1
00:00:00,099 --> 00:00:06,764
Осы DVD-ді жаппай көшіруге нақты түрде шақырылады;
баспагерлердің мәлімдеген мақсаты – мүмкіндігінше кең

2
00:00:06,764 --> 00:00:11,737
таралымға қол жеткізу. Ізгі тілекпен, Neue Impulse e.V.

3
00:00:11,737 --> 00:00:19,473
Келесі фильм ақшамыздың нақты дамуын және
ақша жүйесіндегі кемшіліктерді көрсетеді.

4
00:00:19,473 --> 00:00:28,145
Нақты оқиғалар мен адамдарға кез келген
ұқсастықтар кездейсоқ та, бей-жайлық та емес.

5
00:00:28,145 --> 00:00:30,864
Neue Impulse e.V. ұсынады

6
00:00:30,864 --> 00:00:41,787
secret.tv, Kopp Verlag және CreVid.de-нің мейірімді қолдауымен

7
00:00:41,787 --> 00:00:44,544
Майкл Кент өндірісі

8
00:00:44,544 --> 00:00:51,140
Алтыншы Фабиян туралы әңгіме

9
00:00:58,935 --> 00:01:03,514
Неге ақша барлық жерде тапшы?

10
00:01:03,514 --> 00:01:07,480
Маған әлемді 5%-ға қоса бер немесе

11
00:01:07,480 --> 00:01:10,660
Ларри Хэнниганның мәтініне негізделген

12
00:01:13,433 --> 00:01:17,053
Ральф Алекс Фихтненің суреттері

13
00:01:23,720 --> 00:01:27,220
Баяндаушы Кай Ташнер

14
00:01:30,962 --> 00:01:31,918
Бағыт және анимация Кристоф Лехманн

15
00:01:31,918 --> 00:01:39,840
Фабиан келесі күні үлкен көпшіліктің алдында
айтатын сөзін жаттықтырып жүргенде қатты толқыды.

16
00:01:39,840 --> 00:01:43,880
Ол әрқашан билік пен беделге ұмтылған.

17
00:01:43,880 --> 00:01:48,280
Енді оның арманы жақында орындалмақ.

18
00:01:48,280 --> 00:01:56,644
Фабиан алтын мен күміспен жұмыс істейтін шебер еді,
әшекей бұйымдар мен безендіру заттарды жасайтын,

19
00:01:56,644 --> 00:02:01,860
бірақ енді ол жұмыс істеп күнкөріс табуды ұнатпайтын.

20
00:02:01,860 --> 00:02:06,040
Ол ерекше оқиғалардың толқынын, сынақты іздеді.

21
00:02:06,040 --> 00:02:11,940
Ал енді оның ұлы жоспары жүзеге асуға таяп қалды.

22
00:02:13,528 --> 00:02:18,920
Ұрпақтан-ұрпаққа тауарларды тікелей
айырбастау сауданың ең кең тараған түрі болды.

23
00:02:18,920 --> 00:02:26,546
Отбасын асырауға тиіс адамдар бұл міндетті
толығымен өздерінің егіншілік пен мал шаруашылығымен

24
00:02:26,546 --> 00:02:30,751
атқарды немесе белгілі бір сауда түріне маманданды.

25
00:02:30,751 --> 00:02:38,053
Өз өндірісіміздің артық өнімі
басқалардың артық өнімімен айырбасталды.

26
00:02:38,053 --> 00:02:42,760
Базар алаңы әлеуметтік өмірдің жанды орталығы болды.

27
00:02:42,760 --> 00:02:47,223
Шаң-тозаң мен шуға қарамастан, түрлі-түсті
қарбалас әдетте танымал болды, өйткені әрдайым

28
00:02:47,223 --> 00:02:50,560
көптеген жаңа әрі қызықты нәрселерді естуге болатын.

29
00:02:50,560 --> 00:02:54,887
Алайда соңғы кезде
келіспеушіліктер мен даулар көбейгендей көрінді.

30
00:02:54,887 --> 00:02:57,400
Неге оған сөз босқа жұмсау керек?

31
00:02:57,400 --> 00:03:03,273
Жақсырақ жүйені орнату уақыты келді.

32
00:03:03,273 --> 00:03:10,686
Әдетте адамдар көңілді болып,
еңбектерінің жемісін татып, рахаттанған.

33
00:03:10,686 --> 00:03:13,360
Билік формасы өте қарапайым болды.

34
00:03:13,360 --> 00:03:19,314
Әрбір муниципалитетте азаматтар кеңесі сайланды,
оның міндеті жеке адамның бостандықтары мен

35
00:03:19,314 --> 00:03:22,680
құқықтарын қамтамасыз ету және кепілдік беру болды.

36
00:03:22,680 --> 00:03:31,000
Ешкімді, жеке адамның немесе топтың итермелеуімен
болсын, өз еркіне қарсы ештеңе істеуге мәжбүрлеуге болмайды.

37
00:03:31,000 --> 00:03:41,200
Бұл үкіметтің жалғыз мақсаты еді, және сайланған
әрбір мэр өз қауымының ерікті қолдауына ие болды.

38
00:03:41,200 --> 00:03:47,320
Алайда, базар күні оңай жеңіп шығуға
келмейтін бірқатар қиындықтарды туғызды.

39
00:03:47,320 --> 00:03:49,600
Пышақтың құны қанша болды?

40
00:03:49,600 --> 00:03:54,440
Оны бір себет жүгерімен бе, әлде екі
себет жүгерімен бе төлеу керек пе?

41
00:03:54,440 --> 00:03:58,200
Сиыр қол арбадан қымбат па еді?

42
00:03:58,200 --> 00:04:00,096
Өлшеу таяқшасы қайда болды?

43
00:04:00,096 --> 00:04:04,057
Ешкім де одан да жақсы жүйені ойлап таба алмас еді.

44
00:04:04,057 --> 00:04:10,000
Фабиан халыққа: «Мен айырбас кезіндегі
мәселелеріміздің шешімін таптым», – деп жариялады.

45
00:04:10,000 --> 00:04:15,040
Барлық отандастар үлкен жиынға шақырылды.

46
00:04:15,040 --> 00:04:18,880
Қаланың орталық алаңында үлкен көпшілік жиналды.

47
00:04:18,880 --> 00:04:23,640
Фабиан өзінің «ақша» деп атаған жаңа жүйесін түсіндірді.

48
00:04:23,640 --> 00:04:31,720
Мәселе өте үміт күттірерлік естілгендіктен,
адамдар қызыға сұрады: ауыстыруды қалай шешеді екен?

49
00:04:31,720 --> 00:04:37,280
Мен әдетте әшекей бұйымдар жасау үшін
қолданатын алтын – өте бағалы металл, деді ол.

50
00:04:37,280 --> 00:04:42,480
Ол тот баспайды, түсі өзгермейді және шексіз сақтау мерзімі бар.

51
00:04:42,480 --> 00:04:50,400
Сондықтан мен алтыннан бірнеше тиын
жасап, әрқайсысын талер деп атаймын.

52
00:04:50,400 --> 00:04:57,402
Ол аудиторияға талештің құны жақын арада тұрақталатынын және
ақшаны айырбас құралы ретінде пайдалану

53
00:04:57,402 --> 00:05:04,720
тауарларды тікелей айырбастаумен
салыстырғанда әлдеқайда ыңғайлы болатынын түсіндірді.

54
00:05:04,720 --> 00:05:14,147
Азаматтар Ассамблеясының бір мүшесі кейбір адамдардың алтынды
өздері оңай қазып алып, одан тиындар соға алатынын атап өтті.

55
00:05:14,147 --> 00:05:17,200
Фабианда жауап дайын тұрды.

56
00:05:17,200 --> 00:05:18,880
Бұл әділетсіз болар еді.

57
00:05:18,880 --> 00:05:24,840
Әрине, тек үкімет мақұлдаған тиындар ғана
заңды төлем құралы ретінде қабылданады.

58
00:05:24,840 --> 00:05:28,600
Қауіпсіздік мақсатында мөр басылады.

59
00:05:28,600 --> 00:05:37,880
Көрермендер мұны өте ықтимал деп санады және барлығына бастапқыда
бірдей сандағы тиындар беру керек деген ұсыныс айтылды.

60
00:05:37,880 --> 00:05:42,632
Алайда шамшы шығып сөйлеп, барлық адамдар
оның шамдарын пайдаланатындықтан,

61
00:05:42,632 --> 00:05:46,560
талалерлердің көп бөлігіне өз құқығы барын айтты.

62
00:05:46,560 --> 00:05:52,400
Мүмкін емес, – деп айқайлады бір фермер,
– себебі тамақ болмаса, бәрі аш қалады.

63
00:05:52,400 --> 00:05:56,880
Тэлерлердің басым бөлігі міндетті түрде фермерлерге баруы керек.

64
00:05:56,880 --> 00:06:01,920
Бұл бастапқыда жалпы жанжалға әкелді.

65
00:06:01,920 --> 00:06:06,055
Фабиан адамдарға біраз уақыт бір-бірімен
таласып-тартысуға мүмкіндік берді де,

66
00:06:06,055 --> 00:06:09,880
ақырында оларға таңқаларлық шешімді жария етті.

67
00:06:09,880 --> 00:06:18,360
Сен келісе алмайтындықтан, алдымен маған
қажетті барлық талаларды меннен алғаның жөн.

68
00:06:18,360 --> 00:06:25,872
Теориялық тұрғыдан алғанда жоғарғы шегі жоқ, бірақ әрине,
сіз маған сол соманы қайтаруға қабілетті болуыңыз керек.

69
00:06:25,872 --> 00:06:33,400
Меннен неғұрлым көп талер алсаң, жыл
соңында соғұрлым көп қайтаруға тура келеді.

70
00:06:33,400 --> 00:06:39,120
Жарайды, – деді отандастар, – ал сізге одан не пайда?

71
00:06:39,120 --> 00:06:47,680
Себебі мен сізге қызмет көрсетемін, – деп түсіндірді Фабиан, –
яғни ақшаны жеткізу қызметі үшін мен сыйақы алуға құқығым бар.

72
00:06:47,680 --> 00:07:00,200
Мысалы, мен саған әр 100 талер несие берген сайын, қарызды әрбір
келесі жылы 100 талерге қосымша 5 талер қосып қайта аламын.

73
00:07:00,200 --> 00:07:09,800
Бұл қосымша 5 талер менің жалға алу
ақысым, және біз оны пайыз деп атаймыз.

74
00:07:09,800 --> 00:07:16,480
Басқа жол жоқ сияқты көрінді, ал 5% талап аздап көрінді.

75
00:07:16,480 --> 00:07:20,727
Келесі жұмада қайта оралыңыз, сонда біз бастаймыз.

76
00:07:20,727 --> 00:07:27,280
Фабиан уақытты босқа өткізбей, келесі
бірнеше күн мен түнді тиындар жасауға арнады.

77
00:07:27,280 --> 00:07:31,640
Бір аптадан кейін адамдар оның дүкенінің алдында кезекке тұрды.

78
00:07:31,640 --> 00:07:38,640
Азаматтар кеңесі тиындарды тексеріп, мақұлдағаннан
кейін, алғашқы азаматтар өздерінің алғашқы талерлерін соқты.

79
00:07:38,640 --> 00:07:46,400
Кейбіреулер бастапқыда бейтаныс жүйені сынап
көру үшін тек бірнеше талер ғана алғысы келді.

80
00:07:46,400 --> 00:07:56,560
Өте тез арада жаңа айырбас құралы өте танымал болып, барлық
тауарлардың құны алтын тиындар немесе талерлер бойынша бағаланды.

81
00:07:56,560 --> 00:08:06,800
Бұл құн белгілеу өнімнің бағасы болып табылды, ал баға
негізінен оны өндіруге кеткен еңбек мөлшеріне негізделді.

82
00:08:06,800 --> 00:08:12,000
Егер көп еңбек қажет болса, онда жоғары баға алынды.

83
00:08:12,000 --> 00:08:17,940
Дегенмен, дерлік еш күш жұмсамай
өндіруге болатын заттар арзан болды.

84
00:08:19,560 --> 00:08:24,800
Елдегі бір қалада Албан есімді адам тұрды.

85
00:08:24,800 --> 00:08:27,560
Ол жалғыз сағатшы болды.

86
00:08:27,560 --> 00:08:33,080
Оның сағаттарына тұтынушылары жоғары баға төлеуге дайын болды.

87
00:08:33,080 --> 00:08:41,960
Бірақ содан кейін сағат жасайтын тағы бір адам пайда
болып, сатылымын арттыру үшін оларды төмен бағамен ұсынды.

88
00:08:41,960 --> 00:08:49,360
Арзан бәсекелестерге барлық тұтынушыларын жоғалтып
алмау үшін Альбан бағасын төмендетуге мәжбүр болды.

89
00:08:49,360 --> 00:08:57,093
Жақында бағалар тұтынушыларға қолайлы деңгейде
тұрақтады, себебі екі сағат жасаушы да мүмкіндігінше

90
00:08:57,093 --> 00:09:01,413
жоғары сапаны ең тиімді бағамен ұсынуға тырысты.

91
00:09:01,413 --> 00:09:06,640
Бұл шынайы әрі адал еркін бәсекелестік болды.

92
00:09:06,640 --> 00:09:10,687
Сол қағида тез арада барлық салаларға таралды.

93
00:09:10,687 --> 00:09:19,480
Құрылыс саласы, көлік секторы, ауыл шаруашылығы,
тіпті бухгалтерлер мен басқа да барлық кәсіптер.

94
00:09:19,480 --> 00:09:25,840
Тұтынушылар еркін таңдау жасап, өздерінің
қалауы бойынша ең жақсы ұсынысты таңдады.

95
00:09:25,840 --> 00:09:34,560
Басқа адамдардың бизнеске кіруін болдырмау үшін жеңілдіктер немесе
кедендік баждар сияқты жасанды қорғаныс шаралары қолданылмады.

96
00:09:34,560 --> 00:09:46,160
Өмір сүру деңгейі артты, және ақыры барлығы ақша
енгізілмей тұрып өмір қалай мүмкін болғанын таңғала бастады.

97
00:09:46,160 --> 00:09:51,400
Жыл соңында Фабиан оған қарыздар
болған барлық адамдарды іздеп тапты.

98
00:09:51,400 --> 00:09:58,761
Кейбіреулерде енді алғандарынан артық ақша болды, бірақ
бұл басқалардың ақшасы азайғанын да білдірді, өйткені

99
00:09:58,761 --> 00:10:03,600
айналымға тек белгілі бір мөлшердегі тиындар шығарылған еді.

100
00:10:03,600 --> 00:10:10,070
Сондықтан пайда тапқандар 100 талерді және 5 талер
пайызды қайтарып берді, бірақ іскерліктерін

101
00:10:10,070 --> 00:10:15,120
жалғастыру үшін жиі қайтадан ақша қарыз алуға мәжбүр болды.

102
00:10:15,120 --> 00:10:20,360
Басқаларға алғаш рет олардың қарызға батқаны айқын болды.

103
00:10:20,360 --> 00:10:28,080
Оларға тағы да ақша қарыз бермес бұрын Фабиан өз талаптарын
қамтамасыз ету үшін осы адамдардың мүлкіне ипотека қойды.

104
00:10:28,080 --> 00:10:36,766
Енді қарыздар тек қарызға батып қана қоймай,
үйлерін кепілге қойған еді, сондықтан олар табуы өте

105
00:10:36,766 --> 00:10:42,800
қиын болған жоғалған 5 талерді іздеуге дереу кірісті.

106
00:10:42,800 --> 00:10:52,732
Ешкім қоғамның бүтіндей осы қарыз тұзағынан ешқашан құтыла
алмайтынын түсінбеді, өйткені бастапқыда өндіріліп, айналымға

107
00:10:52,732 --> 00:11:03,920
енгізілген барлық талерлер толық өтеліп кеткен күннің өзінде де
әрбір 100 талерге жылына 5 талер пайыздық тапшылық қалар еді.

108
00:11:03,920 --> 00:11:15,280
Фабианнан басқа ешкім пайызды ешқашан төлеу мүмкін еместігін
түсінбеді, себебі бұл қосымша тиындар ешқашан соғылмаған.

109
00:11:15,280 --> 00:11:22,980
Кейбір адамдардың жақын арада төлем
қабілетсіз екендігі анық болатыны сөзсіз еді.

110
00:11:25,200 --> 00:11:36,000
Өз шеберханасының артқы жағында Фабианның клиенттер өз тиындарының
бір бөлігін сақтау үшін ұнататын қазынаханасы бар еді.

111
00:11:36,000 --> 00:11:41,227
Ол бұған ақша сомасы мен оны ұстау
ұзақтығына байланысты аз ғана ақы алатын.

112
00:11:41,227 --> 00:11:44,720
Иесі өз салымдары үшін түбіртектерді алды.

113
00:11:44,720 --> 00:11:52,723
Үлкен сатып алулар кезінде көптеген алтын тиындарды алып жүру
қиын болғандықтан, тиындардың орнына сатып

114
00:11:52,723 --> 00:12:02,240
алынған тауарлардың құнына сәйкес келетін Фабианның бір
немесе бірнеше түбіртегімен төлеу әдетке айналды.

115
00:12:02,240 --> 00:12:09,087
Дүкен сатушылары чектерді сенімді төлем құралы
ретінде қабылдады, себебі оларды кез келген уақытта

116
00:12:09,087 --> 00:12:13,560
Фабианға апарып, алтын тиындарға айырбастай алатын.

117
00:12:13,560 --> 00:12:19,280
Ақша белгілері қолдан-қолға өтіп
жатты, ал алтын өзі қозғалмай қалды.

118
00:12:19,280 --> 00:12:25,720
Фабианның түбіртектеріне алтын тиындар сияқты сенілді.

119
00:12:25,720 --> 00:12:33,160
Фабиан көп ұзамай алтын тиындарды шын мәнінде
қайтарып алуға мүлдем ешкім келмейтінін түсінді.

120
00:12:33,160 --> 00:12:39,989
Сонда ол өз-өзіне ойлады: «Енді менің қолымда
соншалық көп алтын бар, бірақ мен әлі де

121
00:12:39,989 --> 00:12:43,680
қолөнерші ретінде маңдай термен наным табамын».

122
00:12:43,680 --> 00:12:45,000
Бұл ақымақтық.

123
00:12:45,000 --> 00:12:50,986
Айталық, мұнда жай ғана жатқан және сирек
талап етілетін алтынды пайдалануға рұқсат

124
00:12:50,986 --> 00:12:55,480
етілсе, онда ондаған адам маған пайыз төлер еді.

125
00:12:55,480 --> 00:13:06,120
Ол өзіне айтты: «Дұрыс, алтын менде емес, бірақ
ол менің қолымда, және маңыздысы да осы ғана».

126
00:13:06,120 --> 00:13:14,347
Неге мен тиындар соғуды жалғастыруым керек, егер
мен қазынадағы кейбір тиындарды пайдалана алсам?

127
00:13:14,347 --> 00:13:20,320
Сондықтан ол өзіне бұрыннан салынған
алтын тиындарды қарызға беруді бастады.

128
00:13:20,320 --> 00:13:28,280
Алдымен тек аздап және өте сақтықпен,
бірақ біртіндеп барған сайын батылрақ.

129
00:13:28,280 --> 00:13:33,560
Бір күні Фабиан ірі несие өтінішін алды.

130
00:13:33,560 --> 00:13:42,640
Ол клиентке ұсынды: «Неге біз сол барлық тиындарды саған
тасымалдаудың орнына, есепшотыңды сенің атыңнан ашпаймыз?»

131
00:13:42,640 --> 00:13:46,960
Мен сізге сәйкес келетін түбіртектерді жай ғана беремін.

132
00:13:46,960 --> 00:13:52,520
Қарыз алушы келісіп, түбіртектер үйіндісімен бірге кетті.

133
00:13:52,520 --> 00:14:01,600
Ол ірі көлемде несие алған еді, бірақ алтын сейфте қалды.

134
00:14:01,600 --> 00:14:09,502
Тапсырыс беруші кеткеннен кейін Фабианның
бетінде кең күлкі пайда болды, себебі ол

135
00:14:09,502 --> 00:14:14,320
тортты жеп қойып, оны ішке түсіріп қоюға үлгерді.

136
00:14:14,320 --> 00:14:19,760
Ол алтынды қарызға бере алатын да, оны өзінде сақтай алатын.

137
00:14:19,760 --> 00:14:27,373
Достар, таныстар мен бейтаныстар, тіпті жаулар да өз
бизнестері үшін ақша қажет етті, және кепілдік

138
00:14:27,373 --> 00:14:33,120
бере алса, берілетін ақшаның сомасына шектеу қойылмады.

139
00:14:33,120 --> 00:14:40,847
Фабиан өзіне тіпті тиесілі де емес сейфіде
сақталған ақша сомасының бірнеше есесін жай

140
00:14:40,847 --> 00:14:45,840
ғана түбіртектер беру арқылы қарызға бере алды.

141
00:14:45,840 --> 00:14:55,600
Шынайы иелері алтынды қайтарып алмағанша және
халықтың сенімі сақталғанша бәрі жақсы болды.

142
00:14:55,600 --> 00:15:02,720
Үлкен кітапта ол әрбір жеке клиенттің
дебеттері мен кредиттерін дәл есепке алды.

143
00:15:02,720 --> 00:15:09,040
Ақша беру бизнесі өте табысты екені анықталды.

144
00:15:09,040 --> 00:15:15,800
Фабианның әлеуметтік мәртебесі
байлығының өсуімен бірдей тез көтерілді.

145
00:15:15,800 --> 00:15:18,880
Енді ол үлгі тұтылатын маңызды адам болды.

146
00:15:18,880 --> 00:15:24,720
Қаржылық мәселелерде оның сөзі дерлік уахи ретінде қабылданды.

147
00:15:24,720 --> 00:15:30,110
Басқа қалалардың алтыншылары оның іскерлік
тәсілдеріне қызығушылық таныта бастады, және

148
00:15:30,110 --> 00:15:33,680
бір күні олар барлығы бірге оны көруге барды.

149
00:15:33,680 --> 00:15:43,800
Ол оларға өз әдістерін үйретті, бірақ
құпиялылықтың маңызды алғышарт екенін ерекше атап өтті.

150
00:15:43,800 --> 00:15:51,120
Егер бұл қастандық әшкереленген болса,
бүкіл жүйе карта үйі сияқты құлап қалар еді.

151
00:15:51,120 --> 00:15:55,560
Сондықтан құпия қоғам құруға шешім қабылданды.

152
00:15:55,560 --> 00:16:05,440
Әрбір зергер өз қаласына оралып, Фабианның нұсқауларына
сәйкес өз ақша несиелеу бизнесін ұйымдастыра бастады.

153
00:16:05,440 --> 00:16:14,585
Фабианның квитанциялары енді оның алтын тиындары
сияқты қабылданып, жиі тиындармен бірге сейфке салынатын.

154
00:16:14,585 --> 00:16:23,044
Егер бір саудагер екіншісіне тауар жеткізу үшін нақты
төлем жібергісі келсе, ол Фабианға өз шотынан басқа

155
00:16:23,044 --> 00:16:28,920
саудагердің шотына ақша аудару жөніндегі қысқаша нұсқау жазатын.

156
00:16:28,920 --> 00:16:34,840
Фабиан бірнеше минуттың ішінде
есептерге қажетті өзгерістерді енгізе алды.

157
00:16:34,840 --> 00:16:39,339
Бұл жаңа жүйе де өте танымал болды.

158
00:16:39,339 --> 00:16:47,840
Мұндай қолма-қол ақшасыз төлемге арналған
жазбаша нұсқаулықтар чектер деп аталды.

159
00:16:47,840 --> 00:16:55,040
Тағы бір құпия кездесуде Фабиан өзінің
алтыншыларына жаңа жоспарды ашып айтты.

160
00:16:55,040 --> 00:17:02,660
Келесі күні олар елдің жеке бөліктерін
басқарған барлық губернаторларды жиналысқа шақырды.

161
00:17:02,660 --> 00:17:10,079
Фабиан баспасөз хатшысы ретінде сөйледі. «Біз
беретін түбіртектер әдетте жақсы қабылданады,

162
00:17:10,079 --> 00:17:14,720
бірақ кейде оларды жалған жасаушылар көшіріп алады.»

163
00:17:14,720 --> 00:17:17,960
Біз бұған нүкте қоюымыз керек.

164
00:17:17,960 --> 00:17:22,520
Губернаторлар абдырап, бұған не істей алатынын сұрады.

165
00:17:22,520 --> 00:17:33,224
Әрине, Фабиан жауапты дайын ұстады. «Мен үкіметке арнайы
қағазға күрделі өрнектері бар жаңа түбіртектерді басып шығару

166
00:17:33,224 --> 00:17:39,793
міндетін жүктеуді ұсынамын, біз оларды банкноталар деп атаймыз.»

167
00:17:39,793 --> 00:17:45,106
Біз, зергерлер, баспа шығындарын өз мойнымызға
алуға қуаныштымыз, себебі бұл чектерді беру

168
00:17:45,106 --> 00:17:48,840
кезінде бізге көп уақыт үнемдеуге көмектеседі.

169
00:17:48,840 --> 00:17:56,338
Губернаторлардың енді ешқандай қарсылығы болмады,
себебі алдамшылардан халықты қорғау әрине қажет еді, ал

170
00:17:56,338 --> 00:18:00,432
банкноталарды басып шығару – ақылға қонымды шешім болды.

171
00:18:00,432 --> 00:18:09,360
«Тағы бір жайт бар», – деді Фабиан, – «кейбір адамдар алтын
іздеумен айналысып, өздерінің алтын тиындарын жасап жатыр».

172
00:18:09,360 --> 00:18:16,475
Мен барлық алтын кесектерін тиындар мен
банкноталар түрінде тиісті өтемақыға айырбастап

173
00:18:16,475 --> 00:18:20,800
тапсыруды міндеттейтін заң қабылдауды ұсынамын.

174
00:18:20,800 --> 00:18:28,080
Бұл ұсыныс та қабылданды, және үкімет жаңа
банкноталардың көп мөлшерін басып шығарды.

175
00:18:28,080 --> 00:18:32,400
Әр банкнотада нақты бір сөз болды.

176
00:18:32,400 --> 00:18:37,040
Бір талер, бес талер, он талер және т.б.

177
00:18:37,040 --> 00:18:42,960
Зергерлер баспа шығындарының ең төменгі мөлшерін өтеді.

178
00:18:42,960 --> 00:18:49,360
Жазбаларды өзіңмен бірге алып жүру әлдеқайда
ыңғайлы болғандықтан, халықты сендіру оңай болды.

179
00:18:49,360 --> 00:18:53,775
Дегенмен, олардың танымалдығына қарамастан,
жаңа банкноталар мен тиындар барлық

180
00:18:53,775 --> 00:18:57,440
операциялардың тек шамамен он пайызында ғана қолданылды.

181
00:18:57,440 --> 00:19:06,880
Статистика көрсеткендей, барлық төлем операцияларының
90 пайызы чектер мен банктік аударымдар арқылы өңделді.

182
00:19:06,880 --> 00:19:11,800
Содан кейін Фабиан өз жоспарының келесі кезеңін іске қосты.

183
00:19:11,800 --> 00:19:19,280
Қазірге дейін клиенттер шын мәнінде ақшаларын
қауіпсіз сақтау үшін оған аз ғана ақы төлеп келген.

184
00:19:19,280 --> 00:19:28,940
Дегенмен, қазынаға көбірек ақша тарту үшін Фабиан
салымшыларға салымдары бойынша үш пайыздық мөлшерлеме ұсынды.

185
00:19:28,940 --> 00:19:34,578
Көптеген адамдар оның тек екі пайыз пайда
табатынына сенді, себебі ол өз ақшасын бес

186
00:19:34,578 --> 00:19:38,360
пайыздық пайызбен қарызға беретіні белгілі еді.

187
00:19:38,360 --> 00:19:46,734
Айтпақшы, ешкім де Фабианның әдістеріне сұрақ қоюға
ниетті болған жоқ, себебі үш пайыздық пайыз алу қойма

188
00:19:46,734 --> 00:19:52,700
ақысы үшін қосымша төлем жасаудан әлдеқайда тиімді еді.

189
00:19:54,800 --> 00:20:01,173
Жинақтаушылардың көптігіне байланысты
Фабиан басқаратын активтер тез өсті.

190
00:20:01,173 --> 00:20:09,760
Тағы да ол қазынада шын мәнінде бар банкноталар
мен тиындардан әлдеқайда көп соманы несиеге берді.

191
00:20:09,760 --> 00:20:17,885
Қазынадағы әрбір 100 теулер қолма-қол ақшаға ол
қарыз алушыларға 200, 300 немесе 400 теулер, ал

192
00:20:17,885 --> 00:20:22,760
кейбір жағдайларда тіпті 900 теулерге дейін қарыз берді.

193
00:20:22,760 --> 00:20:30,800
Ол тек бұл қатынастың ешқашан тоғызға бірден
аспайтынына көз жеткізуі керек еді, себебі орта есеппен әр он

194
00:20:30,800 --> 00:20:35,920
клиенттің бірі несиесін қолма-қол ақшамен алғысы келетін.

195
00:20:35,920 --> 00:20:47,160
Дегенмен, Фабиан қарапайым чектер түрінде берген 900
талер кітап ақшасына толық 45 талер пайыз ала алды.

196
00:20:47,160 --> 00:20:52,240
Бұл 900 талердің бес пайызы.

197
00:20:52,240 --> 00:20:57,600
Ал Фабиан 45 талерді пайыз ретінде қалдырды.

198
00:20:57,600 --> 00:21:00,600
Басқа зергерлер де солай жасады.

199
00:21:00,600 --> 00:21:03,920
Олар барлығы ақшаны ештеңеден жасады.

200
00:21:03,920 --> 00:21:11,960
Тек футоналық қаламмен жазып, үстіне пайыз талап етті.

201
00:21:11,960 --> 00:21:19,235
Әрине, олар ақшаны өздері соқпады, бірақ үкіметке
банкнота басып шығаруға немесе тиындар соғуға тапсырыс беріп,

202
00:21:19,235 --> 00:21:23,520
кейін сол тиындарды алтыншылар арқылы халыққа таратты.

203
00:21:23,520 --> 00:21:26,640
Фабиан тек баспа шығындарын төледі.

204
00:21:26,640 --> 00:21:34,320
Дегенмен, олар несие берген кезде ақшаны еш
негізсіз жасап, содан кейін оған пайыз салды.

205
00:21:34,320 --> 00:21:40,173
Көптеген адамдар үкіметтің ақша массасын
қамтамасыз етуге жауапты екеніне сенді.

206
00:21:40,173 --> 00:21:49,120
Олар сондай-ақ Фабиан тек басқалардың оған үнемдеу
үшін салған ақша сомаларын ғана қарызға береді деп сенді.

207
00:21:49,120 --> 00:21:56,640
Дегенмен, ақша басқа жерге берілгенде
ешкімнің жинақтары ешқашан азаймағаны қызық.

208
00:21:56,640 --> 00:22:06,680
Егер барлығы бірден өз шоттарының балансын
шығарып алмақ болса, алаяқтық әшкере болар еді.

209
00:22:06,680 --> 00:22:12,000
Бір күні ойлы кәсіпкер Фабианды көруге келді.

210
00:22:12,000 --> 00:22:15,160
Пайыздық талап қате, деді ол.

211
00:22:15,160 --> 00:22:21,200
Әр жолы олар 100 талер қарыз
бергенде, қайтарымда 105 талер талап етеді.

212
00:22:21,200 --> 00:22:27,200
Қосымша 5 талер ешқашан төленбейді, себебі олар жоқ.

213
00:22:27,200 --> 00:22:34,880
Шаруалар азық-түлік өндіреді, өнеркәсіп тауарлар
өндіреді және т.б., бірақ ақшаны тек олар ғана өндіреді.

214
00:22:34,880 --> 00:22:43,360
Ендеше бүкіл елде қалған барлық адамдарға жұмыс
беруші болған тек екі кәсіпкер ғана болғанын елестетейік.

215
00:22:43,360 --> 00:22:47,040
Осы екеуінің әрқайсысы 100 талер қарыз алады.

216
00:22:47,040 --> 00:22:56,200
Біз жалақы мен шығындарға 90 талер төлеп, 10
талер пайда есептейміз, ол біздің қалтамызға түседі.

217
00:22:56,200 --> 00:23:04,567
Сонымен, жалпы сатып алу қабілеті 90 плюс 10
талерді 2-ге көбейту, яғни 200 талер болады.

218
00:23:04,567 --> 00:23:12,480
Бірақ оларды төлеу үшін біз барлық
өнімдерімізді 210 талерге сатуға тура келеді.

219
00:23:12,480 --> 00:23:24,000
Егер біреуіміз өзінің барлық тауар қорларын 105
талерге сата алса, екіншісі ең көбі 95 талер таба алады.

220
00:23:24,000 --> 00:23:32,160
Сонымен қатар, оларды сатып алуға ақша
қалмағандықтан, ол өзінің кейбір тауарларын сата алмайды.

221
00:23:32,160 --> 00:23:39,800
Ол оларға әлі де 10 талер қарыз болады және оны
тек қосымша ақша қарызға алу арқылы ғана өтей алады.

222
00:23:39,800 --> 00:23:43,960
Сондықтан жүйе мүмкін емес.

223
00:23:43,960 --> 00:23:45,840
Адам сөзін жалғастырды.

224
00:23:45,840 --> 00:23:54,920
Көрінгендей, олар айналымға 105 талер шығаруы тиіс
болған, яғни 100-ін маған, 5-ін өздері жұмсауға.

225
00:23:54,920 --> 00:24:01,240
Содан кейін айналымда 105 теулер болар
еді және қарыздарды өтеуге болар еді.

226
00:24:01,240 --> 00:24:06,000
Фабиан үнсіз тыңдап, ақырында жауап берді.

227
00:24:06,000 --> 00:24:10,960
Экономика – өте күрделі сала, менің жаным.

228
00:24:10,960 --> 00:24:15,520
Бұл мәселені зерттеуге көптеген жылдар қажет.

229
00:24:15,520 --> 00:24:23,960
Мен аталған мәселелерге толық назар аударамын,
ал сіз өзіңіздің мәселелеріңізді қарап алыңыз.

230
00:24:23,960 --> 00:24:32,120
Сізге тиімдірек жұмыс істеу, өндірісті арттыру,
шығындарды азайту және жақсы кәсіпкер болу қажет.

231
00:24:32,120 --> 00:24:35,760
Мен сізге кез келген уақытта көмектесуге қуаныштымын.

232
00:24:35,760 --> 00:24:39,240
Келуші қанағаттанбай кете барды.

233
00:24:39,240 --> 00:24:41,400
Мұнда бірдеңе дұрыс емес еді.

234
00:24:41,400 --> 00:24:45,720
Фабианның әдістерінде түпкілікті бірдеңе дұрыс болмады.

235
00:24:45,720 --> 00:24:49,680
Және ол сұрақтардан шебер түрде жалтарып кетті.

236
00:24:49,680 --> 00:24:56,040
Бірақ Фабиан кеңінен сарапшы ретінде
танылған еді, ал қарсылықтар пайдасыз болар еді.

237
00:24:56,040 --> 00:25:03,920
Ақыры экономика гүлденіп, елде зор өрлеу байқалды.

238
00:25:03,920 --> 00:25:10,000
Қарызға алынған ақшаға төленетін пайызды жабу
үшін саудагерлер бағаларын көтеруге мәжбүр болды.

239
00:25:10,000 --> 00:25:14,600
Содан кейін қызметкерлер жалақылары тым төмен екеніне шағымданды.

240
00:25:14,600 --> 00:25:18,080
Дегенмен, жұмыс берушілер жалақыны көбейтуге құлықты болмады.

241
00:25:18,080 --> 00:25:21,640
Олар банкроттық қаупін көрсетті.

242
00:25:21,640 --> 00:25:24,560
Шаруалар өз өнімдері үшін әділ ақы алмады.

243
00:25:24,560 --> 00:25:30,000
Және көптеген үй шаруасындағы әйелдер
тағамның тым қымбат екеніне шағымданды.

244
00:25:30,000 --> 00:25:32,800
Ақырында ереуілдер басталды.

245
00:25:32,800 --> 00:25:36,400
Бұрын белгісіз болған құбылыс.

246
00:25:36,400 --> 00:25:39,440
Кедейшіліктен зардап шегетін адамдар
саны күннен-күнге артып бара жатты.

247
00:25:39,440 --> 00:25:45,360
Тіпті достары мен туыстары да
оларға көмектесуге мүмкіндігі болмады.

248
00:25:45,360 --> 00:25:50,320
Елдің нақты байлығы көп ұмытылды.

249
00:25:50,320 --> 00:25:56,000
Жайылымдыққа қолайлы топырақ, кең орман,
минералдық ресурстар және мал шаруашылығы.

250
00:25:56,000 --> 00:25:58,640
Барлығы ақшаға байланысты болды.

251
00:25:58,640 --> 00:26:03,880
Бұл көрінгендей ең жоғары тауар, ол әрдайым тапшы болды.

252
00:26:03,880 --> 00:26:06,920
Бірақ ешкім жүйеге сұрақ қоймады.

253
00:26:06,920 --> 00:26:12,360
Үкіметтің осы барлық механизмдерді бақылауда ұстағанына сенілді.

254
00:26:12,360 --> 00:26:21,000
Бірнеше адам артық қаражаттарын біріктіріп,
тәуелсіз несие немесе қаржы институттарын құра алды.

255
00:26:21,000 --> 00:26:28,840
Бұл 6% немесе одан да көп пайыз әкеледі, бұл
Фабианның 3% пайыздық ұсынысынан айтарлықтай жоғары.

256
00:26:28,840 --> 00:26:36,000
Дегенмен, осы тәуелсіз компаниялар тек өздерінің
шынында меншігіндегі ақшаны ғана несие бере алатын еді.

257
00:26:36,000 --> 00:26:49,400
Фабианнан айырмашылығы, оларда жай ғана кітапқа ручкамен
жазып, ақшаны ешқандай заттан жасап шығаратын оғаш күш болмады.

258
00:26:49,400 --> 00:26:54,480
Осы тәуелсіз қаржы институттары
Фабиан мен оның серіктерін ашуландырды.

259
00:26:54,480 --> 00:26:58,640
Сондықтан олар дереу өздерінкін құрды.

260
00:26:58,640 --> 00:27:03,920
Бәсекелестіктің басым бөлігі гүлденуге
мүмкіндік болмай жатып-ақ сатып алынып кетті.

261
00:27:03,920 --> 00:27:13,440
Өте аз уақыт ішінде барлық қаржы институттары
олардың меншігінде немесе бақылауында болды.

262
00:27:13,440 --> 00:27:16,840
Жалпы экономикалық жағдай одан әрі нашарлай берді.

263
00:27:16,840 --> 00:27:21,160
Жұмысшылар басшыларының тым көп
пайда қалтаға басып жатқанын ойлады.

264
00:27:21,160 --> 00:27:27,320
Ал жұмыс берушілер өз жұмысшыларын жалқау әрі тиімсіз деп санады.

265
00:27:27,320 --> 00:27:30,320
Барлығы бір-біріне кінә тақты.

266
00:27:30,320 --> 00:27:33,120
Губернаторлар да шешім таба алмады.

267
00:27:33,120 --> 00:27:40,160
Сонымен қатар, кедейлік мәселесін басты
басымдық ретінде шешу қажет екені көрінді.

268
00:27:40,160 --> 00:27:47,840
Әлеуметтік бағдарламалар енгізілді және әрбір
тұрғын заңды түрде жарна аударуға міндетті болды.

269
00:27:47,840 --> 00:27:53,973
Бұл өз кезегінде азаматтарды ашуландырды, себебі олар
әлі де көршілер қажет кезде бір-біріне ерікті түрде

270
00:27:53,973 --> 00:27:58,960
көмектесуі керек деген ескірген пікірге берік сенген еді.

271
00:27:58,960 --> 00:28:03,640
Бұл салықтар – заңдастырылған тонаудан басқа
ештеңе емес, – деп наразылық білдірді халық.

272
00:28:03,640 --> 00:28:12,000
Кез келген адамнан оның еркіне қарсы,
мақсатына қарамастан алынған нәрсе ұрлыққа тең.

273
00:28:12,000 --> 00:28:17,790
Бірақ әрқайсысы өзін әлсіз сезініп,
салықтар мен баждарды төлемегені үшін бас

274
00:28:17,790 --> 00:28:22,040
бостандығынан айыру жазасына кесілуден қорықты.

275
00:28:22,040 --> 00:28:29,440
Әлеуметтік бағдарламалар қысқа мерзімді
жеңілдік бергенімен, олар мәселелерді шеше алмады.

276
00:28:29,440 --> 00:28:37,320
Керісінше, олар көп ұзамай одан да көп санда
қайта оралып, қосымша ақша қажеттілігін әкелді.

277
00:28:37,320 --> 00:28:46,880
Әлеуметтік шығындар басы айналдырарлықтай деңгейге
жетті, ал қымбат әкімшілік аппарат та бақылаудан шығып кетті.

278
00:28:46,880 --> 00:28:51,880
Үкімет мүшелерінің көпшілігі адал
адамдар болып, шын ақпарат берді.

279
00:28:51,880 --> 00:28:56,520
Олар өз отандастарын қосымша шығындармен ауыртқысы келмеді.

280
00:28:56,520 --> 00:29:03,680
Осылайша олар соңғы амалдарын да жіберіп алады:
жетіспейтін ақшаны Фабиан мен оның достарынан қарызға алу.

281
00:29:03,680 --> 00:29:10,520
Алайда, олар осы облигацияларды
қалайша қайтара алатынын мүлде білмеді.

282
00:29:10,520 --> 00:29:14,120
Ата-аналар енді өз балаларының мұғалімдеріне ақы төлей алмады.

283
00:29:14,120 --> 00:29:16,680
Олар енді дәрігерлерге де ақша таба алмады.

284
00:29:16,680 --> 00:29:20,040
Тіпті тасымалдау компаниялары да банкрот болды.

285
00:29:20,040 --> 00:29:22,720
Қарапайым айтқанда, ақша мүлде қалмады.

286
00:29:22,720 --> 00:29:30,240
Қадам-қадаммен үкімет өзінің осы барлық функцияларды
өз бақылауына алып, басқаруға мәжбүр болғанын байқады.

287
00:29:30,240 --> 00:29:36,595
Мұғалімдер, дәрігерлер және тағы басқа
көптеген кәсіби топтар мемлекеттік қызметкерлер

288
00:29:36,595 --> 00:29:41,360
мен қоғамдық сектор қызметкерлеріне айналды.

289
00:29:41,360 --> 00:29:45,560
Осы жағдайда да жұмысынан қанағат алатындар санаулы ғана болды.

290
00:29:45,560 --> 00:29:51,440
Олар жақсы жалақы алды, бірақ
тәуелсіздігі мен өзіндік болмысын жоғалтты.

291
00:29:51,440 --> 00:29:56,640
Әр адам алып машинаның бір ғана шестернясы еді.

292
00:29:56,640 --> 00:30:02,560
Жеке бастама көтеруге мүмкіндік болмады,
ал кәсіби жетістіктер дерлік байқалмады.

293
00:30:02,560 --> 00:30:09,746
Жалақы мен айлықтар іс жүзінде бекітілген
болатын, ал қызметтік өсу тек басшы зейнетке

294
00:30:09,746 --> 00:30:14,920
шыққанда немесе қайтыс болғанда ғана мүмкін еді.

295
00:30:14,920 --> 00:30:20,973
Үмітсіздікке түскенде билеушілер тағы да
Фабианнан кеңес сұрауға шешім қабылдады.

296
00:30:20,973 --> 00:30:29,720
Олар оны ерекше ақылды деп санады, ал ол қаржылық мәселелерді
шешуде әрдайым ең жақсы шешімді табатын сияқты көрінді.

297
00:30:29,720 --> 00:30:35,840
Ол олардың барлық мәселелерін
тыңдап, олар туралы ойланып, сөйледі.

298
00:30:35,840 --> 00:30:40,040
Көптеген адамдар өз проблемаларымен күресе алмайды.

299
00:30:40,040 --> 00:30:45,800
Олар өздерінің мәселелерін шешіп
беруі үшін біреу араласуын күтеді.

300
00:30:45,800 --> 00:30:50,958
Мен барлығыңыздың келісетініңізге сенімдімін:
көпшілік адамдарға өмірде бақытты болуға және негізгі

301
00:30:50,958 --> 00:30:54,400
қажеттіліктерін қанағаттандыруға құқық берілуі тиіс.

302
00:30:54,400 --> 00:31:00,480
Ақыр соңында, біз барлық адамдардың
теңдігі деген жалпы қағиданы білдіреміз.

303
00:31:00,480 --> 00:31:11,346
Теңгерімді қамтамасыз ету үшін байлардың
артық байлығын алып, кедейлерге қайта бөлу керек.

304
00:31:11,346 --> 00:31:12,920
Басқа жол жоқ.

305
00:31:12,920 --> 00:31:17,040
Жеке табыс салығы бойынша сатылы жүйе енгізілуі тиіс.

306
00:31:17,040 --> 00:31:20,760
Қанша көп болса, сонша көп төлеуге тура келеді.

307
00:31:20,760 --> 00:31:26,560
Барлық адамдарға олардың байлығына қарай салық
салып, әр адамға оның қажеттіліктеріне қарай беріңдер.

308
00:31:26,560 --> 00:31:34,360
Мысалы, мектептер мен ауруханалар қаржылық
жағдайы қиын адамдарға тегін қолжетімді болуы тиіс.

309
00:31:34,360 --> 00:31:44,480
Ол оларға асқақ идеалдар туралы ұзақ лекция оқып, сөзін «Және
маған қарыз екендеріңді ұмытпаңдар» деген сөздермен аяқтады.

310
00:31:44,480 --> 00:31:48,120
Сен оны өте ұзақ уақыттан бері қарызға алып жүрсің.

311
00:31:48,120 --> 00:31:57,460
Мен төлемді кейінге қалдыру арқылы сізге жеңілдік жасай аламын,
бірақ сіз кем дегенде пайызды төлеуді жалғастыруыңыз керек.

312
00:32:02,680 --> 00:32:05,600
Ешкім Фабианның философиясына күмән келтірген жоқ.

313
00:32:05,600 --> 00:32:11,120
Үкімет шын мәнінде сатылы табыс салығын енгізді.

314
00:32:11,120 --> 00:32:17,760
Кімнің табысы неғұрлым көп болса, оларға салынатын
салық пайыздық мөлшерлемесі соғұрлым жоғары болатын.

315
00:32:17,760 --> 00:32:24,560
Ешкім табыс салығын ұнатпайтын, бірақ барлығы
оны төлейтін, әйтпесе түрмеге қамалатын еді.

316
00:32:24,560 --> 00:32:29,400
Саудагерлер тағы да бағаларын көтеруге мәжбүр болды.

317
00:32:29,400 --> 00:32:33,640
Қайтадан қызметкерлер жалақыны көтеруді талап етті.

318
00:32:33,640 --> 00:32:41,760
Нәтижесінде көптеген кәсіпкерлер өз жұмыс күшінің бір бөлігін
машиналармен алмастыруға мәжбүр болды немесе банкротқа ұшырады.

319
00:32:41,760 --> 00:32:47,422
Бұл, әрине, жұмыссыздықты ушықтырып, үкіметті
әлеуметтік көмек пен жұмыссыздық бойынша

320
00:32:47,422 --> 00:32:52,200
жәрдемақылардың қосымша модельдерін енгізуге мәжбүр етті.

321
00:32:52,200 --> 00:32:59,178
Үкімет әртүрлі салаларды құлдыраудан сақтап,
жұмыс орындарын сақтау мақсатында тарифтерді,

322
00:32:59,178 --> 00:33:04,200
субсидияларды және басқа да қорғаныс шараларын енгізді.

323
00:33:04,200 --> 00:33:15,760
Әртүрлі жерлерде адамдар өндірістің мақсаты шынымен де
тауар өндіру ме, әлде тек жұмыспен қамту ма деген ойға қалды.

324
00:33:15,760 --> 00:33:21,977
Жағдай одан әрі нашарлай берген сайын үкімет жалақы
мен бағаға бақылау жүргізу және күрделі реттеу

325
00:33:21,977 --> 00:33:26,320
шаралары арқылы белгілі бір тұрақтылықты сақтауға тырысты.

326
00:33:26,320 --> 00:33:32,440
Салық органдары қосылған құн салығы мен
барлық түрлі алымдар арқылы күшейтілуі тиіс еді.

327
00:33:32,440 --> 00:33:43,120
Бірде біреу комбайнан үй шаруасына дейінгі жол бойында
нанның 50-ден астам түрлі салыққа ұшырайтынын атап өткен.

328
00:33:43,120 --> 00:33:50,242
Енді сарапшылардың араласу кезеңі келді. Кейде олар тіпті
министрлер кабинеті деңгейіне дейін көтерілді,

329
00:33:50,242 --> 00:33:57,680
бірақ көбінесе белгісіз комитеттерде жиналып,
жылдан-жылға мағынасыз қағаздар ғана дайындады.

330
00:33:57,680 --> 00:34:02,486
Ең жақсысында олар салық жүйесін
әрі қарай қайта құрылымдауды ұсынды.

331
00:34:02,486 --> 00:34:08,640
Бірақ салықтар мен баждардың жалпы
сомасы тұрақты түрде өсіп берді.

332
00:34:08,640 --> 00:34:12,880
Фабиан тоқтаусыз пайыз төлемдерін талап етті.

333
00:34:12,880 --> 00:34:17,560
Бұл тармақ салық түсімдерінің үлесінің үнемі артуына әкелді.

334
00:34:17,560 --> 00:34:24,200
Бұл мүлде жаңа саяси формаға – яғни партиялық саясатқа – әкелді.

335
00:34:24,200 --> 00:34:30,760
Адамдар қай партия мәселелерді ең жақсы
шеше алатыны туралы бір-бірімен дауласты.

336
00:34:30,760 --> 00:34:39,373
Адамдар тұлғалар мен идеологияларды талқылап,
бір-біріне түрлі атақтар тағып, нақты мәселені

337
00:34:39,373 --> 00:34:44,600
есептемегенде бәріне де үлкен дау-дамай шығарды.

338
00:34:44,600 --> 00:34:50,080
Билік органдары арасында үнсіз үмітсіздік тарады.

339
00:34:50,080 --> 00:34:58,480
Ақыры жағдай соншалықты ушығып кетті, бір қаладағы
төленуге тиісті пайыздар жалпы түскен кірістен асып кетті.

340
00:34:58,480 --> 00:35:06,007
Ел бойынша төленбеген пайыздардың көлемі
өсті, ал мерзімі өткен пайыздарға да пайыз

341
00:35:06,007 --> 00:35:11,320
есептеле бастады, оны күрделі пайыз деп атайды.

342
00:35:11,320 --> 00:35:19,625
Бұл Фабиан мен оның серіктеріне елдің материалдық байлығын
біртіндеп иеленуге мүмкіндік берді: меншік құқығын беру

343
00:35:19,625 --> 00:35:25,240
арқылы немесе қадағалау кеңестеріндегі бақылауды күшейту арқылы.

344
00:35:25,240 --> 00:35:28,440
Бірақ бақылау әлі толық емес еді.

345
00:35:28,440 --> 00:35:40,787
Құпия ұйым әрбір адамды толық бақылауына алғаннан
кейін ғана өз орнында қауіпсіз болатынын білді.

346
00:35:40,787 --> 00:35:43,000
Барлық жерде ақша жетіспеді.

347
00:35:43,000 --> 00:35:46,200
Көптеген адамдар жұмыссыз болып, кедейленді.

348
00:35:46,200 --> 00:35:52,800
Әлеуметтік қамсыздандыру жүйелері барлығына қамқорлық көрсете
алмады, сондықтан адамдар біртіндеп көтеріліс жасай бастады.

349
00:35:52,800 --> 00:35:57,760
Фабиан үкіметті бір тастан екі қоян атып алуға көндірді.

350
00:35:57,760 --> 00:36:06,839
Біріншіден, соғыс – ортақ сыртқы жауға қарсы
күресте адамдарды біріктірудің ең жақсы құралы.

351
00:36:06,839 --> 00:36:18,880
Екіншіден, бұл сондай-ақ ішкі мемлекеттік қарыздарды өтеудің ең
жақсы тәсілі, яғни жеңістен кейін басқа елдерді пайдалану арқылы.

352
00:36:18,880 --> 00:36:27,008
Соғыс машинасын іске қосу үшін Фабиан зауыттар салдырды, олардың
иелеріне бомбалар өндіруге ақша берді, әскерилерге несие

353
00:36:27,008 --> 00:36:35,440
берді және ақырында зардап шеккендерге ауқымды қайта
қалпына келтіру жұмыстары үшін жоғары пайыздық несиелер берді.

354
00:36:35,440 --> 00:36:41,800
Содан кейін экономикалық даму
аясында одан әрі жомарт несиелер берілді.

355
00:36:41,800 --> 00:36:50,639
Бұл жүйе, барлық салдарымен бірге, соншалықты табысты болды,
әлемнің көптеген елдері кенеттен тек Фэбианға ғана

356
00:36:50,639 --> 00:37:00,360
шетелдік қарызға батып қоймай, сонымен бірге қандай да
бір қарулы қақтығысқа да араласып қалғанын байқады.

357
00:37:00,360 --> 00:37:07,077
Фабиан әрқашан күш теңгерімін қамтамасыз
етті, сондықтан кез келген елді кез келген

358
00:37:07,077 --> 00:37:11,720
басқа елге қарсы соғысқа мәжбүрлеуге болатын.

359
00:37:11,720 --> 00:37:20,310
Фэбиан бір ел оның ұсыныстарын елемегенде, қарыздарын
қайтармағанда немесе Фэбианмен байланысы жоқ жаңа ақша

360
00:37:20,310 --> 00:37:26,360
жүйесін енгізгісі келгенде, бұл әрдайым жақсы идея деп ойлайтын.

361
00:37:26,360 --> 00:37:33,283
Фабиан әрдайым шабуыл жасалған елді қаржыландырды, негізінен
алғышарт адамдар, алғышарт ұйымдар немесе құпия қызметтер

362
00:37:33,283 --> 00:37:40,440
арқылы, сонда соғыс мүмкіндігінше ұзаққа созылып, қалпына
келтіру жұмыстарынан мүмкіндігінше көп ақша табуға болатын еді.

363
00:37:40,440 --> 00:37:51,253
Содан кейін ол өз қарыздарын жаулап алынған елдің
инфрақұрылымы мен табиғи ресурстарын тонау арқылы өтеді.

364
00:37:51,253 --> 00:37:58,350
Біздің азаматтарымыздың осы қауіпті жүйеге қарсы
көтерілгендердің көбі экономикалық қысым жасау

365
00:37:58,350 --> 00:38:02,800
немесе жай ғана мазақ ету арқылы үнсіз қалдырылды.

366
00:38:02,800 --> 00:38:09,671
Осы мақсатта Фабиан және оның серіктері газеттердің,
теледидар мен радиостанциялардың басым бөлігін сатып алып,

367
00:38:09,671 --> 00:38:14,160
оларды басқаруға өздері таңдаған басшыларды тағайындады.

368
00:38:14,160 --> 00:38:19,881
Осы медиа операторлардың көпшілігі шынымен
де әлемді жақсартуға тырысты, бірақ олар

369
00:38:19,881 --> 00:38:23,900
қалайша пайдаланылып жатқанын мүлде түсінбеді.

370
00:38:23,900 --> 00:38:33,400
Олар ұсынған шешімдер тек белгілерді ғана
емдеп, мәселенің түпкі себебін ешқашан шешпеді.

371
00:38:33,400 --> 00:38:36,480
Әрине, түрлі газеттер мен журналдар болды.

372
00:38:36,480 --> 00:38:42,938
Кейбірі солшыл қанатқа, кейбірі оңшыл қанатқа,
басқалары либералды ортаға, сондай-ақ жұмысшыларға

373
00:38:42,938 --> 00:38:47,640
арналған журналдар мен кәсіпкерлерге арналған журналдар бар.

374
00:38:47,640 --> 00:38:52,901
Сізге қалағаныңызды оқуға және жазуға
рұқсат етілді, бірақ тек нақты мәселенің түпкі

375
00:38:52,901 --> 00:38:56,840
себебін анықтауға тырыспайтын болсаңыз ғана.

376
00:38:56,840 --> 00:39:02,560
Фабианның ұлы жоспары аяқталуға жақындап қалды.

377
00:39:02,560 --> 00:39:08,800
Бүкіл ел, тіпті тек осы ел ғана емес, оған қатты қарыздар еді.

378
00:39:08,800 --> 00:39:13,150
Білім беру жүйесі мен бұқаралық ақпарат
құралдары арқылы ол адамдардың эмоцияларын ғана

379
00:39:13,150 --> 00:39:16,240
емес, тіпті олардың санасын да бақылауда ұстады.

380
00:39:16,240 --> 00:39:24,600
Халықтың не ойлағаны мен неге сенгені ақыр
соңында толықтай Фабианның қолында болды.

381
00:39:24,600 --> 00:39:36,200
Егер бір адам өзінің жеке ләззаты үшін жұмсай алмайтындай көп
ақшаға ие болса, ол әлемнен қандай ерекше ләззат ала алады?

382
00:39:36,200 --> 00:39:41,200
Өзін-өзі элита деп жариялағандар
үшін осы сұраққа нақты жауап бар.

383
00:39:41,200 --> 00:39:42,760
Күш.

384
00:39:42,760 --> 00:39:47,640
Басқа адамдарға қатысты шексіз, ешқандай шектеусіз билік.

385
00:39:47,640 --> 00:39:55,840
Идеалистер БАҚ пен саясатта өте шебер
болып, осылайша тиімді түрде бейтараптандырылды.

386
00:39:55,840 --> 00:40:01,832
Бірақ Фабиан қаржылық династиялардың билікке әуес
жанкүйерлері арасында іздеген сол ерекше

387
00:40:01,832 --> 00:40:07,200
билікқұмарлықты, яғни нағыз бақылауға әуес жандарды тапты.

388
00:40:07,200 --> 00:40:12,200
Бұрынғы зергерлердің көбі осындай ой-сананы қалыптастырған еді.

389
00:40:12,200 --> 00:40:15,840
Олардың шектен тыс байлығы енді оларды қанағаттандырмады.

390
00:40:15,840 --> 00:40:20,120
Олар жаңа сынақтың толқынын іздеді.

391
00:40:20,120 --> 00:40:25,080
Халық көпшілігіне үстемдік ету – ең үлкен ойын еді.

392
00:40:25,080 --> 00:40:29,080
Бұл адамдар өздерін басқалардан жоғары деп санады.

393
00:40:29,080 --> 00:40:32,280
Билік жүргізу – біздің құқығымыз да, міндетіміз де.

394
00:40:32,280 --> 00:40:34,600
Халық көпшілігі өздеріне не жақсы екенін білмейді.

395
00:40:34,600 --> 00:40:37,640
Сен оларды бір жерге жинап, үстемдік
етіп, бұйрық беріп жүргізуің керек.

396
00:40:37,640 --> 00:40:42,040
Ал біз, керісінше, билеуге туылғанбыз.

397
00:40:42,040 --> 00:40:49,253
Фабиан және оның серіктері қала мен ел бойынша
көптеген несие институттарын бақылауда ұстады.

398
00:40:49,253 --> 00:40:55,397
Мүмкін олар әртүрлі иелері бар жекеменшік
компаниялар болған шығар, бірақ көрінетін бәсекелестікке

399
00:40:55,397 --> 00:40:59,680
қарамастан, олар тығыз ынтымақтастықта жұмыс істеді.

400
00:40:59,680 --> 00:41:07,760
Үкіметтің мақұлдауымен орталық банк құрылды,
оның негізі тіпті өз капиталына да сүйенбеген.

401
00:41:07,760 --> 00:41:15,560
Жоқ, мұнда да ақша шығару халықтың жинақ
салымдарынан қаражат алу арқылы жүзеге асырылды.

402
00:41:15,560 --> 00:41:19,120
Қай жаққа қарасаң да қарыздар.

403
00:41:19,120 --> 00:41:32,580
Сырттай бұл резервтік орталық ақша массасын қатаң реттеп, бір
жағынан мемлекеттік функцияны жүзеге асыратын ұйымдай көрінді.

404
00:41:32,580 --> 00:41:40,007
Бірақ қызығы, сайланған үкімет өкілі немесе
жоғары деңгейлі мемлекеттік қызметкер ешқашан осы

405
00:41:40,007 --> 00:41:45,400
орталық банктің басқару органына енгізілмеген.

406
00:41:45,400 --> 00:41:53,838
Үкімет енді Фабианнан тікелей қарыз алмады,
бірақ келесі жылдың салық түсімдерін кепілге қоя

407
00:41:53,838 --> 00:41:59,160
отырып, орталық банкке жүгінуге мүмкіндік алды.

408
00:41:59,160 --> 00:42:11,880
Бұл Фабианның жоспарына сай келді, яғни күдікті өзінен
басқа жаққа аударып, оның орнына үкіметтік рәсімді алға қою.

409
00:42:11,880 --> 00:42:17,720
Әрине, артқы планда ол бақылауды өз қолында ұстады.

410
00:42:17,720 --> 00:42:25,720
Фабианның үкімет істеріне жанама бақылауы
соншалықты мінсіз болды, тіпті ол бірде мақтанып қойған.

411
00:42:25,720 --> 00:42:32,240
Егер мен бір ұлттың ақшасын басқарсам,
заңдарды кім қабылдайтыны маған маңызды емес.

412
00:42:32,240 --> 00:42:42,120
Қай партия билікте болғаны маңызды емес еді, өйткені
Фабиан ақшаны, қаржыны, елдің өмірлік күш-қуатын басқаратын.

413
00:42:42,120 --> 00:42:48,560
Үкімет ақшаны алды, бірақ әр қосымша несиеге пайыз салынды.

414
00:42:48,560 --> 00:42:55,867
Әлеуметтік жеңілдіктердің барлық түріне үнемі өсіп отыратын
қаржы құйылып жатты, ал үкімет пайызды төлеумен-ақ әрең-әрең

415
00:42:55,867 --> 00:43:00,600
келісіп, негізгі қарызды қайтаруға мүлде қауқары жетпейтін.

416
00:43:00,600 --> 00:43:10,371
Кейде біреу сұрайтын: «Егер ақша адамдар жасаған жүйе
болса, оны адамдардың қажеттіліктеріне қарай бейімдеп,

417
00:43:10,371 --> 00:43:17,040
оларға бақылау жасаудың орнына қызмет еткізуге болады ғой?»

418
00:43:17,040 --> 00:43:25,667
Бірақ осындай адамдар барған сайын сирегірек болып,
олардың дауыстары пайызға қажетті бес талерді табудың мәңгілік

419
00:43:25,667 --> 00:43:31,960
ізденісінен туған тозақтық шудың астында тұншығып қалды.

420
00:43:31,960 --> 00:43:36,920
Үкіметтер келіп-кетті, олармен бірге партиялық түстер де өзгерді.

421
00:43:36,920 --> 00:43:44,200
Қара, қызыл, сары, жасыл, бірақ қағида бірдей қалды.

422
00:43:44,200 --> 00:43:52,160
Қай үкімет билік еткеніне қарамастан, Фабианның
соңғы мақсаты жыл өткен сайын жақындай түсті.

423
00:43:52,160 --> 00:43:55,427
Адамдардың заңдары маңызды емес еді.

424
00:43:55,427 --> 00:43:58,120
Оларға жүрек айну деңгейіне дейін салық салынды.

425
00:43:58,120 --> 00:44:00,200
Оның төлем қабілеттілігі аяқталды.

426
00:44:00,200 --> 00:44:06,920
Енді Фабианның соңғы ірі қадамына уақыт жетті.

427
00:44:06,920 --> 00:44:12,520
Барлық ақшаның он пайызы әлі де тиындар
мен банкноталар түрінде айналымда болды.

428
00:44:12,520 --> 00:44:18,960
Қалтасында ақшасы бар адамдар әлі де өз
өмірлерін белгілі бір дәрежеде басқара алды.

429
00:44:18,960 --> 00:44:26,720
Жеке бостандықтың осы соңғы
бекінісін күдік тудырмай жою қажет болды.

430
00:44:26,720 --> 00:44:30,840
Оны қауіпсіздік мәселесі деп айтуға болады.

431
00:44:30,840 --> 00:44:34,280
Чектер өз қауымдастығынан тыс қабылданбады.

432
00:44:34,280 --> 00:44:37,560
Адамдар саяхаттағанда қолма-қол ақшаны
өзімен бірге алып жүруді қаламайтын.

433
00:44:37,560 --> 00:44:42,960
Сондықтан осы салада ыңғайлырақ шешімді қуана қарсы алды.

434
00:44:42,960 --> 00:44:46,920
Әрине, Фабиан тағы да дұрыс ойлады.

435
00:44:46,920 --> 00:44:58,720
Оның ұйымы әр адамға иесінің аты-жөнін, фотосуретін және
сәйкестендіру нөмірін көрсететін пластикалық картаны берді.

436
00:44:58,720 --> 00:45:02,840
Сатып алғанда осы картаны көрсетуіңіз қажет болды.

437
00:45:02,840 --> 00:45:11,296
Кәсіпкерлер орталық компьютерге хабарласып,
несие жағдайын тексерді, содан кейін клиент белгілі

438
00:45:11,296 --> 00:45:16,520
бір сомаға дейін қалағанынша сауда жасай алды.

439
00:45:16,520 --> 00:45:26,680
Кредиттік карта ай сайынғы балансын ай соңында өтеген кезде
пайыз алмау арқылы тұтынушылар үшін одан да тартымды болды.

440
00:45:26,680 --> 00:45:39,160
Ал кәсіпкерлердің шығындары айтарлықтай жоғары болды, олар соңғы
өнімдердің бағасына қосылып, осылайша тұтынушыға аударылды.

441
00:45:39,160 --> 00:45:45,360
Фабиан мен оның достары беделдерінің
күннен-күнге артып келе жатқанына риза болды.

442
00:45:45,360 --> 00:45:50,493
Иә, олар шынымен де қоғамның тіректері ретінде санаған.

443
00:45:50,493 --> 00:45:59,240
Оның қаржылық және экономикалық мәселелер жөніндегі
мәлімдемелері дерлік діни догма ретінде қабылданды.

444
00:45:59,240 --> 00:46:06,560
Салықтар мен алымдардың үнемі артып отыратын
ауыртпалығынан көптеген шағын кәсіпорындар құлдырады.

445
00:46:06,560 --> 00:46:13,012
Барлық мүмкін техникалар мен процедураларға
арнайы рұқсаттар мен лицензиялар енгізілді, бұл

446
00:46:13,012 --> 00:46:17,600
қалған компаниялардың жұмысын жалғастыруын қиындатты.

447
00:46:17,600 --> 00:46:25,480
Фабиан барлық ірі компаниялардың иесі немесе бақылаушысы
болды, әрқайсысының жүздеген еншілес компаниялары бар еді.

448
00:46:25,480 --> 00:46:29,920
Осы ірі компаниялар арасындағы
бәсекелестік тек көрініс қана болды.

449
00:46:29,920 --> 00:46:33,320
Соңында барлық бәсекелестер нарықтан шығып қалды.

450
00:46:33,320 --> 00:46:38,780
Су сантехниктері, автомеханиктер, электриктер
және басқа да көптеген қолөнершілер мен шағын

451
00:46:38,780 --> 00:46:41,480
кәсіпкерлер де дәл осындай тағдырға ұшырады.

452
00:46:41,480 --> 00:46:49,680
Олар үкіметтің қорғауында болған Фабианның
ірі корпорациялары тарапынан жұтылып кетті.

453
00:46:49,680 --> 00:46:55,280
Содан кейін Фабиан тиындар мен қағаз ақшаны толық жоюды жақтады.

454
00:46:55,280 --> 00:47:05,720
Ешбір компания немесе жеке тұлға несие карталары мен кез
келген жерде бар компьютерлік жүйесіз тіршілік ете алмайтындай.

455
00:47:05,720 --> 00:47:16,510
Егер біреу несие картасын жоғалтса, Фабианның жоспары
әрбір азаматтың жеке сәйкестендіру нөмірін қолына татуировка

456
00:47:16,510 --> 00:47:22,640
жасап, оны арнайы жарықта оқып, компьютерге жіберу болды.

457
00:47:22,640 --> 00:47:30,280
Осындай жеке басты растайтын дәлел болмаса,
енді ешкім ештеңе сатып ала да, сата да алмайды.

458
00:47:30,280 --> 00:47:40,280
Әрбір компьютер зор орталық компьютерге қосылуы
тиіс, онда әрбір адам туралы барлық ақпарат сақталады.

459
00:47:40,280 --> 00:47:46,813
Осылайша, Фабиан барлығы туралы бәрін білер еді.

460
00:47:46,813 --> 00:47:55,769
Бұл мақсатқа жеткеннен кейін ол елдегі
барлық адамдарға және, одан да әрі, жер

461
00:47:55,769 --> 00:48:03,355
бетіндегі барлық адамдарға толық билік жүргізер еді.

462
00:48:13,427 --> 00:48:19,340
Бұл қиын жағдайдан шығудың шешімдері
мен мүмкін жолдары бүгіннен бастап бар.

463
00:48:27,386 --> 00:48:32,240
Осы фильмнің табысына үлес қосқан баршаңызға
алғыс айтамыз: secret.tv / kopp-verlag.de / crevid.de