Бүгдээрээ сайн байцгаана уу, энд та бүхний өмнө зогсож байгаадаа үнэхээр их хүндэтгэлтэй байна. Баярлалаа, Иво.
Өнөөдөр энд байгаа нь үнэхээр сайхан гэж бодож байна. Зөв газар, зөв цагтаа байх нь үргэлж сайхан шүү дээ, тийм биш үү?
Би ихэвчлэн буруу газар, буруу цагт очдог. Жижиг замын осол гарсан үед та ихэвчлэн өөртөө "Өө,
хэрвээ би арай өөрөөр жолоодсон бол" гэж хэлдэг.
Гэхдээ өнөөдөр яг энэ газар, яг энэ цаг мөчид би яг тохирч ирсэн мэт санагдаж байна. Ер нь бол би яг л—магадгүй чи ч бас
мэддэг энэ мэдрэмжийг—өвөл дуусч, агаарт хаврын салхи үлээж, гуравдугаар сарын анхны дулаан өдрүүд ирсэн мэт санагдаж байна.
Хүний төрөлхтөн, ард түмний хувьд өөрчлөлт бидэнд ашигтай байх гэдгийг би дотроо мэдэрч байна.
Би саяхан дахин Вена хотод очсон – би заримдаа тэнд ажлаар явдаг – гудамжаар алхаж, мөн Парламентын барилгыг үзсэн.
Мөн Австрийн Бүгд Найрамдах Улсыг тунхагласан Бүгд Найрамдах Улсын үүсгэн байгуулагчдын хөшөөний цээжнүүд байв. Яагаад ч юм
тэр нь миний зүрх сэтгэлийг гүнзгий хөдөлгөж, тэр үед би бодож байсан юм – одоо шүүмжлэх гэсэнгүй, Австрийн Бүгд Найрамдах Улсыг
тунхагласан нь гол нь биш – гэхдээ магадгүй тэр үед тэд үүний төлөө тэмцэж байхдаа эсвэл ямар нэгэн урам зориг тэднийг
хөдөлгөх үедээ энэ бүхэн хэзээ ч биелнэ, амжилт олно, ийм өөр ертөнц хэзээ ч боломжтой болно гэж бодоогүй байх.
Тэгээд эцэст нь тэд үнэндээ бүтэлгүйтсэн.
Бид хэн нь ч бүтэлгүйтэхгүй, энэ шинэ ертөнцийг үнэхээр мэдрэх боломжтой байгаасай гэж би найдаж байна. Кристоф Хёрстелийн
дурдсан тэр өөрчлөлтийг бид мэдрэх боломжтой байгаасай. Зүгээр л ярьж, зүүдлэх биш, харин
үнэхээр мэдрэх – тэр өөрчлөлт болж байгаасай.
Тийм ээ. Миний илтгэлийн гарчиг: "Өрийн хүү: мэдэх ёстой зүйлс!"
Магадгүй чи залуу байхдаа би үргэлж мэдэрч байсан шиг л мэдэрдэг байх – жишээ нь би мөнгөө зөвхөн зайрмаг авахад л
зээлсэн байсан ч, тэр үед ердөө нэг Дойчмарк байсан ч – өрөө буцааж төлөх бүртээ би үнэхээр их баярладаг байсан.
Өнөөдөр ч гэсэн тэр хэвээрээ, тэр нь ердөө 10 евро байсан ч гэсэн. Тэр тэнэг өрөөсөө эцэст нь
ангижирсныхаа дараа би үргэлж үнэхээр хөнгөн амьсгалж байлаа.
Өөр хэн нэгэн бас ингэж мэдэрдэг үү? Би бүрэн ганцаараа биш ээ, за.
Тэгэхээр чи тэр мэдрэмжийг мэднэ. Өр төлбөргүй амьдрах боломжтой байх нь үнэхээр гайхалтай.
Манай улс төрчид, бизнесийн удирдагчид, сангийн сайд нар болон засгийн газрын тэргүүнүүд өрийн талаар өөр ойлголттой бололтой.
Үндэсний өрийн хөгжил явагдаж байгааг ажиглахад, өрөнд орох нь одоо цэцэглэн хөгжиж буй эдийн засагт
сайн үзэгдэл гэж үздэг болсон мэт санагдаж ч магадгүй.
Тэгээд төлбөрийн талаар – мэдэхгүй ээ, тэр талаар огт яригдаагүй байна.
Надад сонсогдож байгаа бүх зүйл бол шинэ өр, төлөх ёстой өндөр хүүгийн тухай л. Гэхдээ яаж ч байсан бодит байдлаар
өрөө буцааж төлөх тухай санаа хэзээ ч хэн нэгэнд төрдөггүй бололтой. Тэр талаар би юу ч сонсохгүй байна.
Эхний тоймыг өгөх зорилгоор би диаграмм авчирсан. Өнөөдөр бид аль хэдийн Европ болон дэлхийн улс орнууд, мөн өр
болон санхүүгийн системийн талаар ярилцсан. Улс орнууд үнэндээ хэр их өртэй вэ? Жишээлбэл, Европт.
Мөн би үүнийг Олон улсын валютын сангийн албан ёсны тоон үзүүлэлтүүдийг ашиглан дотоодын нийт
бүтээгдэхүүнтэй харьцуулсан өрийн харьцаагаар харуулсан.
Дотоодын нийт бүтээгдэхүүн нь тухайн улсад үйлдвэрлэгдсэн бүх бараа, үйлчилгээний нийлбэр юм.
Тэнд үйлдвэрлэгдсэн бүх зүйл, хийгдсэн бүх ажил тэнд бүртгэгддэг бөгөөд улмаар энэ
улсын өрнүүд хэрхэн байгааг тодорхой харж болно.
Мөн би үнэлгээ хийх эрхээ эдэлсэн.
"Өр алга" гэж заасан үнэлгээ надад хар ногоон өнгөтэй. Би шууд хэлж чадна, Европт хар ногоон өнгөтэй улс байхгүй.
Нэг удаа би "10%" гэж бодсон, тиймээс хэрвээ улс жилд олдог орлогынхоо 10%-ийн хэмжээний өртэй
бол би үүнийг цайвар ногоон өнгөөр тэмдэглэсэн.
Надад "10–25%" нь шар, "25–75%" нь улаан, "75%-аас дээш" нь бараан улаан.
Үүнийг би хэрхэн үнэлдэгийг жишээтэйгээр тайлбарлая.
Төсөөлөөд үз дээ: та нэг сарын турш бүх төлбөрөө төлсөн ч цалингаа аваагүй; харин тэр цалин маань манай улсын
өрийг барагдуулах зорилгоор шууд банк руу шилжүүлэгдсэн.
Хэрвээ чи үүнийг нэг сар турш хийхдээ түрээсийнхээ төлбөр, бензин, дэлгүүрийн худалдан авалт, хувцасны төлбөрөө ч төлсөөр
байвал, бензин станцын ажилтан эсвэл станцын түрээслэгч ч бас яг адилхан: тэр чиний мөнгийг авч, бас банк руу шилжүүлдэг.
Хэрвээ чи үүнийг загвар болгон авч, бид өрөө хурдан барагдуулахыг хүсвэл, бүхнээс татгалзаж нэг сарын дотор 8%-ийг төлж чадна.
Тэгээд би түүнээс өнгөний ялгааг гаргаж, "За, ийм хүмүүс үүнийг зохицуулж чадахыг би одоо ч төсөөлж чадна" гэж хэлсэн.
Би шар гэж хэлсэн, за, нэгээс гурван сарын хооронд, хэрвээ бүх мөнгө банкууд руу л ороод
байвал иргэний дайн болоогүй байж магадгүй.
Гэхдээ би одоо Германд бид ч бас банкнуудыг баярлуулахын тулд олсон мөнгөө үргэлж шилжүүлж байх
шаардлагатай бол иргэний дайн эсвэл өөрсдөө шударга ёс тогтоох явдал руу явах эсэхэд итгэлгүй байна.
За тэгэхээр улс орнуудыг харж, бидний хайртай Европ ямар байгааг үзье: Португал 124% үндэсний өр, Испани 97%, Франц 92%, Их
Британи 93%, Ирланд 119%, Итали 128% гэх мэт. Люксембург 25%-тай байгаа нь үнэндээ маш сайн үзүүлэлт – би эндээс нь
эргүүлж харж байна – бараг бүгд улаан өнгөтэй улс орнууд байна.
Бидэнд 16%-тай Болгар улс бий, үүнд би дараа эргэн очно, мөн Турк улс байна. Хэд хэдэн улс дутагдаж байна, ялангуяа бүх
Скандинав орнууд. 10%-ийн улсын өртэй Эстони улс ч бас онцгой харагдаж байна, мөн Гүрж, Армен, Азербайжан улсууд ч бас.
Мөн том барын зэрэг тооцогддог Орос улс байна, улсын өр нь 10%, ногоон, цайвар ногоон,
бараан ногоон биш, гэхдээ ямартай ч цайвар ногоон.
Шударгаар хэлэхэд, хэрвээ тэрэнд хариуцлага хүлээх байсан бол би ичмээр байх байсан.
Учир нь үнэндээ ... ер нь хүн ингэж амьдардаггүй. Зээл авч амьдарч, түүндээ бахархдаггүй.
Гэхдээ бид энэ талаар дараа эргэн ирж, "үргэлж ийм байсан уу?" гэсэн асуултад хариулах үедээ ярилцах болно.
Мөн өнгөрсөн үед энэ нь өөр харагддаг байсан бөгөөд одоо ч бас тийм байж магадгүй гэж таамаглаж болно. Энэ нь 2008 оны эдийн
засгийн хямралаас хамаатай юу? Хөгжлийг дахин нэг удаа харцгаая.
Гэхдээ эхлээд дахин нэг удаа бүх ертөнцийг харцгаая.
Өргүй улс цөөн; ОУВС-гийн хамрах хүрээнд орсон 173 улсаас зөвхөн 171 нь одоогоор өртэй байна. Маш цөөн нь бараан ногоон өнгөтэй.
Бид газар талаар аль хэдийн ярилцсан, би энэ талаар эргэн ярилцах болно.
Харахад хэцүү байна, би гараа хангалттай тогтвортой барьж чадахгүй байна, Кувейт одоо ч ногоон хэвээр байна, Брунейг
заавал хүн бүр мэдэхгүй байж магадгүй, Малайз ногоон байна.
Бусад нь ямар нэг хэлбэрээр өртэй байна, дор хаяж хөнгөн ногоон түвшинд байгаа нь одоохондоо хүлээн зөвшөөрөгдөх
хэмжээнд; энд Ираныг харж болно. Харин бусад нь улаан, гүн улаан өнгөтэй буюу өндөр өртэй байна.
Мөн өрийн тааламжгүй зүйл нь түүнд хүү тоогдож байдаг.
Одоо асуулт гарч байна: үнэндээ өрийн хүүг хэн төлдөг вэ?
Энэ асуултад хариулахын тулд би гурван бүлгийг судалж үзэхийг хүсэж байна.
1-р бүлэгт хувийн өрхүүд орно,
2-р бүлэг: Компаниуд
мөн Гуравдугаар бүлэг нь улс.
1-р бүлэг нь та юм, жишээлбэл та банкнаас зээл авч шинэ тансаг машин авахдаа.
Энэ тохиолдолд асуудал үнэндээ тун тодорхой байна. Та өрийн хүүгийн төлбөрт хариуцлагатай.
Тэгэхээр одоо чи өрөө төлөхийн тулд мөнгө олохын тулд хичээнгүйлэн ажиллах болно.
Гэсэн хэдий ч та бас "Би энэ өрийн галзууралтай холбоотой бүхнээс татгалзаж байна, би
ямар ч зээл, кредит авахааргүй" гэж хэлж болно.
Одоогоор би энэ талаар тайлбар хийхийг хүсэхгүй байна.
Гэхдээ үүнийг бодож үз: та энэ хувийн шийдвэрээс, энэ өрөнд орох механизмаас мултрах боломжтой юу?
2-р бүлэг болох компаниудыг харцгаая.
Миний хувьд би танд үр тариа болон бусад зүйлсийг тариалдаг хөдөө аж ахуйн бизнес танилцуулахыг хүсэж байна.
Тариачин ухаалаг шинэ трактор худалдаж авсан.
Тэр үүнийг банкнаас зээлж санхүүжүүлсэн тул хүү тоогдож байна.
Хэрвээ бид одоо энэ хөдөө аж ахуйн бизнесийн зардлын нөхцөл байдлыг харвал, нэг талаас тариачны ажилд
тусалдаг хөдөө аж ахуйн туслахын цалингийн зардал гардаг.
Нөгөө талаар бидэнд материалын зардал байдаг. Энэ нь тракторын дизель түлш эсвэл энд үзүүлсэнчлэн үр байх боломжтой.
Мөн өмнө дурдсанчлан, гуравдугаарт бидэнд хүүгийн зардал байна.
Энэхүү хөдөө аж ахуйн бизнес эдгээр гурван зардлыг үрийн борлуулалтын үнийн нийт
зардал болгон үр худалдан авагчид шилжүүлнэ.
Миний хувьд үрийн худалдан авагч нь гурил тээрэм юм. Үрийг гурил тээрэмд гурил болгон нунтагладаг.
Мөн үрийг гурил болгон нунтаглахын тулд энд ч бас хичээнгүй хөдөлмөрчид хэрэгтэй.
Тээрэмний үйлдвэрийн технологи – гэж үзье – болон тээрэм нь бас банкнаас санхүүжигддэг.
Энэ нь энэ тохиолдолд хүү дахин тооцогдох болно гэсэн үг юм.
Энд, тээрэм дээрх зардлын нөхцөл байдлыг бас харцгаая.
Дараа нь бидэнд хичээнгүй хөдөлмөрчдийн хөдөлмөрийн хөлс, фермээс авсан үр тарианы материалын
зардал, мөн тээрэмд төлөх хүүгийн зардал бий.
Нарийн боовчин би гурилаа энэ гурил тээрэмдээс авдаг бөгөөд тээрэм энэ зардлыг үнийн дотор тусгана.
Энэ нь эко-нарийн боовчин би гурилаа гурилын тээрэмээс худалдан авч, түүнийг талх, боов болгон хувиргахад тусалдаг
хичээнгүй туслагчидтай бөгөөд би тэдгээр талх, боовыг үйлчлүүлэгчдэдээ зарж борлуулдаг гэсэн үг юм.
Одоогоор банкны хүү маш таатай байгаа тул би шинэ зуух авсан.
Мөн энэ нь, мэдээж хэрэг, хүүгийн зардал руу ч хүргэдэг.
Миний нарийн боовны дэлгүүрийн зардлын байдлыг харцгаая.
Дараа нь нарийн боовны туслах ажилтнуудынхаа цалингийн зардал, материалын зардал, гурилыг гурилын үйлдвэрээс
худалдаж авсан зардал, мөн шинэ, тансаг зуухаа худалдаж авсны зээлийн хүүгийн зардалтай.
Би бас талх, боовныхоо үнийг дараах байдлаар тооцож, эдгээр гурван зардлыг үнэндээ тусгана:
Миний ажилтны зардал, материалын зардал болон хүүгийн зардал.
Мөн би үүнийг үнийн дүн дээр эцсийн хэрэглэгчдэд дамжуулдаг. Тэр нь чи бид хоёр юм.
Товчхон дүгнэж хэлэхэд:
Хөдөө аж ахуйн бизнес нь хүүгийн зардал, ажиллах хүчний болон материалын зардлыг үрийн худалдан
авагчид үрийн борлуулалтын үнийн дотор шилжүүлнэ.
Гурил боловсруулах компани зээлийн хүүгийн зардал болон түүхий эд, ажиллах хүчний зардлыг
гурилын борлуулалтын үнийн дотор шилжүүлнэ.
Тэгэхээр нарийн боовчин би ч бас яг адилхан: зээлийн хүүгийн зардал, ажиллах хүчний болон материалын
зардлаа талхны жижиглэнгийн үнийн дотор шилжүүлдэг.
Бид энэ бүхний төлбөрийг хийдэг. Энэ нь бид, эцсийн хэрэглэгчид, үнэт зүйлийн гинжийн бүх зардлыг, тэр дундаа бүх хүүгийн
зардлыг ч төлдөг гэсэн үг. Мөн энэ нь хаа сайгүй ийм байдаг.
Амралтын аялал захиалсан ч, машин бэлэн мөнгөөр авсан ч та ядаж шууд бусаар банкнаас зээл авч байгаа тул
банкны хүүг төлдөг. Зүгээр л зайрмаг авсан ч хүүгийн зардал гардаг бөгөөд энэ нь банк руу очдог.
Ерөнхийдөө бид худалдан авсан бүх зүйлдээ, төлдөг бүх төлбөртөө – хувцас, хоол хүнс, амралт, тээврийн хэрэгсэл, хөгжмийн
зэмсэг гээд ямар ч байсан, клубын хураамж гээд – үнэ цэнийн сүлжээнд багтсан хүүгийн зардлыг бид л төлдөг.
Та үүнийг тооцоолж чадна. Энэ нь худалдан авах үнийн дундажаар дор хаяж 40%-тай тэнцэх хэмжээ юм.
Хэрвээ та одоо ялагч эсэх, ялагдагч эсэхээ мэдэхийг хүсэж байгаа бол, би үүнийг танд ойлгомжтой байдлаар
тайлбарлая. Худалдан авах үнийн 40% – энэ нь юу гэсэн үг вэ?
Тэгэхээр та үүнийг өөрөө тооцож болно. Хэрвээ таны сар бүрийн зардал 2,000 евро гэж мэдэгдэж байвал, 40% нь 800 евро болно.
Энэ нь та банк руу шууд бус байдлаар эсвэл магадгүй шууд €800 төлнө гэсэн үг юм.
Жилийн туршид тооцвол энэ нь 9,600 еврогийн тэнцүү болно.
Одоо танд хийх ёстой ганц зүйл бол жилийн эцэст зээлийн хүүг харуулсан банкны дансны хуулгыг авах явдал юм.
Тэгээд чи харж үзээд тэнд 9,600 евро байгаа эсэхийг олж чадах эсэхээ шалгаж болно.
Хэрвээ та илүү их хэмжээг олвол та ялагч, харин бага хэмжээг олвол – минийх үнэхээр доогуур, би цаашид хүүгийн мэдэгдэл
авахгүй байх гэж бодож байна – энэ системд та ялагдагч болно.
Гэхдээ энэ бол бүгд биш. Улс ч мөн ашиг сонирхлоо хэрэгжүүлэхийн тулд улам бүр өрөнд орж байна.
Мөн та энэ өрийн хүүг ч төлдөг – хураамж, татварын хэлбэрээр.
Тиймээс бид лекц дээр аль хэдийн бага зэрэг сонссон энэ төр улсын загварыг бас нэг харж
үзэх нь зүйтэй – та аль хэдийн дурдсанчлан.
Төр өрөнд орохдоо ямар харагддаг вэ?
Германд зээлийн эргэлтийн гуравны хоёр орчим хувийг бие даасан банк, зээлийн
байгууллагаас авсан зээл хэлбэрээр Герман улс эзэлдэг.
Мөн гуравны нэг нь төрийн бондод. Хоёр гуравны нэг! Тэр үүнийг яаж хийдэг юм бэ?
Банкууд мөнгөө хаанаас авдаг вэ? Энгийнээр хэлэхэд бид аль хэдийнэ "фиат мөнгө" гэдэг нэр
томьёог сонссон. Банкууд номын мөнгө гаргах эрхтэй.
Төр нь банкуудад дараахыг хийх зөвшөөрөл олгосон: та мөнгө үүсгэж болно.
Үндсэндээ, яг үнэндээ бол энэ нь мөнгө хэвлэх машин юм. Банкууд мөнгө хэвлэх эрхтэй.
Номын мөнгөний цорын ганц давуу тал нь танд хэвлэх машин эсвэл зоос цутгах машин ч хэрэггүй байдаг.
Та мөнгийг хэмнэдэг бөгөөд мөнгийг зохиох эрхтэй.
Тэгээд төр ирээд "За, надад мөнгө хэрэгтэй" гээд зээл авч, зээлээ хүүгийнх нь хамт бүрэн төлдөг.
За, надад мэдэх юм алга, гэхдээ надад бол энэ муу наймаа байж магадгүй.
Үнэхээр тодорхой болгохын тулд – би жижигхэн мөнгөний уутыг нэмж оруулсан – төр нь банкуудад мөнгө өгдөг, тэдгээр
банк тэр мөнгийг зээл хэлбэрээр гаргаж, хүүг нь төлдөг.
Мөн би чи ингэснээр мөнгөө илүү сайн удирдаж чадах байх гэж бодож байна.
Мөн одоо, амласнаар, төрийн өр.
Энэ одоо тогтвортой асуудал болсон уу, эсвэл өөрчлөлт хийх боломж одоо ч байгаа юу – төрийн өрийн бодит хандлага юу вэ?
Үүнийг харцгаая. Хэрвээ бид өрийн хүүгийн төлбөрт хариуцлагатай бол, магадгүй төр засаг тэр
мөнгийг хэрхэн зарцуулж байгааг ч мэдэж байх хэрэгтэй.
1995 оноос 2013 он хүртэлх улсын өр, бүх тоо баримт дахин Олон улсын валютын сангаас авсан.
Мөн бидэнд аль хэдийн танил дотоодын нийт бүтээгдэхүүний хувиар дахин харуулсан.
Дараа нь бид Германд сүүлийн хоёр арван жилд үндэсний өрийн өсөлттэй байна.
Мөн би танд амлаж чадна, энэ нь зөвхөн сүүлийн хоёр арван жилд тохиолдсон зүйл биш юм.
Би үүнийг эргэн мөрдөн шалгасан – олсон баримтууд 1950 оноос эхэлдэг, тэр үед Германы улсын өр 9 сая марка байсан, 9 сая.
Дайн дууссанаас хойш таван жилийн дараа хүн амын тоо яг хэд байсан гэдгийг би мэдэхгүй байна.
Гэхдээ 70–80 сая гэж үзье. Тэгвэл энэ нь 20 пенсээс хэтрэхгүй байсан. Нэг хүнд ч 20 пенс хүрэхгүй.
2011 онд – миний олж чадсан хамгийн сүүлийн үеийн тоо – нэг хүн тутамд дор хаяж 24,771 евро байсан.
Цалинтай хүн тутамд биш, хүн тутамд, өөрөөр хэлбэл хүүхэд бүрт.
Иймээс та гэр ахуйн зардлаа зүгээр л нийлүүлээд, тэгэхээр улсын өрөнд ногдох таны хувийг мэдэж болно.
Надад ичгүүртэй санагдаж байна. Ичгүүртэй. Үнэндээ ийм маягаар улс орныг удирдах нь.
Франц улс үндэсний өрийн хэмжээг 55%-аас 92%-д тогтмол нэмэгдүүлж, 20 жилийн дотор бараг хоёр дахин өсгөжээ.
Англи улс үндэсний өрөө хоёр дахин илүү болгосон.
Грек – хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр аль хэдийн сайн мэдэгдсэн – асар их үндэсний өртэй.
Энэ нь намайг бодогдуулдаг: сангийн сайдтай байх ямар хэрэгтэй вэ, эдгээр бүх хүмүүс ямар хэрэгтэй вэ?
Бид бас үүнийг зохицуулж чадах байх гэж бодож байна, эсвэл чиний хэлсэнчлэн, Иво, чи сэргээн засаж эмчилсэн мансууруулах
бодисын донтогчид ч бас үүнийг зохицуулж чадах байсан.
Тэд ч бас ийм санхүүгийн бодлогыг удирдаж чадах байсан.
Мөн үүнийг боломжтой гэдгийг харуулсан бусад улс орнууд байдаг:
Болгари. Магадгүй Болгарын Европын Холбооны бүрэн гишүүн болох зорилго нь тэдэнд 2000–2013 онд харьцангуй
богино хугацаанд өрөө 75%-аас 16%-д бууруулахад нөлөөлсөн.
Орос улс мөн өрөө бууруулахдаа нарийн тэнцвэрийг хангаж чадсан. Тиймээс энэ боломжтой.
Тэгээд эдийн засгийн хямрал үүсгэх тал дээр туршлагатай ахлах тоглогч руу харцгаая.
112 хувийн үндэсний өр, 112 хувийн үндэсний өр!
Хятад өсөж байна, гэхдээ бид үүнийг лекц дээр аль хэдийн сонссон. Харин уналт нь магадгүй анхаарах ёстой зүйл.
Хятадууд ч бас энд юу болж байгааг магадгүй мэдэрсэн байх.
Би ч бас тэрнийг зөрөхдөө анзаарсан.
Тэд АНУ-тай бизнес хийх, экспортолж доллар олох сонирхолгүй болсон.
Тэд одоо АНУ-д үл хөдлөх хөрөнгө болон компаниуд худалдан авахад тун завгүй байна. Энэ нь тэдэнд
тодорхой хэмжээгээр ашигтай байх болтугай гэж найдъя.
Мэдээж, Японыг 1980, 1990-ээд оны гурван томоохон эдийн засгийн улсын нэгээс яавч гадуур үлдээж боломгүй.
Хоёрдугаар Дэлхийн дайны жинхэнэ камиказе нисгэгч бидэнд дахин хэрхэн хийхээ харуулж байна.
Энэ бол галзуу юм. Үндэсний өрийн хэмжээ 245%.
Хэрвээ зээлдүүлэгч ирж "Мөнгөө буцааж өг" гэвэл япончууд нэг ч цент олж авахгүйгээр хоёр жил хагас ажиллах хэрэгтэй болно.
Банкуудад бүгдийг, банкуудад бүгдийг.
Гол асуудал нь тэр хоёр жил хагасын хугацаанд тэд хүүг нь ч төлөх ёстой бөгөөд тэр нь тооцоонд огт багтсангүй.
Тийм ээ, тэгээд би доор, магадгүй ямар ч томоохон улс төрийн үнэлгээгүйгээр, хамгийн сүүлийн хэвлэлийн мэдэгдлүүдээс бидэнд
аль хэдийнээ сайн танил болсон хэдэн улсыг жагсаах эрхээ эдэллээ:
Тэнд Сири байна, Сири мөнгөө хэрхэн удирддагийг харцгаая.
Тэд бас 183%-ийн үндэсний өрийн мэдрэмж ямар болохыг мэднэ.
Эндээс хойш энэ нь унаж эхэлнэ. Сири улс үндэсний өрийнхөө талаар ямар ч мэдээлэл өгөхөө больсон ч би
түүний хэмжээ цаашид ч буурсаар байх гэж таамаглаж байна.
Бид Ираныг харж болно, тэр улс олон улсын түншүүддээ тийм ч их таалагдахгүй байгаа бөгөөд ямар нэг
шалтгаанаар өрөнд найдаж байгаа мэт харагдаж байна.
Мөн Ливийн тухайд, тэр хар ногоон өнгөтэй улс. 2003 оноос хойш, миний бодлоор, түүний улсын өр 0% байсан, өр дахин
авсангүй, чөлөөтэй, өрөөс ангид. Энэ боломжтой шүү дээ, тийм үү?
Товчхон дүгнэж хэлэхэд. Тэгэхээр, хэрвээ та өмнө нь мэддэггүй байсан бол өрийн талаар юуг мэдэх хэрэгтэй вэ?
Мэдээж та хувийн зээл дээрээ хүү төлдөг, гэхдээ та улсын өрийн төлбөрийг татвар, хураамжийн хэлбэрээр бас төлдөг.
Мөн зарим хүнд шинэ байж болох зүйл бол та гаргасан бүх худалдан авалтаар хүү, өрийн хүү төлдөг явдал юм.
Мөн энэ мөнгийг зөвхөн цөөн хэдхэн хүн л олж авах эрхтэй тул бид бас суралцаж, аль
хэдийн сонссон: баялгийг дахин хуваарилах ёстой.
Тийм учраас би үүнийг бодож үзэх нь чухал гэж бодож байна – би үнэндээ энд буултын шатанд аажмаар орж
байгаа – үүнд ямар нэгэн өөрчлөлт оруулахыг хүсч байна уу?
Би шийдлийг танилцуулахыг хүсэхгүй байна, нэг талаас би бүхнийг мэдэгч мэт харагдахыг хүсэхгүй байгаа учраас,
нөгөө талаас энэ шийдэл үнэндээ тун илэрхий гэж бодож байна.
Хэрвээ чи хулгайчийг хулгай хийж байгаад барьж авбал тэр олзоо буцааж өгөх ёстой шүү дээ?
Өөр ямар ч шийдлийг хэлэлцэх шаардлагагүй.
Гэхдээ би манай тохиолдолд заавал гар цүнх хулгайч биш байж магадгүй гэж төсөөлж чадна.
Кристоф Хёрстелээс сонссон зүйл маань үнэхээр онцгой юм.
Эсвэл бид Kla.TV телевизийн сурвалжилгад харсан – Жон Ф. Кеннедигийн нас барсны 50 жилийн ойн тухай – үүнээс
харахад энэ нь гар цүнх хулгайч биш гэдгийг та ойлгож болно.
Тэгэхээр цорын ганц сэжүүр – бид үүнийг олж харсан, хүлээн зөвшөөр – хангалтгүй байж магадгүй.
Дараа нь би хоёр илүү ишлэл авчирсан.
Жошуа Стамп, Английн Банкны захирлаар ажиллаж байсан тэрбээр, ингэж хэлжээ: "Хэрвээ та банкнуудын боол хэвээр үлдэж, өөрсдийн
боолчлолынхоо төлбөрийг төлөхийг хүсч байвал, банкнуудад мөнгө бүтээж, зээлийг хянахыг нь үргэлжлүүлэх боломжийг олго."
Та иймэрхүү зүйл хэлсэн ч хүмүүс яаж ч байсан жаахан унтаж л орхидог. Энэ л хамгийн галзуу зүйл.
Мөн Генри Форд бас сайн танигдсан, автомашины брэнд:
Хэрвээ хүмүүс мөнгөний системийг ойлгосон бол маргаашийн өглөөний өмнө бид хувьсгал хийх байсан.
Та эдгээр зүйлсийн талаар интернэтээс уншиж болно; тэдгээр нь сайн мэдэгдсэн.
Би бага зэрэг гайхдаг: энэ залуу охин дуугаараа харуулснаар хүмүүсийг сэтгэл хөдөлгөж,
урам зориг өгөх нь яагаад ийм хэцүү байдаг вэ?
Эцэст нь би богинохон чиг баримжаагаа өөрчилж, асуулт тавихыг хүсэж байна: үнэндээ хэн хариуцлагатай вэ?
Энэ нөхцөл байдлын хариуцлагыг хэн хүлээх вэ?
Энэ бэрхшээлийн хариуцлагыг банкууд үүрэх үү?
Би энэ асуултад "үгүй" гэж хариулах байсан, учир нь тэд холбогдох хууль тогтоомжийн дагуу үйл ажиллагаа явуулж байна.
Төр, засаг захиргаа болон улс төрчид хариуцлагатай юу? Энд ч би энэ асуултад 'үгүй' гэж хариулах болно.
Тэдэнд чинь таных нь байгаа учраас тэдэнд манай мандат ч бас байна.
Тэгэхээр одоо хэн хариуцлага хүлээх вэ? Бид. Аа тийм ээ, чамайг барилаа, чи. Би ч бас. Бид хариуцлага хүлээх ёстой.
Гэхдээ одоо өөрчлөлтийн түлхүүр юу вэ?
Мөн би Кристоф Хёрстелийн хэлсэнтэй бүрэн нийцэх хоёр гурван бодлоо хуваалцахыг хүсэж байна.
Тогтвортой өөрчлөлт – яаж боломжтой вэ?
Миний бодлоор энэ нь зөвхөн бид өөрсдийгөө ард түмэн гэж үзвэл л боломжтой. Нэгэн бүхэл ард түмэн шиг.
Нэг удаа би нэг хэлц үг зохиосон юм – түр хүлээгээд таалагдах эсэхийг нь хар даа – "Хүмүүс
дарангуйлагчгүйгээр маш сайн амьдарч чадна."
Гэвч дарангуйлагч ард түмнийхээ дэмжлэггүйгээр тун хэцүү байдаг шүү дээ?
Бид ард түмэн дахин нэгэнт ойлгох ёстой: бид сонгосон хүмүүстээ эрх мэдэл олгодог. Энэ дээр бид хяналт тавьдаг.
Одоо, мэдээж, асуулт нь: Бид яаж нэг ард түмэн болох вэ?
Энэ яаж ажилладаг вэ? Би үнэхээр өөрийн туршлагаасаа ярьж чадна. Үндэстэн болохын тулд юу
шаардлагатайг харуулах гурван зүйлийг онцолъё.
Энэ нь ойлголт, ухамсартай холбоотой. Энэ нь зүйлсийг дахин нягталж үзэхтэй холбоотой.
Чи зүгээр л юмыг аваад залгиж, түүнийг хийхээсээ илүү эхлээд сайтар тунгааж бодох ёстой.
Тэгвэл яагаад хүн үндэстэн болдог вэ? Би үүнийг маш энгийнээр тайлбарлаж чадна.
Бидэнд олон S&G холбоо ба AZK холбоо байсан бөгөөд миний хийсэн бүх утсаар яриа, та баталж чадах
байх, бүгд дээд түвшинд дамжуулагдан шууд холбогдсон.
Тэнд би шууд л хүмүүс байгааг анзаарсан: "Өө, тэд надтай адилхан бодож байна" гэж. Тэд
бас үүнд бодол гаргаж, ойлгохыг хүсэж байв.
Тэд хурдан биш, бүхнийг буруу хэлдэг, харин: За хүлээгээрэй, нэг минут, энэ бүгд яаж нийлж байна вэ?
Ойлгох хүсэлээс ойлголт төрдөг. Ойлголтоос эв нэгдэл төрдөг.
Жишээлбэл, бид мөнгө өөрөө ажиллахгүй гэдгийг ойлгож сурах ёстой.
Жишээ нь. Мөнгө ажиллахгүй.
Та бас, өмнөх илтгэгчийн үгийг үргэлжлүүлэн, багахан гэрийн даалгавар хийж болно.
Өчир шөнө угаагаагүй аяга тавагныхаа хажууд яагаад арван фунтын дэвсгэрт тавьчихдаггүй юм бэ?
Тэгээд тэр гал тогооны хаалгыг хаагаад маргааш өглөө нь тэнд очдог.
Тэгэхээр чи мөнгө үр дүнтэй байсан эсэхийг харах болно.
Манай гэрт хэд хэдэн хүн амьдардаг. Би магадгүй хаалгыг түгжиж тавьна, үгүй бол арван евроны
дэвсгэрт алга болно, бас аягыг угаах л болно.
Үндэстэн болох нь олон талаараа өөрчлөлт болон өөрчлөгдөх хүсэл эрмэлзэлтэй холбоотой.
Надад өөрчлөгдөх хүсэл гэдэг нь бас дахин өөрийнхөө хариуцлагыг хүлээх гэсэн үг юм, эсвэл
хаалтын үгсээр бол, би үүнийг өөрөө бичсэн:
Бид хамтдаа өөрчлөлт авчирч чадна. Өөрөөсөө эхлээд өөртөө ямар нэгэн зүйлийг өөрчил.
Энэ нь үнэхээр өөр төрлийн чин сэтгэлийн холбоог бий болгодог. Миний хүргэлтийн ажилтнуудын хувьд би үүнийг үнэхээр хэлж чадна.
Энэ бол Рут өмнө дурдсан Стратеги 2+-ийн сэдэв юм. Бид курьерүүдтэй хамтран сүлжээ байгуулж байна.
Би хүн бүртэй зүрхний холбоотой байдаг, учир нь хүн бүр ямар нэг зүйлийг өөрчлөхийг хүсч байгааг анзаардаг. Бүгд
өөрсдийгөө хөгжүүлж, сайжруулахын төлөө ажиллаж байгаа бөгөөд бүгд эхлээд өөрсдөөсөө эхэлдэг.
Бүх зүйл хоорондоо хайлж нийлдэг. Үүний талаар том яриа хийх шаардлагагүй, зүгээр л болдог.
Мөн энэ нэгдэл, гэр бүл болж буй явц нь харилцаа тогтоох боломжийг нээдэг. Би үүнийг шинэ гэж бодож байна.
Дэлхий дээр үнэхээр олон харизматик удирдагчид байсан.
Сайн санаа, жинхэнэ алсын хараатай хандлага, үндэстнийг урамшуулах чадвартай.
Гэхдээ миний мэдэрч байгаагаар, өнөө цаг үед бид яг суурь давхаргаас эхлэн ард түмний нэгдэлд хүрч байна.
Өмнөх илтгэгчээс тэмдэглэсэн зүйл ч бас анхны нь юм:
Доороос эхлэн хамтдаа өсөх. Өөрчлөлт доороос эхлэх ёстой.
Энэ бол харилцаа холбоог өргөжүүлэх явдал, өөрсдийгөө нэгэн хамт олон мэтээр мэдэрдэг хүмүүсийн бүлэг юм. Тэд
гэнэтхэн ойлгодог: бид харилцаагаа Facebook дээр бус, харин гар, хөлтэй бодит хүмүүстэй л бат бөх байлгадаг.
Бид гол цэгт улам бүр ойртсоор байна. Бид зүгээр л сууж байгаад гомдоллодоггүй.
Бид хамтран ажиллагсадтайгаа улс төрийн сэдвээр ярилцах дуртай.
Гэхдээ хурдан дараагийн асуулт руу шилжье: Та цаг зарцуулахад бэлэн үү?
Та өөрийгөө зориулан хөрөнгө оруулахад бэлэн үү? Ингэснээр л хүн үндэстэн болдог.
Мөн та бүхэн, эсвэл дор хаяж ихэнх тань "Stimme und Gegenstimme" (Дуу хоолой ба эсрэг дуу хоолой) сониныг мэддэг гэж бодож байна.
Энэ бол S&G-ийн стратеги юм. Тийм учраас – надад өөрийн илтгэгчийн ширээ байхгүй тул – би манай S&G ширээг сурталчилж байна.
Тэнд оч. Хэрвээ чи одоог хүртэл мэдэхгүй байгаа бол S&G нь ердөө сонин биш юм.
Надад S&G бол нэгэн ард түмэн болох зам мөн, тийм ээ.
Ард түмэнээрээ нэгдэх арга зам. Тиймээс надад хэлэх ганц үлдсэн зүйл бол: нэгдээрэй! Баярлалаа. Баярлалаа.