Bongu lil kulħadd, huwa tassew onur kbir li ninsab hawn quddiemkom. Grazzi, Ivo.
Naħseb li hu tassew tajjeb li nkun hawn illum. Dejjem tajjeb li tkun fil-post it-tajjeb fil-ħin it-tajjeb, mhux hekk?
Spiss kont fil-post ħażin fil-ħin ħażin. Meta jiġru inċidenti żgħar tat-traffiku, normalment tgħid lilek
innifsek, "Oh, kieku kont sewwaqt b'mod differenti."
Imma llum inħoss biss li dan hu eżattament il-post it-tajjeb fil-ħin it-tajjeb. U b'mod ġenerali, inħoss xi ħaġa bħal—forse
inti wkoll taf din is-sensazzjoni—li x-xitwa spiċċat u hemm din l-arja tar-rebbiegħa fl-arja, dawn l-ewwel ġranet sħan f'Marzu.
Nħoss xi ħaġa ġewwa fija li aħna, bħala umanità, bħala poplu, nibbenefikaw minn bidla.
Riċentement kont mill-ġdid f'Vjenna – kultant immur hemm fuq xogħol – u mixjt mat-toroq u żort ukoll il-Parlament.
U kien hemm bustijiet tal-fundaturi tar-repubblika li pproklamaw ir-Repubblika tal-Awstrija. U b'xi mod ħaqqetli qalbi tant li
ħsibt, forsi dak iż-żmien – ma rridx nikkundanna issa, il-proklamazzjoni tar-Repubblika tal-Awstrija mhix il-punt – imma
forsi dak iż-żmien, meta kienu qed jiġġieldu għaliha jew x'kien li motiva lilhom, forsi ma ħasbux li qatt kien
se jasal għal dan, li kien se jirnexxi, li dinja daqshekk differenti kienet tista' tkun possibbli.
U mbagħad fil-fatt spiċċaw bħala fallimenti.
Nispera li ħadd minna ma jispiċċa f'falliment, imma li għadna nistgħu nesperjenzaw din id-dinja ġdida. Li nistgħu nesperjenzaw
din il-bidla li semma Christoph Hörstel. Li ma nitkellmux biss dwarha, li ma nirħux biss ħolm dwarha,
imma tassew nesperjenzawha – din il-bidla qiegħda sseħħ.
Iva. It-titlu tal-preżentazzjoni tiegħi hu: "Imgħax fuq id-dejn: dak li għandek bżonn tkun taf!"
Forsi tħoss l-istess kif dejjem ħassejt jien meta kont żgħir – anki jekk kont nieħu biss flus għal gelat, anki jekk
dak iż-żmien kien biss Deutschmark wieħed – kont dejjem verament kuntent meta stajt nirritorna d-dejn.
Dan għadu l-każ sal-lum, anki jekk hu biss 10 ewro. Kont dejjem ħafna mħassra meta fl-aħħar ħallejt warajh dak id-dejn stupidu.
Xi ħadd ieħor iħoss hekk? Ma jienx kompletament waħdi, tajjeb?
Imbagħad taf is-sensazzjoni. Huwa sempliċiment meraviljuż li tkun tista' tgħix mingħajr dejn.
Il-politici tagħna, il-mexxejja tan-negozju, il-ministri tal-finanzi u l-kapijiet tal-gvern
jidher li għandhom perċezzjoni differenti tad-dejn.
Meta tħares lejn kif qed tiżviluppa d-dejn nazzjonali, tista' fil-fatt taħseb li li tkun f'dejn
huwa parti minn ekonomija prospera f'dawn il-jiem.
U dwar ir-rimbors – ma nafx, ir-rimbors lanqas qed jiġi diskuss.
Dak kollu li qatt nisma' dwaru huwa dejn ġdid u rati ta' imgħax ogħla li jridu jitħallsu, imma b'xi mod l-idea li tassew tħallas
lura qatt ma tidher li tiġi f'moħħ ħadd. Ma nisma' xejn dwar dan.
Ġbart miegħi diagramma biex nagħtik ħarsa inizjali. Illum diġà tkellimna dwar l-Ewropa u l-pajjiżi tad-dinja, kif
ukoll id-dejn u s-sistema finanzjarja. Kemm għandhom dejn fil-fatt il-pajjiżi? Fl-Ewropa, pereżempju.
U wrejtha dan – billi użajt figuri uffiċjali mill-Fond Monetarju Internazzjonali – ir-rata
tad-dejn fir-rigward tal-prodott gross domestiku.
Il-Prodott Gross Domestiku huwa s-somma tal-oġġetti u s-servizzi kollha prodotti f'pajjiż.
Kollox li jiġi prodott hemmhekk, ix-xogħol kollu li jsir, jiġi rreġistrat hemmhekk, u d-dejnijiet li
mbagħad ikollha din il-pajjiż jitqiegħdu fil-perspettiva.
U ħadt il-libertà li nagħmel valutazzjoni.
Klassifikazzjoni li tgħid "ebda dejn" hija aħdar skur għalija. Nista' ngħid minnufih li
m'hemm l-ebda pajjiż aħdar skur fl-Ewropa.
Darba ħsibt "10%", għalhekk jekk pajjiż għandu 10% ta' dejn fir-rigward ta' dak li jikseb
f'sena, imbagħad sejjaħtu aħdar ċar u immarkajtu.
Għalija, "10 sa 25%" huwa isfar, "25 sa 75%" huwa aħmar, u "aktar minn 75%" huwa aħmar skur.
Ħallini nurik kif nassessja dan.
Immaġina li tħallas il-kontijiet kollha tiegħek għal xahar, iżda ma tirċevix salarju; minflok, is-salarju
tiegħek jittrasferixxi direttament lill-bank bil-għan li jħallas id-dejn nazzjonali tagħna.
Jekk tagħmel dan għal xahar, imma fl-istess ħin tħallas l-kera tiegħek, tħallas għall-petrol, tħallas għall-xiri, tħallas
għall-ħwejjeġ, u l-impjegat tal-istazzjon tal-petrol jew is-sid tal-istazzjon tal-petrol jagħmel l-istess,
jieħu l-flus tiegħek, imma jagħtihom ukoll lill-bank.
Jekk tagħmel dan bħala mudell – irridu neħilsu mill-obbligi tagħna malajr – allura tista'
tħallas 8% f'xahar billi tirrinunzja għal kollox.
U minn hekk ħriġt il-kuluri, ngħid, tajjeb, għadni nista' nimmaġina li poplu bħal dan seta' jimmaniġġja dan.
Għidt isfar, tajjeb, minn xahar wieħed sa tliet xhur, jista' jkun li għad m'hemmx gwerra
ċivili jekk il-flus kollha jmorru lill-banek.
Imma issa m'iniex aktar ċert jekk aħna fil-Ġermanja ma nispiċċawx ukoll f'gwerra ċivili jew ġustizzja vigilanti jew
xi ħaġa simili, jekk dejjem ikollna nagħtu l-flus li naqilgħu biss biex iżommu l-banek kuntenti.
Ejja nħarsu lejn il-pajjiżi u naraw kif tidher l-Ewropa, l-Ewropa għeżież tagħna: il-Portugall b'124% ta' dejn nazzjonali, Spanja
97%, Franza 92%, il-Gran Brittanja 93%, l-Irlanda 119%, l-Italja 128%, u hekk 'il quddiem, il-Lussemburgu b'25%,
għadu sejjer pjuttost tajjeb fil-fatt – qed nħares hawn – hemm prattikament biss pajjiżi ħomor.
Għandna lil Bulgaria b'16%, li nerġa' nħares lejha aktar tard, u t-Turkija. Xi wħud qed jonqsu, inkluża
l-iskandinavja kollha. Estonja, b'10% ta' dejn nazzjonali, toħroġ ukoll, kif ukoll Ġorġja, l-Armenja u l-Ażerbajġan.
U mbagħad hemm l-ors kbir, ir-Russja, b'10% ta' dejn nazzjonali, aħdar, aħdar ċar, mhux aħdar skur, iżda xorta waħda aħdar ċar.
Biex nkun onest, inkun imbarazzat kieku kont responsabbli għal dan.
Għax fil-fatt... normalment ma tgħixx hekk. Ma tgħixx bil-kreditu u mbagħad tkun kburija bih ukoll.
Imma nerġgħu nħarsu lejn dan aktar tard meta nwieġbu għall-mistoqsija: dejjem kien hekk?
Jista' wieħed ukoll jassumi li, tajjeb, probabbilment kien jidher differenti fil-passat u li forsi dan hu l-każ
ukoll issa; għandu x'jaqsam mal-kriżi ekonomika tal-2008? Ejja nieħdu ħarsa oħra lejn l-iżvilupp.
Imma l-ewwel, ejja nieħdu ħarsa oħra lejn id-dinja kollha.
Hemm biss ftit pajjiżi li mhumiex f'dejn; 171 mill-173 pajjiżi koperti mill-Fond Monetarju Internazzjonali
(IMF) bħalissa jinsabu f'dejn. Ftit ħafna huma ħodor skur.
Diġà ddiskutejna l-art, nerġa' nħares lejha.
Huwa diffiċli biex tara, ma nistax inżomm idejja stabbli biżżejjed, il-Kuwajt għadu aħdar,
mhux kulħadd jaf il-Brunej, il-Malasja hija aħdar.
U l-bqija huma f'dejn f'xi forma jew oħra, mill-inqas ħodor ċar, li għadu aċċettabbli; nistgħu naraw l-Iran hawn.
Imma l-bqija huma ħomor, minn ħomor sa ħomor skur fid-dejn.
U l-affarijiet mhux pjaċevoli dwar id-dejn huma li jiġbed imgħax.
U issa toħroġ il-mistoqsija: min fil-fatt iħallas l-imgħax fuq id-dejn?
Biex inwieġeb din il-mistoqsija, nixtieq nanalizza tliet gruppi.
Grupp 1 jikkonsisti f'djar privati,
Grupp 2: Kumpaniji
u fil-Grupp 3 l-istat.
Grupp 1 huwa int, pereżempju, meta tmur fil-bank u tieħu self biex tħallas għall-karozza ġdida u lussuża tiegħek.
F'dan il-każ, il-kwistjoni hija fil-fatt pjuttost ċara. Int responsabbli għall-imgħax fuq id-dejn.
Issa se taħdem iebes biex tiġbor il-flus sabiex tista' tħallas id-dejnijiet tiegħek.
Madankollu, tista' wkoll tgħid: qed ninħeles minn din il-ġenn tad-dejn, mhux se nieħu ebda self jew kreditu.
Ma rridx nikkommenta dwar dan f'dan il-mument.
Imma ikkunsidra dan: Tista' taħrab minn din id-deċiżjoni personali, minn dan il-mekkaniżmu tad-dejn?
Ejja nagħtu ħarsa lejn il-Grupp 2, il-kumpaniji.
Fil-każ tiegħi, nixtieq nintroduċik għal negozju agrikolu li jikber qamħ, fost affarijiet oħra.
Il-bdiewa xtrà trattur ġdid u intelliġenti.
Huwa finanzjah permezz tal-bank, għalhekk qed jiġbor imgħax.
Jekk issa nħarsu lejn is-sitwazzjoni tal-ispejjeż ta' dan in-negozju agrikolu, għandna, minn naħa waħda, l-ispejjeż
tal-persunal għall-assistent agrikolu li jgħin lill-bdiewa.
Min-naħa l-oħra, għandna l-ispejjeż tal-materjal. Dan jista' jkun diżil għall-trattur jew, kif muri hawn, żrieragħ.
U, kif diġà semmejna, it-tielet għandna l-ispejjeż tal-imgħax.
Dan in-negozju agrikolu se jgħaddi dawn it-tliet spejjeż kollha bħala spejjeż totali
fil-prezz tal-bejgħ tal-qamħ – lill-xerrej tal-qamħ.
Fil-każ tiegħi, ix-xerrej tal-qamħ huwa mulina. Il-qamħ jiġi mħallat f'dqiq fil-mulina.
U biex il-qamħ jiġi mħallat f'dqiq, hawnhekk ukoll hemm bżonn ta' ħaddiema iebsa.
L-inġinerija tal-impjant tal-mulina – ngħidu aħna – u l-mulina nnifisha huma wkoll finanzjati mill-bank.
Dan ifisser li f'dan il-każ se jiġu kkalkulati wkoll l-imgħax.
Ejja nħarsu wkoll lejn is-sitwazzjoni tal-ispejjeż hawn fil-myl.
Imbagħad għandna l-ispejjeż tal-persunal għall-ħaddiema li jaħdmu iebes, l-ispejjeż tal-materjal, jiġifieri
l-qamħ mill-farm, u l-ispejjeż tal-imgħax għall-mulina.
Bħala ħami, nixtri d-dqiq tiegħi minn din il-mitħuna, u l-mitħuna se tgħaddi wkoll dan l-oġġett tal-ispejjeż fil-prezz.
Dan ifisser li, bħala fornaċier ekoloġiku, nixtri d-dqiq tiegħi mill-mulina u għandi wkoll assistenti li
jaħdmu iebes li jgħinuni nbiddeluh f'ħobż u f'rollijiet, li mbagħad nbigħhom lill-klijenti tiegħi.
Għax ir-rati ta' interess huma daqshekk baxxi fil-bank bħalissa, xtrajt forn ġdid.
U dan, ovvjament, iwassal ukoll għal spejjeż ta' interess.
Ejja nħarsu lejn is-sitwazzjoni tal-ispejjeż fil-forn tiegħi.
Imbagħad għandi spejjeż tal-persunal għall-assistenti tal-forn tiegħi, għandi wkoll dawn l-ispejjeż tal-materjal,
xtrajt id-dqiq mill-mulina, u għandi wkoll spejjeż tal-imgħax, jiġifieri għall-forn ġdid u lussuż li xtrajt.
Jien ukoll se nikkalkula l-prezz tal-ħobż u tar-rolls tiegħi b'mod li dawn it-tliet spejjeż jidhru fih:
L-ispejjeż tal-persunal tiegħi, l-ispejjeż tal-materjal tiegħi u l-ispejjeż tal-imgħax.
U nġib dan lill-konsumatur finali fil-prezz. U dawk aħna, inti u jien.
Ħallini nissummarizza b'mod qasir:
In-negozju agrikolu se jgħaddi l-ispejjeż tal-imgħax tiegħu, flimkien mal-ispejjeż tal-persunal u
tal-materjal, lill-xerrej tal-qamħ fil-prezz tal-bejgħ tal-qamħ.
Il-kumpanija tal-għarir se tgħaddi l-ispejjeż tal-imgħax tagħha flimkien mal-ispejjeż
tal-materjal u tal-persunal fil-prezz tal-bejgħ tad-dqiq.
U bħala ħami, nagħmel l-istess: ninkludi l-ispejjeż tal-imgħax tiegħi flimkien mal-ispejjeż tal-persunal
u tal-materjal fil-prezz tal-ħobż fil-bejgħ bl-imnut.
Aħna nħallsu għal dan kollu. Dan ifisser li aħna, bħala konsumaturi finali, nħallsu l-ispejjeż
kollha tal-katina tal-valur, inklużi l-ispejjeż kollha tal-imgħax. U dan hu l-każ kullimkien.
Kemm jekk tirriżerva vjaġġ ta' vaganza jew tħallas għall-karozza bil-flus kontanti, tħallas imgħax lill-bank, anke
indirettament – anke jekk tixtri biss gelat, hemm spejjeż ta' imgħax involuti u dawn imorru lill-bank.
Fl-aħħar mill-aħħar, aħna nħallsu għal kollox li nixtru, għal kull fattura li nħallsu, kemm jekk ikun għall-ħwejjeġ, l-ikel,
il-vaganzi, il-vetturi, l-istrumenti mużikali – ma jimpurtax – il-miżati tal-klabb – aħna nħallsu
l-ispejjeż tal-imgħax inklużi fil-katina tal-valur.
U tista' tikkalkula dan. Huwa ammont li fil-medja mhuqx inqas minn 40% tal-prezz tax-xiri.
Jekk issa qed tistaqsi jekk int rebbieħ jew tilfu, ħallini nispjega lilek b'mod li jagħmel
sens. 40% tal-prezz tax-xiri – x'ifisser dan?
Sabiex tkun tista' tikkalkula dan waħdek. Jekk taf il-ispejjeż tiegħek fix-xahar, ngħidu li għandek spejjeż ta'
2,000 ewro fix-xahar, imbagħad 40% jammonta għal 800 ewro.
Dan ifisser li tħallas €800 b'mod indirett, jew forsi direttament, lill-bank.
Ekstrapolat fuq is-sena, dan jammonta għal 9,600 ewro.
U issa dak kollu li għandek tagħmel hu li tieħu l-estrat bankarju tiegħek fl-aħħar tas-sena, fejn jidher l-imgħax tal-kreditu.
Imbagħad tista' tieħu ħarsa u tara jekk tista' ssib hemmhekk 9,600 ewro.
U jekk issib ammont ogħla, int rebbieħ, u jekk issib wieħed inqas – tiegħi huwa baxx ħafna, ma naħsibx li għadni nirċievi
stqarrijiet dwar l-imgħax – allura int tilfu f'din is-sistema.
Imma dan mhux kollox. L-istat qed jidħol dejjem aktar fid-dejn biex isegwi l-interessi tiegħu.
U inti tħallas ukoll dan l-imgħax fuq id-dejn – fil-forma ta' dazji u taxxi.
Allura jixraq ukoll li nagħtu ħarsa lejn dan il-mudell ta' stat, li diġà smajna ftit dwaru fil-lezzjoni – kif diġà semmejt.
Kif jidher meta l-istat jieħu dejn?
Fil-Ġermanja, madwar tnejn terzi tal-volum tal-kreditu jittieħdu mill-Istat Ġermaniż fil-forma ta' self
mingħand banek indipendenti u istituzzjonijiet ta' kreditu.
U terz f'obbligazzjonijiet tal-gvern. Żewġ terzi! Kif jagħmel dan?
Minn fejn iġibu l-flus il-banek? Sempliċement, diġà smajna t-terminu: flus fiat.
Il-banek huma permessi joħorġu flus kontabbli.
L-istat ippermetta lill-banek joħolqu flus.
Fil-prinċipju, b'mod strett, magna li tipprintja flus. Il-banek huma permessi jipprintjaw flus.
L-uniku vantaġġ tal-flus tal-ktieb hu li lanqas għandek bżonn magna tal-istampa jew magni għall-ħolqien ta' muniti.
Int tiffranka l-flus u jippermettulek tinventa l-flus.
U mbagħad l-istat jiġi u jgħid, "Ejja, għandi bżonn flus," jieħu self, u jħallas lura b'interess.
Ukoll, m'għandix idea, imma għalija dan jista' jkun ftehim ħażin.
Biex ikun ċar perfettament – żidt il-borża żgħira tal-flus – l-istat jagħti l-flus lill-banek sabiex
huma mbagħad jieħduhom bħala self u jħallsu l-imgħax.
U nemmen li forsi tista' timmaniġġja l-flus tiegħek aħjar b'dan il-mod.
U issa, kif wiegħed, id-dejn nazzjonali.
Huwa dan issa kwistjoni stabbli, jew għad hemm spazju għal bidla – x'inhi l-vera tendenza fid-dejn tal-gvern?
Ejja nħarsu lejn dan. Jekk aħna responsabbli għall-imgħax fuq id-dejn, forsi għandna wkoll
idea ta' kif l-istat qed jimmaniġġja l-flus.
Id-dejn nazzjonali mill-1995 sal-2013, il-figuri kollha mill-Fond Monetarju Internazzjonali.
Ukoll muri mill-ġdid bħala perċentwal tal-Prodott Gross Domestiku, li diġà nafu bih.
Imbagħad għandna dejn nazzjonali li qed jiżdied fl-aħħar għoxrin sena fil-Ġermanja.
U nista' nwegħdek li dan ma kienx biss il-każ fl-aħħar għoxrin sena.
Segwejt lura – ir-rekords li sibt jibdew fl-1950, meta l-Ġermanja kellha dejn nazzjonali ta' 9 miljun Deutschmark, 9 miljun.
Ma nafx eżatt kemm kienet kbira l-popolazzjoni ħames snin wara tmiem il-gwerra.
Imma ejja nassumu bejn 70 u 80 miljun. Dak ma kienx ikun aktar minn 20 pence. Anke mhux 20 pence għal kull persuna.
Fl-2011 – l-iktar figura riċenti li stajt insib – konna f'mhux inqas minn €24,771 għal kull abitant.
Mhux għal kull impjegat b'paga, għal kull abitant, jiġifieri għal kull tarbija.
Allura tista' sempliċement iżżid l-ispejjeż tad-dar tiegħek, u mbagħad tkun taf il-parti tiegħek fid-dejn nazzjonali.
Insibha imbarazzanti. Imbarazzanti. Li tassew tmexxi pajjiż bħal dak.
Franza, dejn nazzjonali li żdied b'mod kostanti minn 55% għal 92%, kważi doppjat f'20 sena.
L-Ingilterra, aktar minn darbtejn, id-dejn nazzjonali.
Il-Greċja – diġà magħrufa sew fil-istampa – dejn nazzjonali kbir ħafna.
Dan jagħmilli nistaqsi, x'inhu l-punt li jkollok ministru tal-finanzi, x'inhu l-punt li jkollok dawn in-nies kollha?
Naħseb li nistgħu nagħmluh ukoll, jew biex nerġa' nsemmi dak li qalt, anke l-vizzjati
mid-droga li rriabilitajt setgħu għamluh, Ivo.
Huma wkoll kienu jmexxu politika finanzjarja bħal din.
U mbagħad hemm pajjiżi oħra li juru li huwa possibbli:
Bulgarija. Probabbilment influwenzati mill-intenzjoni tal-Bulgarija li ssir membru sħiħ tal-UE,
irnexxielhom ukoll inaqqsu d-dejn tagħhom minn 75% għal 16% f'perjodu relattivament qasir, bejn l-2000 u l-2013.
Ir-Russja rnexxielha wkoll issib bilanċ tajjeb fit-tnaqqis tad-dejn tagħha. Allura huwa possibbli.
U mbagħad inħarsu lejn il-ħu kbir, il-plejer esperjenzat meta niġu għall-kawżar ta' kriżijiet ekonomiċi.
112 fil-mija ta' dejn nazzjonali, 112 fil-mija ta' dejn nazzjonali!
Iċ-Ċina qiegħda tiżdied, imma diġà smajna dwar dan f'lezzjoni. Il-waqgħa probabbilment
hija xi ħaġa li għandha tittieħed bis-serjetà.
Il-Ċiniżi probabbilment kellhom ukoll idea ta' x'kien qed jiġri hawn.
Innotawni wkoll, b'mod każwali.
Huma m'għadhomx entużjasti dwar li jagħmlu negozju mal-Istati Uniti, jesportaw u jaqilgħu dollari.
Issa huma pjuttost impenjati jixtru proprjetajiet u kumpaniji fl-Istati Uniti. Nittamaw li jkun ta' profitt għalihom.
U mbagħad, ovvjament, il-Ġappun ma jistax jitħalla barra mit-tliet nazzjonijiet ekonomiċi
ewlenin tal-inqas fis-snin tmenin u disgħin.
Pilota kamikaze reali mis-Sekonda Gwerra Dinjija juri lilna kif issir.
Dan hu ġenn. 245% ta' dejn nazzjonali.
Jekk kreditur jiġi u jgħid, "Nixtieq li terġa' tagħtini l-flus tiegħi," allura l-Ġappuniżi jkollhom
jaħdmu għal sentejn u nofs mingħajr ma jaqilgħu xejn.
Kollox lill-banek, kollox lill-banek.
U l-problema hi li f'dawk iż-żewġ snin u nofs ikollhom iħallsu wkoll l-imgħax, li lanqas hu inkluż fil-kalkolu.
Iva, u mbagħad ħadt il-libertà li nniżżel hawn taħt, forsi mingħajr ebda valutazzjoni politika kbira,
ftit pajjiżi li diġà saru pjuttost familjari magħna mill-aħħar stqarrijiet għall-istampa:
Hemm għandna s-Sirja, ejja naraw kif is-Sirja timmaniġġja l-flus.
Huma wkoll jafu x'inhu s-sensazzjoni tad-dejn nazzjonali ta' 183%.
U minn hawn 'il quddiem, jaqa'. Is-Sirja ma tipprovdi l-ebda informazzjoni dwar id-dejn
nazzjonali tagħha, imma nissuspettaw li jkompli jonqos.
Nistgħu nħarsu lejn l-Iran, li mhux eżattament qed jagħmel ruħu popolari mal-partner internazzjonali
tiegħu, li għal xi raġuni jidher li qed jimmira fuq id-dejn.
U mbagħad hemm il-Libja, il-pajjiż aħdar skur. Mill-2003, nemmen, kellha 0% ta' dejn nazzjonali, ebda dejn
ieħor, ħielsa, mingħajr dejn. Huwa possibbli, mhux hekk?
Ħallini nissummarizza b'mod qasir. Allura, x'għandek bżonn tkun taf dwar id-dejn jekk ma kontx taf diġà?
Naturalment, tħallas imgħax fuq il-prestiti personali tiegħek, imma tħallas ukoll
għall-dejn nazzjonali permezz tat-taxxi u d-dmirijiet.
U dak li jista' jkun ġdid għal xi wħud minnkom hu li ma' kull xiri wieħed tħallsu imgħax, imgħax tad-dejn.
U peress li biss ftit huma permessi jagħmlu dan il-flus, tgħallimna wkoll u diġà smajna li se jkun hemm
ridistribuzzjoni; trid ikun hemm ridistribuzzjoni tal-ġid.
U għalhekk naħseb li hu importanti li naħsbu dwarha – u fil-fatt qed nidħol bil-mod fil-fażi
tal-aterrar hawn – irridu nbiddlu xi ħaġa dwarha?
Ma rridx nippreżenta soluzzjoni, parzjalment għax ma rridx nidher bħal min jaf kollox, u
naħseb li s-soluzzjoni hija pjuttost ovvja.
Jekk taqbad ħalliel qed jisraq, għandu jirritorna l-għana, hux?
Verament m'hemmx bżonn li niddiskutu ebda soluzzjoni oħra.
Imma nista' nimmaġina li fil-każ tagħna mhux neċessarjament ħalliel ta' borża.
Dak li smajna mingħand Christoph Hörstel huwa tassew xi ħaġa.
Jew dak li rajna fir-rapport televiżiv ta' Kla.TV – l-50 anniversarju tal-mewt ta' John F. Kennedy –
tista' tgħid minn hekk li dan mhux ħalliel ta' borżijiet.
Allura jista' jkun li l-unika pista – rajnieha, nistgħu nammettu – forsi mhix biżżejjed.
Imbagħad ġbart żewġ kwotazzjonijiet oħra.
Joshua Stamp, li kien, fost affarijiet oħra, darba direttur tal-Bank of England, qal: "Jekk trid tibqa' skjavi
tal-banek u tħallas għall-iskjavitù tiegħek stess, allura ħalli lill-banek jkomplu joħolqu flus u jikkontrollaw il-kreditu."
Tista' tgħid xi ħaġa bħal dik, u b'xi mod in-nies għadhom jirnexxielhom jorqdu ftit. Dik hi l-ħaġa miġnuna dwarha.
U Henry Ford huwa wkoll magħruf ħafna, il-marka tal-karozza:
Jekk in-nies jifhmu s-sistema monetarja, ikun hemm rivoluzzjoni qabel għada filgħodu.
Tista' taqra dwar dawn l-affarijiet fuq l-internet; huma magħrufa sew.
Nistaqsi ftit: għaliex hu daqshekk diffiċli, kif wriet din it-tifla żagħżugħa fil-kanzunetta tagħha, biex in-nies jitħajru?
U fl-aħħar, nixtieq b'mod qasir niddeviċi u nistaqsi l-mistoqsija: min hu verament responsabbli?
Min hu responsabbli għal din is-sitwazzjoni?
Huma l-banek responsabbli għal din id-diffikultà?
Inwieġeb il-mistoqsija b''le', għax qed jaġixxu skont il-liġi applikabbli.
Huma l-istat, il-gvernijiet u l-politiki responsabbli? Hawnhekk ukoll, nirrispondi għall-mistoqsija b''le'.
Għax għandhom tiegħek, għandhom il-mandat tagħna.
Allura min hu responsabbli issa? Aħna. Ah iva, qbadtek int. Jien ukoll. Aħna responsabbli.
Imma x'inhi l-miftuħa biex issa jinbidel?
U nixtieq naqsam żewġ jew tliet ħsibijiet li huma kompletament konsistenti ma' dak li diġà smajna mingħand Christoph Hörstel.
Bidla sostenibbli – kif hi possibbli?
Fil-fehma tiegħi: huwa possibbli biss jekk naraw lilna nfusna bħala poplu. Bħala korp wieħed ta' nies.
Darba ħloqt il-frażi – stenna mument biex tara jekk tħobbha – "In-nies jistgħu jgħixu tajjeb ħafna mingħajr tirann."
Imma t-tirann għandu żmien pjuttost diffiċli mingħajr in-nies, mhux hekk?
Bħala poplu, irridu nifhmu mill-ġdid li aħna nagħtu l-poter lil dawk li nagħżlu. Li għandna kontroll fuq dan.
U issa, ovvjament, il-mistoqsija hi: Kif nistgħu nsiru poplu wieħed?
Kif jaħdem dan? U nista' verament nitkellem minn esperjenza personali tiegħi hawnhekk. Ħallini nenfasizza
tliet punti biex nuru x'jeħtieġ biex issir nazzjon.
Għandu x'jaqsam mal-fehim u l-komprensjoni. Għandu x'jaqsam mar-reviżjoni mill-ġdid ta' affarijiet.
Li ma tieħux affarijiet biss, tibla'hom u tagħmilhom, iżda tibda taħseb fihom b'mod kritiku.
Għaliex allura wieħed isir nazzjon? Nista' nispjega dan b'mod sempliċi ħafna.
Kellna numru kbir ta' kuntatti ta' S&G, numru kbir ta' kuntatti ta' AZK, u kull sejħa telefonika li
għamilt, kif tista' tikkonferma, ġiet imressqa għal livell ogħla u kkonnessa immedjatament.
Kien hemm minnufih nies fejn indunajt, oh, qed jaħsbu flimkien miegħi. Qed jikkunsidrawha wkoll. Jridu jifhmu wkoll.
Mhumiex mgħaġġla u jgħidu kollox ħażin, imma pjuttost: Stenna, waqaf minuta, kif jaqblu kollox flimkien?
U mid-desiderju li nifhmu tiġi l-fehim. Mill-fehim tiġi l-għaqda.
Għandna nifhmu, pereżempju, għandna nitgħallmu nifhmu li l-flus ma jistgħux jaħdmu.
Bħala eżempju biss. Il-flus ma jaħdmux.
Tista' wkoll, u qed inkomplu minn dak li qal il-kelliem ta' qabel, tagħmel kompitu żgħir ta' riċerka.
Għaliex ma tpoġġix nota ta' għaxar liri ħdejn il-platti li ma għamiltx ħasilhom ilbieraħ filgħaxija?
U mbagħad hi tagħlaq il-bieb tal-kċina u tmur hemm filgħodu ta' wara.
Imbagħad tara jekk il-flus ħadmu.
Hemm diversi persuni fid-dar tagħna. Probabbilment inħabbat il-bieb bil-qafas, inkella n-nota ta' għaxar
ewro tkun marret, u għadni jkolli nagħmel il-platti.
Li ssir nazzjoni għandha ħafna x'taqsam mal-bidla u mar-rieda li tinbidel.
Għalija, ir-rieda li nbiddel tfisser ukoll li nieħu responsabbiltà mill-ġdid, jew kif qalu
l-kliem tal-għeluq, jien ktibt dan jien stess:
Flimkien nistgħu nagħmlu differenza. Ibda fik innifsek, ibdel xi ħaġa fik innifsek.
Joħloq tip ta' konnessjoni sinċiera tant differenti. Nista' verament ngħid dan għall-kuriers tiegħi.
Dak huwa t-tema ta' Strategy 2+, li Ruth semmiet qabel. Qegħdin nibnu netwerk ma' kurjeri.
Hemm konnessjoni tal-qalb ma' kull individwu għax ninduna li kulħadd irid jibdel xi ħaġa. Kulħadd qed
jaħdem fuq ruħu, kulħadd jibda l-ewwel miegħu nnifsu.
Kollox jinħall flimkien. Ma għandekx bżonn tagħmel diskors kbir dwarha, jiġri biss.
U din il-fużjoni, dan li ssir familja, iwassal għall-netwerking. Naħseb li dan hu ġdid.
Verament kienu ħafna mexxejja karismatiċi fid-dinja.
Bil-ideat tajbin, b'approċċ tassew viżjonarju, b'kapaċità li tispira nazzjon.
Imma dak li nħoss, dak li qed tesperjenza ż-żmien tagħna issa, huwa l-għaqda ta' poplu mill-qiegħ.
Dak hu wkoll oriġinali, dak li ktibt mill-kelliem ta' qabel:
Nikbru flimkien mill-qiegħ 'il fuq. Il-bidla trid tiġi mill-qiegħ 'il fuq.
Dak hu netwerking, din hi l-komunità li tħoss li hi tassew komunità. Li f'daqqa waħda tirrealizza li aħna
mhux qed nibnu l-kuntatti tagħna fuq Facebook, imma ma' kuntatti reali li għandhom idejn u saqajn.
Qed nersqu dejjem aktar lejn il-punt. Ma nibqgħux biss bilqiegħda nikkritikaw.
Aħna nħobbu niddiskutu kwistjonijiet politiċi mal-kollegi tagħna fix-xogħol.
Imma ejja nimxu malajr għall-mistoqsija: Int lest li tinvesti żmien?
Inti lest li tinvesti fik innifsek? U hekk wieħed isir nazzjon.
U naħseb li intom kollha, jew għall-inqas il-biċċa l-kbira minnkom, tafu S&G, il-gazzetta "Stimme und Gegenstimme" (Leħen u
Kontra-Leħen). Dik hi l-istrateġija ta' S&G. U għalhekk – peress li m'għandix mejda tiegħi stess
għall-kelliema – qed nippromwovi l-mejda S&G tagħna.
Mur hemm. Jekk għadek ma tafx, S&G huwa aktar minn gazzetta biss.
Għalija, S&G huwa mod, iva, mod biex insiru poplu wieħed.
Mod biex inġu flimkien bħala poplu. U għalhekk, dak kollu li fadal għalija ngħid hu: ingħaqad! Grazzi. Grazzi.