога.
Проста асадкай, і на дадатак яшчэ і працэнты патрабавалі.
Вядома, яны самі не рабілі грошы, а замоўлялі ўраду друкаваць банкноты ці каваць манеты, якія потым размяркоўваліся ювелірамі.
Фабіян аплаціў толькі выдаткі на друк.
Тым не менш, яны стваралі грошы з нічога, выдаючы пазыкі, а потым спаганялі за іх працэнты.
Большасць людзей лічыла, што ўрад адказвае за забеспячэнне грашовай масы.
Яны таксама верылі, што Фабіян будзе пазычаць толькі тыя сумы грошай, якія іншыя пакінулі ў яго як зберажэнні.
Аднак дзіўна, што зберажэнні нікога ніколі не змяншаліся, калі грошы пазычалі ў іншым месцы.
Калі б усе паспрабавалі адначасова зняць баланс свайго рахунку, махлярства б раскрылася.
Аднойчы разважлівы бізнесмен прыйшоў да Фабіяна.
Сцвярджэнне аб працэнтах няправільнае, сказаў ён.
Кожны раз, калі яны пазычаюць 100 талераў, яны патрабуюць узамен 105 талераў.
Дадатковыя 5 талераў ніколі не могуць быць заплачаны, таму што іх не існуе.
Фермеры вырабляюць ежу, прамысловасць — тавары і гэтак далей, але толькі яны вырабляюць грошы.
Дапусцім, што ва ўсёй краіне былі толькі два прадпрымальнікі, якія былі працадаўцамі для ўсіх астатніх.
Кожны з гэтых двух пазычае 100 талераў.
Мы плацім 90 талераў на заробкі і выдаткі і атрымліваем прыбытак у 10 талераў, які ідзе ў нашы кішэні.
Такім чынам, агульны пакупніцкі кошт складзе 90 плюс 10 талераў, памножанае на 2, г.зн. 200 талераў.
Але каб за іх заплаціць, нам давялося б прадаць усю нашу прадукцыю за 210 талераў.
Калі адзін з нас здолее прадаць увесь свой запас за 105 талераў, другі можа зарабіць максімум 95 талераў.
Акрамя таго, ён не зможа прадаць частку свайго тавару, бо не засталося грошай, каб яго купіць.
Ён усё роўна будзе ім вінаваты 10 талераў і зможа пагасіць доўг, толькі пазычыўшы яшчэ грошай.
Таму сістэма немагчымая.
Мужчына працягнуў.
Відаць, яны павінны былі пусціць у абарот 105 талераў, а менавіта 100 мне і 5, якія яны самі патрацяць.
Тады ў абароце было б 105 талараў, і даўгі можна было б пагасіць.
Фабіян маўкліва выслухаў і нарэшце адказаў.
Эканоміка — вельмі складаная галіна, маё дарагое.
Гэтае пытанне патрабуе шматгадовых даследаванняў.
Я звярну належную ўвагу на згаданыя справы, а вы, калі ласка, паклапаціцеся пра свае.
Вам трэба працаваць больш эфектыўна, павышаць вытворчасць, зніжаць выдаткі і стаць лепшым бізнесменам.
Я рады дапамагчы вам у любы час.
Наведвальнік пайшоў сабе незадаволены.
Тут нешта было не так.
У метадах Фабіяна было нешта карэнна няправільнае.
І ён майстэрску пазбягаў пытанняў.
Але Фабіян лічыўся ўсеагульна прызнаным экспертам, і пярэчанні былі б бескарыснымі.
У рэшце рэшт, здавалася, што эканоміка квітнее, а краіна перажывае велізарны ўздым.
Каб пакрыць працэнты па пазычаных грошах, гандляры былі вымушаны павысіць цэны.
Затым супрацоўнікі паскардзіліся, што іх заробкі былі занадта нізкімі.
Аднак працадаўцы не хацелі плаціць больш высокія заробкі.
Яны паказалі на рызыку банкруцтва.
Фермераў не заплацілі справядліва за іх прадукцыю.
І шмат гаспадынь скардзіліся на занадта дарагія прадукты.
Нарэшце пачаліся страйкі.
Феномен, які раней быў невядомы.
Усё больш і больш людзей таксама пакутавалі ад беднасці.
І нават сябры ці сваякі не мелі сродкаў, каб дапамагчы ім.
Сапраўднае багацце краіны было ў значнай ступені забыта.
Урадлівыя землі, велізарныя лясы, мінеральныя рэсурсы і жывёлагадоўля.
Усё круцілася вакол грошай.
Гэты, здавалася б, найвышэйшы тавар, якога заўсёды не хапала.
Але ніхто не ставіў пад сумнеў сістэму.
Лічылася, што ўрад меў усе гэтыя механізмы пад кантролем.
Некалькі чалавек змаглі аб'яднаць свае лішнія сродкі і стварыць незалежныя крэдытныя або фінансавыя ўстановы.
Гэта б прынесла 6% угодкі ці больш, што значна перавышала прапанову Фябіяна па стаўцы ў 3%.
Аднак гэтыя незалежныя кампаніі маглі пазычаць толькі грошы, якія былі насамрэч іх уласнасцю.
У адрозненне ад Фабіяна, яны не мелі дзіўнай здольнасці ствараць грошы з нічога, проста запісваючы іх у кнігі шарыкавай ручкай.
Гэтыя незалежныя фінансавыя ўстановы раздражнялі Фабіяна і яго прыспешнікаў.
Таму яны неадкладна стварылі сваё ўласнае.
Большасць канкурэнтаў была скуплена, перш чым яны нават атрымалі шанец развіцца.
За лічаныя імгненні ўсе фінансавыя ўстановы апынуліся ў іх валоданні або пад іх кантролем.
Агульная эканамічная сітуацыя працягвала пагаршацца.
Працаўнікі думалі, што іх начальнікі заграбалі занадта вялікі прыбытак.
Працадаўцы, з іншага боку, лічылі сваіх работнікаў лянівымі і неэфектыўнымі.
Усе вінавацілі адно аднаго.
Губернатары таксама не змаглі знайсці рашэнне.
Акрамя таго, здавалася, што праблему беднасці трэба разглядаць як прыярытэтную.
Былі ўведзены сацыяльныя праграмы, і кожны жыхар быў юрыдычна абавязаны ўносіць свой уклад.
Гэта, у сваю чаргу, раззлавала жыхароў, якія ўсё яшчэ трымаліся старомоднай ідэі, што суседзі
павінны добраахвотна дапамагаць адзін аднаму ў нядолі.
Гэтыя падаткі — не што іншае, як легалізаваны рабаванне, — пратэставалі людзі.
Усё, што забіраецца ў чалавека супраць яго волі, незалежна ад мэты, роўнае крадзяжу.
Але кожны адчуваў сябе бездапаможным і баяўся турэмнага зняволення, якое магло быць
прызначана за невыплату падаткаў і збораў.
Хоць сацыяльныя праграмы забяспечвалі кароткатэрміновае палягчэнне, яны не маглі вырашыць праблемы.
Наадварот, яны неўзабаве вярнуліся ў большай колькасці, прыносячы з сабой новую патрэбу ў грошах.
Сацыяльныя выдаткі дасягнулі галавакружных маштабаў, а дарагі адміністрацыйны апарат таксама выйшаў з-пад кантролю.
Большасць членаў урада былі прыстойнымі людзьмі, якія падавалі сумленную інфармацыю.
Яны не хацелі абцяжарваць сваіх суграмадзян дадатковымі выдаткамі.
Такім чынам, яны ўпускаюць свой апошні шанец — пазычыць недахоп грошай у Фабіяна і яго сяброў.
Аднак яны не мелі ніякага ўяўлення, як яны калі-небудзь пакрыюць гэтыя абавязацельствы.
Бацькі больш не маглі дазволіць сабе плаціць настаўнікам сваіх дзяцей.
Яны ўжо не маглі дазволіць сабе і ўрачоў.
Нават транспартныя кампаніі збанкрутавалі.
Проста не засталося ні гроша.
Крок за крокам урад быў вымушаны ўзяць на сябе і кіраваць усімі гэтымі функцыямі.
Вучыцелі, дактары і многія іншыя прафесійныя групы сталі дзяржаўнымі служачымі і супрацоўнікамі дзяржаўнага сектара.
Пры гэтых абставінах толькі нешматлікія ўсё яшчэ атрымлівалі задавальненне ад сваёй працы.
Яны атрымлівалі прыстойныя заробкі, але страцілі сваю незалежнасць і ідэнтычнасць.
Кожны чалавек быў усяго толькі зубчаткай у гіганцкім механізме.
Не было магчымасці для асабістай ініцыятывы, а прафесійныя дасягненні амаль не заўважаліся.
Заробкі былі практычна фіксаванымі, а павышэнне па службе было магчымым толькі тады,
калі кіраўнік сыходзіў на пенсію або паміраў.
У роспачы кіраўнікі вырашылі зноў звярнуцца па параду да Фабіяна.
Яго лічылі выключна разумным, і ён, здавалася, заўсёды меў найлепшае рашэнне фінансавых пытанняў.
Ён выслухаў усе іх праблемы, задумаўся над імі і загаварыў.
Многія людзі не могуць справіцца са сваімі ўласнымі праблемамі.
Яны залежаць ад таго, што нехта іншы ўмяшаецца і вырашыць іх праблемы за іх.
Я ўпэўнены, што вы ўсе згодныя з тым, што большасці людзей варта надаць права на шчасце ў
жыцці і на задавальненне іх асноўных патрэб.
У рэшце рэшт, мы ўвасабляем агульны прынцып, што ўсе людзі роўныя.
Каб стварыць баланс, празмерныя багацці багатых павінны быць аднятыя і пераразмеркаваныя сярод бедных.
Іншага шляху няма.
Неабходна ўвесці прагрэсіўную сістэму падаткаабкладання.
Чым больш у каго ёсць, тым больш трэба плаціць.
Абкладайце ўсіх падаткам у адпаведнасці з іх багаццем і давайце ўсім у адпаведнасці з іх патрэбамі.
Напрыклад, школы і бальніцы павінны быць бясплатна даступныя для тых, хто мае абмежаваныя фінансавыя магчымасці.
Ён прачытаў ім доўгую лекцыю пра высакародныя ідэалы і скончыў словамі: «І, калі ласка,
не забудзьцеся, што вы мне павінны грошы».
Ты ўжо даволі даўно яго пазычаеш.
Я магу пайсці вам насустрач і прыпыніць пагашэнне, але ў любым выпадку вы павінны працягваць плаціць мне працэнты.
Ніхто не ставіў пад сумнеў філасофію Фабіяна.
Урад насамрэч увёў прагрэсіўны падатак на даходы.
Чым больш нехта зарабляў, тым вышэйшы працэнт падатку на яго прыпадаў.
Ніхто не любіў падатак на даход, але ўсе яго плацілі, бо інакш іх адправілі б у турму.
Гандляры зноў былі вымушаны павысіць свае цэны.
Зноў супрацоўнікі запатрабавалі больш высокіх заробкаў.
У выніку многія прадпрымальнікі былі вымушаны замяніць частку сваіх работнікаў машынамі або банкрутавалі.
Гэта, вядома, пагоршыла беспрацоўе, што прымусіла ўрад увесці дадатковыя мадэлі сацыяльнай дапамогі і дапамогі па беспрацоўі.
Урад увёў тарыфы, субсідыі і іншыя ахоўныя меры, каб прадухіліць калапс розных галін прамысловасці і захаваць працоўныя месцы.
То тут, то там людзі пачалі задавацца пытаннем, ці сапраўдная мэта вытворчасці — вырабляць тавары,
ці ўсяго толькі забяспечваць працоўнымі месцамі.
Па меры таго, як сітуацыя працягвала пагаршацца, урад спрабаваў захаваць пэўны ўзровень стабільнасці з
дапамогай кантролю над заработнай платай і цэнамі, а таксама складаных правілаў рэгулявання.
Падатковыя органы павінны былі быць умацаваны за кошт падатку на дададзеную вартасць і ўсялякіх збораў.
Аднойчы нехта адзначыў, што на шляху ад камбайна да гаспадыні на хлебны бохан накладвалася больш за 50 розных падаткаў.
Цяпер надышоў час, каб у справу ўмяшаліся эксперты. Часам яны нават уздымаліся да ўзроўню кабінета, але ў
асноўным сустракаліся ў невядомых камітэтах і год за годам здолелі стварыць толькі бессэнсоўныя паперы.
У лепшым выпадку яны рэкамендавалі далейшую рэструктурызацыю падатковай сістэмы.
Але агульная сума падаткаў і збораў працягвала стабільна расці.
Фабіян няспынна патрабаваў выплаты працэнтаў.
Гэты пункт паглынаў усё большую частку падатковых паступленняў.
Гэта прывяло да ўзнікнення цалкам новай формы палітыкі, а менавіта партыйнай палітыкі.
Людзі спрачаліся паміж сабой, якая партыя можа найлепш вырашыць праблемы.
Людзі абмяркоўвалі асобы і ідэалогіі, наклейвалі адзін на аднаго ярлыкі і рабілі вялікі шум вакол усяго, акрамя самай праблемы.
Сярод кіруючых органаў распаўсюдзілася ціхая роспач.
Урэшце справа дайшла да таго, што працэнты, належныя да выплаты ў адным горадзе, перавысілі агульны атрыманы даход.
Па ўсёй краіне сума нявыплачаных працэнтаў расла, і на пратэрмінаваныя працэнты пачалі
налічваць працэнты, вядомыя як складаныя працэнты.
Гэта дазволіла Фабіяну і яго прыспешнікам паступова захапіць матэрыяльныя багацці краіны, альбо шляхам перадачы ўласнасці,
альбо атрымання ўсё большага кантролю над наглядальнымі саветамі.
Але кантроль яшчэ не быў усебаковым.
Таемнае таварыства ведала, што іх пазіцыя будзе бяспечнай толькі тады, калі яны
пакладуць кожнага чалавека пад свой поўны кантроль.
Усюды не хапала грошай.
Многія людзі былі беспрацоўнымі і абяздоленымі.
Сацыяльныя сістэмы забеспячэння не змаглі паклапаціцца пра ўсіх, таму людзі паступова пачалі паўставаць.
Фабіян пераканаў урад забіць двух зайцоў адным стрэлам.
Па-першае, вайна — найлепшы сродак для аб'яднання людзей у барацьбе супраць агульнага ворага.
І па-другое, гэта таксама найлепшы спосаб пагасіць унутраныя дзяржаўныя доўгі, а менавіта
— эксплуатацыяй іншых краін пасля перамогі.
Каб запусціць ваенную машыну, Фабіян пабудаваў фабрыкі, даў іх уладальнікам грошы на вытворчасць бомбаў, пазычыў
грошы вайскоўцам і, нарэшце, прадаставіў ахвярам высокапрацэнтныя пазыкі на маштабную рэканструкцыю.
Пасля гэтага пад назвай эканамічнага развіцця былі прадастаўлены далейшыя шчодрыя пазыкі.
Гэтая сістэма, з усімі яе наступствамі, была настолькі паспяховай, што многія краіны па ўсім свеце раптам апынуліся
не толькі ў знешнім доўгу, а менавіта перад Фабіянам, але і ўцягнутымі або ўдзельнічаючымі ў нейкім узброеным канфлікце.
Фабіян забяспечваў, каб заўсёды захоўваўся баланс сіл, так што любую краіну можна было прымусіць да вайны супраць любой іншай.
Фабіян заўсёды лічыў, што гэта добрая ідэя, калі краіна ігнаравала яго прапановы, не вяртала свае даўгі або хацела
ўвесці новую грашовую сістэму, якая не была звязана з Фабіянам.
Фабіян заўсёды фінансаваў атакаваную краіну, у асноўным праз пастаўных людзей, фіктыўныя арганізацыі або
спецслужбы, каб вайна цягнулася як мага даўжэй і каб як мага больш грошай можна было зарабіць на аднаўленні.
Затым ён пагасіў свае пазыкі, рабуючы інфраструктуру і прыродныя рэсурсы заваяванай краіны.
Большасць нашых суграмадзян, якія паўсталі супраць падступнай сістэмы, замоўклі праз аказанне
на іх эканамічнага ціску або проста кпілі з іх.
З гэтай мэтай Фабіян і яго прыспешнікі скупілі большасць газет, тэлевізійных і радыёстанцый і
прызначылі на іх кіраўнікі адмыслова падабраных кіраўнікоў.
Многія з гэтых медыя-аператараў шчыра спрабавалі палепшыць свет, але яны зусім не ўсведамлялі, як іх выкарыстоўвалі.
Рашэнні, якія яны прасоўвалі, заўсёды разглядалі толькі сімптомы, не датыкаючыся да сапраўднай прычыны праблемы.
Безумоўна, былі розныя газеты і часопісы.
Некаторыя для левага крыла, некаторыя для правага крыла, іншыя для ліберальнага цэнтра, а
таксама часопісы для рабочых і для прадпрымальнікаў.
Вам дазвалялася чытаць і пісаць што заўгодна, але толькі пры ўмове, што вы не спрабавалі дакапацца да самай сутнасці праблемы.
Вялікі план Фабіяна набліжаўся да завяршэння.
Уся краіна, і не толькі гэтая, была яму моцна запазычаная.
Праз сістэму адукацыі і масавыя сродкі інфармацыі ён кантраляваў не толькі эмоцыі людзей, але і іх розум.
Тое, што думала і ў што верыла насельніцтва, у канчатковым выніку было цалкам у руках Фябіяна.
Калі адзін чалавек валодае нашмат большай колькасцю грошай, чым ён калі-небудзь зможа патраціць на асабістыя задавальненні,
якія асаблівыя асалоды ён яшчэ можа атрымаць ад свету?
Для самазванай эліты на гэтае пытанне ёсць відавочны адказ.
Улада.
Аголеная, неабмежаваная ўлада над іншымі людзьмі.
Ідэалісты былі вельмі спрытнымі ў СМІ і палітыцы і таму былі эфектыўна нейтралізаваныя.
Але Фабіян знайшоў сапраўдных фанатыкаў кантролю з той асаблівай менталітэтам правіцеля, які ён
шукаў сярод аматараў улады з фінансавых дынастый.
Большасць былых ювеліраў выпрацавалі такі менталітэт.
Іх празмерныя багацці больш іх не задавальнялі.
Яны шукалі захаплення ад новай задачы.
Улада над масамі была найвышэйшай гульнёй.
Гэтыя людзі лічылі сябе вышэйшымі за ўсіх астатніх.
Гэта наша права і наш абавязак — кіраваць.
Масы не ведаюць, што ім на карысць.
Ты павінен сабраць іх разам і камандаваць імі.
Мы ж, з іншага боку, народжаны валадарыць.
Фабіян і яго прыспешнікі кантралявалі шматлікія крэдытныя ўстановы па ўсім горадзе і краіне.
Магчыма, яны былі прыватнымі кампаніямі з рознымі ўладальнікамі, але, нягледзячы на ўсю
відавочную канкурэнцыю, яны цесна супрацоўнічалі.
З адабрэння ўрада быў створаны цэнтральны банк, асновай якога не быў нават уласны капітал.
Не, і тут стварэнне грошай грунтавалася на спісанні з ашчадных укладаў насельніцтва.
Паўсюль доўгі.
Знешне гэты рэзервовы цэнтр ствараў уражанне, што ён сур'ёзна рэгулюе грашовую масу і
нейкім чынам увасабляе дзяржаўную функцыю.
Але, як ні дзіўна, ніводзін абраны ўрадны прадстаўнік ці высокапастаўлены дзяржаўны служачы ніколі не
ўваходзіў у кіруючы орган гэтага цэнтральнага банка.
Урад больш не пазычаў непасрэдна ў Фэбіяна, але змог звярнуцца да цэнтральнага банка, выкарыстоўваючы як
закладнае забеспячэнне будучыя падатковыя паступленні.
Гэта адпавядала плану Фابیяна, а менавіта — адцягнуць падазрэнне ад сябе і прапанаваць замест гэтага ўрадавую працэдуру.
На фоне ўсяго, вядома, ён захоўваў кантроль.
Апосрэдкаваны кантроль Фабіяна над справамі ўрада быў настолькі дасканалым, што ён аднойчы дазволіў сабе пахваліцца.
Калі я кантралюю грошы нацыі, мне ўсё роўна, хто прымае законы.
Не мела значэння, якая партыя была пры ўладзе, бо Фабіян кантраляваў грошы, фінансы — жыццёвую сілу нацыі.
Урад атрымаў грошы, але на кожны дадатковы пазыку налічваліся працэнты.
Усякія сацыяльныя льготы фінансаваліся ўсё большымі сумамі, і ўрад ледзьве паспяваў
плаціць працэнты, не кажучы ўжо пра асноўны доўг.
Час ад часу хто-небудзь пытаўся: «Калі грошы — гэта створаная людзьмі сістэма, то, напэўна, яе можна адаптаваць да патрэб
людзей так, каб яна служыла ім, а не кантралявала іх, ці не так?»
Але такія людзі станавіліся ўсё радзейшымі, і іх галасы заглушаліся пякельным шумам, выкліканым
вечным пошукам пяці зніклых талераў пад працэнты.
Палітычныя партыі прыходзілі і сыходзілі, і разам з імі — іх колеры.
Чорны, чырвоны, жоўты, зялёны, але прынцып заставаўся такім жа.
Незалежна ад таго, які ўрад быў пры ўладзе, канчатковая мэта Фэбіяна з года ў год усё больш набліжалася.
Людскія законы былі неістотнымі.
Іх абклалі падаткамі да слёз.
Яе плацежаздольнасць скончылася.
Цяпер настаў час для апошняга вялікага ходу Фابیяна.
Дзесяць працэнтаў усіх грошай яшчэ былі ў абароце ў выглядзе манет і банкнот.
Маючы пры сабе наяўныя грошы, людзі ўсё яшчэ мелі пэўны кантроль над уласным жыццём.
Гэты апошні бастыён асабістай свабоды трэба было скасаваць, не выклікаючы падазрэнняў.
Можна было б сцвярджаць, што гэта было пытаннем бяспекі.
Чэкі не прымаліся за межамі ўласнай супольнасці.
Людзі не хацелі насіць з сабой наяўныя грошы падчас падарожжаў.
Таму больш зручнае рашэнне ў гэтай галіне было вельмі дарэчы.
Вядома, у Фабіяна зноў была слушная ідэя.
Яго арганізацыя выдала кожнаму пластыкавую картку з імем уладальніка, фатаграфіяй і ідэнтыфікацыйным нумарам.
Вам трэба было проста прад'явіць гэтую картку пры аплаце пакупак.
Бізнесмены звязаліся з цэнтральным камп'ютарам і праверылі крэдыт, пасля чаго кліент мог
гандляваць, колькі душы захоча, да пэўнай сумы.
Крэдытная картка стала яшчэ больш прывабнай для кліентаў, бо пры пагашэнні балансу ў канцы месяца па іх не спаганяліся працэнты.
З іншага боку, у бізнесмена былі значна вышэйшыя выдаткі, якія, у сваю чаргу, даводзілася дадаваць да цаны
канчатковай прадукцыі і, такім чынам, перакладаць на кліента.
Фабіян і яго таварышы карысталіся ўсё больш выдатнай рэпутацыяй.
Так, іх сапраўды лічылі апорамі грамадства.
Яго заявы па фінансавых і эканамічных пытаннях прымаліся амаль як рэлігійная догма.
Шматлікія малыя прадпрыемствы збанкрутавалі пад усё большым цяжарам падаткаў і збораў.
Былі ўведзены спецыяльныя дазволы і ліцэнзіі на ўсе магчымыя метады і працэдуры, што
ўскладняла астатнім кампаніям заставацца на плаву.
Фабіян валодаў або кантраляваў усе буйныя кампаніі, кожная з якіх мела сотні даччыных прадпрыемстваў.
Конкурэнцыя паміж гэтымі буйнымі кампаніямі была чыстай фікцыяй.
Урэшце, усе канкурэнты былі выцесненыя з рынку.
Сантэхнікі, аўтамеханікі, электрыкі і большасць іншых рамеснікаў і малых прадпрыемстваў сутыкнуліся з такой жа лёсам.
Іх паглынулі буйныя карпарацыі Фабіяна, якія ў сукупнасці знаходзіліся пад абаронай урада.
Затым Фабіян выступаў за поўную ліквідацыю манет і папяровых грошай.
Каб ніводная кампанія ці асобны чалавек не мог абысціся без крэдытных картак і паўсюднай камп'ютарнай сістэмы.
У выпадку, калі хтосьці згубіць сваю крэдытную картку, план Фабіяна заключаўся ў тым, каб татуіраваць ідэнтыфікацыйны
нумар кожнага грамадзяніна на руцэ, каб яго можна было прачытаць пад спецыяльным святлом і перадаць у камп'ютар.
Без такога пацвярджэння асобы ніхто б больш не змог нічога купіць ці прадаць.
Кожны камп'ютар павінен быць падключаны да гіганцкага цэнтральнага камп'ютара, у якім
захоўвалася б уся інфармацыя пра кожнага чалавека.
Такім чынам, Фабіян даведаўся б усё пра ўсіх.
Як толькі гэтага б дасягнулі, ён атрымаў бы абсалютную ўладу над усімі людзьмі ў краіне
і, больш за тое, над усімі людзьмі на зямлі.
Рашэнні і магчымыя выйсці з гэтай завязкі ўжо існуюць сёння.
Мы хацелі б падзякаваць усім, хто спрычыніўся да поспеху гэтага фільма: secret.tv / kopp-verlag.de / crevid.de