מאַס־קאָפּירן פֿון דעם DVD ווערט אויסדריקלעך אָנגעשטימט; דער דערקלערטער ציל פֿון די אַרויסגעבער איז צו דערגרייכן די ווייטסטע
מעגלעכע פֿאַרשפּרייטונג. מיט הערצלעכן גרוס, Neue Impulse e.V.
דער פֿאָלגנדיקער פֿילם ווײַזט די פאַקטישע אַנטוויקלונג פֿון אונדזער געלט און די חסרונות אין דעם מאָנעטאַרישן סיסטעם.
יעדע ענלעכקייט צו טאַקע געשעענישן און מענטשן איז ניט צופאַלדיק און ניט אומבאוווּסט.
נאָיע אימפּולסען ע.וו. פּרעזענטירט
מיט דער גוטהאַרציקער שטיצע פֿון secret.tv, Kopp Verlag, CreVid.de
אַ פּראָדוקציע פֿון מײַקל קענט
אַ מעשׂה וועגן פֿאַביִאַן דעם גאָלדסמיד
פֿאַר וואָס עס איז אַ מאַנגל פֿון געלט אומעטום
גיב מיר די וועלט פּלוס 5% אָדער
באַזירט אויף אַ טעקסט פֿון לערי האַניגאַן
צייכענונגען פֿון ראַלף אַלעקס פֿיכטנער
דערציילער קײַ טאַשנער
רעזשיסאָריע און אַנימאַציע קריסטאָף לעמאַן
פֿאַביאַן איז געווען אויפֿגערעגט, ווען ער האָט געפּראַקטיצירט די רעדע וואָס ער וואָלט
געהאַלטן פֿאַר אַ גרויסער קהל דעם קומענדיקן טאָג.
ער האָט שטענדיק געשטרעבט נאָך מאַכט און פּרעסטיזש.
יעצט וואָלט זײַן חלום באַלד מקוים געוואָרן.
פֿאַביאַן איז געווען אַ האַנטווערקער וואָס האָט געאַרבעט מיט גאָלד און זילבער, געמאַכט צירונגען און אָרנאַמענטן, אָבער ער
האָט שוין נישט געוואָלט מוזן פֿאַרדינען זײַן לחם דורך אַרבעט.
ער האָט געזוכט דעם ציטער פֿון דעם אויסערגעוויינטלעכן, די אַרויספֿאָדערונג.
און איצט איז זײַן גרויסער פּלאַן געווען צו ווערן פאַרווירקלעכט.
דורן לאַנג איז דער דירעקטער אויסטויש פֿון סחורות געווען די געוויינטלעכע פֿאָרעם פֿון האַנדל.
די וואָס האָבן געהאַט אַ משפּחה צו פֿאַרזאָרגן, האָבן די אַרבעט גאַנץ דורכגעפֿירט דורך זייער אייגענע
לאַנדווירטשאַפֿט און חיות־ציכטונג, אָדער האָבן זיך ספּעציאַליזירט אין אַ באַזונדערן האַנדל.
דער איבערפֿלוס פֿון אונדזער אייגענער פּראָדוקציע איז אויסגעטוישט געוואָרן מיטן איבערפֿלוס פֿון אַנדערע.
דער מאַרק־פּלאַץ איז געווען דער לעבעדיקער צענטער פֿון געזעלשאַפֿטלעכן לעבן.
טראָץ דעם שטויב און טומל, איז דער פֿאַרביקער געדרענג און געטריב בכלל געווען פּאָפּולער, ווײַל עס איז
שטענדיק געווען אַ סך נײַע און אינטערעסאַנטע זאַכן צו הערן.
לעצטנס, אָבער, האָבן די ריבֿות און מחלוקתן אויסגעזען צו ווערן מער.
פֿאַר וואָס זאָל מען פֿאַרשווענדן ווערטער דערויף?
עס איז געווען צײַט צו אויפֿשטעלן אַ בעסערע סיסטעם.
געוויינטלעך זענען מענטשן געווען אין גוטער שטימונג און האָבן הנאה געהאַט פֿון די פֿרוכטן פֿון זייער אַרבעט.
די פֿאָרעם פֿון דער רעגירונג איז געווען זייער פּשוט.
אין יעדער מוניציפאליטעט איז געוואָלט אַ בירגער־ראַט, וואָס זײַן אויפֿגאַבע איז געווען צו פֿאַרזיכערן און
גאַראַנטירן די פֿרײַהייטן און רעכטן פֿון יעדן איינצעלן.
קיינער קען נישט ווערן געצווונגען צו טאָן עפּעס קעגן זײַן ווילן, צי דורך דער אָנשטעכונג פֿון אַ יחיד אָדער פֿון אַ גרופּע.
דאָס איז געווען דער איינציקער ציל פֿון דער רעגירונג, און יעדער געוויילטער בורגאָמיסטער איז געווען גרייט געשטיצט דורך זײַן קהילה.
אָבער דער מאַרק־טאָג האָט געבראַכט אַ צאָל פּראָבלעמען וואָס זענען נישט געווען גרינג צו איבערקומען.
וואָס איז געווען דער ווערט פֿון אַ מעסער?
זאָל מען דאָס באַצאָלן מיט איין אָדער צוויי קאָרבן קוקורוזע?
צי איז אַ קױ געווען ווערט מער ווי אַ וואָגן?
וווּ איז געווען דער בענטשמאַרק?
קיינער קען נישט טראַכטן פֿון אַ בעסערער סיסטעם.
פֿאַביאַן האָט דערקלערט צו די מענטשן: "איך האָב די לייזונג צו אונדזערע פּראָבלעמען מיט באַרטערינג."
אַלע מיטבירגער זענען געבעטן געוואָרן צו אַ גרויסער צוזאַמענקום.
אַ ריזיקע מערהע אַ מענטשן האָט זיך צונויפגעשטעלט אויפֿן שטאָט־פּלאַץ.
פֿאַביאַן האָט דערקלערט זײַן נײַעם סיסטעם, וואָס ער האָט גערופֿן געלט.
ווי די זאַך האָט געקלונגען גאַנץ פּראָמיסענדיק, האָבן מענטשן אים מיט נײַגעריקייט געפרעגט, ווי מען וועט דורכפֿירן דעם איבערגאַנג.
דאָס גאָלד וואָס איך געוויינטלעך נוצן צו מאַכן צירונג איז אַ זייער טײַערער מעטאַל, האָט ער געזאָגט.
עס ראָסט נישט, עס פֿאַרפֿאַרבט זיך נישט און האָט אַן אומבאַגרענעצטע האַלטבאַרקייט.
אַזוי וועל איך מאַכן אַ צאָל גאָלדענע מטבעות און רופן יעדן מטבע אַ טאַלער.
ער האָט דערציילט דעם עולם, אַז דער ווערט פֿון דעם טאַלער וועט זיך באַלד סטאַביליזירן, און אַז דאָס ניצן געלט ווי
אַ מיטל פֿון אויסטויש וועט זײַן אַ סך מער פּראַקטיש ווי דער דירעקטער אויסטויש פֿון סחורות.
איין מיטגליד פֿון דער בירגער־אַסעמבלי האָט באַמערקט אַז עטלעכע מענטשן קענען גרינג אַליין גאָלד גראָבן און דערפֿון מאָנעטן מאַכן.
פֿאַביאַן האָט שוין געהאַט די ענטפֿער גרייט.
דאָס וואָלט געווען אומגערעכט.
פֿאַרשטייט זיך, נאָר מטבעות וואָס די רעגירונג האָט באַשטעטיקט, ווערן אָנגענומען ווי לעגאַלער צאָלונגסמיטל.
אַ שטעמפּל ווערט אויפֿגעשטעמפּלט פֿאַר זיכערהייט־צוועקן.
דער עולם האָט דאָס געפֿונען גאַנץ גלייביק, און עס איז פֿאָרגעלייגט געוואָרן אַז יעדער זאָל אָנהייב באַקומען די זעלבע צאָל מטבעות.
אָבער דער ליכטמאַכער האָט זיך אַרײַנגעשטעלט און געזאָגט, אַז ער האָט רעכט אויף רובֿ
פֿון די טאַלערס, ווײַל אַלעמען ניצט זײַנע ליכט.
קיין דרך, האָט גערופן איינער פֿון די בויערן, ווײַל אָן עסן וואָלט יעדער געשטאָרבן פֿון הונגער.
די מערהייט פֿון די טאַלער זאָלן זיכער גיין צו די בויערן.
דאָס האָט אָנהייב געפֿירט צו אַ אַלגעמיינעם קריג.
פֿאַביאַן האָט די מענטשן אַ ביסל צײַט לאָזן זיך אַרויסרעדן, און צום סוף האָט ער זיי אַן אויסערגעוויינטלעכע לייזונג אַנטפּלעקט.
ווייל דו קענסט זיך נישט מסכים זײַן, פֿאָרשלעג איך אַז דו זאָלסט קודם באַקומען בײַ מיר אַלע די טאַלער וואָס דו דאַרפֿסט.
טעאָרעטיש איז ניטאָ קיין אויבערער גרענעץ, אָבער איר מוזט זיכער קענען מיר צוריקצאָלן די סומע.
ווי מער טאַלערס דו קריסט פֿון מיר, אַזוי מער וועסטו מוזן צוריקצאָלן בײַם סוף פֿון יאָר.
אַל־רייט, האָבן די מיטבירגער געזאָגט, און וואָס האָט איר דערפון?
ווייל איך צושטעל אײַך אַ דינסט, האָט פֿאַביאַן דערקלערט, נעמלעך די צושטעלונג פֿון געלט, האָב איך רעכט אויף באַצאָלונג.
לאָמיר זאָגן אַז פֿאַר יעדער הונדערט טאַלער וואָס איך לאָז דיר, באַקומע איך צוריק הונדערט און
פינף טאַלער פֿאַר יעדן נאָכגייענדיקן יאָר פֿון חוב.
די צוגעלייגטע פינף טאַלער זענען מײַן דינג־געלט, און מיר וועלן דאָס דינג־געלט רופן צינזן.
עס האָט אויסגעזען אַז עס איז נישט קיין אַנדערער וועג, און 5% האָט אויסגעזען אַ מעסיקער פֿאָדערונג.
קום צוריק קומענדיקן פרייטיק, און מיר וועלן אָנהייבן.
פֿאַביאַן האָט נישט פֿאַרלוירן קיין צײַט און האָט די קומענדיקע פּאָר טעג און נעכט פֿאַרבראַכט מיט מאַכן מטבעות.
אַ וואָך שפּעטער האָבן מענטשן זיך אויסגעשטעלט אין אַ שורה פֿאַר זײַן קראָם.
נאָך דעם וואָס דער בירגער־ראַט האָט איבערגעקוקט און באַשטעטיקט די מטבעות, האָבן די ערשטע בירגער געשלאגן זייערע ערשטע טאַלער.
עטלעכע האָבן אָנהייב נאָר געוואָלט אַ פּאָר טאַלערס צו פּרוּוון דעם אומבאַקאַנטן סיסטעם.
באַלד איז דער נײַער אויסטויש־מיטל געוואָרן זייער פּאָפּולער, אַזוי אַז דער ווערט פֿון אַלע סחורות
איז געשאַצט געוואָרן אין גאָלד־מונעס אָדער טאַלערס.
די ווערט־צוטיילונג איז געווען דער פּרײַז פֿון אַ פּראָדוקט, און דער פּרײַז איז געווען בעיקר באַזירט אויף דער
כּמות אַרבעט וואָס איז אַרײַנגעגאַנגען אין זײַן פּראָדוקציע.
אויב אַ גרויסע מאָס אַרבעט איז געווען נייטיק, האָט מען געצאָלט אַ הויכן פּרײַז.
אָבער זאַכן וואָס מען קען כּמעט אָן מי פּראָדוצירן, זענען ביליק.
אין איין פֿון די שטעט אין דעם לאַנד האָט געוואוינט אַ מאַן מיטן נאָמען אַלבען.
ער איז געווען דער איינציקער זייגערמאַכער.
זיינע קונדן זענען געווען גרייט צו באַצאָלן אַ הויכן פּרײַז פֿאַר זיינע זייגערס.
אָבער דאַן איז נאָך אַ מאַן געקומען וואָס אויך האָט געמאַכט זייגערס און זיי פֿאַרקויפֿט פֿאַר אַ
נידריקער פּרײַז, כּדי צו פֿאַרגרעסערן זײַנע פֿאַרקויפֿן.
אַלבאַן איז געצווונגען געוואָרן צו נידערן זײַנע פּרײַזן, כּדי נישט צו פאַרלירן אַלע זײַנע קונדן צו ביליקערע קאָנקורענטן.
באַלד האָבן זיך די פּרײַזן סטאַביליזירט אויף אַ קונה־פֿרײַנדלעכן ניוואָ, ווײַל ביידע זייגערמאַכער האָבן זיך געשטרעבט צו
צושטעלן די בעסטע מעגלעכע קוואַליטעט בײַם מערסט גינסטיקן פּרײַז.
עס איז געווען אַ אמתדיקע און ערלעכע פֿרײַע קאָנקורענץ.
דער זעלבער פּרינציפּ האָט זיך באַלד אויסגעשפּרייט אויף אַלע סעקטאָרן.
די בויערישע אינדוסטריע, דער טראַנספּאָרט־סעקטאָר, לאַנדווירטשאַפֿט, אפילו חשבונכער און יעדער אַנדערער פאַך.
די קונדן האָבן געהאַט פֿרײַע ברירה און האָבן לויט זייער אייגענער באַשלוס באַשלאָסן אויף דעם בעסטן אָפּפֿער.
עס זענען נישט געווען קיין קינסטלעכע שוץ־מיטלען, ווי למשל קאָנצעסיעס אָדער צאָל־אָפּצאָלן, צו
פֿאַרהיטן אַנדערע מענטשן פֿון אַרײַנטרעטן אין דעם געשעפֿט.
דער לעבנס־שטאַנד איז געשטיגן, און לעסאָף האָט זיך יעדער געפרעגט, ווי דאָס לעבן אי־מאָל האָט
געקענט זײַן מעגלעך איידער מען האָט געפֿירט געלט.
בײַם סוף פֿון יאָר האָט פֿאַביאַן געזוכט אַלע מענטשן וואָס האָבן אים געשולדט געלט.
עטלעכע האָבן איצט מער געהאַט ווי זיי האָבן געבאָרגט, אָבער דאָס האָט אויך געמיינט אַז אַנדערע האָבן איצט
ווייניקער, ווײַל נאָר אַ באַשטימטע צאָל מטבעות איז אַרײַנגעשטעלט געוואָרן אין צירקולאַציע.
די וואָס האָבן געמאַכט אַ רווח, האָבן דעריבער צוריקגעצאָלט די הונדערט טאַלער פּלוס פינף טאַלער אינטערעס, אָבער האָבן
אָפֿט געמוזט ווידער געלט באָרגן, כּדי צו בלײַבן אין געשעפֿט.
עס איז צום ערשטן מאָל קלאָר געוואָרן פֿאַר אַלע אַנדערע, אַז זיי זענען אין חוב.
איידער ער האָט זיי ווידער געגעבן געלט, האָט פֿאַביאַן געשטעלט אַ משכנתא אויף די אייגנטום
פֿון די מענטשן, כדי צו פֿאַרזיכערן זײַנע תביעות.
יעצט זענען די שולדניקע נישט נאָר געווען אין שולד, נאָר האָבן אויך משכּן געשטעלט זייערע הייזער, אַזוי האָבן זיי שנעל זיך
אויפגעמאַכט צו געפֿינען די פֿעלנדיקע פינף טאַלער, וואָס זענען געווען אַזוי אומגלויבלעך שווער צו באַקומען.
קיינער האָט נישט פֿאַרשטאַנען אַז די גאַנצע געזעלשאַפֿט וועט קיינמאָל נישט קענען אַנטלויפֿן פֿון דעם חוב־פֿאַל, ווײַל אַפֿילו
אויב אַלע טאַלערס וואָס זענען אָריגינעל פּראָדוצירט און אין צירקולאַציע געשטעלט געוואָרן, וואָלטן
צוריקגעצאָלט געוואָרן, וואָלט נאָך געבליבן אַ מאַנגעל פֿון 5 טאַלער אינטערעס פּער יאָר פֿאַר יעדער 100 טאַלער.
קיינער חוץ פֿאַביאַן האָט נישט פֿאַרשטאַנען אַז די אינטערעס קען קיינמאָל נישט ווערן באַצאָלט, ווײַל די
צוגעלייגטע צאָל מטבעות איז קיינמאָל נישט געשאַפֿן געוואָרן.
עס איז געווען גאָר אוממעגלעך צו פֿאַרמיידן אַז עטלעכע מענטשן וועלן באַלד זיך אַרויסשטעלן ווי אומצאָלבאַר.
אין דער הינטערשטער טייל פֿון זײַן וואַרשטאַט האָט פֿאַביאַן געהאַט אַ טרעזאָר, וווּ קאַסטאַמערז האָבן געוואָלט אַרײַנלייגן
עטלעכע פֿון זייערע מטבעות פֿאַר זיכערער אויפֿהאַלטונג.
ער האָט פֿאַר דעם גענומען אַ קליינע אָפּצאָל, לויט דער סומע געלט און דער לענג פֿון דער צײַט וואָס מען האָט עס געהאַלטן.
דער בעל האָט באַקומען קוויטאַנצן פֿאַר זײַנע דעפּאָזיטן.
ווען מען האָט געמאַכט גרעסערע קויפֿן, איז עס געווען שווער צו טראָגן אַרום אַ סך גאָלד־מונעס, אַזוי איז עס ביסלעכווייַז
געוואָרן מנהג צו באַצאָלן מיט איין אָדער מער רעצעפּטן פֿון פֿאַביאַן, וואָס האָבן געשטימט מיטן
ווערט פֿון די געקויפֿטע סחורה, אַנשטאָט מיט מונעס.
די קראָם־האַנדלער האָבן די קוויטאַנצן אָנגענומען ווי אַ פאַרלאָזלעכן צאָלונג־מיטל, ווײַל זיי האָבן
געקענט זיי אין יעדן מאָמענט ברענגען צו פֿאַביאַן און אין תּמורה באַקומען גאָלדענע מונעטן.
די קוויטאַנצן זענען איבערגעגעבן געוואָרן פֿון האַנט צו האַנט, אָן דעם וואָס דאָס גאָלד אַליין האָט געמוזט באַוועגט ווערן.
מען האָט זיך אויף פֿאַביאַנס קוויטאַנצן פֿאַרלאָזט אַזוי פֿיל ווי אויף די גאָלדענע מטבעות אַליין.
פֿאַביאַן האָט באַלד פֿאַרשטאַנען, אַז כּמעט קיינער איז טאַקע נישט געקומען צו צוריקנעמען די גאָלדענע מטבעות.
אַזוי האָט ער זיך געטראַכט: איך האָב איצט אַזוי פֿיל גאָלד אין מײַן באַזיצונג, אָבער איך פֿאַרדינ נאָך מײַן
ברויט מיטן שווייס פֿון מײַן שטערן ווי אַ האַנטווערקער.
דאָס איז נאַרישקייט.
לסוף, וואָלטן צענדליקער מענטשן מיר באַצאָלן אינטערעס, אויב זיי וואָלטן געקענט ניצן דאָס גאָלד וואָס ליגט
דאָ נאָר אַרום און וואָס איז זייער זעלטן געפֿאָדערט.
ער האָט זיך געזאָגט: גאַנץ ריכטיק, דאָס גאָלד געהערט מיר נישט, אָבער עס איז אין מײַן באַזיצונג, און דאָס איז אַלץ וואָס ציילט.
פֿאַר וואָס זאָל איך ווײַטער מינצן מטבעות, ווען איך קען נוצן עטלעכע פֿון די מטבעות פֿון מײַן פּאַנצער־קאַסטן?
אַזוי האָט ער אָנגעהויבן אויסלײַען די גאָלדענע מטבעות וואָס זענען שוין בײַ אים אַרײַנגעלייגט געוואָרן.
אין אָנהייב נאָר אַ ביסל און זייער פֿאָרזיכטיק, אָבער ביסלעכווײַז מער און מער דרייסט.
איין טאָג האָט פֿאַביאַן באַקומען אַ גרויסע קרעדיט־אַפּליקאַציע.
ער האָט דעם קונה פֿאָרגעלייגט: פֿאַרוואָס זאָלן מיר נישט עפֿענען אַ חשבון אויף דיין
נאָמען, אַנשטאָט אַלע יענע מטבעות צו דיר צו שיקן?
איך וועל אייך פשוט אויסגעבן די פּאַסיקע צאָל קוויטאַנצן.
דער באָרגער האָט מסכים געווען און איז אַוועקגעמאַרשירט מיט אַ שטאַפּל קוויטאַנצן.
ער האָט באַקומען אַ באַטייטיקער הלוואה, אָבער דאָס גאָלד איז געבליבן אין דער טרעזאָר.
ווען דער קונה איז געגאנגען, האָט פֿאַביאן אַ ברייטן שמייכל אויף זײַן פּנים, ווײַל ער האָט
געקענט עסן אַ קוכן און נאָך אַלץ האָבן אים.
ער קען גאָלד לײַען און נאָך אַלץ האַלטן עס אין זײַן באַזיצונג.
פֿרײַנד, באַקאַנטע און פרעמדע, אפילו שׂונאים, האָבן געברויכט געלט פֿאַר זייערע געשעפֿטן, און אַזוי לאַנג זיי האָבן
געקענט צושטעלן אַ קאָלאַטעראַל, איז נישט געווען קיין באַגרענעצונג אויף די סומע געלט וואָס מען קען לײַען.
פֿאַביאַן האָט געקענט אויסלײַען עטלעכע מאָל מער געלט ווי די סומע וואָס איז געווען אָפּגעהיט אין זײַן סעפֿע, וואָס ער
האָט אַפֿילו נישט פֿאַרמאָגט, פּשוט דורך אַרויסגעבן קוויטאַנצן.
און אַלץ איז געווען גוט, ביז די אמתע בעלים האָבן נישט געפֿאָדערט זייער גאָלד צוריק און
דער צוטרוי פֿון דער באַפעלקערונג איז געבליבן.
אין אַ גרויס בוך האָט ער פּינקטלעך רעקאָרדירט די דעביטן און קרעדיטן פֿון יעדן איינצעלן קונה.
געלט־לאָנען האָט זיך אַרויסגעוויזן צו זײַן אַ זייער לוקראַטיוו געשעפֿט.
פֿאַביאַנס געזעלשאַפֿטלעכער סטאַטוס איז געשטיגן כּמעט אַזוי שנעל ווי זײַן עשירות.
ער איז איצט געווען אַ וויכטיקער מענטש, צו וועמען מען האָט אויפגעקוקט.
אין פינאַנציעלע ענינים איז זײַן וואָרט אַליין כּמעט געהאַלטן געוואָרן פֿאַר אַ התגלות.
גאָלדשמידן פֿון אַנדערע שטעט האָבן אָנגעהויבן זיך צו אינטערעסירן אין זײַנע געשעפֿט־פּראַקטיקן, און איין
טאָג זענען זיי אַלע צוזאַמען געגאַנגען אים צו זען.
ער האָט זיי אַרײַנגעפֿירט אין זײַנע מעטאָדן, אָבער האָט אונטערגעשטראָכן אַז סודיות איז אַ נויטיקער פֿאָרויסזעצונג.
אויב די קאָנספּיראַציע וואָלט אַנטדעקט געוואָרן, וואָלט דער גאַנצער סיסטעם געקענט צוזאַמענפֿאַלן ווי אַ הויז פֿון קאַרטן.
עס איז דעריבער באַשלאָסן געוואָרן צו גרינדן אַ געהיימע געזעלשאַפֿט.
יעדער גאָלדשמיד איז צוריקגעקומען אין זײַן שטאָט און האָט אָנגעהויבן אָרגאַניזירן זײַן אייגענעם
געשעפֿט פֿון געלט־לײַען לויט פֿאַביאַנס אָנווײַזונגען.
די קוויטאַנצן פֿון פֿאַביאַן זענען איצט אָנגענומען געוואָרן אויף דעם זעלבן אופֿן ווי זײַנע גאָלדענע מטבעות,
און זיי זענען אָפֿט אַרײַנגעלייגט געוואָרן אין אַ סעפֿע אויף דעם זעלבן אופֿן ווי די מטבעות.
אויב אַ האַנדלער האָט געוואָלט שיקן אַ באַשטימטע צאָלונג צו אַן אַנדערן האַנדלער פֿאַר אַ ליפֿערונג פֿון סחורה, האָט ער
פשוט געשריבן אַ קורצע אינסטרוקציע צו פֿאַביאַן צו איבערפֿירן געלט פֿון זײַן חשבון צו דעם אַנדערן האַנדלערס חשבון.
פֿאַביאַן האָט געקענט מאַכן די נויטיקע ענדערונגען אין די חשבונות אין בלויז אַ פּאָר מינוט.
די נײַע סיסטעם איז אויך געוואָרן זייער פּאָפּולער.
די שריפטלעכע אָנווייזונגען פֿאַר אַזאַ קאַשלאָזער צאָלונג האָבן מען גערופֿן טשעקס.
אין אַן אַנדערן געהיימן זיצונג האָט פֿאַביאַן זײַנע גאָלדסמײַסטערס אַרײַנגעלאָזט אין אַ נײַעם פּלאַן.
דער נעקסטער טאָג האָבן זיי גערופֿן אַ זיצונג פֿון אַלע גאַווערנאָרן וואָס האָבן
געפֿירט די איינצעלע טיילן פֿון דער מדינה.
פֿאַביאַן האָט געדינט ווי ספּאָקספּערזאָן. "די קוויטאַנצן וואָס מיר אַרויסגעבן ווערן בכלל גוט
אָנגענומען, אָבער מאָל ווערן זיי קאָפּירט דורך פאַלשמאַכער."
מיר מוזן אַ סוף מאַכן צו דעם.
די גאַווערנאָרן האָבן מיט באַזאָרגטקייט געפרעגט, וואָס זיי קענען טאָן וועגן דעם.
פֿאַביאַן, נאַטירלעך, האָט שוין געהאַט די ענטפֿער גרייט. "איך פֿאָרשלאָג אַז די רעגירונג זאָל אָננעמען די אויפֿגאַבע
צו דרוקן נײַע קוויטאַנצן מיט קאָמפּליצירטע מוסטער אויף ספּעציעלע פּאַפּיר, וואָס מיר וועלן רופן באַנקנאָטן."
מיר גאָלדסמיטן זענען צופרידן צו באַצאָלן די דרוק־קאָסטן, ווײַל דאָס שפּאָרט אונדז אַ ריזיקן צײַט בײַם אַרויסגעבן קוויטאַנצן.
די גאָווערנאָרן האָבן ניט געהאַט קיין ווײַטערדיקע אָביעקציעס, ווײַל עס איז כמובן נייטיק געווען צו באַשיצן די באַפעלקערונג פֿון
שווינדלער, און דרוקן באַנקנאָטן איז געווען אַ סענסיבלע לייזונג.
"און נאָך עפּעס," האָט פֿאַביאַן געזאָגט, "עטלעכע מענטשן זענען געגאנגען גאָלד-גראָבן און מאַכן זייער אייגענע גאָלד-מאָנען."
איך פֿאָרשלאָג אַ געזעץ צו אַרײַנפֿירן, וואָס פֿאָדערט אַז אַלע גאָלד־נאַגעטס זאָלן ווערן איבערגעגעבן אין אויסטויש פֿאַר
פּאַסיקע באַצאָלונג אין דער פֿאָרעם פֿון מטבעות און באַנקנאָטן.
דער פֿאָרשלאָג איז אויך אָנגענומען געוואָרן, און די רעגירונג האָט געדרוקט גרויסע קוואַנטיטעטן פֿון די נײַע באַנקנאָטן.
אויף יעדן באַנקנאָט איז געווען אַ ספּעציפֿיש וואָרט.
איין טאַלער, פינף טאַלער, צען טאַלער, און אַזוי ווייטער.
די גאָלדשמידן האָבן באַצאָלט די מינימאַלע דרוק־קאָסטן.
ווייל עס איז געווען פיל מער באַקוועם צו טראָגן די נאָטן מיט זיך, איז געווען גרינג צו איבערצײַגן די באַפעלקערונג.
טראָץ זייער פּאָפּולאַריטעט, זענען די נײַע באַנקנאָטן און מטבעות אָבער גענוצט געוואָרן בלויז
פֿאַר בערך צען פּראָצענט פֿון אַלע טראַנזאַקציעס.
די סטאַטיסטיק האָט געוויזן אַז 90 פּראָצענט פֿון אַלע צאָלונג־טראַנסאַקשאַנז זענען
דורכגעפֿירט געוואָרן מיט טשעקן און באַנק־איבערפֿירונגען.
פֿאַביאַן האָט דאַן די נעקסטע פֿאַזע פֿון זײַן פּלאַן אין גאַנג געשטעלט.
ביז איצט האָבן די קונדן טאַקע אים אַ קליינע אָפּצאָל באַצאָלט פֿאַר דעם, אַז ער האָט זייער געלט זיכער געהאַלטן.
אָבער, כדי צו ציען מער געלט אין דעם טרעזאָר, האָט פֿאַביאַן די שפּאַרער דרײַ פּראָצענט
אינטערעס אויף זייערע דעפּאַזיטן אָנגעבאָטן.
די מערהייט מענטשן האָבן געגלייבט אַז ער וואָלט נאָר מאַכן אַ פּראָפֿיט פֿון צוויי פּראָצענט, ווײַל ער איז געווען
באַקאַנט צו לײַען זייער געלט מיט פֿינף פּראָצענט אינטערעס.
אגב, קיינער האָט בכלל נישט געוואָלט פֿרעגן וועגן פֿאַביאַנס מעטאָדן, ווײַל צו באַקומען דרײַ פּראָצענט אינטערעס
איז געווען אַ סך בעסער ווי צו צאָלן נאָך פֿאַר לאַגער.
צוליב דער גרויסער צאָל שפּאָרער, זענען די אַסעטן וואָס פֿאַביאַן האָט פאַרוואַלטעט שנעל געוואַקסן.
און ווידער האָט ער אויסגעלייענט באַטײַטנדיק העכערע סומעס ווי טאַקע זענען געווען אין דער קאַסע אין באַנקנאָטן און מונצן.
פֿאַר יעדער הונדערט טאַלער געלט אין דער טרעזאָר האָט ער געגעבן צו באָרגער 200, 300 אָדער 400
טאַלער, און אין עטלעכע פאַלן אפילו ביז 900 טאַלער.
ער האָט נאָר געדאַרפֿט זיכער מאַכן אַז דער פאַרהעלטעניש קיינמאָל ניט איבערגייט נײַן צו איין, ווײַל דורכשניטלעך האָט איין פֿון
צען קונדן געוואָלט באַקומען זייער קרעדיט אויסגעצאָלט אין געלט.
אָבער פֿאַביאַן האָט געקענט אָפּצאָלן אַ גאַנץ 45 טאַלער אינטערעס אויף די 900 טאַלער בוך־געלט וואָס ער
האָט אויסגעלייענט אין דער פֿאָרעם פֿון פּשוטע טשעקן.
דאָס איז פינף פּראָצענט אויף 900 טאַלער.
און פֿאַביאַן האָט די 45 טאַלער פֿאַר צינז געהאַלטן.
די אַנדערע גאָלדשמידן האָבן דאָס זעלבע געטאָן.
זיי אַלע האָבן געשאַפֿן געלט פֿון לופֿט.
פּשוט מיט אַ פֿאַולאַנטין־פּען, און דערצו האָט ער געפֿאָדערט אינטערעס.
פֿאַרשטייט זיך, האָבן זיי נישט אַליין געמינט דאָס געלט, נאָר האָבן זיי געלאָזט די רעגירונג דרוקן באַנקנאָטן אָדער געמינט מונעטן,
וואָס זענען דאַן פֿאַרטיילט געוואָרן צום פֿאָלק דורך גאָלדסמיטן.
פֿאַביאַן האָט בלויז באַצאָלט די דרוק־קאָסטן.
טראָץ דעם האָבן זיי געשאַפֿן געלט פֿון גאָרנישט ווען זיי האָבן געגעבן הלוואות און דערנאָך האָבן זיי געצאָלט צינזן דערפֿון.
די מערהייט מענטשן האָבן געגלייבט אַז די רעגירונג איז פאַראַנטוואָרטלעך פֿאַר דער צושטעלונג פֿון געלט.
זיי האָבן אויך געגלייבט אַז פֿאַביאַן וואָלט קיינמאָל נישט אויסלײַען קיין סומע געלט, נאָר דאָס
וואָס אַנדערע האָבן בײַ אים אַרײַנגעלייגט ווי שפּאָרן.
עס איז אָבער מאָדנע, אַז ווען מען האָט געלייענט דאָס געלט אַנדערש, האָט קיינער זײַנע שפּאָרן קיינמאָל נישט פֿאַרקלענערט.
אויב אַלעמען וואָלט פּרוּווירט גלײַכצײַטיק אויסצונעמען די באַלאַנסן פֿון זייערע
קאָנטעס, וואָלט דער שווינדל אַנטדעקט געוואָרן.
איין טאָג איז אַ געדאַנקפולער געשעפֿטמאַן געקומען צו זען פֿאַביאַן.
דער אינטערעס־צאָלונג איז נישט ריכטיק, האָט ער געזאָגט.
יעדער מאָל ווען זיי לײַנען הונדערט טאַלער, פֿאָדערן זיי הונדערט און פֿינף טאַלער צוריק.
די צוגעלייגטע פינף טאַלער קענען קיינמאָל נישט באַצאָלט ווערן, ווײַל זיי עקזיסטירן נישט.
פֿאַרמערס פּראָדוצירן עסן, אינדוסטריע פּראָדוצירט סחורה, און אַזוי ווייטער, אָבער נאָר זיי פּראָדוצירן געלט.
לאָמיר אָננעמען אַז אין דער גאַנצער מדינה זענען געווען נאָר צוויי געשעפֿטמענטשן וואָס
האָבן געדינט ווי אַרבעטגעבער פֿאַר אַלע אַנדערע.
יעדער פֿון די צוויי לײנט הונדערט טאַלער.
מיר צאָלן 90 טאַלער לוינען און אויסגאַבעס און רעכענען אַ פּראָפֿיט פֿון 10 טאַלער, וואָס גייט אין אונדזער אייגענע קעשענע.
די גאַנץ קויפֿקראַפֿט וואָלט דאַן געווען 90 פּלוס 10 טאַלער מאָל 2, דאָס הייסט 200 טאַלער.
אָבער צו באַצאָלן פֿאַר זיי, וואָלטן מיר געמוזט פאַרקויפֿן אַלע אונדזערע פּראָדוקטן פֿאַר 210 טאַלער.
אויב איינער פֿון אונדז מצליח איז צו פאַרקויפֿן זײַן גאַנץ לאַגער פֿאַר 105 טאַלער, קען
דער צווייטער מאַקסימום פֿאַרדינען 95 טאַלער.
דערצו וועט ער נישט קענען פאַרקויפן עטלעכע פֿון זײַנע סחורות, ווײַל עס איז נישט געבליבן קיין געלט צו קויפן זיי.
ער וועט זיי נאָך שולדיק זײַן צען טאַלער און קען זיי בלויז צוריקצאָלן דורך נאָך געלט לײַען.
דער סיסטעם איז דעריבער אוממעגלעך.
דער מאַן האָט ווייטער גערעדט.
לויט דער אויסזען, זיי האָבן געזאָלט אַרײַנברענגען 105 טאַלער אין צירקולאַציע, נעמלעך 100
פֿאַר מיר און 5 וואָס זיי וואָלטן אַליין אויסגעבן.
דאַן וואָלטן 105 טאַלער אין צירקולאַציע געווען און די שולדן וואָלטן געקענט ווערן באַצאָלט.
פֿאַביאַן האָט שטיל געהערט און סוף־כּל־סוף געענטפֿערט.
עקאָנאָמיע איז אַ זייער קאָמפּליצירטע פֿעלד, מײַן טײַערע.
די פֿראַגע פֿאָדערט פֿילע יאָרן לערנען.
איך וועל געבן די דערמאנטע ענינים מײַן גאַנץ אויפמערקזאַמקייט, און דו זאָרג ביטע פֿאַר דײַנע.
דו דאַרפֿסט אַרבעטן מער עפעקטיוו, פֿאַרגרעסערן די פּראָדוקציע, רעדוצירן די קאָסטן און ווערן אַ בעסערער געשעפֿטמאַן.
איך בין צופרידן צו העלפֿן אײַך יעדער צײַט.
דער באַזוכער איז געגאַנגען זײַן וועג אומצופֿרידן.
עפּעס איז דאָ נישט געווען אין אָרדענונג.
עס איז געווען עפּעס גרונטלעך פאַלש מיט פֿאַביאַנס מעטאָדן.
און ער האָט מיט קונץ אויסגעמיטן די פֿראַגן.
אָבער פֿאַביאַן איז ברייט באַטראַכט געוואָרן ווי דער מומחה, און די התנגדותן וואָלטן געווען אומניצטיק.
נאָך אַלעס האָט די עקאָנאָמיע אויסגעזען צו בליען, און דאָס לאַנד האָט דערלעבט אַ ריזיקן אויפֿשטײַג.
כדי צו דעקן די צינזן אויף די געבאָרגטע געלט, האָבן די האַנדלער געמוזט העכערן זייערע פּרײַזן.
די אַרבעטער האָבן דאַן זיך באַקלאָגט אַז זייערע לאָנען זענען צו נידעריק.
אָבער די אַרבעטגעבער האָבן נישט געוואָלט צאָלן העכערע לאָנען.
זיי האָבן אָנגעוויזן אויף דעם ריזיקאָ פֿון באַנקראָט.
די בויערן זענען נישט באַצאָלט געוואָרן גערעכט פֿאַר זייערע פּראָדוקטן.
און פילע הויזפֿרויען האָבן זיך באַקלאָגט וועגן די צו טייַערע עסנוואַרג.
סוף־כּל־סוף האָבן פּראָטעסטן אויסגעבראָכן.
אַ פֿענאָמען וואָס איז פֿריִער אומבאַקאַנט געווען.
מער און מער מענטשן זענען אויך געווען באַטראָפֿן פֿון אָרעמקייט.
און אפילו פֿרײַנד אָדער קרובֿים האָבן נישט געהאַט די מיטלען צו העלפֿן זיי.
דער אמתדיקער רייכטום פֿון דעם לאַנד איז געווען גרויסע טייל פֿאַרגעסן.
דער פֿרוכפּערדיקער באָדן, די ריזיקע וועלדער, די מינעראַלע רעסורסן און די בהמות.
אַלץ האָט זיך געדרייט אַרום געלט.
די לכאורה העכסטע סחורה, וואָס איז שטענדיק געווען אין אַ קורצן צושטעל.
אָבער קיינער האָט נישט געשטעלט קיין פֿראַגע וועגן דעם סיסטעם.
מען האָט געגלייבט אַז די רעגירונג האָט אַלע די מעכאַניזמען אונטער קאָנטראָל.
אַ פּאָר מענטשן האָבן געקענט צוזאַמענלייגן זייערע איבערפֿלוס־געלטער און גרינדן
אומאָפּהענגיקע קרעדיט־ אָדער פינאַנציעלע אינסטיטוציעס.
דאָס וואָלט געגעבן 6% צינז אָדער מער, וואָס באַטײַטנדיק איבערשטיגט פֿאַביאַנס אָפֿער פֿון 3% צינז.
אָבער די זעלבסטשטענדיקע פֿירמעס האָבן געקענט בלויז לײַען געלט וואָס טאַקע איז געווען זייער אייגנטום.
ניט ווי פֿאַביאַן, האָבן זיי נישט געהאַט די מאָדנע מאַכט צו שאַפֿן געלט פֿון לופֿט, נאָר דורך
עס אַרײַנשרײַבן אין די ביכער מיט אַ פֿילפּען.
די זעלבשטענדיקע פינאַנציעלע אינסטיטוציעס האָבן פֿאַביאַן און זײַנע חבֿרים געערגערט.
דעריבער האָבן זיי גלייך געגרינדעט זייער אייגענע.
די מערהייט פֿון דער קאָנקורענץ איז אויסגעקויפֿט געוואָרן איידער זי האָט בכלל געהאַט אַ געלעגנהייט צו בליען.
אין גאָר קורצער צײַט זענען אַלע פינאַנציעלע אינסטיטוציעס געווען אָדער אין זייער אייגנטום אָדער אונטער זייער קאָנטראָל.
די אַלגעמיינע עקאָנאָמישע סיטואַציע האָט זיך ווייטער פֿאַרערגערט.
די אַרבעטער האָבן געמיינט אַז זייערע באַלעבאָסן האָבן צו פֿיל פּראָפֿיט אין קעשענע געשטעקט.
די אַרבעט־געבער, אויף דער אַנדערער זײַט, האָבן געהאַלטן זייערע אַרבעטער פֿאַר פֿויל און אומעפעקטיוו.
אַלע האָבן זיך באַשולדיקט.
די גאַווערנאָרן האָבן אויך נישט געקענט געפֿינען קיין לייזונג.
דערצו האָט עס אויסגעזען, אַז די פּראָבלעם פֿון אָרעמקייט מוז מען באַהאַנדלען ווי אַ פּריאָריטעט.
געזעלשאַפֿטלעכע פּראָגראַמען זענען איינגעפֿירט געוואָרן, און יעדער איינוווינער איז געזעצלעך געווען פֿאַרפֿליכטעט בײַצוטראָגן.
דאָס האָט, אין תּור, געערגערט די בירגער, וואָס נאָך האָבן זיך געהאַלטן צו דער אַלטמאָדישער געדאַנק אַז שכנים זאָלן
פֿרײַוויליק העלפֿן איינעם דעם אַנדערן אין צײַטן פֿון נויט.
די שטײַערן זענען גאָרנישט אַנדערש ווי לעגאַליזירטע רויבערײַ, האָבן די מענטשן פּראָטעסטירט.
אַלץ וואָס מען נעמט פֿון אַ מענטש קעגן זײַן ווילן, אומאָפּהענגיק פֿונעם ציל, איז גלײַך צו גניבֿה.
אָבער יעדער האָט זיך געפֿילט מאַכטלאָז און האָט מורא געהאַט פֿאַר דער טורמע־שטראף וואָס מען קען אים
אויפֿלייגן פֿאַר ניט־צאָלן שטייערן און אָפּצאָלן.
כאָטש די געזעלשאַפֿטלעכע פּראָגראַמען האָבן געגעבן קורצצײַטיקע הילף, האָבן זיי נישט געקענט לייזן די פּראָבלעמען.
אינעם קעגן־טייל זענען זיי באַלד צוריקגעקומען אין גרעסערע צאָלן, מיט זיך ברענגענדיק נאָך אַ נויט פֿאַר געלט.
די געזעלשאַפֿטלעכע אויסגאַבעס האָבן דערגרייכט שווינדלדיקע הויכן, און דער טײַערער אַדמיניסטראַטיווער
אַפּאַראַט האָט זיך אויך אַרויסגעשפּיראַלירט פֿון קאָנטראָל.
די מערהייט פֿון די מיטגלידער פֿון דער רעגירונג זענען געווען אָנשטענדיקע מענטשן וואָס האָבן צוגעשטעלט ערלעכע אינפֿאָרמאַציע.
זיי האָבן נישט געוואָלט באַלאַסטן זייערע מיטבירגער מיט נאָך קאָסטן.
אַזוי פאַרפּאַסן זיי זייער לעצטע מיטל, דאָס פעלנדיקע געלט בײַ פֿאַביאַן און זײַנע חברים צו באָרגן.
אָבער זיי האָבן נישט געהאַט קיין געדאַנק ווי זיי וועלן אי־מאָל צוריקצאָלן די באָנדן.
די עלטערן האָבן זיך מער נישט געקענט דערלויבן צו באַצאָלן די לערערס פֿון זייערע קינדער.
זיי האָבן זיך אויך ניט מער געקענט דערלויבן די דאָקטוירים.
אפילו טראַנספּאָרט־פֿירמעס זענען באַנקראָט געוואָרן.
פּשוט איז נישט געבליבן קיין געלט.
שריט פֿאַר שריט האָט די רעגירונג זיך געפֿונען געצווונגען צו איבערנעמען און פֿירן אַלע די פֿונקציעס.
לערערס, דאָקטוירים און פילע אַנדערע פאַכמענטשן זענען געוואָרן שטאַטדינסטער און אָנגעשטעלטע אין דעם ציבור־סעקטאָר.
אונטער די אומשטענדן האָבן נאָר אַ פּאָר נאָך געהאַט צופֿרידנקייט פֿון זייער אַרבעט.
זיי האָבן באַקומען גוטע געהאַלטן, אָבער האָבן פאַרלוירן זייער זעלבסטשטענדיקייט און אידענטיטעט.
יעדער מענטש איז געווען נאָר אַ ראָד אין אַ ריזיקער מאַשין.
עס איז נישט געווען קיין געלעגנהייט פֿאַר פּערזענלעכער איניציאַטיוו, און פּראָפֿעסיאָנעלע
דערגרייכונגען זענען כּמעט נישט באַמערקט געוואָרן.
די לאָנען און געהאַלטן זענען כּמעט פֿיקסירט געווען, און פּראָמאָציעס זענען נאָר מעגלעך געווען ווען אַ
העכערער איז אין פּענסיע געגאַנגען אָדער געשטאָרבן.
אין זייער פֿאַרצווייפֿלונג האָבן די הערשער ווידער באַשלאָסן צו בעטן פֿאַביאַן פֿאַר עצה.
זיי האָבן אים געהאַלטן פֿאַר אויסערגעוויינטלעך קלוג, און ער האָט שטענדיק אויסגעזען צו
האָבן די בעסטע לייזונג פֿאַר פינאַנציעלע ענינים.
ער האָט געהערט צו אַלע זייערע פּראָבלעמען, האָט וועגן זיי געטראַכט און גערעדט.
פֿיל מענטשן קענען נישט זיך אַן עצה געבן מיט זייערע אייגענע פּראָבלעמען.
זיי פאַרלאָזן זיך אויף אַן אַנדערן, אַז ער זאָל אַרײַנטרעטן און זייערע פּראָבלעמען פֿאַר זיי לייזן.
איך בין זיכער אַז איר אַלע שטימט צו, אַז רוב מענטשן זאָלן האָבן דאָס רעכט צו גליק אין לעבן און אַז
זייערע יסודותדיקע באַדערפֿענישן זאָלן ווערן באַפרידיקט.
לסוף, מיר רעפּרעזענטירן דעם איבערגרייפנדיקן פּרינציפּ אַז אַלע מענטשן זענען גלייך.
כדי צו שאַפֿן אַ באַלאַנס, מוז מען אָפּנעמען די איבעריקע עשירות פֿון די רײַכע און זי אומצוטיילן צו די אָרעמע.
עס איז נישט קיין אַנדערער וועג.
אַ גראַדואַירטע שטײַער־סיסטעם מוז אײַנגעפֿירט ווערן.
ווי מער מען האָט, אַזוי מער דאַרף מען צאָלן.
באַשטייערט אַלע לויט זייער רייכטום און גיט אַלע לויט זייערע נויטן.
למשל, שולן און שפּיטאָלן זאָלן זײַן פֿרײַ צוטריטלעך פֿאַר די וואָס זענען פינאַנציעל אומגליקלעך.
ער האָט זיי געגעבן אַ לאַנגע לעקציע וועגן הויכע אידעאַלן און האָט געענדיקט מיט די ווערטער: "און
ביטע פאַרגעסט נישט אַז איר זענט מיר געלט שולדיק."
דו האָסט עס שוין גאַנץ לאַנג געבאָרגט.
איך קען אײַך אַנטקעגן קומען דורך אויפֿצוהאַלטן די צוריקצאָלונג, אָבער לכל־הפּחות מוזט איר ווײַטער באַצאָלן מיר די צינזן.
קיינער האָט נישט געפֿרעגט פֿאַביאַנס פֿילאָסאָפֿיע.
די רעגירונג האָט טאַקע אַרײַנגעפֿירט אַ גראַדואַירטן אייַנקאָם־שטײַער.
ווי מער עמעצער האָט פֿאַרדינט, אַזוי העכער איז געווען דער פּראָצענט שטייער וואָס מען האָט אויף אים גענומען.
קיינער האָט נישט ליב געהאַט די איינכאָם־שטייער, אָבער אַלע האָבן זי באַצאָלט, ווײַל אַנדערש וואָלטן זיי געגאַנגען אין טורמע.
די סוחרים זענען ווידער געצווונגען געוואָרן צו העכערן זייערע פּרײַזן.
ווידער האָבן די אַרבעטער געפֿאָדערט העכערע לוינען.
דעריבער האָבן אַ סך אונטערנעמער געמוזט טייל פֿון זייער אַרבעט־קראַפֿט פֿאַרבײַטן מיט
מאַשינען, אָדער זענען באַנקראָט געוואָרן.
דאָס האָט, כמובן, פֿאַרערגערט די אַרבעטסלאָזיקייט, און האָט די רעגירונג געצווונגען אַרײַנפֿירן נאָך מאָדעלן
פֿאַר געזעלשאַפֿטלעכע הילף און אַרבעטסלאָזיקייט־בענעפֿיטן.
די רעגירונג האָט אײַנגעפֿירט טאַריפֿן, סובסידיעס און אַנדערע שוץ־מיטלען, כּדי צו ראַטעווען פֿאַרשיידענע אינדוסטריעס
פֿון צוזאַמענברוך און אויפֿצוהיטן די אַרבעטס־פּלעצער.
דאָ און דאָרט האָבן מענטשן זיך אָנגעהויבן צו פֿרעגן, צי דער ציל פֿון פּראָדוקציע איז טאַקע געווען צו
פּראָדוצירן סחורה, אָדער בלויז צו שאַפֿן אַרבעט־פּלעצער.
ווי די סיטואַציע האָט זיך ווייטער פֿאַרערגערט, האָט די רעגירונג פּרובירט צו דערהאַלטן אַ געוויסע סטאַביליטעט דורך
לויט־ און פּרײַז־קאָנטראָלן און קאָמפּליצירטע רעגולאַציעס.
די שטייער־אויטאריטעטן זאָלן ווערן געשטאַרקט דורך דעם ווערט־צוגעלייגטן שטייער און אַלע מינים אָפּצאָלן.
עמעצער האָט אַמאָל אָנגעוויזן, אַז אַ ברויט איז געווען אונטערגעלייגט צו איבער 50 פֿאַרשיידענע שטײַערן אויף זײַן
וועג פֿון דער קאָמביין־האַרוועסטער ביז צו דער הויזפֿרוי.
יעצט איז געווען די צײַט פֿאַר די עקספּערטן אַרײַנצוקומען. מאָל זענען זיי אפילו אויפֿגעשטיגן ביז דער מיניסטער־שטאַפּל, אָבער
מערסטנס האָבן זיי זיך געטראָפֿן אין אומבאַקאַנטע קאַמיטעטן און יאָר נאָך יאָר האָבן זיי
נאָר געקענט פּראָדוצירן אומבאַטײַטיקע פּאַפּירן.
אין בעסטן פאַל האָבן זיי רעקאָמענדירט ווייטערדיקע אומאָרדענונג פֿון דער שטייער־סיסטעם.
אָבער די גאַנץ סומע פֿון שטײַערן און צאָלן האָט זיך שטענדיק געהויבן.
פֿאַביאַן האָט אָן אויפֿהער געפֿאָדערט זײַנע צינז־צאָלונגען.
דער זאַך האָט אויפגעשלאָקן אַ שטענדיק וואַקסנדיקן טייל פֿון די שטײַער־הכנסות.
דאָס האָט געפֿירט צו אַ גאָר נײַער פֿאָרעם פֿון פּאָליטיק, נעמלעך פּאַרטיי־פּאָליטיק.
מענטשן האָבן זיך געראַנגלט איינער מיטן אַנדערן וועגן וועלכע פּאַרטיי קען בעסטער לייזן די פּראָבלעמען.
מענטשן האָבן דיסקוטירט פּערזענלעכקייטן און אידעאָלאָגיעס, האָבן זיך געשלאָגן מיט באַצייכענונגען און
געמאכט אַ גרויסן טומל וועגן אַלץ חוץ דעם אמתן פּראָבלעם.
אַ שטילע ייאוש האָט זיך פֿאַרשפּרייט צווישן די רעגירונגס־גופים.
לעסאָף איז עס געקומען צו דעם פּונקט, אַז די אינטערעסן וואָס מען האָט געמוזט באַצאָלן אין איין שטאָט האָבן
איבערגעשטיגן די גאַנץ אײַנקאָמען וואָס זענען געשאַפֿן געוואָרן.
איבער דער גאַנצער מדינה איז די סומע פֿון אומגעצאָלטע אינטערעסן געוואַקסן, און מען האָט איצט אויך געצאָלט אינטערעס אויף
פֿאַרשפּעטיקטע אינטערעסן, באַקאַנט ווי קאָמפּאָונד־אינטערעס.
דאָס האָט פֿאַביאַן און זײַנע חבֿרים דערלויבט ביסלעכווײַז איבערצונעמען די מאַטעריעלע עשירות פֿון לאַנד,
צי דורך איבערפֿירונגען פֿון אייגנטום, צי דורך פֿאַרשטאַרקן די קאָנטראָל אויף די אויפֿזיכט־ראַטן.
אָבער די קאָנטראָל איז נאָך נישט געווען גאַנץ.
די געהיימע געזעלשאַפֿט האָט געוואוסט אַז זיי וועלן זײַן זיכער אין זייער פּאָזיציע נאָר ווען זיי
האָבן יעדן איינציקן מענטש גאָר אונטער זייער קאָנטראָל.
עס האָט געפֿעלט געלט אומעטום.
אַ סך מענטשן זענען געווען אַרבעטסלאָז און זענען אָרעמע געוואָרן.
די געזעלשאַפֿטלעכע וווילפֿאַרט־סיסטעמען האָבן נישט געקענט זאָרגן פֿאַר אַלעמען, אַזוי האָבן די
מענטשן ביסלעכווייז אָנגעהויבן זיך אויפֿצושטעלן.
פֿאַביאַן האָט איבערצײַגט די רעגירונג צו שלאָגן צוויי פֿליגן מיט איין שטיין.
ערשטנס, קריג איז דער בעסטער מיטל צו פֿאַראייניקן מענטשן אין דעם קאַמף קעגן אַ געמיינזאַמען אויסערן פײַנט.
און צווייטנס, איז דאָס אויך דער בעסטער וועג צו באַצאָלן די אינלענדישע רעגירונגס־שולדן,
נעמלעך דורך אויסנוצן אַנדערע לענדער נאָך דער זיג.
צו ברענגען די מלחמה־מאַשין אין גאַנג, האָט פֿאַביאן געבויט פֿאַבריקן, געגעבן די אייגנטומער געלט צו פּראָדוצירן
באָמבעס, געלאָנט געלט צו דער אַרמיי, און לעסאָף געגעבן די קרבנות הויך־צינז־לאָנען פֿאַר אַ ברייטע רעקאָנסטרוקציע.
נאָך דעם זענען נאָך ווײַטערדיקע ברייטהאַרציקע הלוואות געגעבן געוואָרן אונטערן טיטל עקאָנאָמישע אַנטוויקלונג.
די סיסטעם, מיט אַלע אירע אימפּליקאַציעס, איז געווען אַזוי מצליח, אַז פילע לענדער אַרום דער וועלט האָבן זיך פּלוצלינג געפֿונען נישט
נאָר אין אויסלענדישן חוב, נעמלעך צו פֿאַביאַן, נאָר אויך פֿאַרמישט אָדער באַטייליקט אין עפּעס אַ מין געוואַפֿנטער קאָנפליקט.
פֿאַביאַן האָט געזאָרגט אַז עס זאָל שטענדיק זײַן אַ מאַכט־באַלאַנס, כּדי מען זאָל קענען
צווינגען יעדן לאַנד אין מלחמה קעגן יעדן אַנדערן.
פֿאַביאַן האָט שטענדיק געמיינט אַז דאָס איז אַ גוטער געדאַנק, ווען אַ לאַנד האָט זײַנע עצות איגנאָרירט, האָט נישט
צוריקגעצאָלט זײַנע שולדן, אָדער האָט געוואָלט אַרײַנפֿירן אַ נײַע געלט־סיסטעם וואָס איז נישט פֿאַרבונדן מיט פֿאַביאַן.
פֿאַביאַן האָט שטענדיק פינאַנצירט דאָס אַטאַקירטע לאַנד, בעיקר דורך פֿראָנטמענטשן, פֿראָנט־אָרגאַניזאַציעס אָדער געהיימע
דינסטן, כּדי דער קריג זאָל דויערן אַזוי לאַנג ווי מעגלעך און אַזוי פיל געלט ווי מעגלעך קען מען מאַכן פֿון דער רעקאָנסטרוקציע.
דערנאָך האָט ער צוריקגעצאָלט זײַנע הלוואות דורך פּלינדערן די אינפֿראַסטרוקטור און די
נאַטירלעכע רעסורסן פֿון דעם באַזיגטן לאַנד.
די מערהייט פֿון אונדזערע מיטבירגער, וואָס האָבן זיך אויפֿגעשטעלט קעגן דעם פֿאַרפֿירערישן סיסטעם, זענען שטיל
געמאַכט געוואָרן דורך זיי אונטער עקאָנאָמישן דרוק צו שטעלן אָדער פשוט זיי צו לעכערלעכן.
צו דעם ציל האָבן פֿאַביאַן און זײַנע חבֿרים אויפֿגעקויפֿט די מערהייט פֿון די צײַטונגען, טעלעוויזיע־ און ראַדיאָ־סטאַנציעס,
און האָבן באַשטימט אויסגעקליבענע פֿאַרוואַלטער זיי צו פֿירן.
אַ סך פֿון די מעדיע־אָפּעראַטאָרן האָבן טאַקע פּרובירט צו פֿאַרבעסערן די וועלט, אָבער זיי האָבן
בכלל נישט פֿאַרשטאַנען ווי מען האָט זיי אויסגענוצט.
די לייזונגען וואָס זיי האָבן פּראָמאָווירט האָבן נאָר די סימפּטאָמען באַהאַנדלט אָן קיינמאָל צו
באַהאַנדלען דעם גרונט־אורזאַך פֿון דער פּראָבלעם.
עס זענען זיכער געווען פֿאַרשיידענע צײַטונגען און זשורנאַלן.
עטלעכע פֿאַר די לינקע, עטלעכע פֿאַר די רעכטע, אַנדערע פֿאַר דעם ליבעראַלן צענטער, ווי אויך
זשורנאַלן פֿאַר אַרבעטער און אַנדערע פֿאַר אונטערנעמער.
דו האָסט געקענט לייענען און שרײַבן וואָס דו האָסט געוואָלט, אָבער נאָר אַז דו האָסט נישט
פּרוּווירט צו קומען צום אמתן גרונט פֿון דער פּראָבלעם.
פֿאַביאַנס גרויסער פּלאַן איז געווען כּמעט פֿאַרטיק.
די גאַנצע מדינה, און נישט נאָר די דאָזיקע מדינה, איז אים שטאַרק שולדיק געווען.
דורך דעם בילדונגס־סיסטעם און די מאַס־מעדיע האָט ער נישט נאָר די עמאָציעס פֿון די מענטשן קאָנטראָלירט, נאָר אפילו זייערע מוחות.
וואָס די באַפעלקערונג האָט געמיינט און געגלייבט, איז לעסאָף גאָר געווען אין פֿאַביאַנס הענט.
אויב אַ איינציקער מענטש באַזיצט פיל מער געלט ווי ער קען קיינמאָל אויסגעבן פֿאַר זײַן אייגענעם הנאה, וואָס
פֿאַר באַזונדערע הנאות קען ער נאָך באַקומען פֿון דער וועלט?
פֿאַר די זיך-דערקלערטע עליטע איז דאָ אַ קלאָרער ענטפֿער אויף דער פֿראַגע.
די מאַכט
די נאַקעטע, אומגעצוימטע מאַכט איבער אַנדערע מענטשן.
די אידעאַליסטן זענען געווען זייער געניט אין די מעדיע און אין פּאָליטיק און זענען דערפֿאַר עפעקטיוו נייטראַליזירט געוואָרן.
אָבער פֿאַביאַן האָט געפֿונען די אמתע קאָנטראָל־פֿריקן מיט יענער ספּעציעלער הערשלעכער מענטאַליטעט, וואָס ער האָט
געזוכט צווישן די מאַכט־זומביס פֿון די פֿינאַנציעלע דינאַסטיעס.
די מערהייט פֿון די פֿריִערדיקע גאָלדשמידן האָבן אַנטוויקלט אַזאַ מין מענטאַליטעט.
זייער איבערמעסיקער רייכטום האָט זיי מער נישט צופֿרידן געמאכט.
זיי האָבן געזוכט דעם שפּאַס פֿון אַ נײַער אַרויספֿאָרדערונג.
כּוח איבער די מאַסן איז געווען דער לעצטיקער שפּיל.
די מענטשן האָבן געמיינט אַז זיי זענען העכער ווי אַלע אַנדערע.
עס איז אונדזער רעכט און אונדזער פֿליכט צו הערשן.
די מאַסן ווייסן נישט וואָס איז גוט פֿאַר זיי.
דו מוזט זיי צוזאַמען טרײַבן און זיי באַפֿעלן.
מיר, אויף דער אַנדערער זײַט, זענען געבוירן צו הערשן.
פֿאַביאַן און זײַנע חבֿרה האָבן קאָנטראָלירט אַ סך קרעדיט־אינסטיטוציעס אין דער
גאַנצער שטאָט און אין דער גאַנצער מדינה.
עס קען זײַן אַז זיי זענען געווען פּריוואַטע פֿירמעס מיט פֿאַרשיידענע באַזיצער, אָבער טראָץ אַלע
דערשיינלעכע קאָנקורענץ האָבן זיי נאָענט צוזאַמען געאַרבעט.
מיט דער רעגירונגס־צוזימונג איז געגרינדעט געוואָרן אַ צענטראַל־באַנק, דער יסוד פֿון וועלכן איז נישט
אַמאָל געווען באַזירט אויף זײַן אייגענעם קאַפּיטאַל.
ניין, דאָ אויך איז די געלטשאַפֿונג באַזירט געוואָרן אויף דעם אָפּרעכענונג פֿון די שפּאָר־דעפּאָזיטן פֿון דער באַפעלקערונג.
חוב ווי ווייט דער אויג קען זען.
פֿון דרויסן האָט דער רעזערוו־צענטער געגעבן דעם אײַנדרוק, אַז ער רעגולירט די געלט־פֿאַרזאָרגונג אויף אַן ערנסטן אופֿן און
אַז ער פֿאַרקערפּערט אויף עפּעס אַן אופֿן אַ רעגירונגס־פֿונקציע.
אָבער, פֿאַרווונדערלעך גענוג, איז קיין געוויילטער רעגירונגס־פֿאָרשטייער אָדער הויכראַנגיקער בירגערלעכער
באַאַמטער קיינמאָל נישט אַרײַנגערעכנט געוואָרן אין דעם פֿאַרוואַלטונגס־קאָלעגיע פֿון דער דאָזיקער צענטראַל־באַנק.
די רעגירונג האָט מער נישט דירעקט געבאָרגט פֿון פֿאַביאַן, נאָר האָט זיך געקענט ווענדן צום צענטראַלן באַנק, מיט די שטײַער־הכנסות
פֿון קומענדיקן יאָר ווי קאָלאַטעראַל פֿאַר די הלוואות.
דאָס איז געווען אין איינקלאַנג מיט פֿאַביאַנס פּלאַן, דהײַנו, צו פֿאַרװײַלן דעם חשד פֿון זיך אַליין
און אַנשטאָט דעם פֿאָרלייגן אַ רעגירונגס־פּראָצעדור.
אין דער הינטערגרונט, כמובן, האָט ער נאָך אלץ געהאַט די קאָנטראָל.
פֿאַביאַנס אומדירעקטע קאָנטראָל איבער די רעגירונגס־ענינים איז געווען אַזוי פּערפֿעקט, אַז
ער האָט אַמאָל אַ שטאָלץ־רעדע אַרויסגעלאָזט.
אויב איך קאָנטראָליר אַ נאַציאָנעלע געלט, איז מיר גלייך ווער מאַכט די געזעצן.
עס האָט נישט געמאַכט קיין חילוק, וועלכע פּאַרטיי איז געווען אין מאַכט, ווײַל פֿאַביאַן האָט קאָנטראָלירט דאָס
געלט, די פינאַנצן, דעם לעבעדיקן בלוט פֿון דער נאַציאָן.
די רעגירונג האָט באַקומען דאָס געלט, אָבער מען האָט געצאָלט אינטערעס אויף יעדן צוגעלייגטן הלוואה.
שטענדיק גרעסערע סומעס זענען אַרײַנגעגאָסן געוואָרן אין אַלע מינים סאָציאַלע בענעפֿיטן, און די רעגירונג האָט
קוים געקענט באַצאָלן די אינטערעסן, לאָמיר שוין נישט רעדן וועגן צוריקצאָלן דעם הויפּט־שולד.
אמאָל האָט עמעצער געפרעגט: "אויב געלט איז אַ סיסטעם וואָס מענטשן האָבן געשאַפֿן, קען מען עס זיכער אַדאַפּטירן
צו די נויטן פֿון מענטשן, אַזוי אַז עס דינט זיי אַנשטאָט זיי צו קאָנטראָלירן, נישט אַזוי?"
אָבער מענטשן פֿון דעם מין זענען געוואָרן אַלץ זעלטנער, און זייערע שטימען זענען דערשטיקט געוואָרן אין דעם גיהנוםדיקן טומל,
וואָס איז אַרויסגערופֿן געוואָרן דורך דער אייביקער זוך נאָך די פֿינף פֿעלנדיקע טאַלערס צו באַצאָלן דעם צינז.
רעגירונגען זענען געקומען און געגאַנגען, און מיט זיי די פארבן פון די פּאָליטישע פּאַרטייען.
שוואַרץ, רויט, געל, גרין, אָבער דער פּרינציפּ איז געבליבן דער זעלבער.
אומאָפּהענגיק פֿון וועלכער רעגירונג איז געווען בײַ דער מאַכט, איז פֿאַביאַנס לעצט־ציל יעדן יאָר נאָענטער און נאָענטער געוואָרן.
די געזעצן פֿון מענטשן זענען געווען אומבאַטײַטיק.
זיי זענען געשטייערט ביז צום ברעכן.
איר סאָלווענץ איז געווען צו אַ סוף.
יעצט איז די צײַט געווען רײַף פֿאַר פֿאַביאַנס לעצטן גרויסן צוגאַנג.
צען פּראָצענט פֿון אַלע געלט איז נאָך אין צירקולאַציע אין דער פֿאָרעם פֿון מטבעות און באַנקנאָטן.
מיט געלט אין זייערע טאַשן, האָבן מענטשן נאָך געהאַט אַ געוויסע מאָס קאָנטראָל איבער זייער אייגענעם לעבן.
די לעצטע באַסטיאָן פֿון פּערזענלעכע פֿרײַהייט האָט געמוזט ווערן אָפּגעשאַפֿט אָן אויפֿרופן חשד.
מען קען טענהן אַז דאָס איז געווען אַ זיכערהייט־ענין.
שעקן זענען נישט אָנגענומען געוואָרן אַרויס פֿון דער אייגענער קהילה.
מענטשן האָבן נישט געוואָלט טראָגן געלט מיט זיך ווען זיי האָבן גערייזט.
אַ מער באַקוועמע לייזונג איז דעריבער אין דעם געגנט זייער באַגריסט געוואָרן.
פֿאַרשטייט זיך, האָט פֿאַביאַן ווידער געהאַט דעם ריכטיקן געדאַנק.
זיין אָרגאַניזאַציע האָט יעדן געגעבן אַ פּלאַסטיק־קאַרטל, וואָס האָט געוויזן דעם האַלטערס נאָמען,
אַ פאָטאָגראַפֿיע און אַ אידענטיפֿיקאַציע־נומער.
דו האָסט נאָר געדאַרפֿט פאָרשטעלן די קאַרטל ווען דו האָסט געקויפֿט.
די געשעפֿטסלײַט האָבן זיך פֿאַרבונדן מיטן צענטראַלן קאָמפּיוטער און געפּריפֿט דעם קרעדיט, נאָך דעם האָט דער קונה
געקענט קויפֿן לויט זײַן האַרצנס ווילן ביז אַ געוויסער סומע.
די קרעדיט־קאַרטל איז געוואָרן נאָך מער אַטראַקטיוו פֿאַר קונדן, ווײַל מען האָט זיי נישט געצאָלט קיין אינטערעס, ווען
זיי האָבן צוריקגעצאָלט זייער באַלאַנס בײַם סוף פֿון חודש.
געשעפֿטסלײַט, פֿון דער אַנדערער זײַט, האָבן געהאַט באַדײַטנדיק העכערע הוצאָות, וואָס האָבן זיך דערנאָך
געמוזט צוגעבן צום פּרײַז פֿון די ענד־פּראָדוקטן און אַזוי ווײַטער איבערגעגעבן ווערן צום קונה.
פאַביאַן און זײַנע חברים האָבן הנאה געהאַט פֿון אַ שטענדיק בעסער ווערנדיקער רופֿה.
יאָ, זיי זענען טאַקע באַטראַכט געוואָרן ווי עמודן פֿון דער געזעלשאַפֿט.
זיינע אויסזאָגן וועגן פינאַנציעלע און עקאָנאָמישע ענינים זענען כּמעט אָנגענומען געוואָרן ווי רעליגיעזע דאָגמע.
צאָלרײַכע קליינע געשעפֿטן זענען צונױפֿגעפֿאַלן אונטער דער כּסדר־וואַקסנדיקער לאַסט פֿון שטײַערן און אָפּצאָלן.
ספּעציעלע דערלויבענישן און ליצענצן זענען איינגעפֿירט געוואָרן פֿאַר אַלע מעגלעכע טעכניקן און פּראָצעדורן, וואָס האָט עס שווער
געמאַכט פֿאַר די איבעריקע פֿירמעס צו בלײַבן אויפֿן וואַסער.
פֿאַביאַן האָט געהאַט אָדער קאָנטראָלירט אַלע גרויסע פֿירמעס, יעדע מיט הונדערטער טאָכטער־פֿירמעס.
די קאָנקורענץ צווישן די גרויסע פֿירמעס איז געווען ריין אַ פּרעטענץ.
לעסאָף זענען אַלע קאָנקורענטן פֿון דעם מאַרק אַרויסגעטריבן געוואָרן.
פּלאַמבערס, אויטאָ־מעכאַניקערס, עלעקטריקערס און די מערסטע אַנדערע האַנטווערקער און קליינע געשעפטן האָבן געליטן די זעלבע גורל.
זיי זענען אויפגענומען געוואָרן דורך פֿאַביאַנס גרויסע קאָרפּאָראַציעס, וואָס זענען
צוזאַמען געווען אונטער דער שוץ פֿון דער רעגירונג.
פאַביאַן האָט דאַן גערופֿן צו דער גאַנצער אָפּשאַפֿונג פֿון מטבעות און פּאַפּירגעלט.
אַז קיין פֿירמע אָדער יחיד זאָל נישט קענען איבערלעבן אָן קרעדיט־קאַרטן און דעם אומעטומיקן קאָמפּיוטער־סיסטעם.
אין פאַל אַז עמעצער האָט זײַן קרעדיט־קאַרטל פאַרלוירן, איז פֿאַביאַנס פּלאַן געווען צו טאַטוירן דעם אידענטיפיקאַציע־נומער
פֿון יעדן בירגער אויף זײַן האַנט, אַזוי אַז מען קען לייענען אים אונטער אַ ספּעציעל ליכט און איבערשיקן צו אַ קאָמפּיוטער.
אָן אַזאַ אידענטיטעט־באַווייַז וואָלט קיינער מער נישט געקענט קויפֿן אָדער פאַרקויפֿן גאָרנישט.
יעדער קאָמפּיוטער זאָל זײַן פֿאַרבונדן מיט אַ ריזיקן צענטראַלן קאָמפּיוטער, אין וועלכן אַלע אינפֿאָרמאַציע
וועגן יעדן איינציקן מענטש וואָלט ווערן אויפֿגעהאַלטן.
אַזוי וואָלט פֿאַביאַן געוואוסט אַלץ וועגן אַלעמען.
ווען דאָס איז דערגרייכט געוואָרן, וואָלט ער געהאַט די לעצטדיקע גאַנץ קאָנטראָל איבער אַלע מענטשן אין
דעם לאַנד און, דערצו, איבער אַלע מענטשן אויף דער ערד.
לייזונגען און מעגלעכע וועגן אַרויס פֿון דעם צרה־שטאַנד זענען שוין הײַנט.
מיר ווילן דאַנקען אַלעמען וואָס האָבן בײַגעטראָגן צום הצלחה פֿון דעם פֿילם: secret.tv / kopp-verlag.de / crevid.de