1
00:00:00,099 --> 00:00:06,668
Бу DVDны күпләп күчереп тарату ачык рәвештә хуплана;
нәшриятчыларның белдергән максаты – мөмкин кадәр

2
00:00:06,668 --> 00:00:11,737
киңрәк таралышка ирешү. Ихтирам белән, Neue Impulse e.V.

3
00:00:11,737 --> 00:00:19,473
Түбәндәге фильм безнең акчаның чын үсешен
һәм акча системасындагы кимчелекләрне күрсәтә.

4
00:00:19,473 --> 00:00:28,145
Чын вакыйгалар һәм шәхесләр белән булган теләсә
нинди охшашлыклар очраклы да, ниятсез дә түгел.

5
00:00:28,145 --> 00:00:30,864
Neue Impulse e.V. тәкъдим итә

6
00:00:30,864 --> 00:00:41,787
secret.tv, Kopp Verlag һәм CreVid.de-ның мәрхәмәтле ярдәме белән

7
00:00:41,787 --> 00:00:44,544
Майкл Кент продакшн

8
00:00:44,544 --> 00:00:51,140
Алтынчы Фабиан турында хикәя

9
00:00:58,935 --> 00:01:03,514
Нигә акча һәр җирдә дә җитми?

10
00:01:03,514 --> 00:01:07,480
Миңа бөтен дөньяны 5% өстәмә белән бир

11
00:01:07,480 --> 00:01:10,660
Ларри Хэннигэн текстына нигезләнеп

12
00:01:13,433 --> 00:01:17,053
Ральф Алекс Фихтнерның рәсемнәре

13
00:01:23,720 --> 00:01:27,220
Сөйләүче Кай Ташнер

14
00:01:30,962 --> 00:01:31,918
Режиссёр һәм анимация Кристоф Леманн

15
00:01:31,918 --> 00:01:39,840
Фабиан иртәгә зур халык алдында әйтер
чыгышын күнегү иткәндә дулкынланып торды.

16
00:01:39,840 --> 00:01:43,880
Ул һәрвакыт көчкә һәм абруйга омтылган.

17
00:01:43,880 --> 00:01:48,280
Хәзер аның хыялы тиздән чынга ашыр.

18
00:01:48,280 --> 00:01:56,895
Фабиан алтын һәм көмеш белән эшләүче һөнәрче иде,
ул бизәнү әйберләре һәм орнаментлар ясый иде, ләкин

19
00:01:56,895 --> 00:02:01,860
эшләп көн күрергә туры килүе аңа инде ошамый иде.

20
00:02:01,860 --> 00:02:06,040
Ул гадәттән тыш мавыктыргыч мизгелләрне һәм сынауларны эзләде.

21
00:02:06,040 --> 00:02:11,940
Һәм хәзер аның бөек планы тормышка ашырылырга тора иде.

22
00:02:13,528 --> 00:02:18,920
Нәселләр буе товарларны турыдан-туры
алмашу сәүдәнең иң киң таралган формасы булды.

23
00:02:18,920 --> 00:02:26,739
Гаиләсен ашатырга тиешле кешеләр бу бурычны тулысынча
үзләренең игенчелек һәм терлекчелек белән шөгыльләнү аша

24
00:02:26,739 --> 00:02:30,751
хәл иткәннәр, яисә билгеле бер һөнәргә махсуслашканнар.

25
00:02:30,751 --> 00:02:38,053
Үз җитештерүебездән артык булган продукцияне
башкаларның артык продукциясе белән алмаштык.

26
00:02:38,053 --> 00:02:42,760
Базар мәйданы социаль тормышның җанлы үзәге иде.

27
00:02:42,760 --> 00:02:50,560
Тозан һәм шау-шуга карамастан, төсле гөрләү гомумән популяр иде,
чөнки һәрвакыт күп яңа һәм кызыклы әйберләр ишетергә була иде.

28
00:02:50,560 --> 00:02:54,887
Ләкин соңгы вакытта каршылыклар һәм
бәхәсләр арта барган кебек тоелды.

29
00:02:54,887 --> 00:02:57,400
Нигә моңа сүз әрәм итәргә?

30
00:02:57,400 --> 00:03:03,273
Яхшырак система булдыру вакыты җитте.

31
00:03:03,273 --> 00:03:10,686
Гадәттә кешеләр күтәренке рухта иделәр һәм
хезмәтләренең җимешләреннән ләззәтләнделәр.

32
00:03:10,686 --> 00:03:13,360
Хөкүмәт формасы бик гади иде.

33
00:03:13,360 --> 00:03:22,680
Һәр муниципалитетта гражданнар шурасы сайланды, аның бурычы
шәхеснең ирек һәм хокукларын тәэмин итү һәм гарантияләү иде.

34
00:03:22,680 --> 00:03:31,000
Беркемне дә, шәхеснең яки төркемнең этәрүе белән дә,
үз теләгенә каршы берни дә эшләргә мәҗбүр итә алмыйлар.

35
00:03:31,000 --> 00:03:41,200
Бу хөкүмәтнең бердәнбер максаты иде, һәм һәр
сайланган мэр үз җәмгыяте тарафыннан теләп хупланды.

36
00:03:41,200 --> 00:03:47,320
Ләкин базар көне җиңел үтмәгән берничә проблема тудырды.

37
00:03:47,320 --> 00:03:49,600
Пичаның кыйммәте ничә иде?

38
00:03:49,600 --> 00:03:54,440
Моны бер чиләкме, ике чиләкме кукуруз белән түләргәме?

39
00:03:54,440 --> 00:03:58,200
Сыер кул арбасыннан кыйммәтрәк идеме?

40
00:03:58,200 --> 00:04:00,096
Бенчмарк кайда иде?

41
00:04:00,096 --> 00:04:04,057
Кем дә яхшырак система уйлап таба алмады.

42
00:04:04,057 --> 00:04:10,000
Фабиан халыкка игълан итте: «Миндә бартер
белән бәйле проблемаларыбызны чишү юлы бар».

43
00:04:10,000 --> 00:04:15,040
Барлык ватандашлар зур җыелышка чакырылды.

44
00:04:15,040 --> 00:04:18,880
Шәһәр мәйданында зур күп кеше җыелды.

45
00:04:18,880 --> 00:04:23,640
Фабиан үзенең акча дип аталган яңа системасын аңлатты.

46
00:04:23,640 --> 00:04:31,720
Бу эш шактый өметле яңгырагач, кешеләр
кызыксынып сораштылар: бу алмашу ничек хәл ителер?

47
00:04:31,720 --> 00:04:37,280
Мин гадәттә бизәнү әйберләре ясау өчен
кулланган алтын – бик кыйммәтле металл, диде ул.

48
00:04:37,280 --> 00:04:42,480
Ул коррозияләнми, төсен үзгәртми һәм чиксез саклану вакытына ия.

49
00:04:42,480 --> 00:04:50,400
Шулай итеп, мин алтыннан берничә тиен
ясап, һәрберсен «талер» дип атармын.

50
00:04:50,400 --> 00:04:58,475
Ул тамашачыларга талер кыйммәте тиздән тотрыкланачагын
һәм акчаны алмашу чарасы итеп куллану товарларны

51
00:04:58,475 --> 00:05:04,720
турыдан-туры алмашуга караганда күпкә уңайлырак булуын аңлатты.

52
00:05:04,720 --> 00:05:10,203
Гражданнар җыелышының бер әгъзасы кайбер
кешеләрнең алтынны үзләре җиңел генә казып

53
00:05:10,203 --> 00:05:14,147
алып, аннан тиеннәр ясый алуларын билгеләп үтте.

54
00:05:14,147 --> 00:05:17,200
Фабиан җавапны инде әзер тота иде.

55
00:05:17,200 --> 00:05:18,880
Бу гадел булмас иде.

56
00:05:18,880 --> 00:05:24,840
Әлбәттә, законлы түләү чарасы буларак бары тик
хөкүмәт тарафыннан расланган тиеннәр генә кабул ителә.

57
00:05:24,840 --> 00:05:28,600
Иминлек максатларында штамп куелган.

58
00:05:28,600 --> 00:05:37,880
Тамашачылар моны шактый ышанычлы дип таптылар, һәм һәркемгә башта
бер үк санлы тиеннәр бирелергә тиеш дигән тәкъдим яңгырады.

59
00:05:37,880 --> 00:05:46,560
Ләкин шәм ясаучы сүзгә кереп: «Мин күпчелек
талерларга хаклы, чөнки һәркем минем шәмнәрне куллана», диде.

60
00:05:46,560 --> 00:05:52,400
Юк инде, диде бер фермер, чөнки азык-төлексез һәркем ач калачак.

61
00:05:52,400 --> 00:05:56,880
Тәләрләрнең күбесе һичшиксез фермерларга барырга тиеш.

62
00:05:56,880 --> 00:06:01,920
Бу башта гомуми бәхәскә китерде.

63
00:06:01,920 --> 00:06:09,880
Фабиан кешеләргә бераз вакыт үзара бәхәсләшергә ирек
бирде һәм ахыр чиктә аларга гаҗәеп бер чишелеш тәкъдим итте.

64
00:06:09,880 --> 00:06:18,360
Син ризалашмыйсың, шуңа күрә мин сиңа кирәк булган
барлык талерларны башта миннән алырга тәкъдим итәм.

65
00:06:18,360 --> 00:06:25,872
Теоретик яктан өске чик юк, ләкин әлбәттә
сез миңа бу сумманы кире кайтара алырга тиеш.

66
00:06:25,872 --> 00:06:33,400
Синнән күбрәк талер алган саен, ел ахырында кире
кайтарырга тиешле сумма шулкадәр зуррак булачак.

67
00:06:33,400 --> 00:06:39,120
Ярар, диде ватандашлар, ә сезгә моның ни файдасы?

68
00:06:39,120 --> 00:06:47,680
Чөнки мин сезгә хезмәт күрсәтәм, ягъни акча белән тәэмин итәм, дип
аңлатты Фабиан, шуңа күрә миңа хезмәт хакы алуга хокукым бар.

69
00:06:47,680 --> 00:07:00,200
Әйтик, мин сиңа һәр 100 талер өчен бурычка алсам, бурычны
һәр ел саен 100 талер һәм өстәмә 5 талер белән кире кайтар.

70
00:07:00,200 --> 00:07:09,800
Бу өстәмә 5 талер минем аренда түләвем, һәм
без бу аренда түләвен процент дип атарбыз.

71
00:07:09,800 --> 00:07:16,480
Башка юл юк кебек тоелды, ә 5% – уртача таләп кебек тоелды.

72
00:07:16,480 --> 00:07:20,727
Киләсе җомга кире кил, һәм без эшне башларбыз.

73
00:07:20,727 --> 00:07:27,280
Фабиан вакытны әрәм итмәде һәм киләсе
берничә көн-төнне тиеннәр ясауга багышлады.

74
00:07:27,280 --> 00:07:31,640
Бер атнадан соң кешеләр аның кибете каршында чират торалар иде.

75
00:07:31,640 --> 00:07:38,640
Гражданнар шурасы тиеннәрне тикшереп, раслаганнан соң,
беренче гражданнар үзләренең беренче талерларын суктылар.

76
00:07:38,640 --> 00:07:46,400
Башта кайберәүләр генә бу таныш булмаган
системаны сынап карау өчен берничә талер гына теләгәннәр.

77
00:07:46,400 --> 00:07:52,141
Бик тиз арада яңа алмашу чарасы бик популяр
булды, шуңа күрә барлык товарларның

78
00:07:52,141 --> 00:07:56,560
кыйммәте алтын тиеннәр яки талерлар белән бәяләнде.

79
00:07:56,560 --> 00:08:06,800
Бу кыйммәт билгеләү продукт бәясе иде, һәм ул нигездә
аны җитештерүгә киткән хезмәт күләме буенча билгеләнде.

80
00:08:06,800 --> 00:08:12,000
Әгәр күп эш кирәк булса, зур бәя куелган.

81
00:08:12,000 --> 00:08:17,940
Ләкин диярлек тырышлыксыз җитештерелә алган әйберләр арзан иде.

82
00:08:19,560 --> 00:08:24,800
Илнең бер шәһәрендә Албан исемле бер ир-ат яшәгән.

83
00:08:24,800 --> 00:08:27,560
Ул бердәнбер сәгать остасы иде.

84
00:08:27,560 --> 00:08:33,080
Аның клиентлары аның сәгатьләре
өчен югары бәя түләргә әзер иделәр.

85
00:08:33,080 --> 00:08:41,960
Ләкин аннары тагын бер кеше килеп чыкты, ул да сәгатьләр ясады
һәм сатуларын арттыру өчен аларны түбәнрәк бәягә тәкъдим итте.

86
00:08:41,960 --> 00:08:49,360
Альбан арзанрак көндәшләргә барлык клиентларын
югалтудан саклану өчен бәяләрен төшерергә мәҗбүр булды.

87
00:08:49,360 --> 00:08:56,689
Тиздән бәяләр клиентлар өчен уңайлы дәрәҗәдә
тотрыкланды, чөнки ике сәгать остасы да мөмкин кадәр

88
00:08:56,689 --> 00:09:01,413
югары сыйфатны иң файдалы бәягә тәкъдим итәргә тырышты.

89
00:09:01,413 --> 00:09:06,640
Бу чын һәм гадел ирекле көндәшлек иде.

90
00:09:06,640 --> 00:09:10,687
Шул ук принцип тиздән барлык тармакларга таралды.

91
00:09:10,687 --> 00:09:19,480
Төзелеш сәнәгате, транспорт секторы, авыл
хуҗалыгы, хәтта бухгалтерлар һәм башка һәр һөнәр.

92
00:09:19,480 --> 00:09:25,840
Клиентлар ирекле сайлау мөмкинлегенә ия булдылар
һәм үз теләкләре белән иң яхшы тәкъдимне сайладылар.

93
00:09:25,840 --> 00:09:34,560
Башка кешеләрнең бизнеска керүен булдырмас өчен концессияләр
яки таможня пошлиналары кебек ясалма саклау чаралары булмады.

94
00:09:34,560 --> 00:09:46,160
Тормыш дәрәҗәсе күтәрелде, һәм ахыр чиктә һәркем акча
кертелгәнче тормыш ничек мөмкин булган дип аптырап калды.

95
00:09:46,160 --> 00:09:51,400
Ел ахырында Фабиан аңа акча бурычлы
булган барлык кешеләрне эзләп тапты.

96
00:09:51,400 --> 00:09:58,953
Кайберәүләр хәзер алганнарыннан күбрәккә ия булдылар, ләкин бу
шулай ук башкаларның хәзер азракка ия булуын аңлата иде, чөнки

97
00:09:58,953 --> 00:10:03,600
әйләнешкә бары тик билгеле бер санлы тиеннәр генә кертелгән иде.

98
00:10:03,600 --> 00:10:10,601
Шулай итеп, табыш алганнар 100 талерны һәм өстенә 5
талер процентны кире түлиләр иде, ләкин еш кына эшләрен

99
00:10:10,601 --> 00:10:15,120
дәвам итәр өчен яңадан акча алырга мәҗбүр булалар иде.

100
00:10:15,120 --> 00:10:20,360
Калганнарына беренче тапкыр аларның бурычлы булулары ачык булды.

101
00:10:20,360 --> 00:10:28,080
Аларга тагын акча биргәнче, Фабиан үз таләпләрен
гарантияләү өчен бу кешеләрнең милкенә ипотека куйды.

102
00:10:28,080 --> 00:10:36,867
Хәзер бурычлылар бары тик бурычлы гына түгел, өйләре дә залогка
куелган иде, шуңа күрә алар табып булмаслык дәрәҗәдә кыен

103
00:10:36,867 --> 00:10:42,800
булган югалган биш талерны табу өчен тиз арада юлга кузгалдылар.

104
00:10:42,800 --> 00:10:52,462
Җәмгыятьнең бөтенлегендә беркем дә бу бурыч тозагыннан котыла
алмаячагын аңламады, чөнки башта җитештерелгән һәм

105
00:10:52,462 --> 00:11:03,920
әйләнешкә кертелгән барлык талерлар да кайтарылган булса да, һәр
100 талер өчен ел саен 5 талер процент җитмәгән булыр иде.

106
00:11:03,920 --> 00:11:10,674
Фабианнан башка беркем дә процентны беркайчан
да түли алмаячакларын аңламады, чөнки бу

107
00:11:10,674 --> 00:11:15,280
өстәмә акча күләме беркайчан да чыгарылмаган иде.

108
00:11:15,280 --> 00:11:22,980
Кайбер кешеләрнең тиздән банкрот булып чыгуы һичшиксез иде.

109
00:11:25,200 --> 00:11:36,000
Фабианның остаханәсенең арткы ягында клиентлар үзләренең кайбер
тиеннәрен имин саклау өчен калдырырга яраткан сейф бар иде.

110
00:11:36,000 --> 00:11:41,227
Ул моның өчен акча күләме һәм аны
саклау вакытына карап аз гына түләү алды.

111
00:11:41,227 --> 00:11:44,720
Иясе үз кертемнәре өчен квитанцияләр алды.

112
00:11:44,720 --> 00:11:53,185
Зуррак сатып алулар вакытында күп алтын тиеннәрне йөртү авыр
булганга, акрынлап гадәткә керде: тиеннәр урынына

113
00:11:53,185 --> 00:12:02,240
сатып алынган товарларның кыйммәтенә туры килгән
Фабианның бер яки берничә квитанциясе белән түләү.

114
00:12:02,240 --> 00:12:08,731
Кибетчеләр квитанцияләрне ышанычлы түләү чарасы
буларак кабул иттеләр, чөнки аларны теләсә кайсы

115
00:12:08,731 --> 00:12:13,560
вакытта Фабианга алып барып, алтын тиеннәр ала алалар иде.

116
00:12:13,560 --> 00:12:19,280
Алтын үзе күчерелмичә, квитанцияләр кулдан-кулга тапшырылды.

117
00:12:19,280 --> 00:12:25,720
Фабианның квитанцияләренә алтын тиеннәре кебек үк ышандылар.

118
00:12:25,720 --> 00:12:33,160
Фабиан тиздән чынлыкта алтын тиеннәрне кире
алырга диярлек беркем дә килмәвен аңлады.

119
00:12:33,160 --> 00:12:43,680
Шулай ул үзенә уйлады: «Хәзер миндә күп алтын бар, әмма мин һаман
да һөнәрче булып маңгаем тиресе белән көн күрешемне табам».

120
00:12:43,680 --> 00:12:45,000
Бу ялган.

121
00:12:45,000 --> 00:12:51,185
Ни дисәң дә, монда ятып торган һәм сирәк кенә
алынып кителгән алтынны файдаланырга рөхсәт

122
00:12:51,185 --> 00:12:55,480
ителсә, дистәләгән кеше миңа процент түләр иде.

123
00:12:55,480 --> 00:13:06,120
Ул үзенә әйтте: «Дөрес, алтын минеке түгел,
ләкин ул минем кулымда, һәм шул гына мөһим».

124
00:13:06,120 --> 00:13:14,347
Нигә миңа тиеннәр сугуны дәвам итәргә, әгәр дә
мин сейфымдагы кайбер тиеннәрне куллана алам?

125
00:13:14,347 --> 00:13:20,320
Шулай итеп, ул инде үзендә сакланган
алтын тиеннәрне биреп тора башлады.

126
00:13:20,320 --> 00:13:28,280
Башта гына аз гына һәм бик сак кына,
ләкин әкренләп барған саен кыюрак.

127
00:13:28,280 --> 00:13:33,560
Бер көнне Фабиан зур кредит гаризасы алды.

128
00:13:33,560 --> 00:13:42,640
Ул клиентка тәкъдим итте: «Нигә без шул барлык
тиеннәрне сиңа җибәрү урынына синең исемеңә счет ачмыйбыз?»

129
00:13:42,640 --> 00:13:46,960
Мин сиңа тиешле күләмдә квитанцияләр бирәм.

130
00:13:46,960 --> 00:13:52,520
Алучы риза булды һәм квитанцияләр өемен күтәреп китте.

131
00:13:52,520 --> 00:14:01,600
Ул шактый зур кредит алган иде, әмма алтын сейфта калды.

132
00:14:01,600 --> 00:14:14,320
Клиент киткәч, Фабианның йөзендә киң елмаю иде,
чөнки ул тортны ашап та, аны һаман да саклап калды.

133
00:14:14,320 --> 00:14:19,760
Ул алтынны биреп тә, аны үзендә саклап кала ала иде.

134
00:14:19,760 --> 00:14:27,707
Дусларга, танышларга һәм чит кешеләргә, хәтта
дошманнарга да үз эшләре өчен акча кирәк иде, һәм алар залог

135
00:14:27,707 --> 00:14:33,120
бирә алса, бирелә торган акча күләменә чик куелмады.

136
00:14:33,120 --> 00:14:40,873
Фабиан хәтта үзенә карамаган сейфында
сакланган акча күләменнән берничә тапкыр күбрәк

137
00:14:40,873 --> 00:14:45,840
акчаны гади квитанцияләр генә биреп бирә алды.

138
00:14:45,840 --> 00:14:55,600
Чын хуҗалар үз алтыннарын кире таләп итмәгән һәм
халык ышанычы сакланган вакытта барысы да яхшы иде.

139
00:14:55,600 --> 00:15:02,720
Зур китапта ул һәрбер клиентның дебетлары һәм
кредитлары турында төгәл язмалар алып барды.

140
00:15:02,720 --> 00:15:09,040
Акча бирү бик табышлы бизнес булып чыкты.

141
00:15:09,040 --> 00:15:15,800
Фабианның социаль статусы байлыгы кебек үк тиз күтәрелде.

142
00:15:15,800 --> 00:15:18,880
Ул хәзер хөрмәт ителгән мөһим кеше иде.

143
00:15:18,880 --> 00:15:24,720
Финанс мәсьәләләрендә аның сүзе генә диярлек вахит дип саналган.

144
00:15:24,720 --> 00:15:30,017
Башка шәһәрләрдән килгән алтынчылар аның эш
алып бару ысулларына кызыксына башладылар, һәм

145
00:15:30,017 --> 00:15:33,680
бер көнне барысы да бергәләп аның янына бардылар.

146
00:15:33,680 --> 00:15:43,800
Ул аларны үз ысулларына өйрәтте, ләкин
серлелекнең төп шарт булуын ассызыклады.

147
00:15:43,800 --> 00:15:51,120
Әгәр дә заговор ачыкланса, бөтен система
карта йорты кебек җимерелеп төшәр иде.

148
00:15:51,120 --> 00:15:55,560
Шуңа күрә яшерен оешма булдыру карары кабул ителде.

149
00:15:55,560 --> 00:16:05,440
Һәр зәркәнче үз шәһәренә кайтты һәм Фабианның
күрсәтмәләре буенча үз акча бирү бизнесын оештыра башлады.

150
00:16:05,440 --> 00:16:11,408
Фәбианның квитанцияләре хәзер аның алтын
тиеннәре кебек үк кабул ителә иде, һәм аларны еш

151
00:16:11,408 --> 00:16:14,585
кына тиеннәр кебек үк сейфка салып куялар иде.

152
00:16:14,585 --> 00:16:23,506
Әгәр бер сәүдәгәр икенчесенә товар җибәрү өчен билгеле бер
түләү җибәрергә теләсә, ул Фабианга үз исәбеннән икенче

153
00:16:23,506 --> 00:16:28,920
сәүдәгәрнең исәбенә акча күчерергә кыска гына күрсәтмә язды.

154
00:16:28,920 --> 00:16:34,840
Фабиан берничә минут эчендә
исәпләрдә кирәкле үзгәрешләрне кертә алды.

155
00:16:34,840 --> 00:16:39,339
Бу яңа система да бик популяр булды.

156
00:16:39,339 --> 00:16:47,840
Мондый наличсыз түләүләр өчен
язма күрсәтмәләр чеклар дип аталган.

157
00:16:47,840 --> 00:16:55,040
Тагын бер яшерен очрашуда Фабиан
үзенең алтынчыларына яңа планны ачты.

158
00:16:55,040 --> 00:17:02,660
Киләсе көнне алар илнең аерым өлешләрен
җитәкләгән барлык губернаторларны җыеп, җыелыш уздырдылар.

159
00:17:02,660 --> 00:17:10,487
Фабиан матбугат вәкиле булып чыгыш ясады. «Без
биргән квитанцияләр гадәттә яхшы кабул ителә,

160
00:17:10,487 --> 00:17:14,720
ләкин кайчак аларны ялганчылар күчермә ясый.»

161
00:17:14,720 --> 00:17:17,960
Без моңа нокта куярга тиешбез.

162
00:17:17,960 --> 00:17:22,520
Губернаторлар аптырап, моны ничек
хәл итәргә мөмкин, дип сорадылар.

163
00:17:22,520 --> 00:17:33,707
Фабиан, әлбәттә, җавапны әзер тотты. «Мин хөкүмәткә махсус
кәгазьгә катлаулы үрнәкләр белән яңа квитанцияләр бастыру бурычын

164
00:17:33,707 --> 00:17:39,793
йөкләргә тәкъдим итәм, аларны без банкноталар дип атарбыз».

165
00:17:39,793 --> 00:17:44,955
Без, зәркәнчеләр, басма чыгымнарын капларга
шатбыз, чөнки бу квитанцияләр чыгару вакытында

166
00:17:44,955 --> 00:17:48,840
безгә зур күләмдә вакытны экономияләргә ярдәм итә.

167
00:17:48,840 --> 00:17:56,233
Губернаторларның башка каршылыклары булмады,
чөнки халыкны алдаучылардан саклау кирәк

168
00:17:56,233 --> 00:18:00,432
иде, ә банкнотлар бастыру акыллы чишелеш булды.

169
00:18:00,432 --> 00:18:09,360
«Һәм тагын бер нәрсә бар», диде Фабиан, «кайбер кешеләр алтын
эзләү белән шөгыльләнә һәм үзләренең алтын тиеннәрен ясыйлар».

170
00:18:09,360 --> 00:18:16,080
Мин барлык алтын кисәкчәләрен тиешле
компенсация – тиеннәр һәм банкноталар рәвешендә

171
00:18:16,080 --> 00:18:20,800
тапшыруны таләп итүче закон кабул итүне тәкъдим итәм.

172
00:18:20,800 --> 00:18:28,080
Бу тәкъдим дә кабул ителде, һәм хөкүмәт
яңа банкнотларның күп күләмен бастырды.

173
00:18:28,080 --> 00:18:32,400
Һәр банкнотада билгеле бер сүз бар иде.

174
00:18:32,400 --> 00:18:37,040
Бер талер, биш талер, ун талер һәм шундый рәвешле.

175
00:18:37,040 --> 00:18:42,960
Алтынчылар минималь бастыру чыгымнарын капладылар.

176
00:18:42,960 --> 00:18:49,360
Язмаларны үзең белән йөртү күпкә
уңайлырак булганга, халыкны ышандыру җиңел булды.

177
00:18:49,360 --> 00:18:57,440
Ләкин популяр булуларына карамастан, яңа банкнотлар һәм тиеннәр
барлык операцияләрнең якынча ун проценты гына өчен кулланылган.

178
00:18:57,440 --> 00:19:06,880
Статистика күрсәткәнчә, барлык түләү операцияләренең 90
проценты чеклар һәм банк күчермәләре аша эшкәртелгән.

179
00:19:06,880 --> 00:19:11,800
Аннары Фабиан үз планының киләсе этабын эшкә җибәрде.

180
00:19:11,800 --> 00:19:19,280
Хәзергәчә клиентлар чынлыкта акчаларын имин
саклау өчен аңа аз гына түләү түли иделәр.

181
00:19:19,280 --> 00:19:28,940
Ләкин казнага күбрәк акча җәлеп итү өчен Фабиан сакчыларга
аларның депозитлары буенча өч процентлык процент тәкъдим итте.

182
00:19:28,940 --> 00:19:34,754
Күпчелек кешеләр аның бары тик ике процент кына табыш
эшләр дип уйладылар, чөнки ул аларның акчаларын биш

183
00:19:34,754 --> 00:19:38,360
процентлы процент белән биреп торуы белән билгеле иде.

184
00:19:38,360 --> 00:19:46,715
Әйткәндәй, беркем дә Фабианның ысулларын сорарга
теләмәде, чөнки өч процентлык табыш алу саклау

185
00:19:46,715 --> 00:19:52,700
өчен өстәмә түләргә караганда күпкә отышлырак иде.

186
00:19:54,800 --> 00:20:01,173
Саклаучылар саны күп булу сәбәпле,
Фабиан идарә иткән активлар тиз үсте.

187
00:20:01,173 --> 00:20:09,760
Һәм тагын бер кат ул сейфта чынлыкта булган банкноталар
һәм тиеннәр суммасыннан күпкә зуррак сумманы кредит бирде.

188
00:20:09,760 --> 00:20:22,760
Хәзинәдәге һәр 100 талер акча өчен ул заем алучыларга 200, 300
яки 400 талер, кайбер очракларда хәтта 900 талерга кадәр бирде.

189
00:20:22,760 --> 00:20:30,887
Аңа нисбәт беркайчан да тугызга бердән артмавын
тәэмин итәргә генә кирәк иде, чөнки уртача алганда

190
00:20:30,887 --> 00:20:35,920
ун клиентның берсе кредитын акчалата алырга теләде.

191
00:20:35,920 --> 00:20:47,160
Шулай да Фабиан гади чеклар рәвешендә биргән 900 талер
китап акчасы өчен 45 талер тулысынча процент ала алды.

192
00:20:47,160 --> 00:20:52,240
Бу 900 талердан биш процент.

193
00:20:52,240 --> 00:20:57,600
Һәм Фабиан 45 талерны процент итеп калдырды.

194
00:20:57,600 --> 00:21:00,600
Башка алтынчылар да шуны эшләделәр.

195
00:21:00,600 --> 00:21:03,920
Алар барысы да һавадан акча ясадылар.

196
00:21:03,920 --> 00:21:11,960
Гади генә ручка белән, өстенә тагын процент та таләп итте.

197
00:21:11,960 --> 00:21:18,846
Әлбәттә, алар акчаны үзләре сугып чыгармадылар, ә
хөкүмәткә банкноталар бастыруны яки тиеннәр сугуны

198
00:21:18,846 --> 00:21:23,520
йөкләделәр, аннары аларны заложниклар халыкка тараттылар.

199
00:21:23,520 --> 00:21:26,640
Фабиан бары тик бастыру чыгымнарын гына түләде.

200
00:21:26,640 --> 00:21:34,320
Шулай да, алар кредитлар биргәндә һавадан акча
тудырдылар һәм аннан өстәмә рәвештә процент та алдылар.

201
00:21:34,320 --> 00:21:40,173
Күпчелек кешеләр акча тәэминаты
өчен хөкүмәт җаваплы дип ышандылар.

202
00:21:40,173 --> 00:21:49,120
Алар шулай ук Фабиан бары тик башкалар аңа саклыкка
тапшырган акча суммаларын гына заемга бирер дип ышандылар.

203
00:21:49,120 --> 00:21:56,640
Шулай да гаҗәп: акча башка урынга
бирелгәндә беркемнең дә саклыклары кимемәде.

204
00:21:56,640 --> 00:22:06,680
Әгәр һәркем үз счет балансларын
берьюлы алуга тырышса, алдау ачыкланыр иде.

205
00:22:06,680 --> 00:22:12,000
Бер көнне уйчан эшмәкәр Фабианны күрергә килде.

206
00:22:12,000 --> 00:22:15,160
Процент таләбе дөрес түгел, диде ул.

207
00:22:15,160 --> 00:22:21,200
Һәр тапкыр алар 100 талер заемга биргәндә,
кире кайтарганда 105 талер таләп итәләр.

208
00:22:21,200 --> 00:22:27,200
Өстәмә 5 талерны беркайчан да түләп булмый, чөнки алар юк.

209
00:22:27,200 --> 00:22:34,880
Авыл хуҗалыгы азык-төлек җитештерә, сәнәгать товарлар
җитештерә һ.б., әмма акчаны бары тик банклар гына җитештерә.

210
00:22:34,880 --> 00:22:43,360
Бөтен илдә бары тик ике генә эшмәкәр бар дип фараз
итик, алар калган һәркем өчен эш бирүче булып торалар.

211
00:22:43,360 --> 00:22:47,040
Бу икесенең һәркайсы 100 талер ала.

212
00:22:47,040 --> 00:22:56,200
Без хезмәт хакы һәм чыгымнар өчен 90 талер түлибез
һәм 10 талер табыш исәплибез, ул безнең кесәгә керә.

213
00:22:56,200 --> 00:23:04,567
Шулай итеп, гомуми сатып алу сәләте 90 плюс 10
талерны 2гә тапкырлаганда, ягъни 200 талер булыр.

214
00:23:04,567 --> 00:23:12,480
Ләкин аларны түләү өчен безгә барлык
товарларыбызны 210 талерға сатарга туры килер иде.

215
00:23:12,480 --> 00:23:24,000
Әгәр безнең берәү бөтен запасын 105 талердан сата
алса, икенчесе максимум 95 талер гына эшли ала.

216
00:23:24,000 --> 00:23:32,160
Моннан тыш, ул кайбер товарларын сата
алмаячак, чөнки аларны сатып алырлык акча калмады.

217
00:23:32,160 --> 00:23:39,800
Ул аларга әле дә 10 талер бурычлы калачак һәм аны
бары тик тагын акча бурычка алып кына кайтара алачак.

218
00:23:39,800 --> 00:23:43,960
Шуңа күрә система мөмкинсез.

219
00:23:43,960 --> 00:23:45,840
Ир кеше дәвам итте.

220
00:23:45,840 --> 00:23:54,920
Күрәсең, алар әйләнешкә 105 талер чыгарырга тиеш
булганнар, ягъни 100 талер миңа һәм 5 талерны үзләре тотарга.

221
00:23:54,920 --> 00:24:01,240
Шуннан соң әйләнештә 105 талер булыр
иде һәм бурычларны кайтарып булачак иде.

222
00:24:01,240 --> 00:24:06,000
Фабиан тын калып тыңлады һәм ниһаять җавап бирде.

223
00:24:06,000 --> 00:24:10,960
Икътисад бик катлаулы фән, кадерлем.

224
00:24:10,960 --> 00:24:15,520
Бу мәсьәләне өйрәнү өчен күп еллар кирәк.

225
00:24:15,520 --> 00:24:23,960
Мин югарыда телгә алынган мәсьәләләргә тиешле
игътибарны бирәм, ә син, зинһар, үз эшләреңне кара.

226
00:24:23,960 --> 00:24:32,120
Сезгә эшне нәтиҗәлерәк оештырырга, җитештерүне арттырырга,
чыгымнарны киметергә һәм яхшырак эшмәкәр булырга кирәк.

227
00:24:32,120 --> 00:24:35,760
Мин һәрвакыт сезгә ярдәм итәргә шатмын.

228
00:24:35,760 --> 00:24:39,240
Кунак канәгатьсез китеп барды.

229
00:24:39,240 --> 00:24:41,400
Биредә нәрсәдер дөрес түгел иде.

230
00:24:41,400 --> 00:24:45,720
Фабианның ысулларында нигездән үк хата бар иде.

231
00:24:45,720 --> 00:24:49,680
Һәм ул осталык белән сораулардан качты.

232
00:24:49,680 --> 00:24:56,040
Ләкин Фабианны киң белгеч дип
санадылар, һәм каршылыклар файдасыз булыр иде.

233
00:24:56,040 --> 00:25:03,920
Ниһаять, икътисад гөрләп үсә кебек
тоелды, һәм илдә зур күтәрелеш күзәтелде.

234
00:25:03,920 --> 00:25:10,000
Алынган акчага түләргә тиешле процентны каплау
өчен сәүдәгәрләргә бәяләрне күтәрергә туры килде.

235
00:25:10,000 --> 00:25:14,600
Аннан соң хезмәткәрләр хезмәт
хаклары бик түбән булуына зарландылар.

236
00:25:14,600 --> 00:25:18,080
Ләкин эш бирүчеләр хезмәт хакларын күтәрергә теләмәделәр.

237
00:25:18,080 --> 00:25:21,640
Алар банкротлык куркынычына ишарә иттеләр.

238
00:25:21,640 --> 00:25:24,560
Фермерлар үз продукцияләре өчен гадел түләнмәделәр.

239
00:25:24,560 --> 00:25:30,000
Һәм күп кенә йорт хуҗабикәләре
азык-төлекнең артык кыйммәт булуына зарландылар.

240
00:25:30,000 --> 00:25:32,800
Ниһаять, эш ташлаулар башланды.

241
00:25:32,800 --> 00:25:36,400
Элек билгеле булмаган күренеш.

242
00:25:36,400 --> 00:25:39,440
Кешеләрнең көннән-көн күбрәге дә ярлылыктан зыян күрде.

243
00:25:39,440 --> 00:25:45,360
Һәм хәтта дуслары да, туганнары да
аларга ярдәм итәргә мөмкинлекләре булмады.

244
00:25:45,360 --> 00:25:50,320
Илнең чын байлыгы күпчелеккә онытылган иде.

245
00:25:50,320 --> 00:25:56,000
Җиләкле туфрак, киң урманнар, минерал ресурслар һәм терлекчелек.

246
00:25:56,000 --> 00:25:58,640
Барысы да акча тирәсендә әйләнде.

247
00:25:58,640 --> 00:26:03,880
Күренгәнчә бөек булган бу товар һәрвакыт җитмәде.

248
00:26:03,880 --> 00:26:06,920
Ләкин беркем дә системаны сорамады.

249
00:26:06,920 --> 00:26:12,360
Хөкүмәтнең бу барлык механизмнарны
контрольдә тотканына ышанганнар.

250
00:26:12,360 --> 00:26:21,000
Берничә кеше артык акчаларын берләштереп, бәйсез
кредит яки финанс учреждениеләре булдыра алды.

251
00:26:21,000 --> 00:26:28,840
Бу 6% яки аннан да күбрәк процент китерәчәк, бу
Фабианның 3% процент тәкъдименнән шактый артык.

252
00:26:28,840 --> 00:26:36,000
Ләкин бу мөстәкыйль компанияләр чыннан да
үз милке булган акчаны гына бирә ала иделәр.

253
00:26:36,000 --> 00:26:49,400
Фабианнан аермалы буларак, аларда гади каләм белән
китапларга гына язып, һавадан акча тудыруның сәер көче юк иде.

254
00:26:49,400 --> 00:26:54,480
Бу бәйсез финанс институтлары
Фабианны һәм аның яраннарын рәнҗетте.

255
00:26:54,480 --> 00:26:58,640
Шуңа күрә алар тиз арада үзләренә караганны булдырдылар.

256
00:26:58,640 --> 00:27:03,920
Конкуренциянең күпчелеге чәчәк атарга да өлгермичә сатып алынды.

257
00:27:03,920 --> 00:27:13,440
Бик тиз арада барлык финанс институтлары
аларның милегендә яки контролендә булды.

258
00:27:13,440 --> 00:27:16,840
Гомуми икътисади хәл начарлана бирде.

259
00:27:16,840 --> 00:27:21,160
Эшчеләр үзләренең эш бирүчеләре
артык күп табыш калдыра дип уйладылар.

260
00:27:21,160 --> 00:27:27,320
Эш бирүчеләр исә үз эшчеләрен ялкау һәм нәтиҗәсез дип санадылар.

261
00:27:27,320 --> 00:27:30,320
Һәркем бер-берсен гаепләде.

262
00:27:30,320 --> 00:27:33,120
Губернаторлар да чишелеш таба алмадылар.

263
00:27:33,120 --> 00:27:40,160
Моннан тыш, ярлылык мәсьәләсен
өстенлекле рәвештә хәл итәргә кирәк кебек тоелды.

264
00:27:40,160 --> 00:27:47,840
Социаль программалар кертелде, һәм һәр
яшәүче закон буенча өлеш кертүгә мәҗбүр ителде.

265
00:27:47,840 --> 00:27:54,152
Бу исә, үз чиратында, гражданнарны ачуландырды, чөнки алар
әле дә күршеләрнең мохтаҗ вакытта ихтыяри рәвештә бер-берсенә

266
00:27:54,152 --> 00:27:58,960
ярдәм итәргә тиеш дигән искечә фикергә ябышып калганнар иде.

267
00:27:58,960 --> 00:28:03,640
Бу салымнар – законлаштырылган
талау гына, дип халык протест белдерде.

268
00:28:03,640 --> 00:28:12,000
Кешенең ризасызлыгыннан карамастан, максаты нинди булуга
карамастан, аның ирексез алынган һәрнәрсә урлауга тиң.

269
00:28:12,000 --> 00:28:22,040
Ләкин һәркайсы үзен көчсез хис итте һәм салымнарны һәм
җыемнарны түләмәү өчен төрмә җәзасына хөкем ителүдән курка иде.

270
00:28:22,040 --> 00:28:29,440
Социаль программалар кыска вакытлы җиңеллек
бирсә дә, алар проблемаларны чишә алмады.

271
00:28:29,440 --> 00:28:37,320
Карама-каршы, алар тиздән күбрәк санда кире кайттылар,
үзләре белән тагын да күбрәк акча кирәклеген алып килделәр.

272
00:28:37,320 --> 00:28:46,880
Социаль чыгымнар баш әйләнерлек дәрәҗәгә җитте,
ә кыйммәтле идарә аппараты да контрольдән чыкты.

273
00:28:46,880 --> 00:28:51,880
Хөкүмәт әгъзаларының күбесе намуслы
кешеләр иде, алар дөрес мәгълүмат бирделәр.

274
00:28:51,880 --> 00:28:56,520
Алар ватандашларын өстәмә чыгымнар
белән йөкләндерергә теләмәделәр.

275
00:28:56,520 --> 00:29:03,680
Шулай итеп, алар соңгы чараларын да югалталар һәм җитмәгән акчаны
Фабианнан һәм аның дусларыннан бурычка алырга мәҗбүр булалар.

276
00:29:03,680 --> 00:29:10,520
Ләкин алар бу облигацияләрне ничек
кайтарырга икәнен бөтенләй белмиләр иде.

277
00:29:10,520 --> 00:29:14,120
Ата-аналар балаларының укытучыларына
түләргә хәзер инде акчалары җитми иде.

278
00:29:14,120 --> 00:29:16,680
Алар табибларга да түли алмадылар.

279
00:29:16,680 --> 00:29:20,040
Хәтта транспорт компанияләре дә банкрот булды.

280
00:29:20,040 --> 00:29:22,720
Гади генә әйткәндә, акча бөтенләй калмады.

281
00:29:22,720 --> 00:29:30,240
Адым саен хөкүмәт үзен барлык бу функцияләрне үз
өстенә алып, аларны идарә итәргә мәҗбүр булды.

282
00:29:30,240 --> 00:29:41,360
Укытучылар, табиблар һәм башка күп кенә һөнәри төркемнәр дәүләт
хезмәткәрләре һәм җәмәгать секторы хезмәткәрләре булдылар.

283
00:29:41,360 --> 00:29:45,560
Бу шартларда эшләреннән канәгатьлек алучылар бик аз гына иде.

284
00:29:45,560 --> 00:29:51,440
Алар яхшы хезмәт хакы алдылар, ләкин
бәйсезлекләрен һәм үзлекләрен югалттылар.

285
00:29:51,440 --> 00:29:56,640
Һәр кеше зур машинаның бер генә шестернясе иде.

286
00:29:56,640 --> 00:30:02,560
Шәхси инициатива өчен мөмкинлек юк иде, ә
һөнәри казанышлар сирәк кенә игътибарга алынды.

287
00:30:02,560 --> 00:30:10,059
Эш хаклары һәм айлык түләүләр фактик рәвештә билгеләнгән
иде, ә хезмәттә күтәрелү бары тик югарырак вазыйфада эшләүче

288
00:30:10,059 --> 00:30:14,920
кеше пенсиягә чыкканда яки вафат булганда гына мөмкин иде.

289
00:30:14,920 --> 00:30:20,973
Өметсезлеккә төшкәч, хакимнәр янәдән
Фабианнан киңәш сорарга карар кылдылар.

290
00:30:20,973 --> 00:30:29,720
Алар аны гаять зирәк дип санадылар, һәм ул һәрвакыт финанс
мәсьәләләрен чишү өчен иң яхшы чишелеш таба кебек тоелды.

291
00:30:29,720 --> 00:30:35,840
Ул аларның барлык проблемаларын
тыңлады, алар турында уйлады һәм сөйләде.

292
00:30:35,840 --> 00:30:40,040
Күп кеше үз проблемалары белән көрәшә алмый.

293
00:30:40,040 --> 00:30:45,800
Алар үз проблемаларын чишү өчен кемдер
килеп ярдәм итәр дип башкаларга таяна.

294
00:30:45,800 --> 00:30:50,825
Мин ышанам, сез барыгыз да килешәсездер,
күпчелек кешеләргә тормышта бәхетле булырга һәм төп

295
00:30:50,825 --> 00:30:54,400
ихтыяҗларын канәгатьләндерергә хокук бирелергә тиеш.

296
00:30:54,400 --> 00:31:00,480
Ниһаять, без барлык кешеләр тигез
дигән төп принципны чагылдырабыз.

297
00:31:00,480 --> 00:31:11,346
Тигезлек булдыру өчен байларның артык
байлыгын тартып алып, мохтаҗларга таратырга кирәк.

298
00:31:11,346 --> 00:31:12,920
Башка юл юк.

299
00:31:12,920 --> 00:31:17,040
Прогрессив салым системасы кертелергә тиеш.

300
00:31:17,040 --> 00:31:20,760
Кемнең күбрәк булса, шулкадәр күбрәк түләргә туры килә.

301
00:31:20,760 --> 00:31:26,560
Һәркемне байлыгына карап салым салыгыз
һәм һәркемгә ихтыяҗларына карап бирегез.

302
00:31:26,560 --> 00:31:30,391
Мәсәлән, мәктәпләр һәм хастаханәләр финанс
яктан мөмкинлекләре чикләнгән кешеләр өчен

303
00:31:30,391 --> 00:31:34,360
бушлай һәм җиңел кереп була торган булырга тиеш.

304
00:31:34,360 --> 00:31:44,480
Ул аларга бөек идеаллар турында озын лекция сөйләде һәм
«Зинһар, миңа бурычлы булуыгызны онытмагыз» дип тәмамлады.

305
00:31:44,480 --> 00:31:48,120
Син аны инде шактый озак вакыт буена алып торасың.

306
00:31:48,120 --> 00:31:57,460
Мин сезнең өчен түләүне кичектерә алам, ләкин сез
ким дигәндә процентларны түләүне дәвам итәргә тиешсез.

307
00:32:02,680 --> 00:32:05,600
Фәбианның фәлсәфәсен беркем дә шик астына алмады.

308
00:32:05,600 --> 00:32:11,120
Хөкүмәт чынлап та күпбаскычлы керем салымын кертте.

309
00:32:11,120 --> 00:32:17,760
Кем күбрәк керем алган, шулкадәр
югарырак салым ставкасы кулланылган.

310
00:32:17,760 --> 00:32:24,560
Керем салымын беркем дә яратмады, ләкин барысы
да түләде, чөнки югыйсә төрмәгә эләгерләр иде.

311
00:32:24,560 --> 00:32:29,400
Сәүдәгәрләр тагын бер кат бәяләрен күтәрергә мәҗбүр булдылар.

312
00:32:29,400 --> 00:32:33,640
Тагын бер кат хезмәткәрләр югарырак хезмәт хакы таләп иттеләр.

313
00:32:33,640 --> 00:32:38,262
Нәтиҗәдә күп кенә эшмәкәрләр үзләренең эшче
көчләренең бер өлешен машиналар белән

314
00:32:38,262 --> 00:32:41,760
алыштырырга мәҗбүр булдылар яки банкротлыкка төштеләр.

315
00:32:41,760 --> 00:32:47,701
Бу, әлбәттә, эшсезлекне тагын да кискенләштерде,
һәм хөкүмәт социаль ярдәм һәм эшсезлек буенча

316
00:32:47,701 --> 00:32:52,200
пособиеләрнең өстәмә модельләрен кертергә мәҗбүр булды.

317
00:32:52,200 --> 00:32:59,056
Хөкүмәт төрле тармакларның җимерелүен булдырмас
өчен һәм эш урыннарын саклап калу өчен

318
00:32:59,056 --> 00:33:04,200
тарифлар, субсидияләр һәм башка саклау чаралары кертте.

319
00:33:04,200 --> 00:33:11,137
Кайда гына булса да кешеләр җитештерүнең
максаты чынлап та товар җитештерүме, әллә бары тик эш

320
00:33:11,137 --> 00:33:15,760
урыннары булдыру гынамы дип аптырый башладылар.

321
00:33:15,760 --> 00:33:21,179
Вакыт узган саен хәлләр тагын да начарлана барган саен, хөкүмәт
хезмәт хакы һәм бәяләрне контрольдә тоту,

322
00:33:21,179 --> 00:33:26,320
шулай ук катлаулы кагыйдәләр аша билгеле
дәрәҗәдә тотрыклылыкны саклап калырга тырышты.

323
00:33:26,320 --> 00:33:32,440
Салым органнары өстәмә кыйммәт салымы һәм
барлык төр җыемнар ярдәмендә ныгытылырга тиеш иде.

324
00:33:32,440 --> 00:33:43,120
Берәү бервакыт күрсәткәнчә, комбайндан өй хуҗабикәсенә барып
җиткәнче бер батон ипи 50 дән артык төрле салымга дучар була.

325
00:33:43,120 --> 00:33:50,125
Хәзер белгечләрнең эшкә керешү вакыты җитте. Кайчакта алар хәтта
министрлар кабинеты дәрәҗәсенә күтәрелделәр,

326
00:33:50,125 --> 00:33:57,680
ләкин күбесенчә алар билгесез комитетларда очрашып,
елдан-ел мәгънәсез кәгазьләр генә әзерли алдылар.

327
00:33:57,680 --> 00:34:02,486
Иң яхшы очракта, алар салым системасын
тагын да реформалаштыруны тәкъдим иттеләр.

328
00:34:02,486 --> 00:34:08,640
Ләкин салымнар һәм йөкләмәләрнең
гомуми күләме тотрыклы рәвештә артып барды.

329
00:34:08,640 --> 00:34:12,880
Фабиан өзлексез рәвештә аның процент түләүләрен таләп итте.

330
00:34:12,880 --> 00:34:17,560
Бу элемент салым керемнәренең
көннән-көн арта барган өлешен йота барды.

331
00:34:17,560 --> 00:34:24,200
Бу бөтенләй яңа сәясәт формасы – ягъни
партия сәясәте – барлыкка килүгә сәбәп булды.

332
00:34:24,200 --> 00:34:30,760
Кешеләр кайсы партия проблемаларны иң яхшы хәл
итә алачак дип бер-берсе белән бәхәсләштеләр.

333
00:34:30,760 --> 00:34:39,483
Кешеләр шәхесләр һәм идеологияләр турында сөйләштеләр,
бер-берсенә төрле ярлыклар ябыштырдылар һәм чын проблеманы

334
00:34:39,483 --> 00:34:44,600
исәпкә алмыйча һәрнәрсә турында зур ыгы-зыгы куптырдылар.

335
00:34:44,600 --> 00:34:50,080
Идарә органнары арасында тыныч өметсезлек таралды.

336
00:34:50,080 --> 00:34:58,480
Ахыр чиктә хәл шундый дәрәҗәгә җитте ки, бер шәһәрдә
түләргә тиешле процентлар күләме барлык керемнән дә артты.

337
00:34:58,480 --> 00:35:05,854
Ил буйлап түләнмәгән процентлар күләме артты,
һәм хәзер вакыты узып киткән процентларга да

338
00:35:05,854 --> 00:35:11,320
процент салынды, моны составлы процентлар дип атыйлар.

339
00:35:11,320 --> 00:35:19,889
Бу Фабианга һәм аның яраннарына илендәге матди байлыкны
акрынлап үзләштерергә мөмкинлек бирде: милек хокукын күчерү

340
00:35:19,889 --> 00:35:25,240
яки күзәтү шуралары өстендәге контрольне арттыру юлы белән.

341
00:35:25,240 --> 00:35:28,440
Ләкин контроль әле тулысынча булмады.

342
00:35:28,440 --> 00:35:40,787
Серле оешма һәр кешене камил рәвештә үз контроленә
алганнан соң гына үз позициясендә ышанычлы булачагын белде.

343
00:35:40,787 --> 00:35:43,000
Һәр җирдә акча җитмәде.

344
00:35:43,000 --> 00:35:46,200
Күп кеше эшсез калды һәм ярлылыкка төште.

345
00:35:46,200 --> 00:35:52,800
Социаль ярдәм системалары һәркемне кайгырта алмады,
шуңа күрә кешеләр әкренләп күтәрелергә тотындылар.

346
00:35:52,800 --> 00:35:57,760
Фабиан хөкүмәтне бер ташла ике кошны үтерергә күндерде.

347
00:35:57,760 --> 00:36:06,839
Беренчедән, сугыш — уртак тышкы дошманга каршы
көрәштә халыкны берләштерүнең иң яхшы чарасы.

348
00:36:06,839 --> 00:36:18,880
Икенчедән, бу шулай ук эчке дәүләт бурычларын каплауның
иң яхшы ысулы — җиңүдән соң башка илләрне эксплуатацияләү.

349
00:36:18,880 --> 00:36:26,771
Сугыш машинасын эшләтеп җибәрү өчен Фабиан заводлар төзетте,
аларның хуҗаларына бомбалар җитештерү өчен акча бирде,

350
00:36:26,771 --> 00:36:35,440
хәрбиләргә акча бирде, һәм ниһаять зыян күрүчеләргә киң
күләмле торгызу эшләре өчен югары процентлы кредитлар бирде.

351
00:36:35,440 --> 00:36:41,800
Шуннан соң икътисади үсеш исеме астында
тагын да күп күләмле кредитлар бирелде.

352
00:36:41,800 --> 00:36:50,596
Бу система, барлык нәтиҗәләре белән бергә, шулкадәр уңышлы булды
ки, дөнья буйлап күп кенә илләр кинәт кенә чит ил

353
00:36:50,596 --> 00:37:00,360
бурычында, аеруча Фабианга бурычлы булып калдылар, һәм
шулай ук ниндидер кораллы низагка да катнашып калдылар.

354
00:37:00,360 --> 00:37:11,720
Фабиан һәрвакыт көчләр балансын саклап торды, шуның өчен теләсә
кайсы илне теләсә кайсы илгә каршы сугышка этәрергә мөмкин иде.

355
00:37:11,720 --> 00:37:20,124
Фәбиан ил аның тәкъдимнәрен игътибарга алмаса,
бурычларын кайтармаса яки үзенә бәйле булмаган яңа акча

356
00:37:20,124 --> 00:37:26,360
системасын кертергә теләсә, моны һәрвакыт яхшы фикер дип санады.

357
00:37:26,360 --> 00:37:33,631
Фабиан һөҗүм ителгән илне һәрвакыт финанслады, күбесенчә алгы
кешеләр, алгы оешмалар яки махсус хезмәтләр аша,

358
00:37:33,631 --> 00:37:40,440
шуның өчен сугыш мөмкин кадәр озаграк барсын һәм
торгызу эшләреннән мөмкин кадәр күбрәк акча эшләнсен.

359
00:37:40,440 --> 00:37:51,253
Аннары ул үз бурычларын яулап алынган илнең инфраструктурасын
һәм табигый ресурсларын талау юлы белән кайтарды.

360
00:37:51,253 --> 00:38:02,800
Безнең илдәшләребезнең яман системага каршы күтәрелгәннәренең
күбесе икътисади басым ясап яки гади генә көлке итеп тындырылды.

361
00:38:02,800 --> 00:38:09,477
Шуның өчен Фабиан һәм аның яраннары газеталарның,
телевидение һәм радио станцияләренең күбесен сатып алып, аларны

362
00:38:09,477 --> 00:38:14,160
идарә итү өчен үзләре сайлап куйган җитәкчеләрне билгеләделәр.

363
00:38:14,160 --> 00:38:23,900
Бу медиа операторларының күпчелеге чын күңелдән дөньяны яхшыртуга
тырышты, ләкин аларны ничек файдаланганын бөтенләй аңламадылар.

364
00:38:23,900 --> 00:38:33,400
Алар тәкъдим иткән чишелешләр һәрвакыт симптомнарны гына
дәвалыйлар, проблеманың төп сәбәбенә һичкайчан үтеп кермиләр.

365
00:38:33,400 --> 00:38:36,480
Әлбәттә, төрле газеталар һәм журналлар бар иде.

366
00:38:36,480 --> 00:38:43,082
Кайберләре сул канат өчен, кайберләре уң канат
өчен, башкалары либераль үзәк өчен, шулай ук

367
00:38:43,082 --> 00:38:47,640
эшчеләр өчен журналлар һәм эшмәкәрләр өчен журналлар.

368
00:38:47,640 --> 00:38:56,840
Сезгә теләсә нәрсәне укырга һәм язарга рөхсәт ителде,
тик чын мәсьәләнең асылына төшәргә тырышмасагыз гына.

369
00:38:56,840 --> 00:39:02,560
Фабианның бөек планы тәмамлануга якынлаша иде.

370
00:39:02,560 --> 00:39:08,800
Бөтен ил, һәм бу ил генә түгел, аңа зур бурычлы иде.

371
00:39:08,800 --> 00:39:13,197
Мәгариф системасы һәм массакүләм мәгълүмат
чаралары аша ул кешеләрнең хис-кичерешләрен

372
00:39:13,197 --> 00:39:16,240
генә түгел, хәтта аңнарын да контрольдә тотты.

373
00:39:16,240 --> 00:39:24,600
Халык нәрсә уйлавы һәм нәрсәгә ышануы
ахыр чиктә тулысынча Фабианның кулында иде.

374
00:39:24,600 --> 00:39:31,824
Әгәр бер кеше шәхси рәхәте өчен тотарга
мөмкин булганнан күпкә артык акчага ия булса, ул

375
00:39:31,824 --> 00:39:36,200
дөньядан нинди үзенчәлекле ләззәтләр ала ала?

376
00:39:36,200 --> 00:39:41,200
Үзләрен элита дип игълан иткәннәр өчен бу сорауга ачык җавап бар.

377
00:39:41,200 --> 00:39:42,760
Көч.

378
00:39:42,760 --> 00:39:47,640
Башка кешеләр өстендәге чиксез, ирекле көч.

379
00:39:47,640 --> 00:39:55,840
Идеалистлар матбугатта һәм сәясәттә бик оста иделәр
һәм шуның белән нәтиҗәле рәвештә нейтральләштерелгәннәр.

380
00:39:55,840 --> 00:40:01,858
Ләкин Фабиан финанс династияләренең хакимлеккә
ынтылучылары арасында ул эзләгән үзенчәлекле

381
00:40:01,858 --> 00:40:07,200
хакимлекчел фикерләүгә ия чын контроль маниячеләрне тапты.

382
00:40:07,200 --> 00:40:12,200
Элекке алтынчыларның күбесе шундый фикерләү рәвешен үстергән иде.

383
00:40:12,200 --> 00:40:15,840
Аларның артык байлыгы аларны инде канәгатьләндерми.

384
00:40:15,840 --> 00:40:20,120
Алар яңа сынауның мавыктыргыч хисен эзләделәр.

385
00:40:20,120 --> 00:40:25,080
Күпчелеккә хакимлек итү – иң зур уен иде.

386
00:40:25,080 --> 00:40:29,080
Бу кешеләр үзләрен башкалардан өстенрәк дип санадылар.

387
00:40:29,080 --> 00:40:32,280
Идарә итү безнең хокукыбыз һәм безнең бурычыбыз.

388
00:40:32,280 --> 00:40:34,600
Күпчелек кешеләр үзләре өчен нәрсә яхшы икәнен белмиләр.

389
00:40:34,600 --> 00:40:37,640
Син аларны бергә җыярга һәм аларга боерыклар бирергә тиешсең.

390
00:40:37,640 --> 00:40:42,040
Без исә идарә итү өчен туганбыз.

391
00:40:42,040 --> 00:40:49,253
Фабиан һәм аның яраннары шәһәр һәм ил буйлап
күпсанлы кредит учреждениеләрен контрольдә тоттылар.

392
00:40:49,253 --> 00:40:54,985
Мөгаен, алар төрле хуҗаларга ия булган шәхси
компанияләр булгандыр, ләкин барлык күренгән

393
00:40:54,985 --> 00:40:59,680
көндәшлеккә карамастан, алар тыгыз хезмәттәшлек иткәннәр.

394
00:40:59,680 --> 00:41:07,760
Хөкүмәт рөхсәте белән үзәк банк оештырылды,
аның нигезе хәтта үз капиталына да таянмаган иде.

395
00:41:07,760 --> 00:41:15,560
Юк, монда да акча тудыру халыкның саклык
депозитларыннан акчаны дебетлау нигезендә башкарылды.

396
00:41:15,560 --> 00:41:19,120
Күз күрерлек кадәр бурыч.

397
00:41:19,120 --> 00:41:32,580
Тыштан караганда, бу резерв үзәге акча тәэминатын җитди рәвештә
көйли кебек тоела һәм ниндидер дәүләт функциясен чагылдыра иде.

398
00:41:32,580 --> 00:41:40,060
Ләкин гаҗәеп рәвештә, сайланган бер генә дә
хөкүмәт вәкиле яки югары дәрәҗәле дәүләт хезмәткәре

399
00:41:40,060 --> 00:41:45,400
дә бу үзәк банкның идарә органына кертелмәгән.

400
00:41:45,400 --> 00:41:53,930
Хөкүмәт хәзер Фабианнан турыдан-туры бурыч
алмый, әмма киләсе елның салым керемнәрен залог итеп

401
00:41:53,930 --> 00:41:59,160
кредит алу өчен үзәк банкка мөрәҗәгать итә ала.

402
00:41:59,160 --> 00:42:11,880
Бу Фабианның планына туры килде, ягъни шикне үзеннән
читкә юнәлтеп, аның урынына хөкүмәт процедурасын тәкъдим итү.

403
00:42:11,880 --> 00:42:17,720
Әлбәттә, фонда ул контрольне үз кулында тотты.

404
00:42:17,720 --> 00:42:25,720
Фабианның дәүләт эшләренә кыйгылмалы контроле шулкадәр
камил иде ки, ул бер тапкыр мактану сүзен әйтеп җибәрде.

405
00:42:25,720 --> 00:42:32,240
Әгәр дә мин илнең акчасын контрольдә тотсам,
кануннарны кем кабул итү миңа берни дә түгел.

406
00:42:32,240 --> 00:42:42,120
Кайсы партия хакимияттә булуы мөһим түгел иде, чөнки Фабиан
акчаны, финансларны, илнең тормыш чыганагын контрольдә тотты.

407
00:42:42,120 --> 00:42:48,560
Хөкүмәт акчаны алды, ләкин һәр
өстәмә кредит өчен процент салынды.

408
00:42:48,560 --> 00:42:55,341
Һәрьяклап социаль файдаларга көннән-көн күбрәк акча
салына иде, һәм хөкүмәт процентларын да түләргә

409
00:42:55,341 --> 00:43:00,600
кыенсынды, төп бурычны кайтару турында әйтеп тә тора алмады.

410
00:43:00,600 --> 00:43:07,444
Кайчак кемдер сорар иде: «Әгәр акча кешеләр тарафыннан
булдырылган система икән, аны кешеләрнең

411
00:43:07,444 --> 00:43:17,040
ихтыяҗларына яраклаштырып, аларны контрольдә тоту урынына
аларга хезмәт итәрлек итеп үзгәртеп була бит, шулай бит?»

412
00:43:17,040 --> 00:43:25,598
Ләкин мондый кешеләр көннән-көн сирәгрәк очрый башлады, һәм
аларның тавышлары процентларны түләргә кирәк булган югалган

413
00:43:25,598 --> 00:43:31,960
биш талерны эзләүнең мәңгелек шау-шуы астында басылып калды.

414
00:43:31,960 --> 00:43:36,920
Хөкүмәтләр килде дә китте, һәм
алар белән бергә партия төсләре дә.

415
00:43:36,920 --> 00:43:44,200
Кара, кызыл, сары, яшел, ләкин принцип шул ук калды.

416
00:43:44,200 --> 00:43:52,160
Кайсы хөкүмәт идарә итсә дә, Фабианның
ахыргы максаты елдан-ел якыная барды.

417
00:43:52,160 --> 00:43:55,427
Кешеләр кануннары әһәмиятсез иде.

418
00:43:55,427 --> 00:43:58,120
Аларны күңел әйләнерлек дәрәҗәгә кадәр салымга тарттылар.

419
00:43:58,120 --> 00:44:00,200
Аның түләү сәләте бетте.

420
00:44:00,200 --> 00:44:06,920
Хәзер Фабианның соңгы зур хәрәкәте өчен вакыт җиткән иде.

421
00:44:06,920 --> 00:44:12,520
Барлык акчаның ун проценты әле дә тиеннәр
һәм банкнотлар рәвешендә әйләнештә иде.

422
00:44:12,520 --> 00:44:18,960
Кесәләрендә акча булганда, кешеләр үз тормышларын
әле дә билгеле бер дәрәҗәдә контрольдә тота алдылар.

423
00:44:18,960 --> 00:44:26,720
Шәхси ирекнең бу соңгы бастионы
шик уятмыйча юк ителергә тиеш иде.

424
00:44:26,720 --> 00:44:30,840
Кемдер моны куркынычсызлык мәсьәләсе дип әйтә алыр иде.

425
00:44:30,840 --> 00:44:34,280
Чеклар үз җәмгыятеңнән читтә кабул ителмәде.

426
00:44:34,280 --> 00:44:37,560
Кешеләр сәяхәт иткәндә акчаны үзләре белән йөртергә теләмәделәр.

427
00:44:37,560 --> 00:44:42,960
Шуңа күрә бу өлкәдә уңайлырак чишелеш бик кулай кабул ителде.

428
00:44:42,960 --> 00:44:46,920
Әлбәттә, Фабиан тагын да дөрес фикергә килде.

429
00:44:46,920 --> 00:44:58,720
Аның оешмасы һәркемгә иясенең исемен, фотосурәтен һәм
идентификация номерын күрсәткән пластик карта бирде.

430
00:44:58,720 --> 00:45:02,840
Сатып алганда сезгә бу картаны күрсәтергә генә кирәк иде.

431
00:45:02,840 --> 00:45:11,296
Эшмәкәрләр үзәк компьютер белән элемтәгә
керделәр һәм кредитны тикшерделәр, аннары клиент билгеле

432
00:45:11,296 --> 00:45:16,520
бер суммага кадәр теләгән кадәр сатып ала алды.

433
00:45:16,520 --> 00:45:26,680
Кредит картасы ай ахырында баланс суммасын кире кайтарганда
процент алмау белән клиентлар өчен тагын да җәлеп итәрлек булды.

434
00:45:26,680 --> 00:45:33,834
Бизнесменнар исә сизелерлек югарырак чыгымнарга ия
булдылар, аларны ахыр продуктлар бәясенә өстәргә

435
00:45:33,834 --> 00:45:39,160
һәм шулай итеп сатып алучыга күчерергә туры килде.

436
00:45:39,160 --> 00:45:45,360
Фабиан һәм аның дуслары көннән-көн
яхшырап барган абруйга ия булдылар.

437
00:45:45,360 --> 00:45:50,493
Әйе, алар чыннан да җәмгыять баганалары дип саналганнар.

438
00:45:50,493 --> 00:45:59,240
Аның финанс һәм икътисади мәсьәләләр буенча
белдерүләре диярлек дини догма итеп кабул ителде.

439
00:45:59,240 --> 00:46:06,560
Салымнар һәм йөкләмәләрнең көннән-көн арта барган
авырлыгы астында күпсанлы кечкенә бизнеслар җимерелде.

440
00:46:06,560 --> 00:46:13,096
Барлык мөмкин булган ысуллар һәм процедуралар өчен
махсус рөхсәтләр һәм лицензияләр кертелде, бу

441
00:46:13,096 --> 00:46:17,600
калган компанияләргә эшләрен дәвам итүне авырлаштырды.

442
00:46:17,600 --> 00:46:25,480
Фабиан барлык зур компанияләргә ия иде яки аларны
контрольдә тотты, һәркайсында йөзләгән филиал бар иде.

443
00:46:25,480 --> 00:46:29,920
Бу зур компанияләр арасындагы
көндәшлек чынлыкта бары тик алдау гына иде.

444
00:46:29,920 --> 00:46:33,320
Ахыр чиктә барлык көндәшләр дә базардан куып чыгарылды.

445
00:46:33,320 --> 00:46:38,467
Сантехниклар, машиналар механиклары,
электриклар һәм башка күпчелек һөнәрчеләр һәм

446
00:46:38,467 --> 00:46:41,480
кечкенә бизнеслар да шул ук язмышны кичерделәр.

447
00:46:41,480 --> 00:46:49,680
Аларны Фабианның зур корпорацияләре йотып
бетерде, алар барысы да хөкүмәт яклавы астында иде.

448
00:46:49,680 --> 00:46:55,280
Аннары Фабиан тиеннәрне һәм кәгазь
акчаны тулысынча бетерүне яклады.

449
00:46:55,280 --> 00:47:05,720
Шулай итеп, бер генә дә компания яки шәхес кредит карталары
һәм һәр җирдә булган компьютер системасы булмыйча яши алмасын.

450
00:47:05,720 --> 00:47:16,456
Кемдер кредит картасын югалтса, Фабианның планы һәр гражданның
идентификация номерын кулга татуировка ясап куярга иде, аны

451
00:47:16,456 --> 00:47:22,640
махсус яктыда укып, компьютерга тапшырырга мөмкин булсын өчен.

452
00:47:22,640 --> 00:47:30,280
Шундый шәхесне раслаучы документ булмаганда,
беркем дә берни дә сатып ала да, сата да алмас иде.

453
00:47:30,280 --> 00:47:40,280
Һәр компьютер зур үзәк компьютер белән тоташтырылырга
тиеш, анда һәр кеше турында барлык мәгълүмат сакланыр.

454
00:47:40,280 --> 00:47:46,813
Шулай итеп, Фабиан һәркем турында барысын да белер иде.

455
00:47:46,813 --> 00:47:56,514
Бу максатка ирешелгәч, ул илдәге барлык
кешеләр өстендә, өстәвенә, бөтен дөньядагы барлык

456
00:47:56,514 --> 00:48:03,355
кешеләр өстендә дә тулы хакимлеккә ия булыр иде.

457
00:48:13,427 --> 00:48:19,340
Бу катлаулы хәлдән чыгу юллары һәм чишелешләр бүген үк бар.

458
00:48:27,386 --> 00:48:32,240
Без бу фильмның уңышына өлеш керткән һәркемгә рәхмәт
белдерәбез: secret.tv / kopp-verlag.de / crevid.de