Habari zenu nyote, ni heshima kubwa kweli kusimama hapa mbele yenu. Asante, Ivo.
Nadhani ni vizuri sana kuwa hapa leo. Daima ni vizuri kuwa mahali sahihi kwa wakati sahihi, sivyo?
Mara nyingi nimekuwa mahali pasipo sahihi kwa wakati usiofaa. Wakati ajali ndogo za barabarani zinapotokea, kawaida
unajiambia, "Ah, kama ningeendesha gari kwa njia tofauti."
Lakini leo, ninahisi kabisa kwamba hapa ndipo mahali sahihi kwa wakati sahihi. Na kwa ujumla, nahisi kitu kama—labda wewe
pia unafahamu hisia hii—msimu wa baridi umekwisha na kuna hewa ya machipuo, siku hizi za kwanza za joto mwezi Machi.
Nahisi kitu ndani yangu kwamba sisi, kama wanadamu, kama watu, tunahitaji mabadiliko.
Hivi karibuni nilikuwa tena Vienna – mara nyingine huenda huko kwa biashara – na nilitembea mitaani na pia nikatembelea Bunge.
Na kulikuwa na sanamu za vichwa za waanzilishi wa jamhuri waliotangaza Jamhuri ya Austria. Na kwa namna fulani iligusa moyo
wangu sana kiasi kwamba nilifikiri, labda wakati huo – sitaki kuhukumu sasa, tangazo la Jamhuri ya Austria, hilo si lengo –
lakini labda wakati huo, walipokuwa wakipigania au chochote kilichowahamasisha, labda hawakufikiria
kwamba ingewahi kufikia hapa, kwamba ingefanikiwa, kwamba dunia tofauti kama hiyo ingewezekana.
Na kisha hatimaye walishindwa kabisa.
Natumai kwamba hakuna hata mmoja wetu atakayeshindwa, bali bado tutaweza kupata uzoefu wa dunia hii mpya. Tupate uzoefu wa
mabadiliko ambayo Christoph Hörstel aliyotaja. Tusiizungumzie tu, tusiotamie tu, bali tupate uzoefu wake
kweli – kwamba mabadiliko hayo yanaendelea kutokea.
Ndiyo. Kichwa cha wasilisho langu ni: "Riba ya deni: unachohitaji kujua!"
Labda unahisi vivyo hivyo kama nilivyohisi mimi nilipokuwa mchanga – hata nikikopa pesa kwa ajili ya
aiskrimu tu, hata ilikuwa Deutschmark moja tu wakati huo – nilifurahi sana kila nilipoweza kulipa deni.
Hali hiyo bado ipo leo, hata kama ni euro kumi tu. Nilijisikia nafarijika sana nilipomaliza kuondoa deni hilo la kijinga.
Je, kuna mtu mwingine anayehisi hivi? Siko peke yangu kabisa, sawa.
Basi unafahamu hisia hiyo. Ni ajabu tu kuweza kuishi bila madeni.
Wanasiasa wetu, viongozi wa biashara, mawaziri wa fedha na viongozi wa serikali
wanaonekana kuwa na mtazamo tofauti kuhusu deni.
Unapoangalia jinsi deni la taifa linavyoendelea, unaweza hata kufikiri kuwa kuwa na deni sasa
linachukuliwa kuwa ni jambo jema katika uchumi unaostawi.
Na kuhusu malipo – sijui, malipo hata hayajadiliwi.
Kila ninachosikia ni kuhusu deni jipya na viwango vya riba vya juu vinavyopaswa kulipwa, lakini kwa namna
fulani wazo la kulilipa kweli halijawahi kuja akilini mwa mtu yeyote. Sihisi chochote kuhusu hilo.
Nimeleta chati ili kukupa muhtasari wa awali. Leo, tayari tumegusia mada za Ulaya na nchi za dunia,
pamoja na deni na mfumo wa kifedha. Nchi kwa kweli zina deni kiasi gani? Kwa mfano, Ulaya.
Na nimeonyesha hili – kwa kutumia takwimu rasmi za Shirika la Fedha la Kimataifa – uwiano wa deni kwa pato la ndani ghafi.
Pato la ndani la taifa ni jumla ya bidhaa na huduma zote zinazozalishwa nchini.
Kila kitu kinachozalishwa huko, kazi zote zinazofanywa, zinarekodiwa huko, na madeni ambayo nchi
hii inawezi kuyalipa huwekwa katika mtazamo sahihi.
Na nikajichukulia uhuru wa kufanya tathmini.
Ukadiriaji unaosema "hakuna deni" ni kijani kibichi kwangu. Naweza kusema mara moja kwamba
hakuna nchi yenye kijani kibichi barani Ulaya.
Niliwahi kufikiri "10%", kwa hivyo ikiwa nchi ina deni la 10% ikilinganishwa na kile inachopata kwa
mwaka, basi niliita hilo kijani nyepesi na kulipaka alama.
Kwangu mimi, "10 hadi 25%" ni manjano, "25 hadi 75%" ni nyekundu, na "zaidi ya 75%" ni nyekundu iliyokolea.
Acha nionyeshe jinsi ninavyotathmini hili.
Fikiria kwamba unalipa bili zako zote kwa mwezi mzima, lakini hupokei mshahara wako; badala yake, unahamishwa
moja kwa moja benki kwa lengo la kulipa deni letu la taifa.
Ukifanya hivyo kwa mwezi mmoja, lakini wakati huo huo ukilipa kodi yako, ukilipa petroli, ukilipa manunuzi, ukilipa
nguo, na mhudumu au mmiliki wa kituo cha petroli anafanya vivyo hivyo, anachukua pesa zako, lakini pia anazipeleka benki.
Ikiwa utafanya hivyo kama mfano – tunataka kuondoa madeni yetu haraka – basi unaweza kufanikiwa
kulipa asilimia 8 kwa mwezi kwa kuachana na kila kitu.
Na kutokana na hilo nikapata rangi, nikisema, sawa, bado naweza kufikiria kwamba watu kama hao wangeweza kufanikisha hilo.
Nilisema njano, sawa, mwezi mmoja hadi mitatu, huenda bado hakuna vita vya wenyewe kwa wenyewe ikiwa pesa zote zitaenda benki.
Lakini sasa sina uhakika kama sisi nchini Ujerumani hatungeweza pia kuishia katika vita vya wenyewe kwa wenyewe au haki
ya mtu binafsi au chochote kile, ikiwa kila mara tunalazimika kukabidhi pesa tunazopata ili tu kuwafurahisha benki.
Basi hebu tuangalie nchi na tuone Ulaya, Ulaya yetu mpendwa, inaonekanaje: Ureno 124% deni la kitaifa, Uhispania 97%, Ufaransa
92%, Uingereza 93%, Ireland 119%, Italia 128%, na kadhalika. Luxembourg iko 25%, ambayo kwa kweli bado ni nzuri
sana – ninapitia hapa – karibu nchi zote ziko nyekundu.
Tuna Bulgaria na asilimia 16, nitakayorejea baadaye, na Uturuki. Baadhi zimepotea, Skandinavia yote. Estonia,
yenye deni la kitaifa la asilimia 10, pia inajitokeza, kama vile Georgia, Armenia na Azerbaijan.
Na kisha kuna dubu mkubwa, Urusi, yenye deni la kitaifa la 10%, kijani, kijani kibichi, si
kijani kibichi sana, lakini bado kijani kibichi.
Kusema kweli, ningeona aibu ikiwa ningekuwa na jukumu la hilo.
Kwa sababu kwa kweli ... kawaida huishi hivyo. Huwezi kuishi kwa mkopo na kisha kujivunia pia.
Lakini tutarudi kwenye hilo baadaye tutakapojibu swali, je, daima imekuwa hivyo?
Mtu pia anaweza kudhani kwamba, naam, huenda ilionekana tofauti zamani na kwamba huenda hali ikawa hivyo pia
sasa; je, ina uhusiano na mgogoro wa kiuchumi wa mwaka 2008? Tuchunguze tena maendeleo.
Lakini kwanza, hebu tuangalie tena dunia nzima.
Ni nchi chache tu ambazo haziko na deni; 171 kati ya nchi 173 zinazofunikwa na IMF kwa sasa ziko
na deni. Ni chache sana zilizoko kijani kibichi.
Tumejadili tayari kuhusu ardhi, nitarudi tena juu yake.
Ni vigumu kuona, siwezi kushikilia mkono wangu kwa utulivu wa kutosha, Kuwait bado ni kijani, si
kila mtu anaweza kujua Brunei, Malaysia ni kijani.
Na wengine wote wako kwenye deni kwa namna fulani au nyingine, angalau kijani hafifu, ambacho bado kinakubalika;
tunaweza kuona Iran hapa. Lakini wengine wote wako nyekundu, kuanzia nyekundu hadi nyekundu iliyokolea katika deni.
Na jambo lisilopendeza kuhusu deni ni kwamba linatoza riba.
Na sasa swali linaibuka: nani hasa hulipa riba ya deni?
Ili kujibu swali hili, ningependa kuchunguza makundi matatu.
Kundi la 1 linajumuisha kaya za kibinafsi,
Kundi la 2: Makampuni
na Kundi la 3 serikali.
Kundi la 1 ni wewe, kwa mfano, unapokwenda benki na kuchukua mkopo ili kulipia gari lako jipya la kifahari.
Katika kesi hii, suala hili ni wazi kabisa. Wewe ndiye unayehusika na riba ya deni.
Basi sasa utafanya kazi kwa bidii ili kupata pesa ili uweze kulipa madeni yako.
Hata hivyo, unaweza pia kusema, ninajiondoa katika wazimu huu wa madeni, sitachukua mikopo yoyote.
Sitaki kutoa maoni juu ya hilo kwa sasa.
Lakini fikiria hili: Je, unaweza kuepuka uamuzi huu binafsi, mfumo huu wa madeni?
Tuchunguze Kundi la 2, kampuni.
Kwa upande wangu, ningependa kukutambulisha kwa biashara ya kilimo inayolima nafaka, miongoni mwa mambo mengine.
Mkulima amenunua trekta mpya janja.
Aliifadhili kupitia benki, hivyo riba inaongezeka.
Tukiangalia sasa hali ya gharama za biashara hii ya kilimo, tuna, kwa upande mmoja, gharama za
wafanyakazi kwa msaidizi wa kilimo anayemsaidia mkulima.
Kwa upande mwingine, tuna gharama za vifaa. Hii inaweza kuwa mafuta ya dizeli kwa trekta au, kama inavyoonyeshwa hapa, mbegu.
Na, kama ilivyotajwa tayari, ya tatu ni gharama za riba.
Biashara hii ya kilimo itapita gharama hizi zote tatu kama jumla ya gharama katika bei ya kuuza nafaka – kwa mnunuzi wa nafaka.
Kwa upande wangu, mnunuzi wa nafaka ni kinu. Nafaka husagwa kuwa unga katika kinu.
Na ili nafaka ipondwe kuwa unga, hapa pia wanahitajika wafanyakazi wenye bidii.
Teknolojia ya kiwanda cha kusaga – tuseme – na kiwanda chenyewe pia vimefadhiliwa na benki.
Hii ina maana kwamba riba pia itatozwa katika kesi hii.
Tuchunguze hali ya gharama hapa kwenye kiwanda pia.
Kisha tuna gharama za wafanyakazi wanaofanya kazi kwa bidii, tuna gharama za vifaa, ambavyo ni nafaka
kutoka shambani, na tuna gharama za riba kwa kinu.
Kama mchuuzi wa mikate, ninanunua unga wangu kutoka kwa kinu hiki, na kinu hicho pia kitaongeza gharama hii kwenye bei.
Hii inamaanisha kwamba, kama mchuvi wa mazingira, ninanunua unga wangu kutoka kwenye kinu na pia nina wasaidizi
wanaofanya kazi kwa bidii ambao hunisaidia kuugeuza kuwa mkate na mikate midogo, ambayo kisha huuza kwa wateja wangu.
Kwa sababu viwango vya riba ni vya kupendeza sana benki kwa sasa, nilinunua oveni mpya.
Na hilo, bila shaka, pia husababisha gharama za riba.
Tuchunguze hali ya gharama katika bakeri yangu.
Kisha nina gharama za wafanyakazi kwa wasaidizi wangu wa bakeri, pia nina gharama za vifaa, nilinunua unga kutoka
kwa kinu, na pia nina gharama za riba, yaani kwa ajili ya tanuri mpya ya kifahari niliyonunua.
Mimi pia nitakokotoa bei ya mkate wangu na rolo kwa njia ambayo gharama hizi tatu zitaonekana ndani yake:
Gharama zangu za wafanyakazi, gharama za vifaa na gharama za riba.
Na ninapita gharama hiyo kwa bei kwa mtumiaji wa mwisho. Na sisi ndio watumiaji wa mwisho.
Acha nifupishe kwa ufupi:
Biashara ya kilimo itawasilisha gharama zake za riba, pamoja na gharama za wafanyakazi na vifaa,
kwa mnunuzi wa nafaka katika bei ya mauzo ya nafaka.
Kampuni ya kusaga itaweka gharama zake za riba pamoja na gharama za vifaa na wafanyakazi katika bei ya kuuza unga.
Na kama mtengenezaji wa mkate, mimi hufanya vivyo hivyo: ninapita gharama zangu za riba pamoja na gharama za
wafanyakazi na vifaa katika bei ya rejareja ya mkate.
Tunalipia haya yote. Hii inamaanisha kwamba sisi, kama watumiaji wa mwisho, tunalipia gharama zote za mnyororo wa thamani, ikiwa
ni pamoja na gharama zote za riba. Na hii ni hali kila mahali.
Iwe unaweka nafasi ya safari ya likizo au unalipa gari kwa pesa taslimu, unalipa riba kwa benki angalau kwa njia
isiyo ya moja kwa moja – hata ukununua tu aiskrimu, kuna gharama za riba zinazohusika na hizi huenda kwa benki.
Kwa ujumla, tunalipa kila kitu tunachonunua, kila bili tunayolipa, iwe ni nguo, chakula, likizo, magari,
vyombo vya muziki, haijalishi, ada za klabu – tunalipa gharama za riba zilizojumuishwa katika mnyororo wa thamani.
Na unaweza kuhesabu hilo. Ni kiasi ambacho kwa wastani hakipungui asilimia 40 ya bei ya ununuzi.
Ikiwa sasa unajiuliza kama wewe ni mshindi au mshindwa, niruhusu niielezee kwa njia
inayofaa. 40% ya bei ya ununuzi – ina maana gani?
Hivyo unaweza kujikokotoa mwenyewe. Ikiwa unajua gharama zako za kila mwezi, tuseme una gharama
za kila mwezi za euro 2,000, basi 40% ni euro 800.
Hii inamaanisha kwamba unalipa €800 kwa njia isiyo ya moja kwa moja, au labda moja kwa moja, kwa benki.
Ikikadiriwa kwa mwaka, hiyo ni sawa na euro 9,600.
Na sasa unachohitaji kufanya ni kuchukua taarifa yako ya benki mwishoni mwa mwaka, ambapo riba ya mkopo inaonyeshwa.
Kisha unaweza kuangalia na kuona kama unaweza kupata euro 9,600 hapo.
Na ukipata kiasi kikubwa zaidi, basi wewe ni mshindi, na ukipata kiasi kidogo zaidi – changu ni kidogo sana, sidhani kama bado
napokea taarifa za riba – basi wewe ni mshindwa katika mfumo huu.
Lakini hiyo si yote. Serikali pia inaongeza deni zaidi ili kufuata maslahi yake.
Na pia unalipa riba hii kwenye deni – kwa njia ya tozo na kodi.
Kwa hiyo, pia inafaa kuangalia mfano huu wa serikali, ambao tayari tumesikia kidogo
kuhusu katika mhadhara – kama ulivyotaja tayari.
Inaonekanaje wakati serikali inapata deni?
Nchini Ujerumani, takriban theluthi mbili ya kiasi cha mikopo huchukuliwa na serikali ya Ujerumani kwa njia
ya mikopo kutoka kwa benki huru na taasisi za mikopo.
Na theluthi moja katika dhamana za serikali. Theluthi mbili! Anafanyaje hivyo?
Benki hupata pesa zao wapi? Kwa urahisi kabisa, tayari tumesikia neno: pesa za fiat. Benki zinaruhusiwa kutoa pesa za kitabu.
Serikali imewaruhusu benki kufanya yafuatayo: mnaweza kuunda pesa.
Kimsingi, kwa usahihi kabisa, ni mashine ya kuchapisha pesa. Benki zinaruhusiwa kuchapisha pesa.
Faida pekee ya pesa za kitabu ni kwamba huna hata haja ya mashine za kuchapisha au za kutengeneza sarafu.
Unaokoa pesa na unaruhusiwa kuunda pesa.
Na kisha serikali inakuja na kusema, "Yay, nahitaji pesa," inachukua mkopo na ikawa sawa, inailipa tena pamoja na riba.
Vizuri, sijui kabisa, lakini kwangu hiyo inaweza kuwa mkataba mbaya.
Ili iwe wazi kabisa – nimeongeza mfuko mdogo wa pesa – serikali inatoa pesa kwa benki ili ziweze kutoa mikopo na kulipa riba.
Na naamini kwamba labda unaweza kusimamia pesa zako vizuri zaidi kwa njia hiyo.
Na sasa, kama ilivyoahidiwa, deni la serikali.
Je, sasa hili ni tatizo la kudumu, au bado kuna nafasi ya mabadiliko – ni mwelekeo gani halisi katika deni la serikali?
Tuchunguze hilo. Ikiwa sisi ndio tunawajibika kwa riba ya deni, basi labda tunapaswa pia kuwa na
wazo la jinsi serikali inavyoshughulikia pesa hizo.
Deni la taifa kutoka 1995 hadi 2013, takwimu zote tena kutoka kwa Shirika la Fedha la Kimataifa.
Pia inaonyeshwa tena kama asilimia ya Pato la Taifa Ghafi, ambalo tayari tunalifahamu.
Kisha tuna deni la kitaifa linaloongezeka katika miongo miwili iliyopita nchini Ujerumani.
Na naweza kukuahidi kwamba hii haijakuwa tu katika miongo miwili iliyopita.
Niliifuatilia nyuma – rekodi nilizopata zilianza mwaka 1950, wakati Ujerumani ilikuwa na deni la
kitaifa la milioni tisa za Deutschmark, milioni tisa.
Sijui hasa idadi ya watu ilikuwa kiasi gani miaka mitano baada ya kumalizika kwa vita.
Lakini tukichukulia milioni 70 hadi 80, hiyo isingezidi pence 20. Hata si pence 20 kwa kila mtu.
Mnamo mwaka 2011 – takwimu za hivi karibuni zaidi nilizoweza kupata – tulikuwa na angalau euro 24,771 kwa kila mkazi.
Sio kwa kila mfanyakazi mwenye mshahara, sio kwa kila mkazi, yaani kwa kila mtoto.
Hivyo unaweza tu kujumlisha matumizi ya kaya yako, kisha utajua sehemu yako ya deni la taifa.
Ninajiona aibu. Aibu. Kwa kweli kuendesha nchi kama hiyo.
Ufaransa, deni la kitaifa likiongezeka polepole kutoka 55% hadi 92%, karibu kukua mara mbili katika miaka 20.
Uingereza iliongeza deni la kitaifa zaidi ya mara mbili.
Ugiriki – tayari inajulikana sana katika vyombo vya habari – deni kubwa sana la kitaifa.
Inanifanya nijiulize, kuna umuhimu gani wa kuwa na waziri wa fedha, kuna umuhimu gani wa kuwa na watu hawa wote?
Nadhani sisi pia tungeweza kufanya hivyo, au nikichukua kile ulichosema, Ivo, wale waraibu wa madawa
ya kulevya uliowaponya pia wangeweza kufanya hivyo.
Wangeshughulikia sera ya kifedha kama hiyo pia.
Na kisha kuna nchi nyingine zinazoonyesha kuwa inawezekana:
Bulgaria. Pengine ikichochewa na nia ya Bulgaria ya kuwa mwanachama kamili wa Umoja wa Ulaya, pia
waliweza kupunguza kiwango chao kutoka 75% hadi 16% katika kipindi kifupi, kuanzia mwaka 2000 hadi 2013.
Urusi pia imefanikiwa kupata uwiano mzuri katika kupunguza deni lake. Kwa hivyo inawezekana.
Na kisha tunamtazama kaka mkubwa, yule mwenye uzoefu linapokuja suala la kusababisha migogoro ya kiuchumi.
Deni la taifa la asilimia 112, deni la taifa la asilimia 112!
China inazidi kuinuka, lakini tayari tumeisikia hili katika mhadhara. Mdororo huenda unapaswa kuchukuliwa kwa umakini.
Huenda Wachina pia walipata mtazamo wa kile kinachoendelea hapa.
Nilitambua hilo pia, kwa kupita.
Hawana tena hamu ya kufanya biashara na Marekani, kusafirisha bidhaa nje na kupata dola.
Sasa wako na shughuli nyingi sana kununua mali isiyohamishika na kampuni nchini Marekani. Tumuombe iwafae.
Na kisha, bila shaka, Japani haiwezi kuachwa nje ya mataifa matatu makuu ya kiuchumi angalau katika miaka ya 1980 na 1990.
Rubani halisi wa kamikaze kutoka Vita Kuu ya Pili ya Dunia anatufundisha jinsi inavyofanywa.
Hiyo ni wazimu. Deni la kitaifa la 245%.
Ikiwa mdai atakuja na kusema, "Nataka pesa zangu zirudishwe," basi Wajapani watalazimika kufanya kazi
kwa miaka miwili na nusu bila kupata hata senti moja.
Kila kitu kwa benki, kila kitu kwa benki.
Na tatizo ni kwamba katika miaka hiyo miwili na nusu, pia wangelazimika kulipa riba,
ambayo hata haijajumuishwa katika hesabu.
Ndiyo, na kisha nilichukua uhuru wa kuorodhesha hapa chini, labda bila tathmini kubwa ya kisiasa, baadhi ya nchi
ambazo tayari tumekuwa nazo nao waziriwa kutokana na taarifa za hivi karibuni za vyombo vya habari:
Hapo tuna Syria, tuone jinsi Syria inavyoshughulikia pesa.
Wanajua pia jinsi inavyohisi deni la kitaifa la asilimia 183.
Na kuanzia hapa, inaporomoka. Syria haitoi tena taarifa yoyote kuhusu deni lake la
kitaifa, lakini ninadhani linaendelea kushuka.
Tunaweza kuangalia Iran, ambayo haijajiweka maarufu kwa mshirika wake wa kimataifa, ambaye kwa
sababu fulani anaonekana kuweka dau kwenye deni.
Na kisha kuna Libya, nchi ya kijani kibichi. Tangu mwaka 2003, naamini, imekuwa na deni la kitaifa la 0%,
hakuna madeni tena, huru, bila madeni. Inawezekana, sivyo?
Acha nifupishe kwa ufupi. Basi, unahitaji kujua nini kuhusu deni ikiwa haukuwa tayari unajua?
Bila shaka, unalipa riba kwa mikopo yako binafsi, lakini pia unalipa deni la taifa kupitia kodi na ada.
Na kinachoweza kuwa kipya kwa baadhi yenu ni kwamba kwa kila ununuzi mnafanya, mnatoa riba, riba ya deni.
Na kwa kuwa ni wachache tu ndio wanaruhusiwa kupata pesa hizi, pia tumejifunza na tayari tumesikia kwamba kutakuwa na
usambazaji upya; lazima kuwe na usambazaji upya wa utajiri.
Na ndiyo maana nadhani ni muhimu tufikirie kuhusu hilo – na kwa kweli ninakaribia hatua ya kutua
hapa – je, tunataka kubadilisha chochote kuhusu hilo?
Sitaki kuwasilisha suluhisho, kwa sehemu kwa sababu sitaki kuonekana kama mjuzi wa kila
kitu, na nadhani suluhisho hilo ni dhahiri kabisa.
Ukikamata mwizi akiiba, lazima arudishe mali zilizoporwa, sivyo?
Hakuna kabisa haja ya kujadili suluhisho lingine lolote.
Lakini naweza kufikiria kwamba katika kesi yetu, si lazima awe mwizi wa mkoba.
Kile tulichosikia kutoka kwa Christoph Hörstel ni jambo la ajabu kabisa.
Au kile tulichokiona katika ripoti ya televisheni ya Kla.TV – kumbukumbu ya miaka 50 tangu kifo cha John F. Kennedy –
unaweza kuona kutokana na hilo kwamba huyu si mwizi wa mkoba.
Kwa hivyo inaweza kuwa kwamba dalili pekee – tumeiona, tukiri – huenda haitoshi.
Kisha nimeleta nukuu mbili zaidi.
Joshua Stamp, ambaye, miongoni mwa mambo mengine, alikuwa mkurugenzi wa Benki Kuu ya Uingereza, alisema: "Ikiwa unataka
kuendelea kuwa watumwa wa benki na kulipia utumwa wako mwenyewe, basi acha benki ziendelee kuunda pesa na kudhibiti mikopo."
Unaweza kusema kitu kama hicho, na kwa namna fulani watu bado wanaweza kulala kidogo. Hilo ndilo jambo la kichaa kuhusu hilo.
Na Henry Ford pia anajulikana sana, chapa ya gari:
Kama watu wangeelewa mfumo wa fedha, tungekuwa na mapinduzi kabla ya asubuhi ya kesho.
Unaweza kusoma kuhusu mambo haya kwenye mtandao; yanajulikana sana.
Ninajiuliza kidogo: kwa nini ni vigumu sana, kama msichana huyu mchanga alivyoonyesha
katika wimbo wake, kuwafanya watu wachangamke?
Na hatimaye, ningependa kugeuka kidogo na kuuliza swali: nani hasa anayehusika?
Nani anawajibika kwa hali hii?
Je, benki zinahusika na hali hii ngumu?
Ningejibu swali hilo kwa "hapana", kwa sababu wanatekeleza sheria inayotumika.
Je, serikali za majimbo, serikali na wanasiasa wana uwajibikaji? Hapa pia, ningejibu swali hilo kwa 'hapana'.
Kwa sababu wana yako, wana mamlaka yetu.
Basi nani anawajibika sasa? Sisi. Ah ndiyo, nimekukamata wewe. Mimi pia. Sisi ndio tunaowajibika.
Lakini ufunguo wa mabadiliko sasa ni nini?
Na ningependa kushiriki mawazo mawili au matatu ambayo yanalingana kabisa na kile ambacho
tayari tumesikia kutoka kwa Christoph Hörstel.
Mabadiliko endelevu – inawezekanaje?
Kwa maoni yangu: inawezekana tu tukijiona sisi wenyewe kama watu. Kama mwili mmoja wa watu.
Niliwahi kubuni msemo – subiri kidogo uone kama utaupenda – "Watu wanaweza kuishi vizuri sana bila mtawala katili."
Lakini mtawala katili hupata wakati mgumu bila watu, sivyo?
Kama watu, lazima tufahamu tena kwamba tunawapa nguvu wale tunaowachagua. Kwamba sisi ndio tuna udhibiti juu yake.
Na sasa, bila shaka, swali ni: Tunakuwaje watu mmoja?
Hiyo inafanyaje kazi? Na ninaweza kweli kuzungumza kutokana na uzoefu wangu binafsi hapa. Acha nisisitize
hoja tatu kuonyesha kile kinachohusika katika kuwa taifa.
Inahusiana na kuelewa, ufahamu. Inahusiana na kuchunguza mambo upya.
Si kwamba unachukua mambo tu, ukayameza na kuyatekeleza, bali unaanza kuyafikiria kwa kina.
Kwa nini basi kitu kinakuwa taifa? Naweza kuelezea hilo kwa urahisi kabisa.
Tulikuwa na mawasiliano mengi ya S&G, mawasiliano mengi ya AZK, na kila simu niliyopiga, kama
unavyoweza kuthibitisha, iliunganishwa mara moja.
Kulikuwa na watu mara moja pale ambapo niliona, ah, wanawaza pamoja nami. Wao pia wanayafikiria. Wao pia wanataka kuelewa.
Hawako wepesi na husema kila kitu vibaya, bali: Subiri kidogo, subiri dakika moja, inavyoendana vipi yote pamoja?
Na kutokana na hamu ya kuelewa, huja uelewa. Kutokana na uelewa, huja umoja.
Lazima tuelewe, kwa mfano, lazima tujifunze kuelewa kwamba pesa haiwezi kufanya kazi.
Kwa mfano tu. Pesa haifanyi kazi.
Unaweza pia, na ninachukua mwendelezo kutoka kwa mzungumzaji aliyepita hapa, kufanya kazi ndogo ya nyumbani.
Kwa nini usiweke noti ya pauni kumi kando ya vyombo ambavyo hukusafisha usiku wa jana?
Na kisha anafunga mlango wa jikoni na asubuhi inayofuata anaenda huko.
Kisha utaona kama pesa imefanya kazi.
Kuna watu kadhaa nyumbani kwetu. Pengine ningefunga mlango, vinginevyo noti ya euro kumi
itatoweka, na bado nitabidi nisafishe vyombo.
Kuwa taifa kunahusiana sana na mabadiliko na utayari wa kubadilika.
Kwangu mimi, utayari wa kubadilika pia unamaanisha kuchukua tena jukumu mwenyewe, au kama
maneno ya mwisho yalivyosema, niliyaandika mwenyewe:
Pamoja tunaweza kuleta mabadiliko. Anza na wewe mwenyewe, badilisha kitu kuhusu wewe mwenyewe.
Hii huunda aina tofauti kabisa ya uhusiano wa dhati. Naweza kusema hilo kwa wapelelezi wangu.
Hilo ndilo mada ya Strategy 2+, ambayo Ruth alitaja hapo awali. Tunajenga mtandao na wasafirishaji.
Kuna muunganiko wa moyo na kila mtu kwa sababu nimegundua kwamba kila mtu anataka kubadilisha kitu. Kila mtu
anajitengeneza, kila mtu huanza na yeye mwenyewe kwanza.
Yote huchanganyika pamoja. Hakuna haja ya kutoa hotuba ndefu kuhusu hilo, hutokea tu.
Na muunganiko huu, kuwa familia, husababisha kujenga mtandao. Nadhani hilo ni jipya.
Kwa kweli kumekuwa na viongozi wengi wenye mvuto duniani.
Kwa mawazo mazuri, kwa mtazamo wa kweli wa maono, na uwezo wa kuhamasisha taifa.
Lakini ninachohisi, kile ambacho wakati wetu unakipitia sasa, ni muungano wa watu walio chini kabisa, kutoka ngazi ya msingi.
Hiyo pia ni asili, kile nilichoandika kutoka kwa mzungumzaji wa awali:
Kukua pamoja kutoka chini juu. Mabadiliko lazima yaje kutoka chini juu.
Hiyo ni kujenga mtandao; hiyo ni kundi la watu wanaojisikia kama jamii. Ambao ghafla wanagundua kwamba hatujengi mawasiliano
yetu kwenye Facebook, bali na watu halisi wenye mikono na miguu.
Tunaendelea zaidi na zaidi hadi kwenye hoja. Hatulalamiki.
Tunafurahia kujadili masuala ya kisiasa na wenzetu kazini.
Lakini hebu tuendelee haraka kwenye swali: Je, uko tayari kuwekeza muda?
Je, uko tayari kujitoa? Na hivyo ndivyo mtu anavyokuwa taifa.
Nadhani nyote, au angalau wengi wenu, mnafahamu S&G, gazeti "Stimme und Gegenstimme" (Sauti na Sauti ya Kupinga). Hiyo
ndiyo mkakati wa S&G. Na ndiyo sababu – kwa kuwa sina meza yangu mwenyewe ya mzungumzaji – ninakuza meza yetu ya S&G.
Nenda huko. Ikiwa bado hujui, S&G ni zaidi ya gazeti tu.
Kwangu mimi, S&G ni njia, ndiyo, njia ya kuwa watu mmoja.
Njia ya kuungana kama watu. Na hivyo, yote niliyobaki kusema ni: jiunge! Asante. Asante.