გამარჯობა ყველას, ჩემთვის ნამდვილად დიდი პატივია აქ, თქვენ წინაშე დგომა. მადლობა, ივო.
ვფიქრობ, დღეს აქ ყოფნა მართლაც კარგია. ყოველთვის კარგია, როცა სწორ დროს სწორ ადგილას ხარ, არა?
ხშირად არასწორ ადგილას და არასწორ დროს აღმოვჩენილვარ. როდესაც უმნიშვნელო ავარიები ხდება, ჩვეულებრივ
საკუთარ თავს ეუბნებით: "ოჰ, ნეტავ სხვანაირად მემოძრავა".
მაგრამ დღეს უბრალოდ ვგრძნობ, რომ ზუსტად სწორ ადგილას და სწორ დროს ვარ. და მთლიანობაში, რაღაც ასე ვგრძნობ — ალბათ შენც
გცნობია ეს შეგრძნება — რომ ზამთარი დასრულდა, ჰაერში გაზაფხულის სურნელი ტრიალებს, მარტის პირველი თბილი დღეებია.
ვგრძნობ, რომ ჩვენ, როგორც კაცობრიობას, როგორც ხალხს, ცვლილება გვჭირდება.
ცოტა ხნის წინ კვლავ ვენაში ვიყავი – ზოგჯერ იქ საქმიანად მიწევს ჩასვლა – და ქუჩებში ვשוטინე, პარლამენტიც მოვინახულე.
და იქ იდგა ავსტრიის რესპუბლიკის დამფუძნებლების ბიუსტები, რომლებმაც ავსტრიის რესპუბლიკა გამოაცხადეს. და რატომღაც ამან გული
შემძრა და ვიფიქრე, რომ, შესაძლოა, იმ დროს — ახლა განკითხვა არ მინდა, ავსტრიის რესპუბლიკის გამოცხადება მთავარი საკითხი არ არის —
მაგრამ, შესაძლოა, მაშინ, როცა ამისთვის იბრძოდნენ ან რაც არ უნდა ყოფილიყო მათი მოტივაცია, არ უფიქრიათ, რომ ოდესმე
ასე მოხდებოდა, რომ ეს წარმატებული იქნებოდა, რომ ასეთი განსხვავებული სამყარო შესაძლებელი იქნებოდა.
და საბოლოოდ ისინი მართლაც უშედეგოდ დასრულდა.
იმედი მაქვს, არცერთი ჩვენგანი წარუმატებლობაში არ ჩავარდება, არამედ მაინც შევძლებთ ამ ახალი სამყაროს განცდას. შევძლებთ იმ
ცვლილების განცდას, რომელიც კრისტოფ ჰორსტელმა ახსენა. რომ ჩვენ მხოლოდ მის შესახებ არ ვისაუბროთ, მხოლოდ არ ვიოცნებოთ,
არამედ ნამდვილად შევძლოთ მისი განცდა — რომ ეს ცვლილება ხდება.
დიახ. ჩემი პრეზენტაციის სათაურია: "ვალიანდის პროცენტი: რა უნდა იცოდეთ!"
ალბათ, ისევე გრძნობთ, როგორც მე ვგრძნობდი, როცა ახალგაზრდა ვიყავი – თუნდაც ნაყინისთვის მესესხებინა ფული, თუნდაც მაშინ
ის მხოლოდ ერთი დუიჩმარკა ყოფილიყო – ყოველთვის ძალიან ბედნიერი ვიყავი, როცა ვალის დაფარვას ვახერხებდი.
ეს დღესაც ასეა, თუნდაც მხოლოდ 10 ევრო იყოს. ყოველთვის ძალიან შვებას ვგრძნობდი, როცა საბოლოოდ ამ სულელურ ვალს მოვიშორე.
სხვასაც ასე სცალია? არა ვარ სულ მარტო, კარგი?
მაშინ თქვენ იცით ეს გრძნობა. უბრალოდ შესანიშნავია, როცა შეგიძლია უვალოდ იცხოვრო.
როგორც ჩანს, ჩვენს პოლიტიკოსებს, ბიზნეს ლიდერებს, ფინანსთა მინისტრებსა და მთავრობის
მეთაურებს ვალის აღქმის განსხვავებული ხედვა აქვთ.
როდესაც აკვირდებით, თუ როგორ იზრდება ეროვნული ვალი, შეიძლება დაგეფიქრათ, რომ წარმატებულ
ეკონომიკაში ვალში ყოფნა უკვე კარგ ტონად ითვლება.
რაც შეეხება დაბრუნებას – არ ვიცი, ამაზე საუბარიც კი არ არის.
მხოლოდ ახალ ვალებსა და გადასახდელ მაღალ საპროცენტო განაკვეთებზე მესმის, მაგრამ რეალურად მისი დაბრუნების იდეა,
როგორც ჩანს, არავის მოსდის თავში. ამაზე არაფერს ვისმენ.
თქვენთვის პირველადი მიმოხილვის გასაცნობად სქემა წამოვიღე. დღეს უკვე შევეხეთ ევროპისა და მსოფლიოს ქვეყნების, ასევე
ვალისა და ფინანსური სისტემის თემებს. რეალურად, რა მოცულობის ვალი აქვთ ქვეყნებს? მაგალითად, ევროპაში.
და მე ეს დავასაბუთე — საერთაშორისო სავალუტო ფონდის ოფიციალური მონაცემების გამოყენებით — ვალის შეფარდება მთლიან შიდა პროდუქტთან.
მთლიანი შიდა პროდუქტი ქვეყანაში წარმოებული ყველა საქონლისა და მომსახურების ჯამია.
ყველაფერი, რაც იქ იწარმოება, ყველა შესრულებული სამუშაო იქ აღირიცხება და ამ ქვეყნის
ვალები შესაბამის პერსპექტივაშია წარმოდგენილი.
და მე უფლება მივიღე შეფასების გაკეთების.
რეიტინგი, რომელიც "უმწეო ვალს" ნიშნავს, ჩემთვის მუქი მწვანეა. შემიძლია დაუყოვნებლივ ვთქვა, რომ
ევროპაში არც ერთი მუქი მწვანე ქვეყანა არ არის.
ერთხელ ვიფიქრე "10%-ზე", ასე რომ, თუ ქვეყნის ვალი იმის 10%-ს შეადგენს, რასაც ის წელიწადში
გამოიმუშავებს, მაშინ მე მას ღია მწვანედ ვნიშნავდი.
ჩემთვის "10-დან 25%-მდე" ყვითელია, "25-დან 75%-მდე" წითელია, ხოლო "75%-ზე მეტი" მუქი წითელია.
ნება მომეცით, დაგიმტკიცოთ, როგორ ვაფასებ ამას.
წარმოიდგინეთ, რომ ერთი თვის განმავლობაში ყველა გადასახადს იხდით, მაგრამ ხელფასს ვერ იღებთ; მის ნაცვლად, ის
პირდაპირ ბანკში გადაირიცხება ჩვენი ეროვნული ვალის დასაფარად.
თუ ამას ერთი თვის განმავლობაში გააკეთებთ, მაგრამ ამავდროულად გადაიხდით ქირას, ბენზინის საფასურს, საყიდლებისა და ტანსაცმლის
ფულს, და ბენზინგასამართი სადგურის თანამშრომელი ან მფლობელი იგივეს გააკეთებს, ის თქვენს ფულს აიღებს, მაგრამ ბანკშიც შეიტანს.
თუ ამას მოდელად გამოიყენებთ – ჩვენ გვინდა, რაც შეიძლება სწრაფად გავთავისუფლდეთ ვალებისგან – მაშინ
ყველაფერზე უარის თქმით, ერთ თვეში 8%-ის გადახდას შეძლებთ.
და აქედან გამოვიყვანე ფერები და ვიფიქრე, კარგი, ჯერ კიდევ შემეძლო წარმომედგინა, რომ ასეთ ხალხს ამის გაკეთება შეეძლო.
მე ვთქვი, ყვითელი, კარგი, ერთიდან სამ თვემდე, შეიძლება სამოქალაქო ომი ჯერ არ იყოს, თუ მთელი ფული ბანკებში წავა.
მაგრამ უკვე აღარ ვარ დარწმუნებული, რომ გერმანიაშიც არ აღმოვჩნდებოდით სამოქალაქო ომის, თვითმართლობისა თუ
სხვა რამის წინაშე, თუ ყოველთვის მოგვიწევდა ჩვენი ნაშრომი ფულის ბანკების კმაყოფილებისთვის გადაცემა.
მაშ, მოდით, გადავხედოთ ქვეყნებს და ვნახოთ, როგორია ევროპა, ჩვენი საყვარელი ევროპა: პორტუგალია 124% სახელმწიფო ვალი, ესპანეთი 97%,
საფრანგეთი 92%, დიდი ბრიტანეთი 93%, ირლანდია 119%, იტალია 128% და ასე შემდეგ. ლუქსემბურგი 25%-ზეა, რაც სინამდვილეში კვლავ საკმაოდ
კარგია – ამას ვათვალიერებ – პრაქტიკულად მხოლოდ წითელი ქვეყნებია.
ჩვენ გვაქვს ბულგარეთი 16%-ით, რომელსაც მოგვიანებით დავუბრუნდები, და თურქეთი. რამდენიმე ქვეყანა აკლია, მთელი
სკანდინავია. ესტონეთი, 10%-იანი ეროვნული ვალით, ასევე გამოირჩევა, ისევე როგორც საქართველო, სომხეთი და აზერბაიჯანი.
და შემდეგ არის დიდი დათვი, რუსეთი, 10%-იანი სახელმწიფო ვალით, მწვანე, ღია მწვანე, არა მუქი მწვანე, მაგრამ მაინც ღია მწვანე.
გულწრფელად რომ ვთქვა, შემრცხვებოდა, ამაზე პასუხისმგებელი რომ ვიყო.
იმიტომ, რომ სინამდვილეში... ჩვეულებრივ, ასე არ ცხოვრობენ. არ ცხოვრობ კრედიტით და ამით არც ამაყობ.
მაგრამ ამაზე მოგვიანებით დავუბრუნდებით, როდესაც ვუპასუხებთ კითხვას: ყოველთვის ასე იყო?
ასევე შეიძლება ვივარაუდოთ, რომ წარსულში ის, ალბათ, სხვანაირად გამოიყურებოდა და, შესაძლოა, ახლაც ასეა. ხომ არ
უკავშირდება ეს 2008 წლის ეკონომიკურ კრიზისს? მოდით, კიდევ ერთხელ გადავხედოთ განვითარების პროცესს.
მაგრამ პირველ რიგში, კიდევ ერთხელ გადავხედოთ მთელ სამყაროს.
მხოლოდ რამდენიმე ქვეყანა არ არის ვალში; საერთაშორისო სავალუტო ფონდის მონაცემებით, 173
ქვეყნიდან 171 ამჟამად ვალშია. ძალიან ცოტაა მუქი მწვანე.
მიწის შესახებ უკვე ვისაუბრეთ, ამას დავუბრუნდები.
ძნელი სადამკვირვებლოა, ხელს საკმარისად მყარად ვერ ვუჭერ, ქუვეითი ჯერ კიდევ მწვანეა, ბრუნეი ყველამ არ იცის, მალაიზია მწვანეა.
ხოლო დანარჩენები ერთგვარად მაინც ვალში არიან, მინიმუმ ღია მწვანე დონეზე, რაც ჯერ კიდევ მისაღებია; აქ ირანს ვხედავთ.
მაგრამ დანარჩენები წითელი, წითლიდან მუქ წითლამდე, ვალში არიან.
და ვალის უსიამოვნო მხარე ისაა, რომ მასზე პროცენტი ერიცხება.
ახლა კი ჩნდება კითხვა: ვინ იხდის სინამდვილეში ვალის პროცენტს?
ამ კითხვაზე პასუხის გასაცემად, მსურს სამი ჯგუფი განვიხილო.
ჯგუფი 1 მოიცავს კერძო საყოფაცხოვრებოებს,
ჯგუფი 2: კომპანიები
და ჯგუფი 3 — სახელმწიფო.
პირველი ჯგუფი თქვენ ხართ, მაგალითად, როდესაც ბანკში მიდიხართ და სესხს იღებთ თქვენი ძვირადღირებული ახალი მანქანის შესაძენად.
ამ შემთხვევაში, საკითხი სინამდვილეში საკმაოდ ნათელია. თქვენ ხართ პასუხისმგებელი ვალის პროცენტზე.
ახლა შენ ბევრს იმუშავებ, რომ ფული იშოვო და შენი ვალები დაფარო.
თუმცა, ასევე შეგიძლიათ თქვათ: მე თავს ვიკავებ ამ სავალო სიგიჟისგან, არ ვიღებ არანაირ სესხს.
ამ ეტაპზე ამაზე კომენტარს არ გავაკეთებ.
მაგრამ დაფიქრდით: შეგიძლიათ გაექცეთ ამ პირად გადაწყვეტილებას, ვალდებულების ამ მექანიზმს?
მოდით, გადავხედოთ მე-2 ჯგუფს, კომპანიებს.
ჩემს შემთხვევაში, მინდა გაგაცნოთ სოფლის მეურნეობის ბიზნესი, რომელიც, სხვა პროდუქტებთან ერთად, მარცვლეულსაც აწარმოებს.
ფერმერმა ჭკვიანი ახალი ტრაქტორი იყიდა.
მან ის ბანკის მეშვეობით დააფინანსა, ამიტომ პროცენტი ერიცხება.
თუ ახლა ამ სასოფლო-სამეურნეო ბიზნესის ხარჯების მდგომარეობას შევხედავთ, ერთი მხრივ, გვაქვს სოფლის მეურნეობის
დამხმარე პერსონალის ხარჯები, რომელიც ფერმერს ეხმარება.
მეორე მხრივ, გვაქვს მასალის ხარჯები. ეს შეიძლება იყოს ტრაქტორის დიზელის საწვავი ან, როგორც აქ არის ნაჩვენები, თესლი.
და, როგორც უკვე აღვნიშნეთ, მესამე რიგში არის საპროცენტო ხარჯები.
ეს სასოფლო-სამეურნეო ბიზნესი მარცვლეულის გასაყიდ ფასში სრულად გადასცემს ამ სამივე ხარჯს მარცვლეულის მყიდველს.
ჩემს შემთხვევაში, მარცვლეულის მყიდველი მილაა. მარცვლეული მილაში ფქვილად იფქვება.
და იმისთვის, რომ მარცვლეული ფქვილად დაილევა, აქაც შრომისმოყვარე მუშებია საჭირო.
მილის საწარმოო ტექნოლოგია – ვთქვათ – და თავად მილის შენობა ასევე დაფინანსებულია ბანკის მიერ.
ეს ნიშნავს, რომ ამ შემთხვევაშიც დარიცხული იქნება საპროცენტო.
მოდით, ქარხანაში არსებული ხარჯების მდგომარეობასაც გადავხედოთ.
შემდეგ გვაქვს შრომისმოყვარე მუშახელის პერსონალის ხარჯები, გვაქვს მასალის ხარჯები, რაც ფერმიდან
მიღებული მარცვლეულია, და გვაქვს მილის პროცენტის ხარჯები.
როგორც მცხობელი, ფქვილს ამ მილევიდან ვყიდულობ და მილევიც ამ ხარჯს ფასში აისახავს.
ეს ნიშნავს, რომ, როგორც ეკო-მცხობელი, ფქვილს მინაგვიდან ვყიდულობ და ასევე მყავს შრომისმოყვარე თანაშემწეები,
რომლებიც მას პურსა და ფუნთუშებად გარდაქმნაში მეხმარებიან, რომლებსაც შემდეგ ჩემს მომხმარებლებს ვყიდი.
რადგან ბანკში საპროცენტო განაკვეთები ახლა ასეთი ხელსაყრელია, ახალი ღუმელი ვიყიდე.
და ეს, რა თქმა უნდა, ასევე განაპირობებს საპროცენტო ხარჯებს.
მოდით, ჩემს საცხობში ხარჯების მდგომარეობას გადავხედოთ.
შემდეგ, მაქვს პერსონალის ხარჯები ჩემი საცხობის თანამშრომლებზე, ასევე მასალების ხარჯები, ფქვილი მილლიდან
ვიყიდე, და ასევე საპროცენტო ხარჯები, კერძოდ იმ ლამაზი ახალი ღუმელისთვის, რომელიც ვიყიდე.
მეც ასე გამოვთვლი ჩემი პურისა და ფუნთუშების ფასს, რომ მასში ეს სამი ხარჯი აისახოს:
ჩემი პერსონალის ხარჯები, ჩემი მასალების ხარჯები და საპროცენტო ხარჯები.
და ამას ფასში ვამატებ საბოლოო მომხმარებლისთვის. და ეს ჩვენ ვართ.
მოდით, მოკლედ შევაჯამო:
სასოფლო-სამეურნეო ბიზნესი მარცვლეულის შესყიდვის ფასში გადაანაწილებს თავის საპროცენტო ხარჯებს, პერსონალისა
და მასალების ხარჯებთან ერთად, მარცვლეულის მყიდველზე.
ფქვილის მწარმოებელი კომპანია ფქვილის გასაყიდ ფასში გადაიტანს თავის საპროცენტო ხარჯებს მასალებისა და პერსონალის ხარჯებთან ერთად.
და როგორც მცხობელი, მეც იგივეს ვაკეთებ: ჩემს საპროცენტო ხარჯებს, პერსონალისა და მასალების ხარჯებს პურის საცალო ფასში ვამატებ.
ჩვენ ვიხდით ამ ყველაფერში. ეს ნიშნავს, რომ ჩვენ, როგორც საბოლოო მომხმარებლები, ვიხდით ღირებულების ჯაჭვის მთლიან ხარჯებს,
დამატებითი ღირებულების გადასახადის ჩათვლით. და ასეა ყველგან.
არ აქვს მნიშვნელობა, შვებულების ტურს დაჯავშნით თუ მანქანის საფასურს ნაღდი ფულით გადაიხდით, თქვენ ბანკს პროცენტს მაინც
უხდით, სულ მცირე, ირიბად – თუნდაც უბრალოდ ნაყინი იყიდოთ, ამასაც პროცენტული ხარჯები ახლავს თან და ეს თანხა ბანკში მიდის.
საბოლოო ჯამში, ჩვენ ვხდით ყველაფერში, რასაც ვყიდულობთ, ყოველ გადასახადში, იქნება ეს ტანსაცმელი, საკვები, შვებულება,
ავტომობილები, მუსიკალური ინსტრუმენტები, არ აქვს მნიშვნელობა, კლუბის წევრობის საფასური – ჩვენ ვფარავთ
საპროცენტო ხარჯებს, რომლებიც ღირებულების ჯაჭვშია ჩართული.
და თქვენ შეგიძლიათ ამის გამოთვლა. ეს არის თანხა, რომელიც საშუალოდ არ არის ნაკლები შესყიდვის ფასის 40%-ზე.
თუ ახლა გაინტერესებთ, მოგებული ხართ თუ წაგებული, მოდით, გასაგებ ენაზე აგიხსნათ. შესყიდვის საფასურის 40% – რას ნიშნავს ეს?
ასე რომ, თავად შეგიძლიათ გამოთვალოთ. თუ თქვენი ყოველთვიური ხარჯები იცით, ვთქვათ, ის
2000 ევროს შეადგენს, მაშინ 40% 800 ევროს უდრის.
ეს ნიშნავს, რომ თქვენ ირიბად, ან შესაძლოა პირდაპირ, ბანკს 800 ევროს უხდით.
წლიურად ეს 9,600 ევროს შეადგენს.
ახლა კი მხოლოდ ისღა დაგრჩენიათ, რომ წლის ბოლოს აიღოთ თქვენი საბანკო ამონაწერი, სადაც საპროცენტო განაკვეთი არის ნაჩვენები.
მაშინ შეგიძლიათ გადახედოთ და ნახოთ, იქნებ 9,600 ევროს იპოვით.
და თუ უფრო მაღალ თანხას იპოვით, მაშინ თქვენ ამ სისტემის გამარჯვებული ხართ, ხოლო თუ უფრო დაბალს – ჩემი
საცოდავად დაბალია, მგონი, საპროცენტო ამონაწერებს აღარ ვიღებ – მაშინ თქვენ ამ სისტემის წაგებული ხართ.
მაგრამ ეს ყველაფერი არ არის. სახელმწიფო ასევე სულ უფრო მეტად იღებს ვალებს, რათა საკუთარი ინტერესები დაიცვას.
და ამ სარგებელსაც ვალზე იხდით – გადასახადებისა და მოსაკრებლების სახით.
ასე რომ, ასევე ღირს ამ სახელმწიფოს მოდელის განხილვა, რომლის შესახებაც ლექციაზე უკვე ოდნავ მოვისმინეთ – როგორც უკვე აღნიშნეთ.
როგორ გამოიყურება, როდესაც სახელმწიფო ვალს იღებს?
გერმანიაში საკრედიტო მასის დაახლოებით ორი მესამედი გერმანიის სახელმწიფოს მიერ დამოუკიდებელი ბანკებისა და
საკრედიტო ინსტიტუტებისგან აღებული სესხების სახით მოიხმარება.
და მესამედი სახელმწიფო ობლიგაციებში. ორი მესამედი! როგორ ახერხებს?
საიდან აქვთ ბანკებს ფული? ძალიან მარტივია, ჩვენ უკვე გვისმენია ეს ტერმინი: ფიატური
ფული. ბანკებს უფლება აქვთ, გასცენ წიგნური ფული.
სახელმწიფომ ბანკებს უფლება მისცა, რომ: შეგიძლიათ შექმნათ ფული.
პრინციპში, ზუსტად რომ ვთქვათ, ფულის ამომბეჭდი მანქანა. ბანკებს უფლება აქვთ, ამობეჭდონ ფული.
ქაღალდული ფულის ერთადერთი უპირატესობა ისაა, რომ არც საბეჭდი დაზგა გჭირდება და არც მონეტების საჭრელი მანქანები.
შენ იზოგავ ფულს და გაქვს უფლება, გამოიგონო ფული.
და შემდეგ სახელმწიფო მოდის და ამბობს: "ვაშა, ფული მჭირდება", იღებს სესხს და კარგად, პროცენტებით ერთად იხდის.
ჰოდა, წარმოდგენა არ მაქვს, მაგრამ ჩემთვის ეს შეიძლება ცუდი გარიგება იყოს.
სრულიად გასაგები რომ იყოს – დავამატე პატარა ფულის ტომარა – სახელმწიფო აძლევს ფულს ბანკებს, რათა მათ
შემდეგ ის სესხების სახით გაცენ და პროცენტი გადაიხადონ.
და მჯერა, რომ ამგვარად, შესაძლოა, ფულს უკეთ მართავდე.
და ახლა, როგორც დაგპირდით, ეროვნული ვალი.
არის თუ არა ეს ახლა სტაბილური საკითხი, თუ ჯერ კიდევ არის ცვლილების შესაძლებლობა – როგორია სამთავრობო ვალის რეალური ტენდენცია?
მოდით, ამას გადავხედოთ. თუ ჩვენ ვუხდით ვალზე დარიცხულ პროცენტს, მაშინ, ალბათ, უნდა გვქონდეს
წარმოდგენა, თუ როგორ მართავს სახელმწიფო ამ ფულს.
ეროვნული ვალი 1995-დან 2013 წლამდე, ყველა მონაცემი კვლავ საერთაშორისო სავალუტო ფონდისგან.
ასევე კვლავ ნაჩვენებია მთლიანი შიდა პროდუქტის პროცენტული მაჩვენებლის სახით, რომელიც უკვე ნაცნობია.
შემდეგ გერმანიაში ბოლო ორი ათწლეულის განმავლობაში მზარდი ეროვნული ვალი გვაქვს.
და შემიძლია დაგარწმუნოთ, რომ ეს მხოლოდ ბოლო ორი ათწლეულის განმავლობაში არ ყოფილა ასე.
კვალს მივყევი – ჩანაწერები, რომლებიც ვიპოვე, 1950 წლიდან იწყება, როდესაც გერმანიას ეროვნული
ვალი 9 მილიონი რაიხსმარკი ჰქონდა, 9 მილიონი.
ზუსტად არ ვიცი, რაოდენ დიდი იყო მოსახლეობა ომის დასრულებიდან ხუთი წლის შემდეგ.
მაგრამ მოდით ვივარაუდოთ 70-80 მილიონი. ეს 20 პენსზე მეტი არ იქნებოდა. ერთ სულზე კი 20 პენსიც კი არა.
2011 წელს – რაც ყველაზე ბოლო მონაცემია, რომლის მოძიებაც შევძელი – ჩვენი მაჩვენებელი ერთ მოსახლეზე 24,771 ევროს არ აღემატებოდა.
არა ხელფასის მიმღებთა რაოდენობაზე, არამედ მოსახლეობის რაოდენობაზე, ანუ თითოეულ ბავშვზე.
ასე რომ, შეგიძლიათ უბრალოდ დააჯამოთ თქვენი საყოფაცხოვრებო ხარჯები და შემდეგ გაიგებთ ეროვნული ვალის თქვენს წილს.
მე მრცხვენია. მრცხვენია. ასეთ ქვეყანას მართვა.
საფრანგეთი, სახელმწიფო ვალი თანდათან იზრდება 55%-დან 92%-მდე, 20 წელიწადში თითქმის გაორმაგდა.
ინგლისმა ეროვნული ვალი ორჯერ მეტზე გაზარდა.
გერმანია – პრესაში უკვე კარგად ცნობილი – უზარმაზარი ეროვნული ვალი.
მაინტერესებს, რა საჭიროა ფინანსთა მინისტრი, რა საჭიროა ყველა ეს ხალხი?
ვფიქრობ, ჩვენც შევძლებდით ამას, ან, როგორც შენ თქვი, ივო, ნარკომომხმარებლები, რომლებიც
შენ რეაბილიტაცია გაატარე, ისინიც შეძლებდნენ.
ისინიც ასე უმკლავდებოდნენ ასეთ ფინანსურ პოლიტიკას.
და შემდეგ არსებობს სხვა ქვეყნები, რომლებიც აჩვენებენ, რომ ეს შესაძლებელია:
ბულგარეთი. სავარაუდოდ, ევროკავშირის სრულფასოვანი წევრობის მისწრაფების გავლენით, მათ ასევე შეძლეს ვალის შემცირება
75%-დან 16%-მდე შედარებით მოკლე პერიოდში, 2000-დან 2013 წლამდე.
რუსეთმა ასევე შეძლო თავისი ვალის შემცირების საკითხში ოპტიმალური ბალანსის დაცვა. ასე რომ, ეს შესაძლებელია.
და შემდეგ ვუყურებთ უფროს ძმას, გამოცდილ მოთამაშეს, როდესაც საქმე ეკონომიკური კრიზისების გამოწვევას ეხება.
112 პროცენტი ეროვნული ვალი, 112 პროცენტი ეროვნული ვალი!
ჩინეთი აღმასვლაშია, მაგრამ ამის შესახებ ლექციაზე უკვე მოვისმინეთ. დაცემა, ალბათ, სერიოზულად მისაღებია.
ჩინელებსაც, ალბათ, მიხვდნენ, თუ რა ხდებოდა აქ.
მეც შევნიშნე, თანახლა.
ისინი აღარ არიან ენთუზიაზმით სავსე, რომ აშშ-სთან აწარმოონ ბიზნესი, ექსპორტირება მოახდინონ და დოლარები გამოიმუშაონ.
ისინი ახლა საკმაოდ დაკავებულები არიან ამერიკის შეერთებულ შტატებში უძრავი ქონებისა და კომპანიების ყიდვით.
ვიმედოვნოთ, რომ ეს მათთვის სარგებლის მომტანი იქნება.
და შემდეგ, რა თქმა უნდა, იაპონია ვერ დარჩებოდა გათვალისწინების გარეშე, როგორც სულ მცირე 1980-იანი და
1990-იანი წლების სამი უმთავრესი ეკონომიკური ქვეყნიდან ერთ-ერთი.
მეორე მსოფლიო ომის ნამდვილი კამიკაძე პილოტი გვიჩვენებს, როგორ კეთდება ეს.
ეს სიგიჟეა. ეროვნული ვალი 245%.
თუ კრედიტორი მოვა და იტყვის: "მინდა ჩემი ფული უკან", მაშინ იაპონელებს ორ-ნახევარი წელი მოუწევთ
იმუშაონ ისე, რომ არც ერთი ცენტი არ გამოიმუშაონ.
ყველაფერი ბანკებს, ყველაფერი ბანკებს.
და პრობლემა ისაა, რომ ამ ორ-ნახევარი წლის განმავლობაში მათ ასევე მოუწევთ პროცენტის
გადახდა, რომელიც გამოთვლაში არც კი არის ჩართული.
დიახ, და შემდეგ, თავისუფლად ჩამოვთვალე ქვემოთ რამდენიმე ქვეყანა, რომლებსაც, ალბათ, რაიმე სერიოზული პოლიტიკური შეფასების
გარეშე, უკვე საკმაოდ კარგად გავეცანით უახლესი პრესრელიზებიდან:
აი სირია, ვნახოთ, როგორ მართავს სირია ფულს.
მათ ასევე იციან, რას ნიშნავს 183%-იანი ეროვნული ვალი.
და აქედან მოყოლებული, ის კოლაფსს განიცდის. სირია თავისი ეროვნული ვალის შესახებ ინფორმაციას აღარ
ავრცელებს, მაგრამ ვფიქრობ, რომ ის კვლავაც მცირდება.
შეგვიძლია ავიღოთ ირანი, რომელიც თავისი საერთაშორისო პარტნიორისთვის სულაც არ იხვეჭს
პოპულარობას, რომელიც, რატომღაც, ვალებზე დებს ფსონს.
და შემდეგ არის ლიბია, მუქი მწვანე ქვეყანა. 2003 წლიდან, მგონი, მას 0%-იანი სახელმწიფო ვალი აქვს, აღარ
აქვს ვალები, თავისუფალი, უვალო. შესაძლებელია, არა?
მოდით, მოკლედ შევაჯამოთ. მაშ, რა უნდა იცოდეთ ვალის შესახებ, თუ ეს უკვე არ იცოდით?
რა თქმა უნდა, თქვენ იხდით პროცენტს პირად სესხებზე, მაგრამ ასევე იხდით ქვეყნის ვალს გადასახადებისა და მოსაკრებლების სახით.
და რაც ზოგიერთისთვის შესაძლოა ახალი იყოს, არის ის, რომ ყოველი შენაძენით თქვენ იხდით პროცენტს, ვალის პროცენტს.
და რადგან მხოლოდ რამდენიმეს აქვს ამ ფულის შოვნის უფლება, ჩვენ ასევე შევიტყვეთ და უკვე გავიგეთ, რომ
მოხდება გადანაწილება; უნდა მოხდეს სიმდიდრის გადანაწილება.
და სწორედ ამიტომ ვფიქრობ, მნიშვნელოვანია, რომ ამაზე დავფიქრდეთ – და, ფაქტობრივად, აქ უკვე ნელ-ნელა
დასაჯდომ ეტაპზე გადავდივარ – გვინდა თუ არა რაიმეს შეცვლა?
არ მინდა გამოსავლის შემოთავაზება, ნაწილობრივ იმიტომ, რომ არ მსურს, ყველაფრისმცოდნედ
გამოვჩნდე, და ვფიქრობ, გამოსავალი საკმაოდ აშკარაა.
თუ ქურდს ქურდობისას დაიჭერ, ნადავლი უნდა დააბრუნოს, არა?
სინამდვილეში სხვა გადაწყვეტის განხილვის საჭიროება არ არსებობს.
მაგრამ წარმომიდგენია, რომ ჩვენს შემთხვევაში, ეს სულაც არ არის ჩანთის ქურდი.
რაც კრისტოფ ჰორსტელისგან მოვისმინეთ, ნამდვილად გასაოცარია.
ან ის, რაც ჩვენ ვნახეთ Kla.TV-ის სატელევიზიო რეპორტაჟში – ჯონ ფ. კენედის გარდაცვალებიდან 50 წლისთავი –
იქიდან მიხვდებით, რომ ეს ხელჩანთების ქურდი არ არის.
ასე რომ, სავსებით შესაძლებელია, რომ ერთადერთი მინიშნება – ჩვენ ხომ დავინახეთ, ვაღიაროთ – საკმარისი არ აღმოჩნდეს.
შემდეგ მე მოვიყვანე კიდევ ორი ციტატა.
ჯოშუა სტემპმა, რომელიც, სხვა თანამდებობებთან ერთად, ერთ დროს ინგლისის ბანკის დირექტორი იყო, თქვა: "თუ გსურთ, კვლავაც ბანკების
მონებად დარჩეთ და საკუთარი მონობისთვის იხადოთ, მაშინ ბანკებს მიეცით უფლება, განაგრძონ ფულის შექმნა და კრედიტზე კონტროლი".
შეგიძლია ასეთი რამ თქვა და ხალხი მაინც ახერხებს ცოტათი მაინც დაიძინოს. აი, ეს არის ამაში გიჟური.
და ჰენრი ფორდი ასევე ცნობილია, როგორც ავტომობილების ბრენდი:
ხალხს რომ მონეტარული სისტემა ესმოდეს, ხვალ დილისთვის რევოლუცია მოხდებოდა.
ამ ყველაფერზე ინტერნეტში წაიკითხავთ; ისინი კარგად არის ცნობილი.
ცოტათი მაინტერესებს: რატომ არის ასე რთული, როგორც ამ ახალგაზრდა გოგონამ თავის სიმღერაში აჩვენა, ხალხის აღფრთოვანება?
და ბოლოს, მინდა მოკლედ შევცვალო კურსი და დავსვა კითხვა: ვინ არის სინამდვილეში პასუხისმგებელი?
ვინ არის პასუხისმგებელი ამ სიტუაციაზე?
პასუხისმგებელნი არიან ამ მძიმე მდგომარეობაზე ბანკები?
ამ კითხვას "არა"-თი ვუპასუხებდი, რადგან ისინი მოქმედებენ მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად.
პასუხისმგებელნი არიან სახელმწიფო, მთავრობები და პოლიტიკოსები? აქაც ამ კითხვას "არა"-თი ვუპასუხებდი.
რადგან მათ თქვენი მანდატი აქვთ, მათ ჩვენი მანდატიც აქვთ.
მაშ, ახლა ვინ არის პასუხისმგებელი? ჩვენ. აჰ, დიახ, დაგაჭირე, შენ. მეც. ჩვენ ვართ პასუხისმგებლები.
მაგრამ რა არის ცვლილების გასაღები ახლა?
და მინდა გაგიზიაროთ ორი-სამი მოსაზრება, რომელიც სრულიად შეესაბამება იმას, რაც უკვე მოვისმინეთ კრისტოფ ჰერსტელისგან.
მდგრადი ცვლილება – როგორ არის ეს შესაძლებელი?
ჩემი აზრით, ეს მხოლოდ მაშინ არის შესაძლებელი, თუ საკუთარ თავს ერთ ხალხად აღვიქვამთ. როგორც ერთიანი ხალხის ერთიან სხეულს.
ერთხელ მე მოვიფიქრე ფრაზა – დაელოდეთ, რომ მოგეწონოთ – "ხალხს დიქტატორის გარეშე ძალიან კარგად შეუძლია ცხოვრება".
მაგრამ ტირანს ხალხის გარეშე საკმაოდ უჭირს, არა?
როგორც ხალხმა, კიდევ ერთხელ უნდა გავაცნობიეროთ, რომ ძალაუფლებას ვანიჭებთ მათ, ვისაც
ვირჩევთ. და რომ ამაზე კონტროლი ჩვენ გვეკუთვნის.
და ახლა, რა თქმა უნდა, კითხვა ისმის: როგორ გავერთიანდეთ ერთ ხალხად?
როგორ მუშაობს ეს? და მე ნამდვილად შემიძლია აქ ჩემი პირადი გამოცდილებიდან ვისაუბრო. ნება მომეცით, ხაზი გავუსვა სამ
პუნქტს, რათა გიჩვენოთ, რა არის საჭირო ერად ჩამოყალიბებისთვის.
ეს რაღაცით გაგებას, შეცნობას უკავშირდება. ეს რაღაცით საკითხების ხელახლა გადახედვას უკავშირდება.
იმის მაგივრად, რომ უბრალოდ მიიღო, გადაყლაპო და შეასრულო, იწყებ მათ გააზრებას.
მაშ, რატომ ხდება ადამიანი ერად? ამას საკმაოდ მარტივად აგიხსნით.
ჩვენ გვქონდა უამრავი კონტაქტი S&G-ში, უამრავი კონტაქტი AZK-ში და ყველა სატელეფონო ზარი, რომელიც მე განვახორციელე,
როგორც თქვენ შეგიძლიათ დაადასტუროთ, გადამისამართდებოდა უფრო მაღალ დონეზე და დაუყოვნებლივ უკავშირდებოდა.
იქ მაშინვე შევნიშნე ადამიანები, რომლებზეც მივხვდი: ო, ისინიც ჩემსავით ფიქრობენ. ისინიც ამაზე ფიქრობენ. მათაც სურთ გაგება.
ისინი არ არიან სწრაფები და ყველაფერს არასწორად ამბობენ, არამედ: მოიცა, ერთი წუთით, როგორ ჯდება ეს ყველაფერი ერთმანეთთან?
გაგების სურვილიდან მოდის გაგება. გაგებიდან კი — ერთიანობა.
უნდა გვესმოდეს, მაგალითად, უნდა ვისწავლოთ იმის გაგება, რომ ფულს არ შეუძლია მუშაობა.
უბრალოდ, მაგალითად. ფული არ მუშაობს.
თქვენ ასევე შეგიძლიათ, და მე წინა მომხსენებლის აზრს გავაგრძელებ, შეასრულოთ მცირე საშინაო დავალება.
რატომაც არ დადებ ათფუნტიან კუპიურას იქ, სადაც გუშინ ღამით ჭურჭელი არ გარეცხე?
და შემდეგ ის სამზარეულოს კარს ხურავს და მეორე დილით იქ მიდის.
მაშინ ნახავ, იმუშავა თუ არა ფულმა.
ჩვენს ოჯახში რამდენიმე ადამიანი ცხოვრობს. ალბათ კარს ჩავკეტავ, თორემ ათევროიანი აღარ იქნება და ჭურჭლის გარეცხვა მაინც მომიწევს.
ერად ჩამოყალიბებას ბევრი რამ აქვს საერთო ცვლილებასთან და ცვლილების სურვილთან.
ჩემთვის ცვლილების სურვილი ასევე ნიშნავს პასუხისმგებლობის ხელახლა აღებას, ან როგორც ითქვა დასასრულს, რაც მე თავად ჩავწერე:
ერთად ჩვენ შეგვიძლია ცვლილება მოვახდინოთ. დაიწყეთ საკუთარი თავით, შეცვალეთ რამე თქვენში.
ის ქმნის სრულიად განსხვავებული სახის გულწრფელ კავშირს. ამას ნამდვილად შემიძლია ჩემი კურიერების შესახებ ვთქვა.
ეს არის Strategy 2+-ის თემა, რომელიც რუთმა ადრე ახსენა. ჩვენ კურიერების ქსელს ვქმნით.
ყველა ადამიანთან გულწრფელი კავშირი მაქვს, რადგან ვამჩნევ, რომ ყველას რაღაცის შეცვლა სურს. ყველა საკუთარ
თავზე მუშაობს, ყველა პირველ რიგში საკუთარი თავით იწყებს.
ყველაფერი ერთმანეთში იდნობა. ამაზე დიდი ლაპარაკი საჭირო არ არის, უბრალოდ ასე ხდება.
და ეს შერწყმა, ეს ერთ ოჯახად ქცევა, ახალ კავშირებს ქმნის. ვფიქრობ, ეს სიახლეა.
მსოფლიოში ნამდვილად ბევრი ქარიზმატული ლიდერი იყო.
კარგი იდეებით, ჭეშმარიტად ხედვითი მიდგომით, ერის შთაგონების უნარით.
მაგრამ ის, რასაც მე ვგრძნობ და რასაც ჩვენი დრო ახლა განიცდის, არის ხალხის გაერთიანება ყველაზე დაბალი, ფუძემდებლური დონიდან.
ესეც ორიგინალია, რაც წინა მომხსენებლისგან ჩავწერე:
ზრდა ერთად ქვემოდან ზემოთ. ცვლილება უნდა მოხდეს ქვემოდან ზემოთ.
ეს არის ნეთვორქინგი, ეს არის ადამიანთა ჯგუფი, რომელიც თავს ერთ საზოგადოებად გრძნობს. რომელიც მოულოდნელად აცნობიერებს,
რომ ჩვენ კონტაქტებს Facebook-ზე კი არ ვქმნით, არამედ რეალურ ადამიანებთან, რომლებსაც ხელები და ფეხები აქვთ.
ჩვენ სულ უფრო და უფრო ვუახლოვდებით მიზანს. ჩვენ მხოლოდ არ ვზივართ და არ ვწუწუნებთ.
ჩვენ გვიყვარს ჩვენს კოლეგებთან პოლიტიკურ თემებზე დისკუსია.
მაგრამ მოდით, სწრაფად გადავიდეთ შემდეგ კითხვაზე: მზად ხართ დროში ინვესტიციის ჩადებისთვის?
მზად ხარ საკუთარი თავის ჩასადებად? და სწორედ ასე ყალიბდება ერი.
და ვფიქრობ, ყველა თქვენგანი, ან ყოველ შემთხვევაში, უმეტესობა, იცნობს S&G-ს, გაზეთს "Stimme und Gegenstimme" (ხმასა და საპასუხო
ხმას). ეს არის S&G-ს სტრატეგია. და სწორედ ამიტომ – რადგან საკუთარი მომხსენებლის მაგიდა არ
მაქვს – ვუწევ რეკლამას ჩვენს S&G-ს მაგიდას.
მიდი იქ. თუ ჯერ არ იცით, S&G მხოლოდ გაზეთი არ არის.
ჩემთვის S&G არის გზა, დიახ, გზა, რომ ერთი ხალხი გავხდეთ.
გზა, რომ ერი ერთიანობა შეინარჩუნოს. და ამიტომ, ჩემთვის მხოლოდ ერთი რამ რჩება სათქმელად: შემოგვიერთდით! გმადლობთ. გმადლობთ.