1
00:00:00,000 --> 00:00:06,080


2
00:00:06,080 --> 00:00:12,740
Bonjou tout moun, se vrèman yon gwo onè
pou m kanpe isit la devan nou. Mèsi, Ivo.

3
00:00:12,740 --> 00:00:20,093
Mwen panse li vrèman bon pou m la jodi a. Li toujou
bon pou w nan bon plas la nan bon moman an, pa vre?

4
00:00:20,093 --> 00:00:25,369
Mwen souvan te nan move kote nan move moman.
Lè ti aksidan trafik rive, ou souvan di tèt

5
00:00:25,369 --> 00:00:27,795
ou, "O, si sèlman mwen te kondwi yon lòt jan."

6
00:00:27,795 --> 00:00:35,281
Men jodi a, mwen jis santi ke se egzakteman kote ki dwat la nan
moman ki dwat la. E an jeneral, mwen santi yon bagay

7
00:00:35,281 --> 00:00:42,209
konsa—petèt ou konnen santiman sa a tou—ivè fini e
gen lè prentan nan lè a, premye jou cho nan mwa Mas.

8
00:00:42,209 --> 00:00:49,990
Mwen santi yon bagay anndan mwen ki fè nou,
kòm limanite, kòm yon pèp, bezwen chanjman.

9
00:00:49,990 --> 00:01:00,200
Mwen te fèk nan Vyèn ankò – pafwa mwen ale la pou biznis –
epi mwen te mache nan lari yo epi mwen te vizite Palman an tou.

10
00:01:00,200 --> 00:01:09,224
E te gen bust fondatè repiblik ki te pwoklame Repiblik Otrich la.
Epi yon jan sa te touche kè m anpil, mwen te panse petèt nan epòk

11
00:01:09,224 --> 00:01:17,973
la – mwen pa vle jije kounye a, pwoklamasyon Repiblik Otrich la,
se pa sa ki enpòtan – men petèt nan epòk la, lè yo t ap goumen

12
00:01:17,973 --> 00:01:24,173
pou sa oswa kèlkeswa sa ki te motive yo, petèt
yo pa t panse li t ap janm rive la, ke li t

13
00:01:24,173 --> 00:01:28,150
ap reyisi, ke yon mond konsa diferan ta posib.

14
00:01:28,150 --> 00:01:31,181
Epi finalman yo te fini kòm echèk.

15
00:01:31,181 --> 00:01:38,913
Mwen espere ke okenn nan nou pa fini kòm echèk, men ke nou toujou
rive fè eksperyans nouvo mond sa a. Ke nou rive fè eksperyans

16
00:01:38,913 --> 00:01:45,123
chanjman sa a ke Christoph Hörstel te mansyone. Ke
nou pa sèlman pale de li, pa sèlman reve de li, men

17
00:01:45,123 --> 00:01:49,911
vrèman rive fè eksperyans li – chanjman sa a ap fèt.

18
00:01:56,645 --> 00:02:03,026
Wi. Tit prezantasyon mwen an se:
"Enterè sou dèt: sa ou bezwen konnen!"

19
00:02:03,026 --> 00:02:09,737
Petèt ou santi menm jan mwen te toujou santi lè m te jèn – menm
si m te sèlman prete lajan pou yon krèm glase, menm

20
00:02:09,737 --> 00:02:15,690
si se te sèlman yon Deutschmark nan epòk sa a – mwen
te toujou vrèman kontan lè m te kapab remèt dèt la.

21
00:02:15,690 --> 00:02:21,036
Sa toujou rete konsa jodi a, menm si se
sèlman 10 ero. Mwen te toujou vrèman soulaje lè

22
00:02:21,036 --> 00:02:24,588
mwen finalman debarase m de dèt estipid sa a.

23
00:02:24,588 --> 00:02:29,193
Èske gen lòt moun ki santi konsa?
Mwen pa totalman pou kont mwen, oke.

24
00:02:29,193 --> 00:02:33,889
Lè sa a, ou konnen santiman an. Se
jis bèl anpil pou w kapab viv san dèt.

25
00:02:33,889 --> 00:02:44,787
Politisyen nou yo, lidè biznis yo, minis finans yo ak
chèf gouvènman yo sanble gen yon pèsepsyon diferan sou dèt.

26
00:02:44,787 --> 00:02:50,601
Lè ou obsève kijan dèt nasyonal la ap devlope, ou
ta ka vrèman panse ke genyen dèt kounye a

27
00:02:50,601 --> 00:02:54,686
konsidere kòm yon bon fason nan yon ekonomi k ap pwospere.

28
00:02:54,686 --> 00:02:58,381
E konsènan ranbousman – mwen pa konnen,
yo pa menm ap diskite sou ranbousman.

29
00:02:58,381 --> 00:03:04,825
Tout sa m tande se nouvo dèt ak to enterè ki pi wo
pou peye, men yon jan lide pou vrèman remèt li pa

30
00:03:04,825 --> 00:03:08,865
janm parèt nan tèt pèsonn. Mwen pa tande anyen sou sa.

31
00:03:08,865 --> 00:03:16,643
Mwen pote yon tablo pou ba ou yon apèsi inisyal. Jodi a, nou deja
touche sou sijè Ewòp ak peyi yo nan mond lan,

32
00:03:16,643 --> 00:03:23,426
osi byen ke dèt ak sistèm finansye a. Konbyen
dèt peyi yo vrèman genyen? Nan Ewòp, pa egzanp.

33
00:03:23,426 --> 00:03:34,643
Epi mwen ilistre sa – lè m sèvi ak chif ofisyèl Fon Monetè
Entènasyonal la – rapò dèt la an rapò ak pwodwi entèn brit la.

34
00:03:34,643 --> 00:03:41,469
Pwodwi Entèn Brit se sòm tout byen
ak sèvis ki pwodui nan yon peyi.

35
00:03:41,469 --> 00:03:51,631
Tout sa ki pwodui la, tout travay ki fèt la,
anrejistre la, epi dèt peyi sa a genyen yo mete nan pèspektiv.

36
00:03:51,631 --> 00:03:55,303
Epi mwen te pran libète pou m fè yon evalyasyon.

37
00:03:55,303 --> 00:03:59,883
Yon evalyasyon ki di "pa gen dèt" se vèt
fonse pou mwen. Mwen ka di touswit ke pa gen

38
00:03:59,883 --> 00:04:03,489
okenn peyi ki gen evalyasyon vèt fonse an Ewòp.

39
00:04:03,489 --> 00:04:11,824
Mwen te panse yon fwa "10%", kidonk si yon peyi
gen 10% dèt an rapò ak sa li touche nan yon

40
00:04:11,824 --> 00:04:17,006
ane, mwen te rele sa vèt klè epi mwen te make li.

41
00:04:17,006 --> 00:04:26,178
Pou mwen, "10 a 25%" se jòn, "25 a 75%" se
wouj, epi "plis pase 75%" se wouj fonse.

42
00:04:26,178 --> 00:04:29,022
Kite m ilistre kijan mwen evalye sa a.

43
00:04:29,022 --> 00:04:37,121
Imajine ou peye tout bòdwo ou pou yon mwa, men ou pa
resevwa salè ou; olye de sa, yo transfere li dirèkteman

44
00:04:37,121 --> 00:04:41,668
nan bank lan ak objektif pou peye dèt nasyonal nou an.

45
00:04:41,668 --> 00:04:46,993
Si ou fè sa pandan yon mwa, men an menm tan ou peye lwaye ou,
peye gaz, peye makèt, peye rad, epi anplwaye estasyon

46
00:04:46,993 --> 00:04:52,705
gaz la oswa pwopriyetè estasyon gaz la fè menm bagay
la: li pran lajan ou, men li bay li tou nan bank lan.

47
00:04:52,705 --> 00:04:59,049
Si ou fè sa kòm yon modèl – nou vle debarase
nou de dèt nou yo rapidman – lè sa a ou ka rive

48
00:04:59,049 --> 00:05:03,252
peye 8% nan yon mwa lè ou abandone tout bagay.

49
00:05:03,252 --> 00:05:08,986
Epi apati de sa, mwen te tire koulè yo, pandan m t ap di,
oke, mwen te ka toujou imajine ke yon pèp konsa ta ka jere sa.

50
00:05:08,986 --> 00:05:16,877
Mwen te di jòn, oke, youn a twa mwa, petèt poko
gen yon lagè sivil si tout lajan an ale nan bank yo.

51
00:05:16,877 --> 00:05:24,030
Men mwen pa fin sèten si nou pa t ap fini tou ak yon lagè
sivil oswa jistis vigilante oswa kèlkeswa sa nan Almay si nou

52
00:05:24,030 --> 00:05:28,088
toujou oblije remèt lajan nou touche jis pou fè bank yo kontan.

53
00:05:28,088 --> 00:05:39,748
Kidonk, ann gade peyi yo pou wè kijan Ewòp, Ewòp nou renmen anpil
la, parèt: Pòtigal 124% dèt nasyonal, Espay 97%, Lafrans 92%,

54
00:05:39,748 --> 00:05:47,963
Grann Bretay 93%, Iland 119%, Itali 128%,
elatriye. Liksanbou se 25%, ki an reyalite toujou byen

55
00:05:47,963 --> 00:05:53,125
– m ap fè paj yo – gen prèske sèlman peyi wouj.

56
00:05:53,125 --> 00:06:07,639
Nou gen Bilgari ak 16%, ke m ap retounen sou pita, ak
Latiki. Gen kèk ki manke, tout Skandinavi. Estoni, ak 10% dèt

57
00:06:07,639 --> 00:06:16,568
nasyonal, tou kanpe deyò, menm jan ak Jòji, Ameni ak Azèbaydjan.

58
00:06:16,568 --> 00:06:25,115
Epi gen gwo lous la, Larisi, ki gen 10% dèt
nasyonal, vèt, vèt klè, pa vèt fonse, men vèt klè kanmenm.

59
00:06:26,873 --> 00:06:34,193
Pou di laverite, mwen ta wont si mwen te responsab pou sa.

60
00:06:34,193 --> 00:06:41,393
Paske an reyalite ... nòmalman ou pa viv
konsa. Ou pa viv sou kredi epi tou w fyè de sa.

61
00:06:41,393 --> 00:06:45,248
Men n ap retounen sou sa pita lè n ap
reponn kesyon an: èske li te toujou konsa?

62
00:06:45,248 --> 00:06:50,924
Nou ta ka sipoze tou ke, byen, li pwobableman te sanble diferan
nan tan lontan e petèt se menm bagay la kounye a; èske sa

63
00:06:50,924 --> 00:06:53,974
gen rapò ak kriz ekonomik 2008 la? Ann gade devlopman an ankò.

64
00:06:53,974 --> 00:06:57,553
Men anvan, ann gade lemonn antye ankò.

65
00:06:57,553 --> 00:07:08,958
Se sèlman kèk peyi ki pa gen dèt; 171 sou 173 peyi ke
FMI kouvri kounye a gen dèt. Gen trè kèk ki vèt fonse.

66
00:07:08,958 --> 00:07:12,716
Nou deja diskite sou tè a, m ap retounen sou li.

67
00:07:12,716 --> 00:07:20,042
Li difisil pou wè, mwen pa ka kenbe men mwen ase estab, Kowèt
toujou vèt, se pa tout moun ki ka konnen Brunei, Malezi vèt.

68
00:07:20,042 --> 00:07:27,424
E rès yo gen dèt nan yon fòm oswa yon lòt, omwen vèt
klè, ki toujou akseptab; nou ka wè Iran isit la. Men

69
00:07:27,424 --> 00:07:31,925
rès yo wouj, soti nan wouj rive nan wouj fonse nan dèt.

70
00:07:31,925 --> 00:07:37,233
E faktè ki pa agreyab nan dèt yo se ke yo akimile enterè.

71
00:07:37,233 --> 00:07:42,136
E kounye a kesyon an leve: kiyès ki
aktyèlman peye enterè sou dèt la?

72
00:07:42,136 --> 00:07:47,053
Pou reponn kesyon sa a, mwen ta renmen egzamine twa gwoup.

73
00:07:47,053 --> 00:07:49,605
Gwoup 1 konpoze de fwaye prive,

74
00:07:49,605 --> 00:07:52,213
Gwoup 2: Konpayi yo

75
00:07:52,213 --> 00:07:55,033
e Gwoup 3 leta a.

76
00:07:55,033 --> 00:08:03,313
Gwoup 1 se ou, pa egzanp, lè ou ale nan bank lan
epi pran yon prè pou peye nouvo machin chè ou a.

77
00:08:03,313 --> 00:08:08,773
Nan ka sa a, bagay la vrèman klè.
Ou responsab pou enterè sou dèt la.

78
00:08:08,773 --> 00:08:15,721
Kounye a, w ap travay di pou w fè lajan pou w ka peye dèt ou yo.

79
00:08:15,721 --> 00:08:23,660
Sepandan, ou ta ka di tou, mwen ap retire tèt mwen
nan foli dèt sa a, mwen pap pran okenn prè oswa kredi.

80
00:08:23,660 --> 00:08:27,035
Mwen pa vle fè kòmantè sou sa kounye a.

81
00:08:27,035 --> 00:08:37,813
Men konsidere sa: Èske ou ka chape anba
desizyon pèsonèl sa a, mekanis dèt sa a?

82
00:08:37,813 --> 00:08:41,793
Ann gade Gwoup 2, konpayi yo.

83
00:08:41,793 --> 00:08:48,456
Nan ka mwen, mwen ta renmen prezante ou yon
biznis agrikòl ki grandi grenn, pami lòt bagay.

84
00:08:48,456 --> 00:08:52,324
Kiltivatè a achte yon nouvo traktè entelijan.

85
00:08:52,324 --> 00:08:56,273
Li finanse li atravè bank lan, kidonk enterè ap akimile.

86
00:08:56,273 --> 00:09:02,593
Si nou kounye a gade sitiyasyon depans biznis
agrikòl sa a, nou genyen, sou yon bò, depans pou

87
00:09:02,593 --> 00:09:06,644
pèsonèl asistan agrikòl la ki ede kiltivatè a.

88
00:09:06,644 --> 00:09:13,753
Nan lòt men an, nou gen depans pou materyèl. Sa ka gaz
dyezèl pou traktè a oswa, jan yo montre isit la, semans.

89
00:09:13,753 --> 00:09:19,453
Epi, jan nou te deja mansyone,
twazyèmman nou gen depans enterè yo.

90
00:09:19,453 --> 00:09:30,853
Biznis agrikòl sa a pral pase tout twa depans sa yo kòm
depans total nan pri vant grenn nan – bay achtè grenn nan.

91
00:09:30,853 --> 00:09:37,893
Nan ka mwen, achtè grenn lan se yon moulen.
Grenn lan moulen pou fè farin nan moulen an.

92
00:09:37,893 --> 00:09:43,793
Epi pou grenn nan ka moulen an farin, yo
bezwen travayè ki travay di isit la tou.

93
00:09:43,793 --> 00:09:48,464
Enjenyeri plant moulen an – ann sipoze – ak
moulen an li menm finanse tou pa bank la.

94
00:09:48,464 --> 00:09:52,013
Sa vle di ke enterè ap chaje tou nan ka sa a.

95
00:09:52,013 --> 00:09:55,313
Ann gade sitiyasyon depans lan isit nan moulen an tou.

96
00:09:55,313 --> 00:10:04,287
Apre sa, nou gen depans pou pèsonèl travayè ki travay
di yo, nou gen depans pou materyèl, ki se grenn ki soti

97
00:10:04,287 --> 00:10:10,233
nan fèm nan, epi nou gen depans enterè pou moulen an.

98
00:10:13,573 --> 00:10:24,730
Kòm yon boulanje, mwen achte farin mwen nan moulen
sa a, e moulen an ap ajoute depans sa a nan pri a.

99
00:10:24,730 --> 00:10:31,844
Sa vle di ke, kòm yon boulanje ekolojik, mwen achte farin
mwen nan moulen an epi mwen genyen asistan ki travay di ki ede

100
00:10:31,844 --> 00:10:36,972
m fè l tounen pen ak ti pen, ke mwen vann bay kliyan mwen yo.

101
00:10:36,972 --> 00:10:41,533
Paske to enterè yo tèlman favorab nan
bank la kounye a, mwen achte yon nouvo fou.

102
00:10:41,533 --> 00:10:46,253
E sa, natirèlman, mennen tou nan depans enterè yo.

103
00:10:46,253 --> 00:10:50,113
Ann gade sitiyasyon depans yo nan boulanjri mwen an.

104
00:10:50,113 --> 00:10:57,239
Apre sa, mwen gen depans pou pèsonèl asistan boulanjri mwen yo,
mwen gen tou depans materyèl sa yo, mwen achte

105
00:10:57,239 --> 00:11:04,027
farin nan moulen an, epi mwen gen tou depans
enterè, sètadi pou nouvo fou chè mwen te achte a.

106
00:11:04,027 --> 00:11:10,495
Mwen menm tou, m ap kalkile pri pen ak penèt mwen
yo yon fason pou twa depans sa yo reflete ladan l:

107
00:11:10,495 --> 00:11:15,527
Depans pèsonèl mwen, depans materyèl mwen ak depans enterè mwen.

108
00:11:15,527 --> 00:11:25,473
Epi mwen pase sa bay konsomatè final
la nan pri a. Epi se ou menm ak mwen.

109
00:11:25,473 --> 00:11:28,992
Kite m rezime brèfman:

110
00:11:28,992 --> 00:11:39,333
Biznis agrikòl la ap pase depans enterè li yo, ansanm ak depans
pèsonèl ak materyèl, bay achtè grenn nan nan pri vant grenn nan.

111
00:11:39,333 --> 00:11:45,875
Konpayi moulaj la ap pase depans enterè li yo ansanm
ak depans materyèl ak pèsonèl nan pri vant farin nan.

112
00:11:45,875 --> 00:11:51,590
E kòm yon boulanje, mwen fè menm bagay la: mwen
pase depans enterè mwen yo ansanm ak depans

113
00:11:51,590 --> 00:11:55,573
pèsonèl ak materyèl mwen yo nan pri detay pen an.

114
00:11:55,573 --> 00:12:06,001
Nou peye pou tout sa. Sa vle di ke nou menm, kòm
konsomatè final, nou peye tout depans nan chèn valè a,

115
00:12:06,001 --> 00:12:11,492
enkli tout depans enterè yo. E sa se ka a toupatou.

116
00:12:11,492 --> 00:12:17,247
Kit ou rezève yon vwayaj vakans oswa peye pou yon machin an lajan
kach, ou peye enterè bay bank la omwen

117
00:12:17,247 --> 00:12:24,261
endirèkteman – menm si ou jis achte yon krèm, gen
depans enterè ki enplike e yo ale bay bank la.

118
00:12:24,261 --> 00:12:33,135
An rezime, nou peye pou tout sa nou achte, pou chak bòdwo nou
peye, kit se pou rad, manje, vakans, machin,

119
00:12:33,135 --> 00:12:40,608
enstriman mizik, pa gen pwoblèm, frè klib –
nou peye depans enterè ki enkli nan chèn valè a.

120
00:12:40,608 --> 00:12:48,311
Epi ou ka kalkile sa. Se yon kantite ki an
mwayèn pa mwens pase 40% nan pri acha a.

121
00:12:48,311 --> 00:12:54,200
Si kounye a w ap mande tèt ou si w se yon gayan
oswa yon pèdan, kite m esplike w sa yon fason

122
00:12:54,200 --> 00:12:57,375
ki fè sans. 40% nan pri acha a – sa vle di kisa?

123
00:12:57,375 --> 00:13:03,678
Konsa ou ka kalkile li poukont ou. Si ou
konnen depans ou chak mwa, ann di ou gen 2,000 ero

124
00:13:03,678 --> 00:13:07,014
depans chak mwa, lè sa a 40% egal a 800 ero.

125
00:13:07,014 --> 00:13:12,709
Sa vle di ou peye €800 endirèkteman,
oswa petèt dirèkteman, bay bank lan.

126
00:13:12,709 --> 00:13:16,713
Si nou ekstrapole sa sou ane a, sa fè 9,600 ero.

127
00:13:16,713 --> 00:13:22,173
Epi kounye a, tout sa ou gen pou w fè se pran releve
bankè ou nan fen ane a, kote yo montre enterè kredi a.

128
00:13:22,173 --> 00:13:26,468
Apre sa, ou ka gade pou w wè si w ka jwenn 9,600 ero la.

129
00:13:26,468 --> 00:13:34,938
E si ou jwenn yon kantite ki pi wo, ou se yon gayan; e si ou jwenn
youn ki pi ba – pa m nan tèlman ba, mwen pa kwè m ap resevwa

130
00:13:34,938 --> 00:13:41,935
okenn deklarasyon enterè ankò – ou se yon pèdan nan sistèm sa a.

131
00:13:41,935 --> 00:13:49,113
Men se pa tout. Leta ap vin plis an
plis an dèt pou pouswiv enterè li.

132
00:13:49,113 --> 00:13:54,493
Epi ou peye enterè sa a sou dèt la
tou – sou fòm kontribisyon ak taks.

133
00:13:54,493 --> 00:14:04,873
Kidonk, li vo gade tou modèl leta sa a, ke nou te deja tande
yon ti kras sou li nan konferans lan – jan ou te deja mansyone.

134
00:14:04,873 --> 00:14:07,857
Kijan sa parèt lè leta pran dèt?

135
00:14:07,857 --> 00:14:17,279
An Almay, anviwon de tyè nan volim kredi a se leta Alman an ki
pran l sou fòm prè nan men bank endepandan ak enstitisyon kredi.

136
00:14:17,279 --> 00:14:21,593
Epi yon tyè nan obligasyon leta. De tyè! Kijan li fè sa?

137
00:14:21,593 --> 00:14:30,413
Ki kote bank yo jwenn lajan yo? Byen senp, nou deja tande tèm
nan: lajan fiat. Bank yo gen dwa pou yo kreye lajan sou liv.

138
00:14:30,413 --> 00:14:34,965
Leta pèmèt bank yo fè sa ki annapre yo: ou ka kreye lajan.

139
00:14:34,965 --> 00:14:39,769
An prensip, pou pale strikteman, se yon machin
enprime lajan. Bank yo gen dwa enprime lajan.

140
00:14:39,769 --> 00:14:45,434
Sèl avantaj lajan papye a se ke ou pa menm bezwen
yon pres enprime oswa machin pou bat pyès monnen.

141
00:14:45,434 --> 00:14:48,746
Ou ekonomize lajan epi yo pèmèt ou envante lajan.

142
00:14:48,746 --> 00:14:56,473
Epi Leta vini epi li di, "Yay, mwen bezwen lajan,"
li pran yon prè epi li bon, li remèt li ak enterè.

143
00:14:56,473 --> 00:15:02,033
Ebyen, mwen pa gen okenn ide, men
pou mwen sa ta ka yon move kontra.

144
00:15:09,573 --> 00:15:19,410
Pou fè l klè nèt – mwen ajoute ti sak lajan an – leta
bay lajan bay bank yo pou yo ka prete li epi peye enterè.

145
00:15:19,410 --> 00:15:24,418
E mwen kwè ke ou ka petèt jere lajan ou pi byen konsa.

146
00:15:24,418 --> 00:15:27,032
Epi kounye a, jan nou te pwomèt, dèt nasyonal la.

147
00:15:27,032 --> 00:15:35,301
Èske sa a kounye a se yon pwoblèm ki estab, oswa èske toujou gen
plas pou chanjman – ki tandans aktyèl la nan dèt gouvènman an?

148
00:15:35,301 --> 00:15:43,586
Ann gade sa. Si nou responsab pou enterè sou dèt la, petèt
nou ta dwe gen kèk ide tou sou fason leta ap jere lajan an.

149
00:15:43,586 --> 00:15:50,117
Dèt nasyonal soti 1995 rive 2013, tout chif
yo ankò soti nan Fon Monetè Entènasyonal la.

150
00:15:50,117 --> 00:15:56,013
Yo montre l ankò kòm yon pousantaj nan
pwodwi domestik brit, ke nou deja abitye avè l.

151
00:15:56,013 --> 00:16:01,653
Apre sa, nou gen yon dèt nasyonal k ap
ogmante pandan de dènye deseni yo nan Almay.

152
00:16:01,653 --> 00:16:05,289
E mwen ka pwomèt ou ke sa pa t
sèlman rive nan de dènye deseni yo.

153
00:16:05,289 --> 00:16:17,340
Mwen te trase l tounen – dosye mwen jwenn yo kòmanse an 1950, lè
Almay te gen yon dèt nasyonal 9 milyon Deutschmarks, 9 milyon.

154
00:16:17,340 --> 00:16:22,246
Mwen pa konnen egzakteman ki kantite
popilasyon an te ye senk ane apre fen lagè a.

155
00:16:22,246 --> 00:16:30,693
Men ann sipoze 70 a 80 milyon. Sa pa t ap
plis pase 20 pence. Menm pa 20 pence pa moun.

156
00:16:30,693 --> 00:16:41,253
Nan 2011 – dènye chif mwen te ka jwenn – nou te
genyen pa mwens pase €24,771 pou chak abitan.

157
00:16:41,253 --> 00:16:44,598
Pa salè, pa abitan, sètadi pou chak tibebe.

158
00:16:44,598 --> 00:16:50,853
Kidonk ou ka senpleman adisyone depans kay ou
yo, epi w ap konnen pati w nan dèt nasyonal la.

159
00:16:50,853 --> 00:16:55,121
Mwen jwenn sa wont. Wont. Pou vrèman gouvène yon peyi konsa.

160
00:16:55,121 --> 00:17:03,237
Lafrans, dèt nasyonal la ap monte regilyèman soti
nan 55% pou rive 92%, li prèske double nan 20 ane.

161
00:17:03,237 --> 00:17:06,553
Angletè plis pase double dèt nasyonal la.

162
00:17:06,553 --> 00:17:10,753
Lagrès – deja byen konnen nan laprès – yon gwo dèt nasyonal.

163
00:17:10,753 --> 00:17:15,313
Sa fè m mande, ki sans li genyen pou gen yon minis
finans, ki sans li genyen pou gen tout moun sa yo?

164
00:17:15,313 --> 00:17:21,189
Mwen panse nou ta ka jere sa tou, oswa pou m
reprann sa ou te di a, Ivo, moun ki te adikte

165
00:17:21,189 --> 00:17:24,489
nan dwòg ke ou te reabilite yo ta ka jere sa tou.

166
00:17:24,489 --> 00:17:29,013
Yo t ap jere yon politik finansye konsa tou.

167
00:17:35,926 --> 00:17:40,028
Epi gen lòt peyi ki montre ke sa posib:

168
00:17:40,028 --> 00:17:47,613
Bulgari. Pwobableman enfliyanse pa entansyon Bulgari pou vin yon
manm konplè nan Inyon Ewopeyen an, yo te rive tou

169
00:17:47,613 --> 00:17:53,913
diminye to yo soti nan 75% pou rive 16% nan yon
peryòd tan relativman kout, soti 2000 rive 2013.

170
00:17:53,913 --> 00:17:59,493
Larisi te rive tou jwenn yon bon ekilib
pou diminye dèt li. Kidonk, sa posib.

171
00:17:59,493 --> 00:18:07,333
Epi nou gade gran frè a, jwè ki gen
eksperyans lan lè li rive pou "koz kriz ekonomik".

172
00:18:07,333 --> 00:18:12,512
112 pousan dèt nasyonal, 112 pousan dèt nasyonal!

173
00:18:12,512 --> 00:18:18,393
Lachin ap monte, men nou te deja tande sa nan yon
konferans. Bès la pwobableman se yon bagay pou pran oserye.

174
00:18:18,393 --> 00:18:21,573
Chinwa yo pwobableman te gen yon ide tou sou sa k t ap pase la a.

175
00:18:21,573 --> 00:18:24,353
Mwen te remake sa tou, an pasan.

176
00:18:24,353 --> 00:18:29,733
Yo pa antouzyas ankò pou fè biznis ak
Etazini, pou ekspòte epi touche dola.

177
00:18:29,733 --> 00:18:35,753
Yo kounye a byen okipe ap achte pwopriyete ak konpayi
Ozetazini. Ann espere ke sa ap pote yo kèk benefis.

178
00:18:35,753 --> 00:18:42,233
Epi, natirèlman, Japon pa ka rete deyò nan twa gwo
nasyon ekonomik yo omwen nan ane 1980 ak 1990 yo.

179
00:18:42,233 --> 00:18:46,823
Yon vrè pilòt kamikaze nan Dezyèm Gè
Mondyal la montre nou kijan yo fè l.

180
00:18:46,823 --> 00:18:50,612
Sa fou. 245% dèt nasyonal.

181
00:18:50,612 --> 00:18:56,624
Si yon kreditè vini epi li di, "Mwen ta renmen jwenn
lajan mwen tounen," lè sa a Japonè yo pral oblije travay

182
00:18:56,624 --> 00:18:59,838
pandan de ane edmi san yo pa touche yon sèl pyès lajan.

183
00:18:59,838 --> 00:19:01,963
Tout bagay pou bank yo, tout bagay pou bank yo.

184
00:19:01,963 --> 00:19:07,913
E pwoblèm nan se ke pandan de zan edmi sa yo, yo ta
dwe peye enterè tou, ki pa menm enkli nan kalkil la.

185
00:19:07,913 --> 00:19:15,302
Wi, epi mwen pran libète pou m site anba a, petèt
san okenn gwo evalyasyon politik, kèk peyi nou deja

186
00:19:15,302 --> 00:19:19,713
byen abitye avèk yo nan dènye kominike pou laprès yo:

187
00:19:19,713 --> 00:19:25,158
Men Siri, ann wè kijan Siri jere lajan an.

188
00:19:25,158 --> 00:19:30,573
Yo konnen tou kisa li santi lè dèt nasyonal la rive 183%.

189
00:19:30,573 --> 00:19:38,041
E depi kounye a, li ap efondre. Siri pa bay okenn enfòmasyon
sou dèt nasyonal li ankò, men mwen sispèk li kontinye ap bese.

190
00:19:38,041 --> 00:19:46,933
Nou ka gade Iran, ki pa vrèman ap fè tèt li popilè ak patnè
entènasyonal li a, ki pou kèk rezon sanble ap parye sou dèt.

191
00:19:46,933 --> 00:20:01,293
Epi gen Libi, peyi vèt fonse a. Depi 2003, mwen kwè li gen 0%
dèt nasyonal, pa gen plis dèt, lib, san dèt. Sa posib, pa vre?

192
00:20:09,573 --> 00:20:16,013
Kite m rezime brèfman. Kidonk, kisa ou
bezwen konnen sou dèt si ou pa t deja konnen?

193
00:20:16,013 --> 00:20:23,493
Natirèlman, ou peye enterè sou prè pèsonèl ou yo, men
ou peye tou pou dèt nasyonal la atravè taks ak frè.

194
00:20:23,493 --> 00:20:29,813
E sa ki ka nouvo pou kèk nan nou se ke ak
chak acha, ou peye enterè, enterè sou dèt.

195
00:20:29,813 --> 00:20:36,032
Epi depi se sèlman kèk moun ki gen dwa fè lajan sa
a, nou aprann tou e nou deja tande ke pral gen yon

196
00:20:36,032 --> 00:20:40,173
redistribisyon; dwe gen yon redistribisyon richès.

197
00:20:40,173 --> 00:20:47,425
E se poutèt sa mwen panse li enpòtan pou nou reflechi
sou sa – e an reyalite mwen ap piti piti antre nan faz

198
00:20:47,425 --> 00:20:52,509
aterisaj la isit la – èske nou vle chanje anyen ladan l?

199
00:20:52,509 --> 00:20:57,749
Mwen pa vle prezante yon solisyon, an pati
paske mwen pa vle parèt tankou m konnen tout

200
00:20:57,749 --> 00:21:01,689
bagay, e mwen panse solisyon an vrèman evidan.

201
00:21:01,689 --> 00:21:08,113
Si ou trape yon vòlè k ap vòlè, li
dwe remèt sa li te vòlè a, pa vre?

202
00:21:08,113 --> 00:21:11,733
Pa gen okenn bezwen pou diskite okenn lòt solisyon.

203
00:21:18,373 --> 00:21:24,700
Men mwen ta ka imajine ke nan ka nou
an, se pa nesesèman yon vòlè sak men.

204
00:21:24,700 --> 00:21:29,845
Sa nou tande nan men Christoph
Hörstel se yon bagay ki vrèman etonan.

205
00:21:29,845 --> 00:21:40,345
Oswa sa nou te wè nan rapò televizyon Kla.TV la – 50yèm anivèsè
lanmò John F. Kennedy – ou ka wè ke sa a pa yon vòlè sak men.

206
00:21:40,345 --> 00:21:48,325
Kidonk, li ka byen posib ke sèl endis
la – nou te wè l, ann admèt sa – pa ase.

207
00:21:48,325 --> 00:21:50,267
Apre sa, mwen pote de lòt sitasyon ankò.

208
00:21:50,267 --> 00:21:56,271
Joshua Stamp, ki te, pami lòt bagay, yon fwa direktè Bank Angletè
a, te di: "Si nou vle kontinye kòm esklav bank

209
00:21:56,271 --> 00:22:02,830
yo epi peye pou pwòp esklavaj nou, lè sa a kite
bank yo kontinye kreye lajan epi kontwole kredi."

210
00:22:02,830 --> 00:22:08,767
Ou ka di yon bagay konsa, epi yon jan moun yo
toujou rive dòmi yon ti kras. Se sa ki fou nan sa.

211
00:22:08,767 --> 00:22:11,673
Epi Henry Ford se yon non ki byen koni tou, mak machin:

212
00:22:11,673 --> 00:22:15,873
Si moun te konprann sistèm monetè a, nou
ta gen yon revolisyon anvan demen maten.

213
00:22:15,873 --> 00:22:19,109
Ou ka li sou bagay sa yo sou entènèt; yo byen konnen.

214
00:22:19,109 --> 00:22:30,949
Mwen mande tèt mwen yon ti kras: poukisa li tèlman difisil,
jan jèn fi sa a montre nan chante li a, pou fè moun eksite?

215
00:22:30,949 --> 00:22:36,696
Epi finalman, mwen ta renmen koutman chanje
direksyon epi poze kesyon an: kiyès ki aktyèlman responsab?

216
00:22:36,696 --> 00:22:40,213
Kiyès ki responsab pou sitiyasyon sa a?

217
00:22:40,213 --> 00:22:43,513
Èske bank yo responsab pou sitiyasyon difisil sa a?

218
00:22:43,513 --> 00:22:50,393
Mwen ta reponn kesyon an "non", paske
yo ap aji an akò ak lwa ki aplikab.

219
00:22:50,393 --> 00:22:58,282
Èske leta, gouvènman yo ak politisyen yo responsab?
Menm isit la, mwen ta reponn kesyon an ak yon 'non'.

220
00:22:58,282 --> 00:23:02,341
Paske yo genyen pa w la, yo genyen manda nou an.

221
00:23:02,341 --> 00:23:15,013
Kidonk, kiyès ki responsab kounye a? Se nou. Ah wi,
mwen kenbe ou, ou. Mwen tou. Se nou ki responsab.

222
00:23:15,013 --> 00:23:17,603
Men ki kle pou chanje kounye a?

223
00:23:17,603 --> 00:23:25,244
E mwen ta renmen pataje de oswa twa panse ki totalman
konsistan ak sa nou deja tande nan men Christoph Hörstel.

224
00:23:25,244 --> 00:23:28,143
Chanjman dirab – kijan sa posib?

225
00:23:28,143 --> 00:23:35,502
Nan opinyon mwen: sa posib sèlman si nou wè
tèt nou kòm yon pèp. Kòm yon sèl kò moun.

226
00:23:35,502 --> 00:23:44,753
Mwen te yon fwa kreye fraz sa a – tann yon ti moman pou wè
si w renmen li – "Pèp la ka viv trè byen san yon tiran."

227
00:23:44,753 --> 00:23:49,871
Men tiran an gen yon tan ki byen difisil san pèp la, pa vre?

228
00:23:54,753 --> 00:24:03,965
Kòm yon pèp, nou dwe konprann ankò ke se nou menm ki bay pouvwa
bay moun nou chwazi yo. Se nou menm ki gen kontwòl sou sa.

229
00:24:03,965 --> 00:24:07,402
E kounye a, natirèlman, kesyon an
se: Kijan nou ka vin yon sèl pèp?

230
00:24:07,402 --> 00:24:13,526
Kijan sa mache? E mwen ka vrèman pale sou pwòp
eksperyans mwen isit la. Kite m mete aksan sou

231
00:24:13,526 --> 00:24:17,229
twa pwen pou montre sa li pran pou vin yon nasyon.

232
00:24:17,229 --> 00:24:22,581
Li gen rapò ak konpreyansyon. Li
gen rapò ak re-egzamine bagay yo.

233
00:24:22,581 --> 00:24:27,413
Se pa sèlman pran bagay yo, vale yo epi
fè yo, men ou kòmanse reflechi sou yo.

234
00:24:27,413 --> 00:24:31,370
Poukisa yon gwoup moun vin tounen yon
nasyon? Mwen ka eksplike sa byen senp.

235
00:24:31,370 --> 00:24:37,658
Nou te gen anpil kontak S&G, anpil kontak AZK, e
chak apèl telefòn mwen te fè, jan ou ka konfime, te

236
00:24:37,658 --> 00:24:41,081
voye bay yon nivo siperyè epi li te konekte imedyatman.

237
00:24:41,081 --> 00:24:44,831
Te gen imedyatman moun la kote mwen remake,
o, yo ap panse menm jan avè m. Yo menm tou

238
00:24:44,831 --> 00:24:46,650
ap reflechi sou sa. Yo menm tou vle konprann.

239
00:24:46,650 --> 00:24:50,307
Yo pa prese epi yo di tout bagay mal, men pito: Rete,
tann yon minit, kijan tout bagay sa yo anfòm ansanm?

240
00:24:50,307 --> 00:24:55,002
Epi soti nan dezi pou konprann,
konpreyansyon vini. Soti nan konpreyansyon, inite vini.

241
00:24:55,002 --> 00:24:59,973
Nou dwe konprann, pa egzanp, nou dwe
aprann konprann ke lajan pa ka travay.

242
00:24:59,973 --> 00:25:03,413
Jis kòm yon egzanp. Lajan pa mache.

243
00:25:03,413 --> 00:25:07,899
Ou ka tou, e m ap kontinye sa disòtè ki te
pale anvan an te di, fè yon ti devwa pou lakay.

244
00:25:07,899 --> 00:25:13,298
Poukisa ou pa mete yon bil dis liv
bò kote vesèl ou pa t lave yè swa a?

245
00:25:13,298 --> 00:25:16,433
Epi li fèmen pòt kwizin nan epi li ale la nan demen maten.

246
00:25:16,433 --> 00:25:20,493
Lè sa a, w ap wè si lajan an te mache.

247
00:25:26,773 --> 00:25:30,913
Gen plizyè moun nan kay nou. Mwen ta
pwobableman fèmen pòt la, sinon bil dis ewo a ap

248
00:25:30,913 --> 00:25:34,653
disparèt, e m ap toujou oblije lave asyèt yo.

249
00:25:36,532 --> 00:25:40,352
Pou vin yon nasyon, gen anpil pou wè
ak chanjman ak volonte pou chanje.

250
00:25:40,352 --> 00:25:48,133
Pou mwen, volonte pou chanje vle di tou pran responsablite
ankò, oswa jan mo final yo te di, ke mwen menm mwen te ekri:

251
00:25:48,133 --> 00:25:52,693
Ansanm nou ka fè yon diferans.
Kòmanse avè w, chanje yon bagay sou tèt ou.

252
00:25:52,693 --> 00:25:57,171
Li kreye yon koneksyon sensè ki tèlman
diferan. Mwen ka vrèman di sa pou kourye mwen yo.

253
00:25:57,171 --> 00:26:02,679
Se sijè Strategy 2+ ke Ruth te mansyone pi
bonè. Nou ap bati yon rezo ak kourye yo.

254
00:26:02,679 --> 00:26:07,379
Gen yon koneksyon kè ak chak moun paske mwen remake
ke tout moun vle chanje yon bagay. Tout moun ap

255
00:26:07,379 --> 00:26:10,499
travay sou tèt yo, tout moun kòmanse ak tèt yo an premye.

256
00:26:10,499 --> 00:26:15,679
Tout bagay fonn ansanm. Pa gen bezwen
fè yon gwo diskou sou sa, li jis rive.

257
00:26:15,679 --> 00:26:20,210
Epi fizyon sa a, vin tounen yon fanmi,
mennen nan rezo. Mwen panse sa nouvo.

258
00:26:20,210 --> 00:26:23,515
Te vrèman te gen anpil lidè karismatik nan mond lan.

259
00:26:23,515 --> 00:26:31,288
Avèk bon lide, avèk yon apwòch vrèman
vizyonè, avèk kapasite pou enspire yon nasyon.

260
00:26:31,288 --> 00:26:38,062
Men sa m santi, sa epòk nou an ap viv kounye a, se
rasanbleman yon pèp ki soti nan fon an, depi nan baz la.

261
00:26:38,062 --> 00:26:42,030
Sa a tou orijinal, sa mwen te ekri
desann nan sa diskou anvan an te di:

262
00:26:42,030 --> 00:26:45,913
Grandir ansanm depi anba pou rive anlè.
Chanjman dwe soti anba pou rive anlè.

263
00:26:45,913 --> 00:26:54,824
Sa se rezo, se gwoup moun sa yo ki santi yo tankou yon
kominote. Ki toudenkou reyalize ke nou pa bati kontak

264
00:26:54,824 --> 00:27:00,561
nou sou Facebook, men ak kontak reyèl ki gen bra ak janm.

265
00:27:07,773 --> 00:27:10,045
Nou ap vin pi pre pwen an. Nou pa jis chita ap plenyen.

266
00:27:10,045 --> 00:27:13,092
Nou renmen diskite sou sijè politik ak kòlèg nou yo.

267
00:27:13,092 --> 00:27:17,293
Men ann ale rapidman sou kesyon an: Èske ou pare pou envesti tan?

268
00:27:17,293 --> 00:27:20,812
Èske ou pare pou envesti tèt ou? E se
konsa yon moun vin tounen yon nasyon.

269
00:27:20,812 --> 00:27:26,664
E mwen panse nou tout, oswa omwen pifò nan nou, abitye ak S&G,
jounal "Stimme und Gegenstimme" (Vwa ak Kontra-vwa).

270
00:27:26,664 --> 00:27:32,833
Se estrateji S&G la. E se poutèt sa – mwen pa gen
pwòp tab oratè mwen – m ap ankouraje tab S&G nou an.

271
00:27:32,833 --> 00:27:37,373
Ale la. Si ou poko konnen sa, S&G se plis pase yon jounal sèlman.

272
00:27:37,373 --> 00:27:41,960
Pou mwen, S&G se yon fason, wi, yon fason pou vin yon sèl pèp.

273
00:27:41,960 --> 00:27:49,353
Yon fason pou nou rasanble kòm yon pèp. Kidonk,
tout sa ki rete pou m di se: patisipe! Mèsi. Mèsi.