Kopjimi masiv i këtij DVD-je inkurajohet shprehimisht; qëllimi i deklaruar i botuesve është të arrihet
shpërndarja më e gjerë e mundshme. Me respekt, Neue Impulse e.V.
Filmi i mëposhtëm tregon zhvillimin e vërtetë të parave tona dhe mangësitë në sistemin monetar.
Çdo ngjashmëri me ngjarje dhe persona të vërtetë nuk është as rastësore, as e paqëllimtë.
Neue Impulse e.V. prezanton
Me mbështetjen e mirë të secret.tv, Kopp Verlag, CreVid.de
Një prodhim i Michael Kent
Një histori për Fabiani, artizan i arit
pse ka mungesë parash kudo
Më jep botën plus 5% ose
bazuar në një tekst nga Larry Hannigan
Vizatime nga Ralf Alex Fichtner
Rrëfyesi Kai Taschner
Regjia dhe animacioni Christoph Lehmann
Fabian ishte i emocionuar ndërsa stërvitej për fjalimin që do të mbante përpara një turme të madhe të nesërmen.
Ai gjithmonë kishte synuar pushtetin dhe prestigjin.
Tani ëndrra e tij së shpejti do të realizohej.
Fabian ishte një artizan që punonte me ar e argjend, duke bërë bizhuteri dhe zbukurime, por
nuk i pëlqente më të fitonte jetesën duke punuar.
Ai kërkoi emocionin e jashtëzakonshëm, sfidën.
Dhe tani plani i tij madhështor po afronte realizimin.
Për breza të tërë, shkëmbimi i drejtpërdrejtë i mallrave ishte forma e zakonshme e tregtisë.
Ata që kishin një familje për ta ushqyer, ose e menaxhonin këtë detyrë tërësisht përmes bujqësisë dhe blegtarisë
së tyre, ose specializoheshin në një zanat të caktuar.
Teprica nga prodhimi ynë u shkëmbye me tepricat e të tjerëve.
Sheshi i tregut ishte qendra e gjallë e jetës sociale.
Pavarësisht pluhurit dhe zhurmës, zhurma dhe vrulli shumëngjyrësh ishin përgjithësisht të pëlqyera, sepse gjithmonë
kishte shumë gjëra të reja dhe interesante për t'u dëgjuar.
Së fundmi, megjithatë, duket se fërkimet dhe mosmarrëveshjet po rriteshin.
Pse të humbasim fjalë për këtë?
Ishte koha të krijonim një sistem më të mirë.
Zakonisht, njerëzit ishin në humor të mirë dhe shijonin frytet e punës së tyre.
Forma e qeverisjes ishte jashtëzakonisht e thjeshtë.
Në çdo komunë u zgjodh një këshill qytetar, detyra e të cilit ishte të siguronte dhe të
garantonte liritë dhe të drejtat e individit.
Askush nuk mund të detyrohet të bëjë asgjë kundër vullnetit të tij, qoftë me nxitjen e një individi apo të një grupi.
Kjo ishte qëllimi i vetëm i qeverisë, dhe çdo kryetar bashkie i zgjedhur mbështetej me dëshirë nga komuniteti i tij.
Megjithatë, dita e tregut solli një sërë problemesh që nuk u kapërcyen lehtë.
Cili ishte vlera e një thike?
A duhet të paguhet me një ose dy shporta misri?
A ishte një lopë më e vlefshme se një karrocë dore?
Ku ishte matësi?
Askush nuk mund të mendojë për një sistem më të mirë.
Fabian i kishte shpallur njerëzve: "Kam zgjidhjen për problemet tona me shkëmbimin."
Të gjithë bashkëqytetarët u ftuan në një tubim të madh.
Një turmë e madhe u mblodh në sheshin e qytetit.
Fabian shpjegoi sistemin e tij të ri, të cilin e quajti para.
Duke qenë se çështja tingëllonte mjaft premtuese, njerëzit e pyetën me kureshtje se si do të realizohej ky kalim.
Ar i cili zakonisht e përdor për të bërë bizhuteri është një metal shumë i çmuar, tha ai.
Nuk ndryshket, nuk zbehet dhe ka jetëgjatësi të pakufizuar.
Kështu do të bëj disa monedha prej ari dhe secilën do ta quaj thaler.
Ai i shpjegoi audiencës se si vlera e thalerit së shpejti do të stabilizohej dhe se përdorimi i parave si
mjet shkëmbimi do të ishte dukshëm më praktik se shkëmbimi i drejtpërdrejtë i mallrave.
Një anëtar i Asamblesë së Qytetarëve vuri re se disa njerëz mund të nxirrnin lehtësisht vetë ar dhe të bënin monedha prej tij.
Fabiani tashmë e kishte përgjigjen gati.
Kjo do të ishte e padrejtë.
Sigurisht, vetëm monedhat e miratuara nga qeveria pranohen si monedhë ligjore.
Një vulë stampohet për qëllime sigurie.
Publiku e gjeti këtë mjaft të besueshme, dhe u sugjerua që të gjithë të merrnin fillimisht të njëjtin numër monedhash.
Megjithatë, prodhuesi i qirinjve ndërhyri, duke thënë se kishte të drejtë për shumicën e
thalerëve, sepse të gjithë përdornin qirinjët e tij.
Asnjë mënyrë, bërtiti një nga fermerët, sepse pa ushqim të gjithë do të vdisnin nga uria.
Shumica e thalerëve duhet patjetër t'u shkojnë bujqve.
Kjo fillimisht çoi në një grindje të përgjithshme.
Fabian i la njerëzit të debatonin mes vete për një kohë dhe më në fund u zbuloi atyre një zgjidhje befasuese.
Meqë nuk mund të pajtohesh, të sugjeroj që së pari të marrësh prej meje të gjithë thalerët që të duhen.
Teorikisht nuk ka asnjë kufi të sipërm, por natyrisht duhet të jesh në gjendje të më kthesh shumën.
Sa më shumë thalerë të marrësh nga unë, aq më shumë do të kesh për t'i kthyer pas një viti.
Mirë, thanë bashkatdhetarët, dhe çfarë përfiton ti?
Sepse unë ju ofroj një shërbim, shpjegoi Fabian, domethënë furnizimin me para, kam të drejtë për shpërblim.
Le të themi se për çdo 100 thaler që të huazoj, marr prapë 100 thaler plus 5 thaler për çdo vit të ardhshëm të borxhit.
Këta pesë thalerë shtesë janë tarifa ime e qirasë, dhe ne do ta quajmë këtë tarifë qira si interes.
Dukej se nuk kishte asnjë rrugë tjetër, dhe 5% dukej një kërkesë modeste.
Kthehu të premten e ardhshme, dhe do të fillojmë.
Fabian nuk humbi kohë dhe kaloi ditët dhe netët e ardhshme duke bërë monedha.
Një javë më vonë, njerëzit qëndronin në radhë jashtë dyqanit të tij.
Pasi këshilli i qytetarëve inspektoi dhe miratoi monedhat, qytetarët e parë gdhendën thalerët e tyre të parë.
Disa në fillim dëshironin vetëm disa thalerë për të provuar sistemin e panjohur.
Shumë shpejt, mjeti i ri i shkëmbimit u bë shumë popullor, kështu që vlera e të gjitha mallrave
vlerësohej në terma të monedhave të arta ose thalerëve.
Ky caktim i vlerës ishte çmimi i një produkti, dhe çmimi bazohej kryesisht në sasinë e punës së përfshirë në prodhimin e tij.
Nëse kërkohej shumë punë, atëherë ngarkohej një çmim i lartë.
Megjithatë, gjërat që mund të prodhoheshin pothuajse pa përpjekje ishin të lira.
Në një nga qytetet e vendit jetonte një burrë i quajtur Alban.
Ai ishte i vetmi sahatxhi.
Klientët e tij ishin të gatshëm të paguanin një çmim të lartë për orët e tij.
Por më pas erdhi një burrë tjetër që gjithashtu prodhonte orë dhe i ofronte ato me një
çmim më të ulët për të rritur shitjet e tij.
Alban u detyrua të ulë çmimet për të shmangur humbjen e të gjithë klientëve të tij ndaj konkurrentëve më të lirë.
Shumë shpejt, çmimet u stabilizuan në një nivel të favorshëm për klientët, pasi të dy orëndrejtorët përpiqeshin të ofronin
cilësinë më të mirë të mundshme me çmimin më të përballueshëm.
Ishte një konkurrencë e lirë, e vërtetë dhe e ndershme.
E njëjta parimë së shpejti u përhap në të gjitha sektorët.
Industria e ndërtimit, sektori i transportit, bujqësia, madje edhe kontabilistët dhe çdo profesion tjetër.
Klientët kishin zgjedhje të lirë dhe vendosën për ofertën më të mirë sipas dëshirës së tyre.
Nuk kishte masa mbrojtëse artificiale, si koncesione apo tarifa doganore, për të penguar të tjerët të hynin në biznes.
Niveli i jetesës u rrit, dhe në fund të fundit të gjithë pyetnin se si kishte qenë e mundur jeta para se të futeshin paratë.
Në fund të vitit, Fabian kërkoi të gjithë njerëzit që i detyroheshin para.
Disa tani zotëronin më shumë se sa kishin huazuar, por kjo gjithashtu do të thoshte që të tjerët tani kishin më pak, pasi
në qarkullim ishin vënë vetëm një numër i caktuar monedhash.
Kështu, ata që kishin bërë fitim kthenin 100 thalerë plus 5 thalerë interes, por shpesh duhej të
huazonin përsëri para për të qëndruar në biznes.
U bë e qartë për të gjithë të tjerët për herë të parë se ata ishin në borxh.
Para se t'u huazonte përsëri para, Fabian ngarkoi pronën e këtyre njerëzve me një hipotekë për të siguruar kërkesat e tij.
Tani borxhlinjtë jo vetëm që ishin në borxh, por kishin edhe hipotekuar shtëpitë e tyre, kështu që ata u nisën
shpejt për të gjetur pesë thalerët e humbur, të cilët ishin kaq jashtëzakonisht të vështirë për t'u gjetur.
Askush nuk e kuptoi se shoqëria në tërësi kurrë nuk do të mund të shpëtonte nga ky kurth i borxhit, sepse edhe sikur të ishin
shlyer të gjithë thalerët që u prodhuan fillimisht dhe u vunë në qarkullim, prapë do të kishte një mungesë
prej 5 thalerësh interesi në vit për çdo 100 thalerë.
Askush përveç Fabianit nuk e kuptoi se interesi nuk mund të paguhej kurrë, sepse kjo
shumë shtesë monedhash kurrë nuk ishte prodhuar.
Ishte absolutisht e pashmangshme që disa njerëz së shpejti të provohen të paaftë për të paguar borxhet.
Në pjesën e pasme të punishtës së tij, Fabian kishte një kasafortë ku klientët pëlqenin të
depozitonin disa nga monedhat e tyre për ruajtje të sigurt.
Ai ngarkonte një tarifë të vogël për këtë, në varësi të shumës së parave dhe kohëzgjatjes së mbajtjes.
Pronari mori faturat për depozitat e tij.
Kur bëheshin blerje më të mëdha, ishte e vështirë të mbaje me vete shumë monedha ari, kështu që gradualisht u bë zakon të
paguhej me një ose më shumë fatura të Fabianit që korrespondonin me vlerën e mallrave të blera në vend të monedhave.
Dyqanjtë pranuan faturat si një mënyrë pagese të besueshme, sepse mund t'i çonin tek Fabiani në
çdo kohë dhe të merrnin në këmbim monedha ari.
Pranimet kalonin nga dorë në dorë pa pasur nevojë të lëvizej vetë ari.
Rrëshqitjet e Fabianit u mbështetën po aq sa vetë monedhat e arta.
Fabiani së shpejti kuptoi se thuajse askush nuk po vinte vërtet për t'i rimarrë monedhat e arta.
Kështu ai mendoi me vete: "Tani kam kaq shumë ar në zotërim, megjithatë ende fitoj bukën me djersën e ballit si artizan."
Kjo është budallallëk.
Më në fund të fundit, dhjetëra njerëz do të më paguanin kamatë nëse do t'u lejohej të përdornin
arin që qëndron thjesht këtu dhe rrallëherë kërkohet.
I tha vetes, krejtësisht e drejtë, ari nuk më përket, por është në zotërimin tim dhe kjo është e vetmja gjë që ka rëndësi.
Pse duhet të vazhdoj të prodhoj monedha kur mund të përdor disa nga monedhat në depon time?
Kështu ai filloi të japë me hua monedhat e arta që tashmë ishin depozituar tek ai.
Në fillim vetëm pak dhe shumë me kujdes, por gradualisht gjithnjë e më guximshëm.
Një ditë, Fabian mori një kërkesë të madhe për kredi.
Ai i sugjeroi klientit: pse të mos hapim një llogari në emrin tënd në vend që t'i transportojmë të gjitha ato monedha tek ti?
Unë thjesht do t'ju lëshoj sasinë e duhur të faturave.
Huamarrësi pranoi dhe u largua me një grumbull faturash.
Ai kishte marrë një hua të konsiderueshme, megjithatë ari mbeti në depo.
Kur klienti u largua, Fabian kishte një buzëqeshje të gjerë në fytyrë, sepse ia doli të hante një tortë dhe ta ruante ende.
Ai mund të huazonte ar dhe ta mbante ende në zotërim.
Miqtë, të njohurit dhe të huajt, madje edhe armiqtë, kishin nevojë për para për bizneset e tyre, dhe për sa
kohë që mund të ofronin kolateral, nuk kishte kufi në shumën e parave që mund të huadhënëshin.
Fabian arriti të huazojë disa herë shumën e parave të ruajtura në kasafortën e tij, të cilën madje as
nuk e zotëronte, thjesht duke lëshuar fletëpranime.
Dhe gjithçka ishte në rregull për sa kohë pronarët e vërtetë nuk kërkonin kthimin e arit të tyre dhe ruhej besimi i popullatës.
Në një libër të madh, ai mbante regjistra të saktë të debitimeve dhe krediteve të secilit klient.
Dhënia e parave me hua rezultoi të ishte një biznes jashtëzakonisht fitimprurës.
Statusi shoqëror i Fabianit u rrit pothuajse po aq shpejt sa pasuria e tij.
Ai tani ishte një njeri i rëndësishëm që të gjithë e admironin.
Në çështjet financiare, fjala e tij e vetme pothuajse konsiderohej si zbulesë.
Arkitët nga qytete të tjera filluan të tregojnë interes për praktikat e tij të biznesit, dhe
një ditë të gjithë shkuan së bashku ta shihnin.
Ai i njohu ata me metodat e tij, por theksoi se fshehtësia ishte një kusht thelbësor.
Nëse komploti do të ishte zbuluar, i gjithë sistemi mund të kishte rrëzuar si një shtëpi kartash.
Prandaj u vendos të themelohej një shoqatë sekrete.
Çdo arxhentari u kthye në qytetin e tij dhe filloi të organizonte biznesin e tij të dhënies
me hua të parave sipas udhëzimeve të Fabianit.
Pranimet e Fabianit tani pranoheshin në të njëjtën mënyrë si monedhat e tij të arta, dhe shpesh depozitoheshin
në një kasafortë në të njëjtën mënyrë si monedhat.
Nëse një tregtar dëshironte t'i dërgonte një tregtari tjetër një pagesë të caktuar për dorëzimin e mallrave, ai thjesht shkruante
një udhëzim të shkurtër për Fabianin që të transferonte para nga llogaria e tij në llogarinë e tregtarit tjetër.
Fabian arriti të bënte ndryshimet e nevojshme në llogaritë në vetëm disa minuta.
Ky sistem i ri gjithashtu u bë shumë i popullarizuar.
Udhëzimet e shkruara për një pagesë pa para në dorë të këtij lloji quheshin çekë.
Në një takim tjetër sekret, Fabian i njoftoi arxhendarët e tij për një plan të ri.
Ditën tjetër, ata thirrën një mbledhje me të gjithë guvernatorët që drejtonin pjesët individuale të vendit.
Fabian veproi si zëdhënës. "Kujtuesit që lëshojmë zakonisht priten mirë, por herë pas
here këta kujtues kopjohen nga falsifikuesit."
Duhet t'i japim fund kësaj.
Guvernatorët, të shqetësuar, pyetën se çfarë mund të bënin për këtë.
Fabian, natyrisht, kishte përgjigjen gati. "Unë sugjeroj që qeveria të marrë përsipër detyrën e shtypjes së
fletëve të reja me modele të ndërlikuara mbi letër të veçantë, të cilat do t'i quajmë kartëmonedha."
Ne, artizanët e arit, jemi të lumtur të mbulojmë kostot e shtypjes, pasi kjo na kursen
një sasi të madhe kohe kur lëshojmë fatura.
Guvernatorët nuk kishin më asnjë kundërshtim, pasi ishte e nevojshme të mbrohej popullsia nga mashtruesit dhe
shtypja e kartëmonedhave ishte një zgjidhje e arsyeshme.
"Dhe pastaj ka diçka tjetër," tha Fabian, "disa njerëz kanë nisur të kërkojnë ar dhe po bëjnë monedhat e tyre të arta."
Unë propozoj miratimin e një ligji që kërkon dorëzimin e të gjitha copave të arit në këmbim të
kompensimit të duhur në formën e monedhave dhe kartëmonedhave.
Ky propozim u pranua gjithashtu, dhe qeveria shtypi sasi të mëdha të kartëmonedhave të reja.
Në çdo kartëmonedhë kishte një fjalë të veçantë.
Një thaler, pesë thalerë, dhjetë thalerë, e kështu me radhë.
Arxhëntarët mbuluan kostot minimale të shtypjes.
Duke qenë se ishte shumë më e përshtatshme t'i mbaje shënimet me vete, ishte e lehtë të bindje popullsinë.
Megjithatë, pavarësisht popullaritetit të tyre, kartëmonedhat dhe monedhat e reja përdorej vetëm për
rreth dhjetë për qind të të gjitha transaksioneve.
Statistikat treguan se 90 për qind e të gjitha transaksioneve të pagesave u përpunuan me çekë dhe transferime bankare.
Fabian më pas vuri në lëvizje fazën tjetër të planit të tij.
Derisa tani, klientët në fakt i kishin paguar atij një tarifë të vogël për ruajtjen e sigurt të parave të tyre.
Megjithatë, për të tërhequr më shumë para në depo, Fabian u ofroi kursimtarëve tre për qind interes mbi depozitat e tyre.
Shumica e njerëzve besonin se ai do të realizonte vetëm një fitim prej dy për qind, sepse dihej që
ai huazonte paratë e tyre me interes pesë për qind.
Rastësisht, askush nuk ishte i prirur t'i vërë në dyshim metodat e Fabianit, sepse marrja e tre për qind interes
ishte dukshëm më mirë sesa të paguaje më tepër për magazinim.
Për shkak të numrit të madh të kursimtarëve, pasuritë që menaxhonte Fabian u rritën shpejt.
Dhe përsëri, ai huazoi shuma dukshëm më të mëdha sesa ishin në të vërtetë në formën e kartëmonedhave dhe monedhave në depo.
Për çdo 100 talerë në dorë në depo, ai huazonte 200, 300 ose 400 talerë, dhe në disa
raste madje deri në 900 talerë për huamarrësit.
Ai thjesht duhej të sigurohej që raporti kurrë të mos tejkalonte nëntë me një, sepse mesatarisht një në dhjetë
klientë dëshironin që krediti i tyre t'u paguhej në para.
Megjithatë, Fabian arriti të ngarkojë plot 45 talerë interes mbi 900 talerë para në libër
që i huazoi në formën e çekëve të thjeshtë.
Kjo është pesë për qind mbi 900 talerë.
Dhe Fabian mbajti 45 talerët si kamatë.
Gjurmitarët e tjerë bënë të njëjtën gjë.
Të gjithë krijuan para nga ajri.
Thjesht me një stilolaps, dhe për më tepër kërkoi interes.
Sigurisht, ata nuk e prodhuan vetë paratë, por i bënë qeverisë të shtypte kartëmonedha ose të gdhendte monedha, të
cilat më pas shpërndaheshin te populli nga arxhantierët.
Fabian pagoi vetëm kostot e shtypjes.
Megjithatë, ata krijuan para nga asgjëja kur jepnin hua dhe më pas ngarkonin interes mbi to.
Shumica e njerëzve besonin se qeveria ishte përgjegjëse për furnizimin me para.
Ata gjithashtu besonin se Fabian do të huazonte vetëm shuma parash që të tjerët i kishin depozituar tek ai si kursime.
Është e çuditshme, megjithatë, që kursimet e askujt nuk u ulën kurrë kur paratë u huazuan diku tjetër.
Nëse të gjithë do të kishin provuar të tërhiqnin njëherësh balancat e llogarive të tyre, mashtrimi do të ishte zbuluar.
Një ditë, një biznesmen i menduar erdhi ta shihte Fabianin.
Kërkesa për interes është e gabuar, tha ai.
Sa herë që huazojnë 100 thalerë, ata kërkojnë 105 thalerë në kthim.
Pesë talerët shtesë nuk mund të paguhen kurrë, sepse nuk ekzistojnë.
Bujqit prodhojnë ushqim, industria prodhon mallra, e kështu me radhë, por vetëm ata prodhojnë para.
Le të supozojmë se në të gjithë vendin kishte vetëm dy biznesmenë që vepronin si punëdhënës për të gjithë të tjerët.
Secili prej këtyre të dyve huazon 100 thalerë.
Ne paguajmë 90 talerë për paga dhe shpenzime dhe llogarisim një fitim prej 10 talerësh, i cili shkon në xhepat tanë.
Fuqia totale blerëse do të ishte atëherë 90 plus 10 talerë herë 2, dmth. 200 talerë.
Por për t'i paguar, do të na duhej të shisnim të gjitha produktet tona për 210 thalerë.
Nëse njëri prej nesh arrin të shesë të gjithë stokun e tij për 105 thalerë, tjetri mund të fitojë maksimumi 95 thalerë.
Për më tepër, ai nuk do të jetë në gjendje të shesë disa nga mallrat e tij sepse nuk ka mbetur asnjë para për t'i blerë ato.
Ai do t'u detyrohet ende 10 talerë dhe mund t'i shlyejë vetëm duke huazuar më shumë para.
Prandaj sistemi është i pamundur.
Burri vazhdoi.
Duket se duhej të vendosnin në qarkullim 105 talerë, konkretisht 100 për mua dhe 5 që do t'i shpenzonin vetë.
Atëherë do të ishin në qarkullim 105 thalerë dhe borxhet mund të shlyheshin.
Fabian dëgjoi në heshtje dhe më në fund u përgjigj.
Ekonomia është një fushë shumë e ndërlikuar, e dashur.
Kjo çështje kërkon shumë vjet studimi.
Do t'u jap çështjeve të përmendura më sipër vëmendjen që meritojnë, ndërsa ju, ju lutem, kujdesuni për çështjet tuaja.
Duhet të punosh më efikas, të rrisësh prodhimin, të ulësh kostot dhe të bëhesh një biznesmen më i mirë.
Jam i lumtur t'ju ndihmoj në çdo kohë.
Vizitori vazhdoi rrugën e tij, i pakënaqur.
Diçka nuk ishte në rregull këtu.
Diçka thelbësisht e gabuar ishte me metodat e Fabianit.
Dhe ai shmangte me mjeshtëri pyetjet.
Por Fabian konsiderohej gjerësisht si ekspert, dhe kundërshtimet do të ishin të kota.
Më në fund të fundit, ekonomia dukej se po lulëzonte dhe vendi po përjetonte një ngritje të jashtëzakonshme.
Për të mbuluar interesin mbi paratë e huazuara, tregtarët duhej të rrisnin çmimet e tyre.
Pastaj punonjësit u ankuan se pagat e tyre ishin shumë të ulëta.
Megjithatë, punëdhënësit nuk donin të paguanin paga më të larta.
Ata treguan rrezikun e falimentimit.
Bujqit nuk u paguan drejt për prodhimet e tyre.
Dhe shumë amvise ankoheshin për ushqimet tepër të shtrenjta.
Më në fund shpërthyen greva.
Një fenomen që më parë ishte i panjohur.
Gjithnjë e më shumë njerëz u prekën gjithashtu nga varfëria.
Dhe madje as miqtë apo të afërmit nuk kishin mundësi t'i ndihmonin.
Pasuria e vërtetë e vendit ishte në masë të madhe e harruar.
Tokat pjellore, pyjet e mëdha, burimet minerale dhe blegtoria.
Gjithçka rrotullohej rreth parave.
Kjo mall që dukej supreme, e cila gjithmonë ishte në mungesë.
Por askush nuk e vuri në dyshim sistemin.
Mendohej se qeveria kishte të gjitha këto mekanizma nën kontroll.
Disa njerëz arritën të bashkonin fondet e tyre të tepërta dhe të themelonin institucione të pavarura krediti ose financiare.
Kjo do të sillte 6% interes ose më shumë, gjë që tejkalonte ndjeshëm ofertën e Fabianit për normën e interesit prej 3%.
Megjithatë, këto kompani të pavarura mund të huazonin vetëm para që ishin vërtet në pronësi të tyre.
Ndryshe nga Fabian, ata nuk kishin fuqinë e çuditshme për të krijuar para nga hiçi thjesht duke i
shkruar në librat e llogarive me një stilolaps.
Këto institucione financiare të pavarura e irritonin Fabianin dhe shokët e tij.
Prandaj, ata menjëherë themeluan të tyre.
Shumica e konkurrencës u ble para se të kishte fare mundësi të lulëzonte.
Brenda pak kohe, të gjitha institucionet financiare ishin ose në pronësi, ose nën kontrollin e tyre.
Situata ekonomike e përgjithshme vazhdoi të përkeqësohej.
Punëtorët mendonin se shefat e tyre po fitonin shumë.
Punëdhënësit, nga ana tjetër, i konsideronin punëtorët e tyre të dembelë dhe joefikasë.
Të gjithë fajësuan njëri-tjetrin.
Guvernatorët gjithashtu nuk arritën të gjenin një zgjidhje.
Për më tepër, dukej se problemi i varfërisë duhej trajtuar si një çështje me përparësi.
U prezantuan programe sociale dhe çdo banor ishte ligjërisht i detyruar të kontribuonte.
Kjo, nga ana tjetër, i zemëroi qytetarët, të cilët ende nguleshin pas idesë së vjetër se fqinjët duhej të
ndihmonin vullnetarisht njëri-tjetrin në kohë nevoje.
Këto taksa nuk janë gjë tjetër veçse plaçkitje e ligjshme, protestuan njerëzit.
Çdo gjë që i merret një individi kundër vullnetit të tij, pavarësisht qëllimit, është e barabartë me vjedhje.
Por secili ndihej i pafuqishëm dhe frikësohej nga dënimi me burg që mund t'i imponohej për mos pagesën e taksave dhe detyrimeve.
Edhe pse programet sociale ofruan lehtësim afatshkurtër, ato nuk mund të zgjidhnin problemet.
Përkundrazi, ata së shpejti u kthyen në numër më të madh, duke sjellë me vete një nevojë të mëtejshme për para.
Shpenzimet sociale arritën lartësi marramendëse dhe aparati i kushtueshëm administrativ gjithashtu doli jashtë kontrollit.
Shumica e anëtarëve të qeverisë ishin njerëz të denjë që ofronin informacione të sinqerta.
Ata nuk donin t'i ngarkonin bashkëqytetarët e tyre me kosto të mëtejshme.
Kështu që ata humbin zgjidhjen e tyre të fundit, duke huazuar paratë e munguara nga Fabiani dhe shokët e tij.
Megjithatë, ata nuk kishin asnjë ide se si do t'i shlyenin ndonjëherë këto obligacione.
Prindërit nuk mund të përballonin më pagesën e mësuesve të fëmijëve të tyre.
As ata nuk mundnin më të paguanin mjekët.
Edhe kompanitë e transportit falimentuan.
Thjesht nuk kishte më asnjë lekë.
Hapi pas hapi, qeveria u detyrua të marrë nën kontroll dhe të menaxhojë të gjitha këto funksione.
Mësuesit, mjekët dhe shumë grupe të tjera profesionale u bënë zyrtarë civilë dhe punonjës të sektorit publik.
Në këto rrethana, vetëm disa ende gjenin kënaqësi nga puna e tyre.
Ata morën paga të mira, por humbën pavarësinë dhe identitetin e tyre.
Çdo person ishte thjesht një ingranazh në një makinë gjigante.
Nuk kishte hapësirë për iniciativë personale, dhe arritjet profesionale pothuajse nuk vëreheshin.
Pagat dhe rrogat ishin praktikisht të fiksuara, dhe promovimet ishin të mundshme vetëm
kur një mbikëqyrës dilte në pension ose vdiste.
Në dëshpërimin e tyre, sundimtarët vendosën edhe një herë t'i kërkonin Fabianit këshillë.
E konsideronin jashtëzakonisht të zgjuar, dhe ai gjithmonë dukej se kishte zgjidhjen më të mirë për çështjet financiare.
Ai i dëgjoi të gjitha problemet e tyre, mendoi për to dhe foli.
Shumë njerëz nuk mund t'i përballojnë problemet e tyre.
Ata varen nga dikush tjetër që të ndërhyjë dhe t'u zgjidhë problemet.
Jam i sigurt që të gjithë pajtoheni se shumicës së njerëzve duhet t'u jepet e drejta për lumturi në
jetë dhe për plotësimin e nevojave të tyre themelore.
Më në fund të fundit, ne përfaqësojmë parimin themelor që të gjithë njerëzit janë të barabartë.
Për të krijuar ekuilibër, pasuria e tepërt e të pasurve duhet të hiqet dhe të rishpërndahet te të varfrit.
Nuk ka asnjë rrugë tjetër.
Duhet të vendoset një sistem tatimor progresiv.
Sa më shumë që ke, aq më shumë duhet të paguash.
Taksoni të gjithë sipas pasurisë së tyre dhe jepni të gjithëve sipas nevojave të tyre.
Për shembull, shkollat dhe spitalet duhet të jenë të aksesueshme falas për ata që janë në nevojë financiare.
Ai u mbajti atyre një ligjëratë të gjatë për ideale të larta dhe përfundoi me fjalët:
"Dhe ju lutem mos harroni që më detyroni para."
Ti e ke huazuar për një kohë mjaft të gjatë tashmë.
Mund të bëj një kompromis duke pezulluar shlyerjen, por të paktën duhet të vazhdosh të më paguash interesin.
Askush nuk e vuri në dyshim filozofinë e Fabianit.
Qeveria në të vërtetë prezantoi një taksë të graduar mbi të ardhurat.
Sa më shumë të fitonte dikush, aq më e lartë ishte përqindja me të cilën taksohej.
Askujt nuk i pëlqente taksa mbi të ardhurat, por të gjithë e paguanin sepse përndryshe do të kishin shkuar në burg.
Tregtarët u detyruan edhe një herë të rrisin çmimet e tyre.
Edhe një herë, punonjësit kërkuan paga më të larta.
Si rezultat, shumë sipërmarrës u detyruan të zëvendësonin pjesën e fuqisë punëtore me makina ose falimentuan.
Kjo, natyrisht, përkeqësoi papunësinë, duke e detyruar qeverinë të prezantojë modele të tjera
për ndihmën sociale dhe përfitimet e papunësisë.
Qeveria prezantoi tarifa, subvencione dhe masa të tjera mbrojtëse për të shpëtuar industri të
ndryshme nga kolapsi dhe për të ruajtur vendet e punës.
Këtu e atje, njerëzit filluan të pyesin veten nëse qëllimi i prodhimit ishte me të vërtetë të
prodhonte mallra apo thjesht të siguronte vende pune.
Ndërsa situata vazhdoi të përkeqësohej, qeveria u përpoq të ruante një shkallë stabiliteti përmes
kontrolleve të pagave dhe çmimeve dhe rregulloreve komplekse.
Autoritetet tatimore duhej të forcoheshin me anë të tatimit mbi vlerën e shtuar dhe të gjitha llojeve të taksave.
Dikush njëherë vuri në dukje se një bukë ishte subjekt i më shumë se 50 taksave të ndryshme
gjatë rrugës së saj nga kombajna deri te amvishja.
Tani ishte koha që ekspertët të ndërhynin. Ndonjëherë ata madje ngjiteshin në nivelin e kabinetit, por kryesisht
mblidheshin në komitete të panjohura dhe, vit pas viti, arrinin vetëm të prodhonin dokumente pa kuptim.
Në më të mirën, ata rekomanduan ristrukturim të mëtejshëm të sistemit tatimor.
Por shuma totale e taksave dhe detyrimeve vazhdoi të rritej në mënyrë të qëndrueshme.
Fabian pa pushim kërkonte pagesat e interesit.
Ky artikull gëlltiti një pjesë gjithnjë e në rritje të të ardhurave nga taksat.
Kjo solli një formë krejtësisht të re të politikës, domethënë politikën e partive.
Njerëzit diskutonin mes vete se cili parti mund të zgjidhte më mirë problemet.
Njerëzit diskutuan për personalitetet dhe ideologjitë, hodhën etiketa njëri-tjetrit dhe bënë shumë
zhurmë për gjithçka, përveç problemit të vërtetë.
Një dëshpërim i qetë u përhap në organet qeverisëse.
Në fund, arriti në një pikë ku interesi i detyrueshëm në një qytet tejkaloi të ardhurat totale të gjeneruara.
Në të gjithë vendin, shuma e kamatave të papaguara u rrit, dhe tani kamatë ngarkohej edhe mbi
kamatat e papaguara, e njohur si kamatë përbërëse.
Kjo i lejoi Fabianit dhe bashkëpunëtorëve të tij të merrnin gradualisht pasurinë e prekshme të vendit, qoftë
përmes transferimeve të pronësisë, qoftë duke fituar kontroll gjithnjë e më të madh në bordet mbikëqyrëse.
Por kontrolli ende nuk ishte gjithëpërfshirës.
Shoqëria sekrete e dinte se do të ishte e sigurt në pozicionin e saj vetëm pasi të kishte
çdo person plotësisht nën kontrollin e saj.
Kishte mungesë parash kudo.
Shumë njerëz ishin të papunë dhe u varfëruan.
Sistemet e mirëqenies sociale nuk mund të kujdeseshin për të gjithë, kështu që njerëzit gradualisht filluan të rebelohen.
Fabian bindu qeverinë të vriste dy zogj me një gur.
Së pari, lufta është mjeti më i mirë për të bashkuar njerëzit në luftën kundër një armiku të jashtëm të përbashkët.
Dhe së dyti, kjo është gjithashtu mënyra më e mirë për të shlyer borxhet e brendshme të qeverisë,
dmth duke shfrytëzuar vendet e tjera pas fitores.
Për të vënë në lëvizje makinën e luftës, Fabian ndërtoi fabrika, u dha pronarëve të tyre para për të prodhuar
bomba, i huazoi para ushtrisë dhe, në fund, u dha viktimave hua me kamatë të lartë për rindërtim të gjerë.
Pas kësaj, u dhanë më tej hua të tjera bujare nën emrin e zhvillimit ekonomik.
Ky sistem, me të gjitha implikimet e tij, ishte kaq i suksesshëm sa shumë vende në mbarë botën papritmas e gjetën veten jo
vetëm me borxh të huaj, konkretisht ndaj Fabianit, por edhe të përfshira ose pjesëmarrëse në një lloj konflikti të armatosur.
Fabiani siguroi që gjithmonë të kishte një ekuilibër fuqie, në mënyrë që çdo vend të
mund të detyrohej në luftë kundër çdo tjetri.
Fabian gjithmonë mendonte se kjo ishte një ide e mirë kur një vend injoronte sugjerimet e tij, nuk i
shlyente borxhet ose dëshironte të prezantonte një sistem të ri monetar që nuk varej nga Fabian.
Fabian gjithmonë financoi vendin e sulmuar, kryesisht përmes personave të ndërmjetëm, organizatave fasadë ose
shërbimeve sekrete, në mënyrë që lufta të zgjaste sa më gjatë dhe nga rindërtimi të përfitohej sa më shumë para.
Ai më pas i shlyeu hëqimet e tij duke plaçkitur infrastrukturën dhe burimet natyrore të vendit të pushtuar.
Shumica e bashkëqytetarëve tanë që rebeluan kundër sistemit tinëzar u heshtën duke i vënë
nën presion ekonomik ose thjesht duke i tallur.
Për këtë qëllim, Fabian dhe bashkëpunëtorët e tij blenë shumicën e gazetave, stacionet televizive dhe ato të radios, dhe
emëruan drejtues të përzgjedhur prej tyre për t'i drejtuar ato.
Shumë nga këta operatorë mediatikë po përpiqeshin me të vërtetë të përmirësonin botën, por
nuk e kuptonin fare se si po shfrytëzoheshin.
Zgjidhjet që ata promovuan trajtonin vetëm simptomat pa adresuar kurrë shkakun rrënjësor të problemit.
Sigurisht që kishte gazeta dhe revista të ndryshme.
Disa për krahun e majtë, disa për krahun e djathtë, të tjerë për qendrën liberale, si dhe
revista për punëtorë dhe të tjera për sipërmarrës.
Ju lejohej të lexonit dhe të shkruanit çfarë të donit, por vetëm për sa kohë që nuk përpiqeshit të zbulonit thelbin e problemit.
Plani i madh i Fabianit po afrohej drejt përfundimit.
E gjithë vendi, dhe jo vetëm ky vend, i ishte shumë i borxhli atij.
Përmes sistemit arsimor dhe mediave masive, ai kontrollonte jo vetëm emocionet e njerëzve, por edhe mendjet e tyre.
Ajo që populli mendonte dhe besonte ishte në fund të fundit krejtësisht në duart e Fabianit.
Nëse një person i vetëm zotëron shumë më tepër para sesa mund t'i shpenzojë ndonjëherë për kënaqësitë e tij personale,
çfarë kënaqësish të veçanta mund të marrë ai ende nga bota?
Për elitën e vetëquajtur, ka një përgjigje të qartë për këtë pyetje.
Fuqia.
Fuqia e zhveshur, e pakontrolluar mbi njerëzit e tjerë.
Idealistët ishin shumë të aftë në media dhe në politikë dhe kështu ishin neutralizuar në mënyrë efektive.
Por Fabian gjeti maniakët e vërtetë të kontrollit me atë mentalitet të veçantë të sundimtarëve që ai po
kërkonte mes të varurve nga pushteti të dinastive financiare.
Shumica e arxhendarëve të mëparshëm kishin zhvilluar këtë mentalitet.
Pasuria e tyre e tepruar nuk i kënaqte më.
Ata po kërkonin emocionin e një sfide të re.
Fuqia mbi masat ishte loja përfundimtare.
Këta njerëz mendonin se ishin më të mirë se të gjithë të tjerët.
Është e drejta dhe detyra jonë të qeverisim.
Masat nuk e dinë se çfarë është e mirë për to.
Duhet t'i mbledhësh bashkë dhe t'u japësh urdhra.
Ne, nga ana tjetër, jemi lindur për të sunduar.
Fabian dhe bashkëpunëtorët e tij kontrollonin shumë institucione krediti në të gjithë qytetin dhe vendin.
Mund të jetë që ato ishin kompani private me pronarë të ndryshëm, por pavarësisht çdo
gare të dukshme, ato punuan ngushtë së bashku.
Me miratimin e qeverisë, ishte themeluar një bankë qendrore, themeli i së cilës nuk bazohej as në kapitalin e saj.
Jo, edhe këtu krijimi i parave bazohej në debitimin e depozitave të kursimeve të popullatës.
Borxh në çdo cep që syri sheh.
Nga jashtë, ky qendër rezervë jepte përshtypjen se rregullonte seriozisht ofertën monetare dhe në
njëfarë mënyre mishëronte një funksion qeveritar.
Por çuditërisht, asnjë përfaqësues i zgjedhur i qeverisë apo funksionar i lartë civil nuk është përfshirë
kurrë në organin qeverisës të kësaj banke qendrore.
Qeveria nuk huazonte më drejtpërdrejt nga Fabian, por mundi të drejtohej te banka qendrore, me të ardhurat
tatimore të vitit të ardhshëm si kolateral për huatë.
Kjo ishte në përputhje me planin e Fabianit, konkretisht për të larguar dyshimet nga vetja e
tij dhe për të paraqitur një procedurë qeveritare.
Në sfond, natyrisht, ai mbeti në kontroll.
Kontrolli i tërthortë i Fabianit mbi çështjet e qeverisë ishte aq i përsosur saqë njëherë i doli një mburrje.
Nëse kontrolloj paratë e një kombi, atëherë nuk më intereson kush bën ligjet.
Nuk kishte rëndësi se cila parti ishte në pushtet, sepse Fabian kontrollonte paratë, financat, gjakun jetësor të kombit.
Qeveria mori paratë, por për çdo hua shtesë u ngarkua interes.
Po derdheshin sasi gjithnjë e më të mëdha në të gjitha llojet e përfitimeve sociale, dhe qeveria me vështirësi po
paguante interesin, e lëre më të shlyente borxhin kryesor.
Herë pas here dikush do të pyeste: "Nëse paratë janë një sistem i krijuar nga njerëzit, atëherë padyshim mund të
përshtaten me nevojat e njerëzve, në mënyrë që t'u shërbejë atyre në vend që t'i kontrollojë, apo jo?"
Por njerëzit e këtij lloji u bënë gjithnjë e më të rrallë, dhe zërat e tyre u mbytën nga zhurma infernale e
shkaktuar nga kërkimi i përjetshëm i pesë thalerëve të humbur për të paguar interesin.
Qeveritë erdhën e shkuan, dhe me to edhe ngjyrat e partive.
E zezë, e kuqe, e verdhë, e gjelbër, por parimi mbeti i njëjtë.
Pavarësisht se cili qeveri ishte në pushtet, qëllimi përfundimtar i Fabianit po afrohej gjithnjë e më shumë çdo vit.
Ligjet e njerëzve ishin të parëndësishme.
U taksuan deri në vjellje.
Solventiteti i saj kishte marrë fund.
Tani koha ishte e pjekur për lëvizjen e fundit të madhe të Fabianit.
Dhjetë për qind e të gjitha parave ishte ende në qarkullim në formën e monedhave dhe kartëmonedhave.
Me para në xhepat e tyre, njerëzit ende kishin njëfarë kontrolli mbi jetën e tyre.
Ky bastion i fundit i lirisë personale duhej të hiqej pa ngjallur dyshime.
Mund të argumentohej se ishte një çështje sigurie.
Çekët nuk pranoheshin jashtë komunitetit të vet.
Njerëzit nuk donin të mbajnë para me vete kur udhëtonin.
Prandaj një zgjidhje më e përshtatshme u mirëprit shumë në këtë fushë.
Sigurisht, Fabian kishte përsëri idenë e duhur.
Organizata e tij u lëshoi të gjithëve një kartë plastike që tregonte emrin e
mbajtësit, një fotografi dhe një numër identifikimi.
Thjesht duhej të paraqisje këtë kartë kur bëje pazar.
Biznesmenët kontaktuan kompjuterin qendror dhe kontrolluan kreditin, pas së cilës klienti mund të
bënte pazar sa të donte deri në një shumë të caktuar.
Karta e kreditit u bë edhe më tërheqëse për klientët, pasi nuk u ngarkoheshin asnjë kamatë kur
ata shlyenin bilancin e tyre në fund të muajit.
Ndërkaq, biznesmenët kishin shpenzime dukshëm më të larta, të cilat më pas duhej t'i shtonin çmimit të
produkteve përfundimtare dhe kështu t'i kalonin tek klienti.
Fabiani dhe shokët e tij gëzonin një reputacion gjithnjë e më të mirë.
Po, ata me të vërtetë konsideroheshin si shtylla të shoqërisë.
Deklaratat e tij mbi çështjet financiare dhe ekonomike u pranuan pothuajse si dogmë fetare.
Shumë biznese të vogla u shembën nën barrën gjithnjë në rritje të taksave dhe detyrimeve.
U prezantuan leje dhe licenca të veçanta për të gjitha teknikat dhe procedurat e mundshme, duke e
vështirësuar për kompanitë e mbetura të qëndrojnë në këmbë.
Fabian zotëronte ose kontrollonte të gjitha kompanitë e mëdha, secila me qindra degë.
Konkurenca midis këtyre kompanive të mëdha ishte thjesht një mashtrim.
Në fund, të gjithë konkurrentët u detyruan të tërhiqen nga tregu.
Idraulikët, mekanikët e makinave, elektricistët dhe shumica e zanatçinjve të tjerë
dhe bizneseve të vogla pësuan të njëjtin fat.
Ato u përthithën nga korporatat e mëdha të Fabianit, të cilat ishin në mënyrë kolektive nën mbrojtjen e qeverisë.
Fabian më pas argumentoi për heqjen e plotë të monedhave dhe të parave letre.
Që asnjë kompani apo individ të mos mund të mbijetojë pa karta krediti dhe sistemin kompjuterik të përhapur kudo.
Në rast se dikush humbiste kartën e kreditit, plani i Fabianit ishte që numri i identifikimit të çdo qytetari të
tatuazhohej në dorën e tij, në mënyrë që të mund të lexohej nën një dritë të veçantë dhe të transmetohej në një kompjuter.
Pa një provë të tillë të identitetit, askush nuk do të mund të blinte apo të shiste më asgjë.
Çdo kompjuter duhet të lidhet me një kompjuter qendror gjigant, në të cilin do të ruhej e gjithë informacioni për çdo person.
Në atë mënyrë, Fabian do të dinte gjithçka për të gjithë.
Pasi kjo të ishte arritur, ai do të kishte kontroll të plotë përfundimtar mbi të gjithë njerëzit në
vend dhe, për më tepër, mbi të gjithë njerëzit në botë.
Zgjidhjet dhe mënyrat e mundshme për t'u dalë nga kjo situatë e vështirë tashmë ekzistojnë sot.
Ne dëshirojmë të falënderojmë të gjithë ata që kontribuan në suksesin e këtij filmi: secret.tv / kopp-verlag.de / crevid.de