D'Masskopéierung vun dëser DVD gëtt ausdrécklech encouragéiert; d'Verëffentlecher hunn als Zil uginn, déi wäitstméiglech
Verdeelung z'erreechen. Mat frëndleche Gréiss, Neue Impulse e.V.
De folgende Film weist d'tatsächlech Entwécklung vun eisem Geld an d'Feeler am monetäre System.
All Ähnlechkeeten mat reellen Evenementer a Persounen sinn weder zoufälleg nach ongewollt.
Neue Impulse e.V. presentéiert
Mat der frëndlecher Ënnerstëtzung vun secret.tv, Kopp Verlag, CreVid.de
Eng Michael Kent-Produktioun
Eng Geschicht iwwer de Fabian de Goldschmied
Firwat et iwwerall e Geldmangel gëtt
Gitt mir d'Welt plus 5 % oder
baséiert op engem Text vum Larry Hannigan
Zeechnungen vum Ralf Alex Fichtner
Erzieler Kai Taschner
Regie an Animatioun Christoph Lehmann
Fabian war opgereegt, wéi hien d'Ried geübt huet, déi hien den nächsten Dag virun enger grousser Masse géif halen.
Hien hat ëmmer no Muecht a Prestige gestreebt.
Elo géif säi Dram geschwënn wouer ginn.
Fabian war e Handwierker, deen mat Gold a Sëlwer geschafft huet a Bijoue an Ornamente gemaach huet, mee hie wollt
net méi duerch Aarbecht säi Liewensunterhalt verdéngen.
Hien huet no dem Nervenkitzel vum Aussergewéinlechen an der Erausfuerderung gesicht.
An elo stoung säi grousse Plang op der Schwelle zur Realisatioun.
Generatiounen laang war de direkten Austausch vu Wueren déi üblech Form vum Handel.
Déi, déi eng Famill ze ernären haten, hunn dës Aufgab entweder komplett duerch hiert eegent Ackerbau an Viehzucht bewältegt
oder si hunn sech op e bestëmmten Handel spezialiséiert.
De Iwwerschoss vun eiser eegener Produktioun gouf géint de Iwwerschoss vun aneren getauscht.
De Maartplaz war dat liewegt Zentrum vum sozialen Liewen.
Trotz dem Stëbs a Kaméidi war de faarwege Trubel allgemeng beléift, well et ëmmer
eppes Neies a Interessantes ze héieren gouf.
Kierzlech hu Reibungen a Streidereien awer zouzehuelen geschéngt.
Firwat soll een domat Wierder verschwenden?
Et war Zäit, e bessert System opzebauen.
Normalerweis waren d'Leit gutt gelaunt a hunn d'Früchte vun hirer Aarbecht genoss.
D'Form vun der Regierung war extrem einfach.
An all Gemeng gouf e Biergerrot gewielt, deem seng Aufgab war et, d'Fräiheeten an d'Rechter
vum eenzelnen ze sécheren an ze garantéieren.
Keng Persoun kann dozou gezwongen ginn, eppes géint hire Wëllen ze maachen, egal ob op Ureegung
vun enger eenzelner Persoun oder vun enger Grupp.
Dat war den eenzege Zweck vun der Regierung, an all gewielte Buergermeeschter gouf gären vun senger Gemeinschaft ënnerstëtzt.
Allerdéngs huet de Maartdag eng Rei Problemer opgewisen, déi net einfach ze iwwerwannen waren.
Wat war de Wäert vun engem Messer?
Soll et mat enger oder zwou Kuerf Mais bezuelt ginn?
War eng Kuh méi wäert wéi e Handkar?
Wou war de Massstab?
Kengem ass e besser System an de Kapp komm.
Fabian huet de Leit ugekënnegt: "Ech hu d'Léisung fir eis Problemer mam Tauschhandel."
All Matbierger goufen zu enger grousser Versammlung invitéiert.
Eng rieseg Masse huet sech um Stadplaz versammelt.
Fabian huet säi neit System erkläert, dat hien Suen genannt huet.
Well d'Saach zimlech verspriechend klang, hu d'Leit hien mat Neiergier gefrot, wéi de Wiessel ugepaakt géif ginn.
Dat Gold, dat ech normalerweis benotzen, fir Bijoue ze maachen, ass e ganz deierbart Metall, sot hien.
Et rostet net, verfaerbt sech net a huet eng onbegrenzt Haltbarkeet.
Also wäert ech eng Rei Mënzen aus Gold maachen a all Mënz e Thaler nennen.
Hien huet dem Publikum erkläert, wéi de Wäert vum Thaler sech geschwënn stabiliséiere géif, an datt
d'Benotzung vu Suen als Tauschmëttel vill méi praktesch wier wéi de direkte Austausch vu Wueren.
E Member vun der Biergerversammlung huet bemierkt, datt e puer Leit einfach selwer Gold schürfe kënnen an dovun Mënzen schloen.
Fabian hat d'Äntwert schonn bereet.
Dat wier onfair.
Natierlech ginn nëmmen vun der Regierung guttgeheescht Mënzen als gesetzlecht Bezuelungsmëttel ugeholl.
Eng Siegel gëtt fir Sécherheetszwecker opgedréckt.
D'Publikum huet dat ganz plausibel fonnt, an et gouf virgeschloen, datt jiddereen am Ufank déi selwecht Zuel u Mënzen kritt.
Allerdéngs huet de Kerzenmaacher ënnerbrach a gesot, datt hien op déi meescht Thaler
Recht hätt, well jiddereen seng Kerzen benotzt.
Keng Chance, huet ee vun de Baueren geruff, well ouni Iessen géif jiddereen hongereg stierwen.
Déi meescht Thaler solle definitiv un d'Baueren goen.
Dëst huet ursprénglech zu engem allgemenge Gezack gefouert.
Fabian huet d'Leit eng Zäit laang ënnereneen streiden gelooss a huet hinnen schliisslech eng erstaunlech Léisung gewisen.
Well dir Iech net eens sidd, schloen ech vir, datt dir fir d'Zäit fir all d'Thaler, déi dir braucht, bei mir kritt.
Theoretesch gëtt et keng uewenzeg Grenz, mee natierlech musst du mir de Betrag zréckbezuelen kënnen.
Je méi Thaler Dir vun mir kritt, desto méi musst Dir um Enn vum Joer zréckbezuelen.
All right, hunn d'Matbierger gesot, an wat kritt Dir dofir?
Well ech dir e Service ubidden, huet de Fabian erkläert, nämlech d'Liwwerung vu Suen, hunn ech Recht op eng Vergëldung.
Loosst eis soen, datt ech fir all 100 Thaler, déi ech dir léinen, all Joer vun der Schold 100 plus 5 Thaler zréckkréien.
Dës zousätzlech fënnef Thaler sinn meng Loyergebühr, a mir nennen dës Loyergebühr Zënsen.
Et schéngt, datt et keng aner Méiglechkeet gouf, an 5 % schéngt eng bescheiden Ufuerderung ze sinn.
Kommt nächsten Freideg zréck, an da fänke mir un.
Fabian huet keng Zäit verluer a huet déi nächst puer Deeg a Nuechten domat verbruecht, Mënzen ze maachen.
Eng Woch méi spéit stoungen d'Leit virun sengem Buttek an der Rei.
Nodeems de Biergerrot d'Mënzen iwwerpréift an zougestëmmt hat, hunn déi éischt Bierger hir éischt Thaler geprägt.
E puer wollten am Ufank nëmmen e puer Thaler, fir dat onbekannt System auszeprobéieren.
Ganz séier gouf dat neit Tauschmëttel immens populär, sou datt de Wäert vun allen
Wueren a Goldmënzen oder Thaler ausgedréckt gouf.
Dës Wäertzuweisung war de Präis vun engem Produkt, an de Präis baséiert haaptsächlech op der Quantitéit
u Aarbecht, déi an der Fabrikatioun involvéiert war.
Wann vill Aarbecht néideg war, gouf e héije Präis verlaangt.
Allerdéngs waren d'Saachen, déi bal ouni Ustrengung produzéiert kënne ginn, bëlleg.
An enger vun de Stied am Land huet e Mann mam Numm Alban gelieft.
Hien war deen eenzege Uhrmacher.
Seng Clienten waren bereet, e héijen Präis fir seng Aueren ze bezuelen.
Awer dann koum en anere Mann, deen och Auer gemaach huet a se zu engem méi niddrege Präis
ugebueden huet, fir seng Verkeef ze erhéijen.
Alban gouf gezwongen, seng Präisser ze senken, fir ze verhënneren, datt hien all seng
Clienten un méi bëlleg Konkurrenten verléiert.
Bald hu sech d'Präisser op engem kundenfrëndlechen Niveau stabiliséiert, well béid Uhrenmacher drop gestreebt hunn, déi
beschtméiglech Qualitéit zum gënschtegsten Präis ze liwweren.
Et war eng éierlech a fräi Konkurrenz.
Datselwecht Prinzip huet sech séier op all Secteuren verbreet.
D'Bauindustrie, de Transportsecteur, d'Landwirtschaft, souguer Comptabelen an all aner Profession.
D'Clienten haten eng fräi Wiel a hunn no hirer eegener Ermëttlung déi bescht Offer ausgewielt.
Et goufen keng kënschtlech Schutzmoossnamen wéi Konzessioune oder Zollgebühren, fir
anerer dovun ofzehalen, an d'Geschäft anzegoen.
De Liewensstandard ass geklommen, an schliisslech huet sech jiddereen gefrot, wéi d'Liewen
ier d'Aféierung vum Geld iwwerhaapt méiglech war.
Um Enn vum Joer huet de Fabian all d'Leit gesicht, déi him Suen geschold hunn.
E puer haten elo méi, wéi si ausgeléint haten, mee dat huet och bedeit, datt anerer elo manner haten, well
nëmmen eng bestëmmte Zuel u Mënzen an den Ëmlaf gesat gouf.
Déi, déi e Gewënn gemaach haten, hunn dowéinst d'100 Thaler plus 5 Thaler Zënsen zréckbezuelt, awer si hunn
dacks nees Suen ausgeléint, fir am Geschäft ze bleiwen.
Et gouf fir déi anerer zum éischte Mol kloer, datt si Scholden haten.
Ier hien hinnen nach eng Kéier Suen ausgeléint huet, huet de Fabian d'Verméigen vun dëse Leit mat enger
Hypothéik belueden, fir seng Fuerderungen ze sécheren.
Elo waren d'Scholdner net nëmmen an der Schold, mee haten och hir Haiser verpfändt, also hu si sech séier op d'Sich no de fënnef
Thaler gemaach, déi esou onheemlech schwéier ze kréien waren.
Kengem ass opgefall, datt d'Gesellschaft als Ganzt ni aus dëser Scholdfalle kéint entkommen, well och wann all d'Thaler, déi
ursprénglech produzéiert a an den Ëmlaf bruecht goufen, zréckbezuelt gi wieren, géif et nach ëmmer e
Manktem vun 5 Thaler Zënsen pro Joer op all 100 Thaler ginn.
Kengem ausser dem Fabian war et kloer, datt d'Zënsen ni bezuelt kéinte ginn, well dës
zousätzlech Zuel u Mënzen ni produzéiert gouf.
Et war absolut onvermeidbar, datt e puer Leit geschwënn insolvent géifen sinn.
Hannert sengem Atelier hat de Fabian e Tresor, wou d'Clienten gären e puer vun hiren
Mënzen fir eng sécher Opbewahrung deposéiert hunn.
Hien huet dofir eng kleng Gebühr berechent, ofhängeg vun der Geldsumme an der Dauer, wéi laang et gehal gouf.
Den Besëtzer huet Quittungen fir seng Depotë kritt.
Wann een méi grouss Akeef gemaach huet, war et ëmständlech, vill Goldmënzen mat sech ze droen, dofir huet et sech lues a lues zur
Gewunnecht entwéckelt, amplaz vu Mënzen mat enger oder méi Quittungen vum Fabian ze bezuelen, déi
dem Wäert vun de gekauften Wueren entspriechen.
D'Geschäftsleit hunn d'Quittungen als e zouverlässegt Bezuelungsmëttel ugeholl, well si dës zu all Moment bei
Fabian brénge konnten an dofir Goldmënzen kritt hunn.
D'Quittungen goufen vun Hand zu Hand weidergereecht, ouni datt d'Gold selwer beweegt gouf.
Op d'Quittungen vum Fabian gouf esou vill vertraut wéi op d'Goldmënzen selwer.
Fabian huet séier realiséiert, datt bal niemer koum, fir d'Goldmënzen wierklech zréckzefuerderen.
Also huet hien bei sech geduecht: Ech hunn elo esou vill Gold an mengem Besëtz, mee ech verdéngen nach ëmmer
mäi Brout mam Schweess vu menger Stir als Handwierker.
Dat ass Onsin.
Schliisslech géifen Dutzende Leit mir Zënsen bezuelen, wann se d'Gold, dat hei just ronderëm
läit an dat bal ni gefrot gëtt, dierften benotzen.
Hien huet sech gesot, ganz richteg, d'Gold gehéiert mir net, mee et ass an mengem Besëtz, an dat ass alles wat zielt.
Firwat soll ech weiderhin Mënzen prägen, wann ech e puer vun de Mënzen aus mengem Tresor benotze kann?
Also huet hien ugefaangen, déi Goldmënzen auszeleenen, déi schonn bei him deposéiert waren.
Ufangs nëmmen e bëssen a ganz virsiichteg, mee lues a lues méi a méi drist.
Eemol huet de Fabian eng grouss Kreditanfro kritt.
Hien huet dem Client virgeschloen: Firwat maache mir net e Kont op Ären Numm op, amplaz
all déi Mënzen bei Iech ze transportéieren?
Ech ginn dir einfach déi entspriechend Zuel u Quittungen.
De Leenner huet zougestëmmt a mat engem Stapel Quittungen fortgaangen.
Hien hat e beträchtlechen Prêt kritt, mee d'Gold ass an der Tresor bliwwen.
Wéi de Client fort war, hat de Fabian e breede Gräin um Gesiicht, well et him gelongen ass,
e Kuch ze iessen an en nach ëmmer ze behalen.
Hien konnt Gold ausléinen a et trotzdem an sengem Besëtz behalen.
Frënn, Bekannten a Friemer, souguer Feinde, haten Suen fir hir Geschäfter gebraucht, an soulaang si e Sécherheetsgarant
stoe konnten, war d'Quantitéit u ausgeléinte Suen ouni Limite.
Fabian konnt e puer Mol méi Suen ausléinen, wéi an sengem Safe gelagert waren, deen hien net emol besat
huet, einfach andeems hien Quittungen erausginn huet.
An alles war an der Rei, soulaang d'richteg Besëtzer hiert Gold net zréckgefuerdert hunn an
d'Vertrauen vun der Bevëlkerung erhalen gouf.
An engem grousse Buch huet hien präzis Opzeechnungen vun de Soll- a Habenseiten vun all eenzelen Client gefouert.
D'Geldverléénung huet sech als e ganz lukrativt Geschäft erwisen.
Fabians sozialer Status ass bal esou séier eropgaangen wéi säi Räichtum.
Hien war elo e wichtege Mann, zu deem een opgekuckt huet.
A Saachen vu Finanzen gouf säi Wuert eleng bal als Offenbarung ugesinn.
Goldschmied aus anere Stied hunn ugefaangen, sech fir seng Geschäftspraktiken ze interesséieren, an eemol
sinn si alleguerten zesumme gaangen, fir hien ze gesinn.
Hien huet si an seng Methoden agefouert, mee huet betount, datt Geheimhaltung eng wesentlech Viraussetzung war.
Wann d'Verschwörung entdeckt gi wier, hätt dat ganzt System wéi e Haus aus Kaarten zesummegefall kënne sinn.
Et gouf deemno decidéiert, eng geheime Gesellschaft ze grënnen.
All d'Goldsmeden sinn an hir Stad zréckkomm a hunn ugefaangen, hiert eegent
Geldverléihgeschäft no Fabians Instruktiounen ze organiséieren.
Fabians Quittungen goufen elo op déiselwecht Manéier akzeptéiert wéi seng Goldmënzen, a si goufen dacks am
Tresor op déiselwecht Manéier deposéiert wéi d'Mënzen.
Wann e Händler engem aneren eng bestëmmte Bezuelung fir eng Liwwerung vu Wueren schécken wollt, huet hien einfach eng
kuerz Instruktioun un de Fabian geschriwwen, fir Suen vun sengem Kont op de Kont vum aneren Händler ze iwwerdroen.
Fabian konnt an nëmmen e puer Minutten déi néideg Ännerungen un de Konten virhuelen.
Dëse neie System gouf och ganz populär.
D'schrëftlech Instruktiounen fir esou eng bargeldlos Bezuelung goufen als Schecks bezeechent.
Bei enger anerer geheimer Versammlung huet de Fabian senge Juweliere e neie Plang matgedeelt.
Den nächsten Dag hu si eng Versammlung vun allen Gouverneuren, déi iwwer déi eenzel Deeler vum Land presidéiert hunn, ofgehalen.
Fabian huet als Spriecher gehandelt. "D'Quittungen, déi mir erausginn, ginn allgemeng gutt ugeholl, mee
heiansdo ginn dës Quittungen vun Fälscher kopéiert."
Mir mussen domat ophale.
D'Gouverneuren hu bestéiert gefrot, wat se dofir kéinten maachen.
Fabian hat natierlech d'Äntwert schonn parat. "Ech schloen vir, datt d'Regierung d'Aufgab iwwerhëlt, nei
Quittungen mat komplexe Musteren op engem speziellen Pabeier ze drécken, déi mir Bankbillegen nennen."
Mir Goldschmied sinn frou, d'Dréckkäschten ze iwwerhuelen, well dat eis eng enorm Zäit spuert, wann mir Quittungen ausstellen.
D'Gouverneuren haten keng weider Einwände, well et natierlech néideg war, d'Bevëlkerung virun Bedriegern ze schützen,
an d'Dréckung vu Bankbilleten eng vernünfteg Léisung war.
"An dann gëtt et nach eppes," sot de Fabian, "e puer Leit si op Goldsichen gaangen a maachen hir eege Goldmënzen."
Ech proposéieren e Gesetz anzeféieren, dat all Goldnuggets mussen ofginn ginn am Austausch fir eng
entspriechend Entschiedegung a Form vu Mënzen a Banknotë.
Dëse Virschlag gouf och ugeholl, an d'Regierung huet grouss Quantitéiten vun de neie Bankbilleten gedréckt.
Op all Banknote war e bestëmmte Wuert.
Ee Thaler, fënnef Thaler, zéng Thaler, an esou weider.
D'Gëldschmied hunn déi minimal Dréckkäschten iwwerholl.
Well et vill méi praktesch war, d'Notizen mat sech ze droen, war et einfach, d'Bevëlkerung ze iwwerzeegen.
Trotz hirer Popularitéit goufen déi nei Bankbilleten a Mënzen awer nëmmen fir ongeféier
zéng Prozent vun allen Transaktiounen benotzt.
D'Statistiken hu gewisen, datt 90 Prozent vun allen Bezueltransaktiounen mat
Schecken a Bankiwwerweisungen veraarbecht goufen.
Fabian huet duerno déi nächst Phase vu sengem Plang an d'Gank gesat.
Bis elo hunn d'Clienten him wierklech eng kleng Gebühr bezuelt, fir hiert Geld sécher ze halen.
Allerdéngs huet de Fabian, fir méi Suen an de Tresor unzezéien, de Spuerer dräi Prozent Zëns op hir Depositiounen ugebueden.
Déi meescht Leit hu gegleeft, datt hien nëmmen e Gewënn vun zwee Prozent géif maachen, well hien dofir
bekannt war, hiert Geld zu fënnef Prozent Zëns auszeleenen.
Übrigens war kee bereet, d'Methoden vum Fabian iwwerhaapt ze hannerfroen, well dräi Prozent Zëns ze kréien
vill besser war wéi zousätzlech Lagerkäschten ze bezuelen.
Wéinst der grousser Zuel vu Spuerer sinn d'Verméigen, déi vum Fabian verwalt ginn, séier gewuess.
An nach eng Kéier huet hien wesentlech méi héich Summen ausgeléint, wéi tatsächlech an der
Tresor an der Form vu Bankbilleten a Mënzen waren.
Fir all 100 Taler Bargeld am Tresor huet hien 200, 300 oder 400 Taler ausgeléint, an an e
puer Fäll souguer bis zu 900 Taler un d'Scholden.
Hien huet just dofir gesuergt, datt d'Verhältnis ni néng zu engem iwwerschratt, well am Duerchschnëtt ee vun zéng
Clienten wollt, datt säi Kredit a Bargeld ausbezuelt gëtt.
Trotzdeem konnt de Fabian op de 900 Taler Buchgeld, déi hien a Form vu einfachen Schecken
ausgeléint hat, eng voll 45 Taler Zëns berechnen.
Dat sinn fënnef Prozent vun 900 Taler.
An de Fabian huet d'45 Taler als Zëns behale.
Déi aner Juweliere hunn datselwecht gemaach.
Si hunn alleguerten Suen aus dem Nichts geschaf.
Eifach mat engem Füllfeder, an dobäi huet hien och nach Zënsen gefuerdert.
Natierlech hunn si d'Geld net selwer geprägt, mä hunn d'Regierung opgefuerdert, Bankbilleten ze drécken oder Mënzen ze
prägen, déi duerno vun de Goldschmied un d'Leit verdeelt goufen.
Fabian huet nëmmen d'Dréckkäschten bezuelt.
Trotzdeem hunn si Suen aus dem Nichts geschaf, wéi si Kreditter gewährt hunn, an duerno Zënsen drop berechent.
Déi meescht Leit hu gegleeft, datt d'Regierung fir d'Geldversuergung zoustänneg war.
Si hu och gegleeft, datt de Fabian nëmmen esou vill Suen ausgeléint hätt, wéi anerer him als Spueren deposéiert haten.
Et ass awer komesch, datt d'Spueren vun ni engem manner ginn sinn, wann d'Geld anescht ausgeléint gouf.
Wann jiddereen probéiert hätt, säi Kontostand op eemol ofzehiewen, wier de Schwindel opgedeckt ginn.
Eemol koum e nodenkleche Geschäftsmann bei Fabian.
De Zënssaz ass falsch, sot hien.
All Kéier wann si 100 Taler léinen, verlaangen si 105 Taler zréck.
Déi zousätzlech 5 Taler kënnen ni bezuelt ginn, well se net existéieren.
Baueren produzéieren Iessen, d'Industrie produzéiert Wueren, an esou weider, mee nëmmen si produzéieren Suen.
Loosst eis unhuelen, datt et am ganzen Land nëmmen zwou Geschäftsleit goufen, déi als
Aarbechtsgeber fir all déi aner gedéngt hunn.
All eenzel vun dësen zwee léint 100 Taler.
Mir bezuelen 90 Taler a Lounen a Ausgaben a berechnen e Gewënn vun 10 Taler, dat geet an eis eege Täsch.
Déi total Kaafkraaft wier dann 90 plus 10 Taler mal 2, also 200 Taler.
Awer fir se ze bezuelen, misst mir all eis Produkter fir 210 Taler verkafen.
Wann ee vun eis fäerdeg bréngt, säi ganzen Lager fir 105 Taler ze verkafen, kann deen aneren maximal 95 Taler verdéngen.
Ausserdeem kann hien e puer vu senge Wueren net verkafen, well et kee Suen méi gëtt, fir se ze kafen.
Hien schëllegt hinnen nach 10 Taler a kann se nëmmen zréckbezuelen, andeems hien nach méi Suen ausgeléint kritt.
Dat System ass dofir onméiglech.
De Mann huet weidergeschwat.
Offensichtlech sollten si 105 Taler an den Ëmlaf bréngen, nämlech 100 fir mech an 5, déi si selwer ausginn.
Dann géifen 105 Thaler am Ëmlaf sinn an d'Scholden kéinten zréckbezuelt ginn.
Fabian huet still zougehéiert a schliisslech geäntwert.
Ekonomie ass e ganz komplizéiert Gebitt, meng Léif.
Dës Fro erfuerdert vill Joer Studium.
Ech ginn de virdru genannten Ugeleeënheeten d'Opmierksamkeet, déi si verdéngen, während
du w.e.g. deng eege Ugeleeënheeten versuergs.
Du muss méi effizient schaffen, d'Produktioun erhéijen, d'Käschten reduzéieren an e bessere Geschäftsmann ginn.
Ech sinn frou, Iech zu all Zäiten ze hëllefen.
De Visiteur ass onzefridden weidergaangen.
Eppes war hei falsch.
Mat Fabians Methoden war eppes grundleeënd falsch.
An hien huet d'Froen gekonnt ausgewisen.
Awer de Fabian gouf wäit als Expert ugesinn, an d'Widderspréch wieren vergebens.
Schliisslech huet d'Wirtschaft ausgesinn, wéi wann si géif bléien, an d'Land huet en enorme Opschwong erlieft.
Fir d'Zënsen op d'geléint Suen ze decken, hu Händler hir Präisser erhéijen mussen.
Déi Mataarbechter hunn sech duerno beschwéiert, datt hir Lounen ze niddereg waren.
Allerdéngs wollten d'Aarbechtsgeber net méi héich Lounen bezuelen.
Si hu op d'Risiko vum Bankrott higewisen.
D'Baueren goufen net gerecht fir hir Produkter bezuelt.
An vill Hausfraen hu sech iwwer d'iwwerdriwwen deier Iessen beschwéiert.
Endlech hu Streiks ausgebrach.
E Phänomen, dat virdrun onbekannt war.
Méi a méi Leit goufen och vun Aarmut betraff.
An och Frënn oder Familljememberen haten net d'Mëttel, fir hinnen ze hëllefen.
Dat tatsächlecht Verméigen vum Land gouf gréisstendeels vergiess.
De fruchtbare Buedem, d'weite Bëscher, d'Mineraleressourcen an d'Véi.
Alles huet sech ëm Suen gedréit.
Dës scheinbar héchst Wuer, déi ëmmer knapp war.
Awer keen huet d'System a Fro gestallt.
Et gouf gegleeft, datt d'Regierung all dës Mechanismen ënner Kontroll hat.
E puer Leit konnten hir Iwwerschossmëttel zesummeleeën an onofhängeg Kredit- oder Finanzinstituter grënnen.
Dat géif 6 % Zëns oder méi erginn, wat d'Zënsrateofferte vum Fabian vun 3 % wesentlech iwwerschrëtt.
Allerdéngs konnten dës onofhängeg Gesellschaften nëmmen Suen ausléinen, déi tatsächlech hiert Eegentum waren.
Am Géigesaz zu Fabian haten si net déi komesch Kraaft, Suen aus dem Nichts ze schafen, andeems si se einfach
mat engem Füllfederhalter an d'Bicher ageschriwwen hunn.
Dës onofhängeg finanziell Institutiounen hunn Fabian an seng Kumpelen irritéiert.
Dofir hunn si direkt hiren eegene opgestallt.
Déi meescht vun der Konkurrenz goufen opgekaf, ier se iwwerhaapt d'Méiglechkeet hat, ze floréieren.
An Nullkommanichts goufen all finanziell Institutiounen entweder besat oder vun hinnen kontrolléiert.
D'allgemeng wirtschaftlech Situatioun huet sech weider verschlechtert.
D'Aarbechter hunn geduecht, datt hir Patronen ze vill Gewënn an d'Täsch gestach hunn.
Arbechtsgeber hunn hir Mataarbechter op der anerer Säit als faul a oneffizient ugesinn.
Jiddereen huet sech géigesäiteg beschëllegt.
D'Gouverneuren konnten och keng Léisung fannen.
Ausserdeem huet et ausgesinn, datt d'Problematik vun der Aarmut als Prioritéit ugesinn a muss adresséiert ginn.
Sozialprogrammer goufen agefouert an all Awunner war gesetzlech verflicht e Bäitrag ze leeschten.
Dëst huet d'Awunner opgereegt, déi nach ëmmer un der almodénger Iddi festgehalen hunn, datt Noperen sech
fräiwëlleg géigesäiteg an Zäiten vun Nout hëllefen sollten.
Dës Steieren sinn näischt anescht wéi legaliséiert Räiberei, hunn d'Leit protestéiert.
Alles wat engem Individuum géint säi Wëllen geholl gëtt, onofhängeg vum Zweck, ass gläichwäerteg mat Déifstall.
Awer jiddereen huet sech mächteglos gefillt a hat Angscht virun enger Prisongsstrof, déi wéinst net
bezuelter Steieren a Zölle opgeuerdent kéint ginn.
Obwuel d'sozial Programmer kuerzfristeg Erliichterung bruecht hunn, konnten si d'Problemer net léisen.
Am Géigendeel sinn si geschwënn a méi grousser Zuel zréckkomm a bruechten eng weider Suenbedierfnes mat sech.
D'Sozialausgaben hunn schwindlech Héichten erreecht, an de deiere administrativen
Apparat huet sech och ausser Kontroll entwéckelt.
Déi meescht Memberen vun der Regierung waren éierlech Leit, déi éierlech Informatiounen geliwwert hunn.
Si wollten hir Matbierger net mat zousätzleche Käschten belaaschten.
Sou verléieren si hir lescht Méiglechkeet, d'fehlend Suen bei Fabian a senge Kumpelen ze léinen.
Allerdéngs haten si keng Ahnung, wéi si dës Obligatiounen jeemools zréckbezuelen géifen.
D'Elteren konnten sech et net méi leeschten, d'Léierpersonal vun hiren Kanner ze bezuelen.
Si konnten d'Dokteren och net méi bezuelen.
Sogar Transportfirmen sinn bankrott gaangen.
Et war einfach kee Suen méi do.
Schrëtt fir Schrëtt huet d'Regierung sech dozou gezwongen gesinn, all dës Funktiounen iwwerzehuelen an ze verwalten.
Léierpersonal, Dokteren an vill aner berufflech Gruppen goufen Beamten an Mataarbechter am ëffentlechen Déngscht.
Ënner dëse Ëmstänn hu nëmmen e puer nach Zefriddenheet aus hirer Aarbecht geholl.
Si hunn zimmlech gutt Lounen kritt, mee si hunn hir Onofhängegkeet an hir Identitéit verluer.
All Persoun war just e Rädchen an enger rieseger Maschinn.
Et huet keng Méiglechkeet fir perséinlech Initiativ ginn, an professionell Leeschtungen goufen bal net bemierkt.
Lounen a Gehälter waren praktesch festgeluecht, an Beförderungen waren nëmmen méiglech, wann e
Chef an d'Pensioun gaangen ass oder gestuerwen ass.
An hirer Verzweiflung hunn d'Herrscher nach eng Kéier decidéiert, de Fabian ëm Rot ze froen.
Si hu hien als aussergewéinlech schlau ugesinn, a hien huet ëmmer déi bescht Léisung fir finanziell Problemer ze hunn.
Hien huet all hir Problemer nogelauschtert, huet iwwer si nogeduecht a geschwat.
Vill Leit kënnen net mat hiren eegene Problemer ëmgoen.
Si hänken dovun of, datt een aneren erakënnt a hir Problemer fir si léist.
Ech si sécher, datt dir alleguerten averstan sidd, datt déi meescht Leit d'Recht op Gléck an op d'Erfëllung vun
hiren grondleeënd Bedierfnesser sollt zougestane kréien.
Schliisslech vertrieden mir dat iwwergräifend Prinzip, datt all Mënschen gläich sinn.
Fir Gläichgewiicht ze schafen, muss de Iwwerschoss u Räichtum vun de Räichen ofgezunn a un d'Aarme ëmverdeelt ginn.
Et gëtt keng aner Manéier.
E progressivt Steiersystem muss agefouert ginn.
Je méi een huet, desto méi muss een bezuelen.
Besteiert jiddereen no sengem Räichtum a gitt jiddereen no senge Bedierfnesser.
Zum Beispill solle Schoulen a Spideeler deenen, déi finanziell benodeelegt sinn, gratis zougänglech sinn.
Hien huet hinnen eng laang Ried iwwer héich Idealer gehalen a schliisslech mat de Wierder ofgeschloss:
"An vergësst w.e.g. net, datt dir mir Suen schëllegt."
Du hues et scho zimmlech laang ausgeléint.
Ech kann dir entgéintkommen, andeems ech d'Tilgung aussetzen, mä du muss op d'mannst weiderhin d'Zënsen bezuelen.
Keng hu Fabians Philosophie a Fro gestallt.
D'Regierung huet tatsächlech eng stufeg Akommessteier agefouert.
Je méi een verdéngt huet, desto méi héich war de Steiersaz.
Kengem huet d'Akommessteier gefall, mee jiddereen huet se bezuelt, well se soss an de Prisong gaange wieren.
D'Händler goufen nach eng Kéier gezwongen, hir Präisser ze erhéijen.
Erëm hunn d'Aarbechter méi héich Lounen gefuerdert.
Als Konsequenz hu vill Entrepreneuren e Deel vun hirem Aarbechtspersonal duerch
Maschinnen ersat oder si sinn bankrott gaangen.
Dëst huet natierlech d'Aarbechtsloskeet verschäerft, wat d'Regierung dozou veranlasst huet, weider
Modeller fir sozial Hëllef an Aarbechtslosegeld anzeféieren.
D'Regierung huet Tariffer, Subventiounen an aner Schutzmoossnamen agefouert, fir verschidde Industrien virum
Zesummebroch ze retten an Aarbechtsplazen ze erhalen.
Hei an do hunn d'Leit ugefaangen sech ze froen, ob de Zweck vun der Produktioun wierklech d'Hierstellung
vu Wueren ass oder just Aarbechtsplazen ze bidden.
Wéi d'Situatioun sech weider verschlechtert huet, huet d'Regierung probéiert, duerch Loun- a Präiskontrollen an komplex
Regulatiounen e gewëssen Undeel u Stabilitéit ze erhalen.
D'Steierbehörden sollten duerch d'Mehrwäertsteier an all Zorten Ofgaben gestäerkt ginn.
Eemol huet een drop higewisen, datt e Broutlaib op sengem Wee vun der Mähdréisch bis bei
d'Hausfra iwwer 50 verschidde Steieren bezuelt muss ginn.
Elo war et Zäit, datt d'Experten agegraff hunn. Heiansdo si se souguer op Kabinettsniveau eropgestig, mee meeschtens hu
se sech an onbekannten Kommissiounen getraff a konnten Joer fir Joer nëmmen bedeitungslos Pabeieren produzéieren.
Am Beschten hunn si eng weider Restrukturéierung vum Steiersystem recommandéiert.
Awer d'Gesamtzomm vun de Steieren a Zölle huet weiderhin stänneg zougeholl.
Fabian huet onermiddlech seng Zënssbezuelungen gefuerdert.
Dëse Posten huet ëmmer méi e groussen Undeel vun de Steierrecetten verschlungen.
Dëst huet eng ganz nei Form vu Politik entstoe gelooss, nämlech d'Parteipolitik.
D'Leit hunn sech gestridden, iwwer déi Partei, déi d'Problemer am beschten kéint léisen.
D'Leit hunn iwwer Perséinlechkeeten an Ideologien diskutéiert, hunn sech Etiketten entgéintgeworf an hunn e grousse
Tamtam iwwer alles gemaach, ausser iwwer dat reellt Problem.
Eng roueg Verzweiflung huet sech ënner de regéierende Organer verbreet.
Schlussendlech huet et de Punkt erreecht, wou d'Zënse, déi an enger Stad ze bezuelen waren, d'Gesamtakommes iwwerschratt hunn.
Am ganzen Land ass d'Quantitéit vun de net bezuelten Zënsen gewuess, an op déi iwwerschratt Zënsen goufen elo
och Zënsen berechent, wat als Zënsenzëns bekannt ass.
Dëst huet dem Fabian an senge Komplizen erlaabt, lues a lues dat greiflecht Verméigen vum Land iwwerzehuelen, entweder
duerch Iwwerdroungen vum Eegentum oder duerch eng ëmmer méi grouss Kontroll an de Kontrollkommissiounen.
Awer d'Kontroll war nach net ëmfaassend.
Déi geheime Gesellschaft wousst, datt si nëmmen an hirer Positioun sécher wieren, wann si all
eenzel Persoun perfekt ënner hirer Kontroll haten.
Iwwerall huet et un Suen gemangelt.
Vill Leit waren onbeschäftegt a sinn verarmt ginn.
D'Sozialversuergungssystemer konnten sech net ëm jiddereen këmmeren, also hunn d'Leit
lues a lues ugefaangen, sech ze revoltéieren.
Fabian huet d'Regierung iwwerzeegt, zwee Villercher mat engem Steen ze schloen.
Als éischt ass de Krich dat beschte Mëttel, fir d'Leit am Kampf géint e gemeinsame externe Feind ze vereenegen.
An zweetens ass dat och déi bescht Manéier, fir d'inlandesch Staatsscholden z'entloossen, nämlech
andeems een aner Länner no engem Sieg ausbeutet.
Fir d'Kriegsmaschinn unzedreiwen, huet de Fabian Fabriken bauen gelooss, deenen hir Besëtzer Suen ginn, fir Bomben ze
fabrizéieren, dem Militär Suen ausgeléint, an de Affer schliisslech héichzënseg Prêten
fir eng ëmfaassend Rekonstruktioun gewährt.
Duerno goufen weider generéis Prêten ënner dem Titel wirtschaftlech Entwécklung gewährt.
Dëst System, mat all senge Implikatiounen, war esou erfollegräich, datt vill Länner ronderëm d'Welt sech op eemol net
nëmmen a fremde Scholden, nämlech bei Fabian, befannen, mä och an enger Aart bewaffneter
Konfrontatioun involvéiert oder deelhuelend waren.
Fabian huet dofir gesuergt, datt et ëmmer e Kraaftgläichgewiicht gouf, sou datt all Land an
e Krich géint eent anert gezwongen kéint ginn.
Fabian huet ëmmer geduecht, datt et eng gutt Iddi wier, wann e Land seng Virschléi ignoréiert, seng Scholden
net zréckbezuelt oder e neit Währungssystem aféiere wollt, dat net mam Fabian verbonnen war.
Fabian huet ëmmer dat ugegraff Land finanzéiert, haaptsächlech iwwer Strohmänner, Strohmännerorganisatiounen oder
Geheimdéngschter, sou datt de Krich esou laang wéi méiglech dauert an esou vill Suen wéi
méiglech mat der Rekonstruktioun verdéngt kënne ginn.
Hien huet duerno seng Prêten zréckbezuelt, andeems hien d'Infrastruktur an d'natierlech
Ressourcen vum eruewert Land geplënnert huet.
Déi meescht vun eise Matbierger, déi sech géint dat heimtückescht System opgeleet hunn, goufen zum Schweigen
bruecht, andeems een si ënner wirtschaftlechen Drock gesat oder se einfach verspott huet.
Zu dësem Zweck hunn de Fabian a seng Komplizen déi meescht Zeitungen, Fernsehsender a Radiosender opgekaf an
hunn handverlesene Manager ernannt, fir se ze leeden.
Vill vun dëse Medienoperateuren hu wierklech probéiert, d'Welt ze verbesseren, mee si hunn
iwwerhaapt net realiséiert, wéi si ausgenotzt goufen.
Déi Léisungen, déi si gefërdert hunn, hunn nëmmen d'Symptomer behandelt, ouni jeemools d'Ursaach vum Problem unzegoen.
Et goufen sécher verschidde Zeitungen a Magaziner.
E puer fir d'Lénk, e puer fir d'Riets, anerer fir de liberalen Mëttelstand, souwéi
Zäitschrëften fir Aarbechter an anerer fir Entrepreneuren.
Dir hutt dierfen alles liesen an schreiwen, wat Dir wollt, mee nëmmen soulaang Dir net probéiert
hutt, dem eigentleche Problem op de Grond ze goen.
Fabians groussen Plang war bal fäerdeg.
Dat ganzt Land, an net nëmmen dëst Land, war him staark verschëllegt.
Duerch d'Bildungssystem an d'Massemedien huet hien net nëmmen d'Emotiounen vun de Leit kontrolléiert, mä souguer hir Geeschter.
Wat d'Bevëlkerung geduecht an gegleeft huet, war schliisslech ganz an de Hänn vum Fabian.
Wann eng eenzel Persoun vill méi Suen huet, wéi hien jeemools fir säin eegent Vergnügen ausginn kéint, wat
fir speziell Genoss kann hien nach aus der Welt zéien?
Fir déi selwer ausgeruff Elite gëtt et eng kloer Äntwert op dës Fro.
D'Kraaft.
Déi bloot, ongezäumt Muecht iwwer aner Leit.
D'Idealisten waren an de Medien an an der Politik ganz fäeg a goufen domat effektiv neutraliséiert.
Awer de Fabian huet déi richteg Kontrollfreaks mat där spezieller Herrscher-Mentalitéit fonnt, déi hien ënner de
Machtsüchtigen vun de finanziellen Dynastien gesicht hat.
Déi meescht vun de fréiere Juweliere haten dës Mentalitéit entwéckelt.
Hir iwwerschësseg Räichtum huet si net méi zefridden gestallt.
Si hu no dem Nervenkitzel vun enger neier Erausfuerderung gesicht.
Muecht iwwer d'Massen war dat ultimativt Spill.
Dës Leit hu geduecht, si wieren iwwerläitend zu allen aneren.
Et ass eist Recht an eis Plicht ze herrschen.
D'Massen wëssen net, wat gutt fir si ass.
Du musst se zesummen drécken a se kommandéieren.
Mir sinn awer gebuer, fir ze herrschen.
Fabian an seng Komplizen hunn vill Kreditinstitutiounen an der Stad an am Land kontrolléiert.
Et kann sinn, datt si privat Entreprisen mat verschiddene Besëtzer waren, mee trotz all der
offensichtlecher Konkurrenz hunn si enk zesummegeschafft.
Mat der Zoustëmmung vun der Regierung gouf eng Zentralbank gegrënnt, déi net emol op hiren eegene Kapital baséiert war.
Nee, och hei war d'Geldschafung drop baséiert, datt d'Spuerdepôten vun der Bevëlkerung debitéiert goufen.
Scholden esou wäit d'A gesäit.
Äusserlech huet dëst Reservezentrum den Androck gewuer, d'Geldversuergung op eng seriö Manéier ze regléieren an op
eng gewëssen Aart eng staatlech Funktioun ze verkierperen.
Awer komescherweis gouf nach ni e gewielte Regierungsvertrieder oder e héije Beamten an
d'Gouverneursgremium vun dëser Zentralbank abegraff.
D'Regierung huet net méi direkt bei Fabian ausgeléint, mee konnt sech un d'Zentralbank wenden, mat de
Steierrecetten vum nächsten Joer als Kollateral fir d'Prêten.
Dat war am Aklang mat Fabians Plang, nämlech de Verdacht vun sech selwer ofzelenken an amplaz e Regierungsverfahren virzestellen.
Am Hannergrond huet hien natierlech d'Kontroll behale.
Fabians indirekt Kontroll iwwer d'Regierungsgeschäfter war esou perfekt, datt hien eemol eng Prahlerei verroden huet.
Wann ech d'Geld vun enger Natioun kontrolléieren, ass mir egal, wien d'Gesetzer mécht.
Et huet net ausgemaach, wéi eng Partei an der Muecht war, well de Fabian d'Geld, d'Finanzen,
d'Liewensblutt vun der Natioun kontrolléiert huet.
D'Regierung huet d'Geld kritt, mä op all zousätzlechen Prêt goufen Zënsen berechent.
Stänneg méi héich Summen goufen an all Zort sozial Leeschtungen investéiert, an d'Regierung konnt kaum d'Zënsen
bezuelen, geschweige d'Haaptverscholdung zréckbezuelen.
Gelegentlech huet een gefrot: "Wann Suen e System sinn, deen vun de Mënschen erstallt gouf, da kënnen se sécher un
d'Bedierfnesser vun de Leit ugepasst ginn, sou datt se hinnen déngen amplaz se ze kontrolléieren, oder?"
Awer Leit vun dëser Aart goufen ëmmer méi rar, an hir Stëmmen goufen vum infernalen Kaméidi erdrénkt, deen duerch déi éiweg
Sich no de fënnef feilende Thaler fir d'Zënsen verursaacht gouf.
Regierungen koumen a goungen, an mat hinnen d'Parteifarwen.
Schwaarz, rout, giel, gréng, mee d'Prinzip ass datselwecht bliwwen.
Onofhängeg dovun, wéi eng Regierung un der Muecht war, koum Fabians ultimativt Zil all Joer méi no a méi no.
D'Gesetzer vun de Mënschen waren onwichteg.
Si goufen bis op d'Übelkeet besteiert.
Hir Solvabilitéit war eriwwer.
Elo war d'Zäit reif fir Fabians leschte grousse Coup.
Zéng Prozent vun all dem Geld war nach ëmmer a Form vu Mënzen a Banknotë am Ëmlaf.
Mat Bargeld an de Täsch haten d'Leit nach ëmmer e gewëssen Mooss u Kontroll iwwer hiert eegent Liewen.
Dës lescht Bastion vun der perséinlecher Fräiheet huet ouni Verdacht ze erwecken ofgeschaaft ginn.
Een kéint argumentéieren, datt et eng Fro vun der Sécherheet war.
Schecks goufen ausserhalb vun der eegener Gemeinschaft net akzeptéiert.
D'Leit wollten net Bargeld mat sech droen, wann se gereest sinn.
Eng méi praktesch Léisung war dofir an dësem Beräich ganz wëllkomm.
Natierlech hat de Fabian erëm déi richteg Iddi.
Seng Organisatioun huet jidderengem eng Plastikkaart ausginn, déi de Numm vum Inhaber,
e Foto an eng Identifikatiounsnummer weist.
Du hues dës Kaart just beim Akaf virleeën mussen.
D'Geschäftsleit hunn de zentrale Computer kontaktéiert an de Kredit iwwerpréift, woroppe de Client bis zu
engem bestëmmten Betrag no Häerzenswonsch kafen konnt.
D'Kreditkaart gouf fir d'Clienten nach méi attraktiv gemaach, well hinnen keng Zënsen berechent goufen, wann
si hiren Kontostand um Enn vum Mount zréckbezuelt hunn.
Geschäftsleit haten op der anerer Säit wesentlech méi héich Ausgaben, déi duerno zum Präis vun de Endprodukter
derbäigesat an domat un de Client weiderginn goufen.
Fabian a seng Kumpelen hunn eng ëmmer besser werdend Reputatioun genoss.
Jo, si goufen wierklech als Pfeiler vun der Gesellschaft ugesinn.
Seng Aussoen zu finanziellen a wirtschaftlechen Themen goufen bal wéi eng reliéis Dogma ugeholl.
Zuelräich kleng Betriber sinn ënner der ëmmer méi héijer Belaaschtung duerch Steieren a Ofgaben zesummegebrach.
Speziell Permi­ssiounen a Lizenzë goufen fir all méiglech Techniken a Prozeduren agefouert, wat et fir déi verbleiwen
Entreprisen schwéier gemaach huet, iwwer d'Waasser ze bleiwen.
Fabian huet all grouss Gesellschaften besat oder kontrolléiert, all mat honnerten Töchtergesellschaften.
De Konkurrenz tëscht dëse grousse Firmen war nëmmen eng Virwand.
Am Endeffekt goufen all Konkurrenten aus dem Maart verdrängt.
Plombeeuren, Auto-Mechaniker, Elektriker an déi meescht aner Handwierker a kleng Betriber hunn datselwecht Schicksal gelidden.
Si goufen vun de grousse Konzernen vum Fabian verschluckt, déi zesumme ënner dem Schutz vun der Regierung stoungen.
Fabian huet duerno d'vollstänneg Ofschafung vu Mënzen an Pabeiergeld verfochten.
Sou datt keng Firma oder keng eenzel Persoun ouni Kreditkaarten an dem allgegenwäertege Computersystem iwwerliewen kéint.
Am Fall datt een seng Kreditkaart verléiert, war Fabians Plang, d'Identifikatiounsnummer vun all Bierger op seng Hand
ze tätowéieren, sou datt se ënner engem speziellen Liicht gelies a op en Computer iwwerdroen kéint ginn.
Ouni esou eng Identitéitsbestätegung kéint kee méi eppes kafen oder verkafen.
All Computeren sollten mat engem riesegen zentrale Computer verbonnen sinn, an deem all
Informatiounen iwwer all eenzel Persoun gespäichert wieren.
Op dës Manéier géif de Fabian alles iwwer jiddereen wësse.
Sobald dat erreecht war, hätt hien déi ultimativ total Kontroll iwwer all d'Leit am Land
an zousätzlech iwwer all d'Leit op der Äerd.
Léisungen an méiglech Ausweeër aus dëser prekärer Situatioun existéieren haut schonn.
Mir wëllen all deenen Merci soen, déi zum Erfolleg vun dësem Film bäigedroen hunn: secret.tv / kopp-verlag.de / crevid.de