WEBVTT

00:06.080 --> 00:12.740
Хәерле көн, барыгызга да! Сезнең каршыда монда басып
тору минем өчен чыннан да зур хөрмәт. Рәхмәт, Иво.

00:12.740 --> 00:20.093
Минемчә, бүген монда булу бик яхшы. Дөрес вакытта
һәм дөрес урында булу һәрвакыт яхшы, шулай бит?

00:20.093 --> 00:25.290
Мин еш кына ялгыш урында һәм ялгыш вакытта булдым.
Кечкенә юл-транспорт һәлакәтләре булганда, син гадәттә

00:25.290 --> 00:27.795
үзеңә: «Әгәр мин башкача руль тоткан булсам иде», — дисең.

00:27.795 --> 00:35.327
Ләкин бүген мин нәкъ менә дөрес вакытта һәм дөрес урында булуымны
тоям. Гомумән алганда, мин шундый хис кичерәм —

00:35.327 --> 00:42.209
бәлки син дә бу хисне беләсеңдер — кыш үтте,
һавада яз кебек җил исә, мартның беренче җылы көннәре.

00:42.209 --> 00:49.990
Мин эчемдә кешелек буларак, халык
буларак безгә үзгәреш кирәклеген сизәм.

00:49.990 --> 01:00.200
Мин күптән түгел янә Венада булдым – кайчакта анда эш сәфәре
белән барам – урамнар буйлап йөрдем һәм парламентка да бардым.

01:00.200 --> 01:07.125
Һәм Австрия Республикасын игълан иткән республика нигез
салучыларының бюстлары бар иде. Һәм бу йөрәгемә шулкадәр тирән

01:07.125 --> 01:14.696
үтеп керде ки, мин уйладым: бәлки шул вакытта – хәзер бәяләмәкче
түгелмен, Австрия Республикасын игълан итү үзе төп мәсьәлә түгел

01:14.696 --> 01:21.386
– ләкин бәлки шул чакта, алар моның өчен көрәшкәндә яки аларны
нәрсәдер рухландырганда, бәлки алар моның беркайчан

01:21.386 --> 01:28.150
да чынга ашачагына, уңышка ирешәчәгенә, шундый
бөтенләй башка дөньяның мөмкин булуына ышанмаганнардыр.

01:28.150 --> 01:31.181
Һәм ахыр чиктә алар чынлап та уңышсыз булып чыктылар.

01:31.181 --> 01:37.456
Мин өметләнәм, безнең берәребез дә уңышсыз булып калмас, ә
барыбыз да бу яңа дөньяны үз күзләребез белән күрү мөмкинлегенә

01:37.456 --> 01:43.062
ия булырбыз. Кристоф Хөрстель телгә алган бу үзгәрешне дә үз
күзләребез белән күрү насыйп булсын. Без аны тик

01:43.062 --> 01:49.911
сөйләшеп кенә яки хыялланып кына калмыйча, чынлап та
кичереп карый алабыз – бу үзгәреш чыннан да бара.

01:56.645 --> 02:03.026
Әйе. Минем презентациямнең исеме: «Бурыч
буенча процентлар: белергә кирәкле нәрсәләр!»

02:03.026 --> 02:09.737
Бәлки син дә мин яшь чакта һәрвакыт хис иткән кебек хис итәсеңдер
– хәтта бер мороженое өчен генә акча алсам да, ул

02:09.737 --> 02:15.690
вакытта ул бары тик бер немец маркасы гына булса да –
бурычны кайтара алганда мин һәрвакыт бик шат идем.

02:15.690 --> 02:24.588
Бүген дә шулай, хәтта ул бары тик 10 евро гына булса да. Мин
шул ахмак бурычтан ниһаять котылгач, һәрвакыт җиңел суладым.

02:24.588 --> 02:29.193
Башка берәү дә шулай хис итәме?
Мин тулысынча ялгыз түгелмен, яме.

02:29.193 --> 02:33.889
Шуннан соң син бу хисне беләсең.
Бурычларсыз яши алу – гади генә әйткәндә искиткеч.

02:33.889 --> 02:44.787
Безнең сәясәтчеләр, бизнес лидерлары, финанс министрлары
һәм хөкүмәт башлыклары бурычны башкача кабул итә кебек.

02:44.787 --> 02:51.199
Дәүләт бурычының ничек үсүен күзәткәндә,
чыннан да, үсеп баручы икътисадта бурычлы булу хәзер

02:51.199 --> 02:54.686
яхшы гадәт дип санала, дип уйларга мөмкинсең.

02:54.686 --> 02:58.381
Һәм кайтару турында – белмим,
кайтару турында хәтта сөйләшү дә юк.

02:58.381 --> 03:05.179
Мин һәрвакыт ишеткәннәрем – яңа бурычлар һәм түләргә тиешле югары
процент ставкалары гына, әмма аны чынлап та кире кайтару турында

03:05.179 --> 03:08.865
беркем дә уйламый кебек. Мин моның турында берни дә ишетмим.

03:08.865 --> 03:16.590
Мин сезгә башлангыч күзәтү ясау өчен диаграмма алып килдем. Бүген
без инде Европа һәм дөнья илләре, шулай ук бурыч

03:16.590 --> 03:23.426
һәм финанс системасы темаларына кагылдык.
Илләрнең чынлап та күпме бурычы бар? Мәсәлән, Европада.

03:23.426 --> 03:34.643
Һәм мин моны Халыкара валюта фондының рәсми саннарын кулланып
– брутто эчке продуктка карата бурыч нисбәтен – күрсәттем.

03:34.643 --> 03:41.469
Эчке валовой продукт — илдә җитештерелгән
барлык товарлар һәм хезмәтләрнең суммасы.

03:41.469 --> 03:47.299
Анда җитештерелгән барлык әйберләр,
башкарылган барлык эшләр теркәлә, һәм шуннан соң бу

03:47.299 --> 03:51.631
илнең бурычлары да тиешле перспективага куела.

03:51.631 --> 03:55.303
Һәм мин бәяләү ясау хокукын үз өстемә алдым.

03:55.303 --> 04:03.489
«Бурыч юк» дигән рейтинг минем өчен кара яшел. Мин
шунда ук әйтә алам, Европада бер генә дә кара яшел ил юк.

04:03.489 --> 04:12.099
Мин бервакыт «10%» дип уйладым, шуңа күрә
әгәр дә илнең еллык кеременә карата бурычы 10%

04:12.099 --> 04:17.006
булса, мин аны ачык яшел төскә буяп куйдым.

04:17.006 --> 04:26.178
Минем өчен «10–25%» сары, «25–75%»
кызыл, ә «75%тан артык» караңгы кызыл.

04:26.178 --> 04:29.022
Мин моны ничек бәяләвемне күрсәтим.

04:29.022 --> 04:36.923
Уйлагыз, сез бер ай буе барлык түләүләрегезне түлисез,
ләкин хезмәт хакыгызны алмыйсыз; ул безнең дәүләт

04:36.923 --> 04:41.668
бурычын каплау максатыннан турыдан-туры банкка күчерелә.

04:41.668 --> 04:46.545
Әгәр син моны бер ай буена эшләсәң, ләкин шул ук вакытта
арендаңны, бензинны, кибеттән азык-төлекне һәм киемне дә түлисең

04:46.545 --> 04:50.093
икән, бензин станциясе хезмәткәре яки бензин
станциясенең арендаторы да шуны ук эшли: ул

04:50.093 --> 04:52.705
синең акчаңны ала, ләкин аны банкка тапшыра.

04:52.705 --> 04:58.970
Әгәр сез моны үрнәк итеп алсагыз – без
бурычларыбыздан тизрәк котылырга телибез – һәм бөтен нәрсәдән

04:58.970 --> 05:03.252
баш тартсагыз, бер ай эчендә 8% түләп бетерә аласыз.

05:03.252 --> 05:08.986
Һәм шуннан мин төсләрне билгеләдем, дидем: ярар, мин әле дә
мондый халыкның моны булдыра алуын күз алдыма китерә алам.

05:08.986 --> 05:16.877
Мин сары дидем, ярар, бердән өч айга кадәр, әгәр бөтен
акча банкларга китсә, әле гражданнар сугышы булмаска мөмкин.

05:16.877 --> 05:22.428
Ләкин мин хәзер шикләнәм: әгәр без һәрвакыт эшләп тапкан
акчабызны банкларны канәгатьләндерү өчен тапшырырга

05:22.428 --> 05:28.088
мәҗбүр булсак, Германиядә дә гражданнар сугышы яки
үзеңне үзе хөкем итү кебек хәлләр килеп чыкмасмы икән.

05:28.088 --> 05:37.754
Әйдәгез, илләргә күз салыйк та, безнең яраткан Европа ничек
икәнен карыйк: Португалия – 124% дәүләт бурычы, Испания – 97%,

05:37.754 --> 05:45.610
Франция – 92%, Бөекбритания – 93%, Ирландия – 119%, Италия – 128%
һәм башкалар. Люксембург – 25% тәшкил итә,

05:45.610 --> 05:53.125
бу чыннан да әле шактый яхшы – мин моны
карап чыгам – диярлек бары тик кызыл илләр генә.

05:53.125 --> 06:05.226
Бездә Болгария 16% белән бар, аңа мин соңрак кире кайтырмын, һәм
Төркия. Берничәсе юк – бөтен Скандинавия.

06:05.226 --> 06:16.568
Эстония дә 10% дәүләт бурычы белән аерылып
тора, шулай ук Грузия, Армения һәм Әзербайҗан да.

06:16.568 --> 06:25.115
Аннары зур аю – Россия – бар, аның дәүләт бурычы 10%,
ул яшел, яшелсу, тирән яшел түгел, әмма шулай да яшелсу.

06:26.873 --> 06:34.193
Чынлап әйткәндә, әгәр мин моның
өчен җаваплы булсам, мин оялыр идем.

06:34.193 --> 06:41.393
Чөнки чынлыкта мондыйча яшәмиләр. Кредит
белән яшәмиләр дә, моның белән горурланмыйлар.

06:41.393 --> 06:45.248
Ләкин без моңа соңрак кире кайтып, «Һәрвакыт шулай
булдымы?» дигән сорауга җавап биргәндә кабат кагылачакбыз.

06:45.248 --> 06:50.655
Шулай ук фараз итәргә була: элек ул, мөгаен, башкача
күренгәндер, һәм, бәлки, хәзер дә шулайдыр; бу 2008 елгы

06:50.655 --> 06:53.974
икътисади кризис белән бәйлеме? Үсешкә тагын бер кат күз салыйк.

06:53.974 --> 06:57.553
Ләкин башта бөтен дөньяга тагын бер кат күз салыйк.

06:57.553 --> 07:08.958
Борчсыз булган илләр бик аз; ХМФ караган 173 илдән 171е
хәзерге вакытта бурычлы. Бик аз гына илләр кара-яшел төстә.

07:08.958 --> 07:12.716
Без инде җир турында сөйләштек, мин моңа кире кайтырмын.

07:12.716 --> 07:20.042
Күрергә авыр, мин кулымны җитәрлек тотрыклы тота алмыйм,
Кувейт әле яшел, һәркем Брунейны белмәскә мөмкин, Малайзия яшел.

07:20.042 --> 07:25.789
Һәм калганнары нинди дә булса формада бурычта торалар, ким
дигәндә якты яшел дәрәҗәдә, бу әле кабул

07:25.789 --> 07:31.925
ителә; монда без Иранны күрә алабыз. Әмма калганнары
бурычта кызылдан тирән кызылга кадәр торалар.

07:31.925 --> 07:37.233
Һәм бурычның күңелсез ягы шунда: ул процент китерә.

07:37.233 --> 07:42.136
Һәм хәзер сорау туа: бурычка процентны чынлап кем түли?

07:42.136 --> 07:47.053
Бу сорауга җавап бирү өчен мин өч төркемне өйрәнергә телим.

07:47.053 --> 07:49.605
1-нче төркем шәхси хуҗалыклардан тора,

07:49.605 --> 07:52.213
2-нче төркем: Компанияләр

07:52.213 --> 07:55.033
һәм 3-нче төркем – дәүләт.

07:55.033 --> 08:03.313
1-нче төркем – сез, мәсәлән, банкка барып, яңа,
кыйммәтле машинагызны сатып алу өчен кредит алганда.

08:03.313 --> 08:08.773
Бу очракта мәсьәлә чыннан да бик ачык.
Сез бурычка өстәлгән процент өчен җаваплы.

08:08.773 --> 08:15.721
Хәзер син бурычларыңны каплау өчен
акча эшләргә ныклап тырышачаксың.

08:15.721 --> 08:23.660
Ләкин син шулай да әйтә аласың: «Мин бу бурычлар
дөньясыннан читләшәм, бернинди займнар да, кредитлар да алмыйм».

08:23.660 --> 08:27.035
Мин бу вакытта моңа аңлатма бирергә теләмим.

08:27.035 --> 08:37.813
Ләкин моны күздә тот: син бу шәхси карардан, бу
бурычлылык механизмына эләгүдән кача аласыңмы?

08:37.813 --> 08:41.793
2-нче төркем – компанияләргә күз салыйк.

08:41.793 --> 08:48.456
Минем очракта мин сезгә башка әйберләр белән беррәттән бөртекле
иген үстерүче авыл хуҗалыгы бизнесын тәкъдим итәргә телим.

08:48.456 --> 08:52.324
Фермер акыллы яңа трактор сатып алды.

08:52.324 --> 08:56.273
Ул аны банк аша финанслады, шуңа күрә процентлар җыела.

08:56.273 --> 09:02.553
Әгәр без хәзер бу авыл хуҗалыгы бизнесының чыгымнар
торышына күз салсак, бер яктан, фермерга ярдәм итүче

09:02.553 --> 09:06.644
авыл хуҗалыгы ярдәмчесе өчен персонал чыгымнары бар.

09:06.644 --> 09:13.753
Икенче яктан, бездә материал чыгымнары бар. Бу трактор өчен
дизель ягулыгы яки монда күрсәтелгәнчә орлыклар булырга мөмкин.

09:13.753 --> 09:19.453
Һәм, инде әйтелгәнчә, өченчедән бездә процент чыгымнары бар.

09:19.453 --> 09:30.853
Бу авыл хуҗалыгы бизнесы бу өч чыгымны да дән сату
бәясендә дән сатып алучыга тулы чыгымнар итеп күчерәчәк.

09:30.853 --> 09:37.893
Минем очракта арыш сатып алучы –
мельница. Арыш мельницада онга тартыла.

09:37.893 --> 09:43.793
Һәм игенне онга тарту өчен монда да тырыш хезмәткәрләр кирәк.

09:43.793 --> 09:48.464
Мельницаның завод технологиясе – диик – һәм
үзе мельница да банк тарафыннан финанслана.

09:48.464 --> 09:52.013
Бу очракта да процент салыначак.

09:52.013 --> 09:55.313
Монда, мельницада да чыгымнар торышына күз салыйк.

09:55.313 --> 10:03.538
Аннары бездә тырышып эшләүче эшчеләрнең хезмәт хакы
чыгымнары, фермадан килгән бөртекле игеннең

10:03.538 --> 10:10.233
материал чыгымнары һәм мельница өчен процент чыгымнары бар.

10:13.573 --> 10:24.730
Мин пешекче буларак онны шушы мельницадан
алам, һәм мельница да бу чыгымны бәягә кертәчәк.

10:24.730 --> 10:31.791
Бу шуны аңлата ки, мин эко-пекарь буларак онны мельницадан сатып
алам һәм аны икмәк һәм булочкаларга әйләндерергә ярдәм итүче

10:31.791 --> 10:36.972
тырыш ярдәмчеләрем бар, ә соңыннан мин аларны клиентларыма сатам.

10:36.972 --> 10:41.533
Чөнки хәзер банкта процент ставкалары
бик уңайлы, мин яңа мич сатып алдым.

10:41.533 --> 10:46.253
Һәм бу, әлбәттә, процент чыгымнарына да китерә.

10:46.253 --> 10:50.113
Минем пекарнядәге чыгымнар торышына күз салыйк.

10:50.113 --> 10:56.660
Аннары миндә пекарня ярдәмчеләре өчен персонал чыгымнары бар,
шулай ук материал чыгымнары да бар: мин онны

10:56.660 --> 11:04.027
мельницадан сатып алдым, һәм миндә шулай ук процент
чыгымнары бар, ягъни мин сатып алган матур яңа мич өчен.

11:04.027 --> 11:10.495
Мин дә икмәгемнең һәм булочкаларымның бәясен шундый
итеп исәпләрмен, анда бу өч чыгым да чагылыш таба:

11:10.495 --> 11:15.527
Минем персонал чыгымнарым, материал
чыгымнарым һәм процент чыгымнарым.

11:15.527 --> 11:25.473
Һәм мин моны бәягә ахыр кулланучыга
күчерәм. Һәм алар — син дә, мин дә.

11:25.473 --> 11:28.992
Мин кыскача йомгаклап үтим:

11:28.992 --> 11:34.664
Авыл хуҗалыгы бизнесы үзенең процент чыгымнарын,
шулай ук персонал һәм материал чыгымнарын да

11:34.664 --> 11:39.333
бөртекле иген сатып алучыга сату бәясенә күчерәчәк.

11:39.333 --> 11:45.875
Он җитештерү компаниясе үзенең процент чыгымнарын материаллар
һәм персонал чыгымнары белән бергә онның сату бәясенә күчерәчәк.

11:45.875 --> 11:51.696
Һәм пешекче буларак мин дә шуны эшлим: мин
үземнең процент чыгымнарымны, персонал һәм материал

11:51.696 --> 11:55.573
чыгымнарымны икмәкнең кибеттәге бәясенә күчерәм.

11:55.573 --> 12:03.216
Без моның барысы өчен дә түлибез. Бу без, ахыр кулланучылар
буларак, кыйммәт чылбырының барлык

12:03.216 --> 12:11.492
чыгымнарын, шул исәптән барлык процент чыгымнарын да
түлибез дигән сүз. Һәм бу һәр җирдә дә шулай.

12:11.492 --> 12:17.204
Ял сәфәрен броньласагыз да, машинаны наличные акчага алсагыз да,
сез, ким дигәндә, турыдан-туры булмаса да, банкка

12:17.204 --> 12:24.261
процент түлисез – хәтта бер балмуздак кына алсагыз да,
анда да процент чыгымнары бар, һәм алар банкка китә.

12:24.261 --> 12:32.857
Гомумән алганда, без сатып алган һәр әйбер өчен, түләгән һәр счёт
өчен түлибез: кием-салым булсынмы, азык-төлек, яллар, транспорт

12:32.857 --> 12:40.608
чаралары, музыкаль кораллар – аерма юк, клуб әгъзалыгы өчен
дә түлибез – кыйммәт чылбырына кертелгән процент чыгымнарын.

12:40.608 --> 12:48.311
Һәм сез моны исәпләп чыгара аласыз. Бу күләм
уртача сатып алу бәясенең ким дигәндә 40%ын тәшкил итә.

12:48.311 --> 12:53.924
Әгәр дә хәзер сез җиңүче сезме, әллә җиңелүче сезме дип
кызыксынасыз икән, мин сезгә моны аңлаешлы итеп

12:53.924 --> 12:57.375
аңлатып бирермен. Сатып алу бәясенең 40% – бу нәрсәне аңлата?

12:57.375 --> 13:03.262
Шулай итеп, сез моны үзегез исәпләп чыгара
аласыз. Әгәр сез айлык чыгымнарыгызны белсәгез,

13:03.262 --> 13:07.014
әйтик, алар 2000 евро булса, 40% 800 евро тәшкил итә.

13:07.014 --> 13:12.709
Бу сез банкка €800-ны турыдан-туры
түгел, бәлки турыдан-туры түлисез дигән сүз.

13:12.709 --> 13:16.713
Елга исәпләгәндә, бу 9 600 евро тәшкил итә.

13:16.713 --> 13:22.173
Һәм хәзер сезгә ел ахырында кредит процентлары
күрсәтелгән банк хисабыгызны гына алырга кала.

13:22.173 --> 13:26.468
Аннары син карап, анда 9 600 евро
таба аласыңмы икәнен карый аласың.

13:26.468 --> 13:33.589
Әгәр сез югарырак сумма тапсагыз, сез җиңүче, әгәр түбәнрәк сумма
тапсагыз – минеке аяныч рәвештә түбән, миңа

13:33.589 --> 13:41.935
хәзер бернинди процент белдерүләре дә килми
кебек – сез бу системада җиңелгән буласыз.

13:41.935 --> 13:49.113
Ләкин бу барысы да түгел. Дәүләт үз мәнфәгатьләрен
алга сөрү өчен дә көннән-көн күбрәк бурычка бата.

13:49.113 --> 13:54.493
Һәм сез бу бурычка да процент
түлисез – салымнар һәм җыемнар рәвешендә.

13:54.493 --> 14:04.873
Шулай итеп, дәрестә инде бераз ишеткән бу дәүләт моделенә
дә күз салу файдалы булыр – сез инде телгә алган идегез.

14:04.873 --> 14:07.857
Дәүләт бурычка баткач, ул ничек күренә?

14:07.857 --> 14:13.474
Германиядә кредит күләменең якынча өчтән ике өлеше
мөстәкыйль банклардан һәм кредит учреждениеләреннән

14:13.474 --> 14:17.279
алынган займнар рәвешендә Германия дәүләте тарафыннан алына.

14:17.279 --> 14:21.593
Өчтән бер өлеше дәүләт
облигацияләрендә. Ике өчтән! Ул моны ничек эшли?

14:21.593 --> 14:26.782
Банклар үз акчаларын кайдан ала? Гади генә
әйткәндә, без инде бу терминны ишеткәнбез: фиат

14:26.782 --> 14:30.413
акчасы. Банкларга китап акчасы чыгарырга рөхсәт ителә.

14:30.413 --> 14:34.965
Дәүләт банкларга түбәндәгеләрне эшләргә
рөхсәт итте: сез акча булдыра аласыз.

14:34.965 --> 14:39.769
Принципиаль яктан, төгәл әйткәндә, бу акча бастыру
машинасы. Банкларга акча бастырырга рөхсәт ителә.

14:39.769 --> 14:45.434
Кітап акчасының бердәнбер өстенлеге шунда ки, сезгә
хәтта бастыру станогы да, тиен сугу машиналары да кирәкми.

14:45.434 --> 14:48.746
Син акчаны саклыйсың һәм акча уйлап табарга рөхсәт ителә.

14:48.746 --> 14:56.473
Аннары дәүләт килеп: «Ура, миңа акча кирәк!» – дип
кредит ала да, аны вакытында процентлары белән кире кайтара.

14:56.473 --> 15:02.033
Мин белмим, ләкин минем өчен бу начар килешү булырга мөмкин.

15:09.573 --> 15:16.019
Тулысынча аңлаешлы булсын өчен – мин кечкенә акча
сумкасын өстәдем – дәүләт банкларга акча бирә,

15:16.019 --> 15:19.410
алар аны аннары кредит итеп биреп, процент түлиләр.

15:19.410 --> 15:24.418
Һәм мин ышанам, бәлки син шулай итеп
акчаңны яхшырак идарә итә алырсың.

15:24.418 --> 15:27.032
Һәм хәзер, вәгъдә ителгәнчә, милли бурыч.

15:27.032 --> 15:35.301
Бу хәзер тотрыклы мәсьәләме, әллә әле үзгәрешкә
урын бармы – дәүләт бурычының чын тенденциясе нинди?

15:35.301 --> 15:39.965
Әйдәгез, моны карап чыгыйк. Әгәр без бурычка түләнергә
тиешле процент өчен җаваплы булсак, бәлки дәүләтнең

15:39.965 --> 15:43.586
акчаны ничек идарә итүе турында да бераз күзалланыбыз булсын.

15:43.586 --> 15:50.117
1995 елдан 2013 елга кадәр милли бурыч, барлык
саннар да Халыкара Валюта Фонды мәгълүматлары буенча.

15:50.117 --> 15:56.013
Шулай ук безгә инде таныш булган валовой эчке
продукт проценты буларак та яңадан күрсәтелә.

15:56.013 --> 16:01.653
Аннары Германиядә соңгы ике дистә
елда милли бурыч артуы күзәтелә.

16:01.653 --> 16:05.289
Һәм мин сезгә вәгъдә итә алам, бу
хәл соңгы ике дистә елда гына түгел.

16:05.289 --> 16:12.646
Мин моны эзләп таптым – тапкан язмаларым
1950 елдан башлана, ул вакытта Германиянең

16:12.646 --> 16:17.340
дәүләт бурычы 9 миллион марка булган, 9 миллион.

16:17.340 --> 16:22.246
Сугыш беткәч биш ел үткәч халык санының ничә булуын төгәл белмим.

16:22.246 --> 16:30.693
Ләкин әйтик, 70–80 миллион дип. Бу 20 пенстан
артмаган булыр иде. Кеше башына хәтта 20 пенс та түгел.

16:30.693 --> 16:41.253
2011 елда – мин таба алган иң соңгы сан –
кеше башына ким дигәндә 24 771 евро иде.

16:41.253 --> 16:44.598
Һәр хезмәт хакы алучыга түгел, һәр кешегә, ягъни һәр сабыйга.

16:44.598 --> 16:50.853
Шулай итеп, сез гаилә чыгымнарыгызны гади генә кушып чыга аласыз,
һәм шуннан соң сез милли бурычтагы үз өлешегезне белерсез.

16:50.853 --> 16:55.121
Миңа бу оят. Оят. Чынлап та мондый илне идарә итү оят.

16:55.121 --> 17:03.237
Франциядә дәүләт бурычы 55%-тан 92%-ка кадәр тотрыклы
рәвештә артты, 20 ел эчендә якынча ике тапкырга артты.

17:03.237 --> 17:06.553
Англия милли бурычны ике тапкырдан да күбрәк арттырды.

17:06.553 --> 17:10.753
Греция – матбугатта инде яхшы таныш – зур милли бурыч.

17:10.753 --> 17:15.313
Бу мине уйландыра: финанс министры булуның
мәгънәсе нәрсәдә, бу барлык кешеләрнең кирәге нәрсәдә?

17:15.313 --> 17:20.292
Минемчә, без дә моны булдыра алыр идек, яки
син әйткәнне дәвам итсәк, син

17:20.292 --> 17:24.489
реабилитацияләгән наркоманнар да моны булдыра алыр иде, Иво.

17:24.489 --> 17:29.013
Алар да мондый финанс сәясәтен алып бара алырлар иде.

17:35.926 --> 17:40.028
Һәм аннары моның мөмкин булуын күрсәткән башка илләр дә бар:

17:40.028 --> 17:49.113
Болгария. Мөгаен, Болгариянең Европа Берлегенең тулы әгъзасы
булырга теләге йогынтысында, алар 2000–2013 елларда кыска гына

17:49.113 --> 17:53.913
вакыт эчендә бурычларын 75%-тан 16%-ка кадәр киметергә ирештеләр.

17:53.913 --> 17:59.493
Россия шулай ук үз бурычын киметүдә нечкә
баланс таба алды. Шулай итеп, бу мөмкин.

17:59.493 --> 18:07.333
Аннары без «икътисади кризислар тудыру»
мәсьәләсендә тәҗрибәле уенчы, зур абыйга карыйбыз.

18:07.333 --> 18:12.512
112 процент дәүләт бурычы, 112 процент дәүләт бурычы!

18:12.512 --> 18:18.393
Кытай үсештә, ләкин без моны инде лекциядә
ишеткән идек. Кимү, мөгаен, җитди кабул итәргә кирәк.

18:18.393 --> 18:21.573
Кытайлар да, мөгаен, монда нәрсә барганын сизгәндер.

18:21.573 --> 18:24.353
Мин дә моны үтеп барганда сиздем.

18:24.353 --> 18:29.733
Алар хәзер АКШ белән эш итүгә,
экспорт ясап доллар эшләүгә кызыксынмыйлар.

18:29.733 --> 18:35.753
Алар хәзер АКШта күчемсез милек һәм компанияләр сатып алу
белән шактый мәшгуль. Өмет итик, бу аларга файда китерсен.

18:35.753 --> 18:42.233
Һәм, әлбәттә, Японияне 1980нче һәм 1990нчы еллардагы өч
төп икътисади ил арасыннан читтә калдыру мөмкин түгел.

18:42.233 --> 18:46.823
Икенче бөтендөнья сугышы чорындагы чын камикадзе
пилоты безгә моны ничек эшләргә кирәклеген күрсәтә.

18:46.823 --> 18:50.612
Бу бит акылга сыймаслык. Милли бурыч 245%.

18:50.612 --> 18:59.838
Әгәр кредитор килеп: «Мин акчамны кире кайтарып бир», – дисә,
японнарга бер тиен дә алмыйча ике ярым ел эшләргә туры киләчәк.

18:59.838 --> 19:01.963
Барысы да банкларга, барысы да банкларга.

19:01.963 --> 19:07.913
Һәм проблема шунда ки, шул ике ярым ел эчендә аларга процентларны
да түләргә туры киләчәк, алар исәпләүгә дә кертелмәгән.

19:07.913 --> 19:14.393
Әйе, һәм аннары мин, бәлки зур сәяси
бәяләмәсез, түбәндә без инде соңгы матбугат

19:14.393 --> 19:19.713
хәбәрләреннән шактый таныш булган берничә илне санап үттем:

19:19.713 --> 19:25.158
Менә бездә Сүрия бар, әйдәгез
Сүриянең акча белән ничек эш итүен карыйк.

19:25.158 --> 19:30.573
Алар шулай ук илнең 183% дәүләт
бурычы ничек хис ителүен дә беләләр.

19:30.573 --> 19:35.083
Һәм моннан соң ул җимерелә. Сүрия үзенең
дәүләт бурычы турында бернинди мәгълүмат та

19:35.083 --> 19:38.041
бирми, ләкин мин уйлыйм, ул әле дә кими бара.

19:38.041 --> 19:46.933
Без Иранга карый алабыз, ул үзен халыкара партнеры арасында
популяр итми, ә ул ниндидер сәбәп белән бурычка өметләнә кебек.

19:46.933 --> 19:54.787
Аннан соң Ливия бар, ул кара-яшел ил. 2003 елдан
бирле, минемчә, аның дәүләт бурычы 0% иде,

19:54.787 --> 20:01.293
бурычлар юк, ирекле, бурычсыз. Мөмкин бит, шулай түгелме?

20:09.573 --> 20:16.013
Мин кыскача йомгаклап үтим. Әгәр сез бурычлар
турында инде белмәгән булсагыз, нәрсәләрне белергә кирәк?

20:16.013 --> 20:23.493
Әлбәттә, сез шәхси кредитларыгыз өчен процент түлисез,
ләкин салымнар һәм җыемнар аша дәүләт бурычы өчен дә түлисез.

20:23.493 --> 20:29.813
Һәм кайберләрегез өчен яңалык булыр: һәр сатып
алу саен сез процент түлисез — бурыч проценты.

20:29.813 --> 20:35.873
Һәм бу акча эшләргә бары тик берничә кешегә
генә рөхсәт ителгәнгә, без шулай ук белдек һәм

20:35.873 --> 20:40.173
инде ишеттек: байлыкны яңадан бүлү булырга тиеш.

20:40.173 --> 20:52.509
Шуңа күрә мин моны уйлап карау мөһим дип саныйм – һәм мин чынлап
та әкренләп төшү этабына керәм – без моны үзгәртергә телибезме?

20:52.509 --> 21:01.689
Мин чишелеш тәкъдим итәргә теләмим, өлешчә чөнки мин беләм
дип күренергә теләмим, һәм минемчә чишелеш чыннан да бик ачык.

21:01.689 --> 21:08.113
Әгәр дә син урлаучыны урлаганда тотсаң, ул
урлаган әйберләрен кире кайтарырга тиеш, шулай бит?

21:08.113 --> 21:11.733
Чыннан да башка бернинди чишелешне дә тикшерү кирәкми.

21:18.373 --> 21:24.700
Ләкин мин безнең очракта бу һич тә сумка
урлаучы түгел дип күз алдына китерә алам.

21:24.700 --> 21:29.845
Без Кристоф Һөрстелдән ишеткәннәребез чыннан да гаҗәеп.

21:29.845 --> 21:36.477
Яки без Kla.TV телевизион репортажында
күргән – Джон Ф. Кеннединың вафатына 50 ел тулуын

21:36.477 --> 21:40.345
– шуннан күренгәнчә, бу сумка урлаучы түгел.

21:40.345 --> 21:48.325
Шулай итеп, бердәнбер ишарә – без аны
күрдек, моны таныйк – бәлки җитәрлек булмас.

21:48.325 --> 21:50.267
Аннары мин тагын ике цитата китердем.

21:50.267 --> 21:55.321
Джошуа Стамп, ул, башка күп эшләр белән беррәттән, бервакыт
Англия Банкы директоры булган, болай диде: «Әгәр сез банкларның

21:55.321 --> 21:59.183
коллары булып калырга һәм үз коллыгыгыз өчен
түләргә телисез икән, банкларга акча тудыруны һәм

21:59.183 --> 22:02.830
кредитны контрольдә тотуны дәвам итәргә рөхсәт итегез».

22:02.830 --> 22:08.767
Син мондый әйбер әйтә аласың, һәм ничек тә булса
кешеләр һаман да бераз йоклап алалар. Менә шул бит иң гаҗәбе.

22:08.767 --> 22:11.673
Һәм Генри Форд та яхшы билгеле, машина маркасы:

22:11.673 --> 22:15.873
Әгәр кешеләр акча системасын аңласалар,
иртәгә иртәннән элек бездә революция булыр иде.

22:15.873 --> 22:19.109
Сез бу әйберләр турында
интернетта укый аласыз; алар яхшы билгеле.

22:19.109 --> 22:30.949
Мин бераз гаҗәпләнәм: бу яшь кыз үз җырында
күрсәткәнчә, кешеләрне дәртләндерү нигә шулкадәр авыр?

22:30.949 --> 22:36.696
Һәм ниһаять, мин кыска гына юнәлешне
үзгәртеп, сорау бирергә телим: чыннан да кем җаваплы?

22:36.696 --> 22:40.213
Бу хәл өчен кем җаваплы?

22:40.213 --> 22:43.513
Бу авыр хәл өчен банклар җаваплымы?

22:43.513 --> 22:50.393
Мин бу сорауга «юк» дип җавап бирер идем, чөнки
алар гамәлдәге кануннарга туры китереп эшлиләр.

22:50.393 --> 22:58.282
Дәүләт, хөкүмәтләр һәм сәясәтчеләр җаваплымы?
Биредә дә мин бу сорауга «юк» дип җавап бирер идем.

22:58.282 --> 23:02.341
Чөнки аларда сезнең мандатыгыз бар, аларда безнең мандат та бар.

23:02.341 --> 23:15.013
Хәзер кем җаваплы? Без. Әйе,
тоттым сине, син. Мин дә. Без җаваплы.

23:15.013 --> 23:17.603
Ләкин хәзер үзгәрешнең ачкычы нәрсә?

23:17.603 --> 23:25.244
Һәм мин Кристоф Һөрстелдән инде ишеткәннәребез белән тулысынча
туры килә торган ике-өч фикер белән уртаклашырга телим.

23:25.244 --> 23:28.143
Тотрыклы үзгәреш – ул ничек мөмкин?

23:28.143 --> 23:35.502
Минемчә: моны бары тик без үзебезне бер
халык, бердәм халык буларак күргәндә генә мөмкин.

23:35.502 --> 23:44.753
Мин бервакыт фраза уйлап таптым – бераз көтеп тор, ошатырсыңмы
икәнен карарга – «Халык тирансыз да бик яхшы яши ала.»

23:44.753 --> 23:49.871
Ләкин тиранга халыксыз шактый авыр, шулай бит?

23:54.753 --> 24:03.965
Халык буларак без тагын бер кат аңларга тиешбез: без
сайлаган кешеләргә көч бирәбез. Без моны контрольдә тотабыз.

24:03.965 --> 24:07.402
Һәм хәзер, әлбәттә, сорау шунда: без ничек бер халыкка әйләнәбез?

24:07.402 --> 24:13.449
Бу ничек эшли? Һәм мин монда чыннан да үз
тәҗрибәмнән сөйли алам. Милләт булу өчен нәрсә

24:13.449 --> 24:17.229
кирәклеген күрсәтү өчен өч пунктны билгеләп үтим.

24:17.229 --> 24:22.581
Бу аңлау, төшенү белән бәйле. Бу
әйберләрне яңадан карап чыгу белән бәйле.

24:22.581 --> 24:27.413
Син әйберләрне гади генә кабул итеп, йотып, эшләп
кенә калмыйсың, ә аларны җентекләп уйлап чыгасың.

24:27.413 --> 24:31.370
Ни өчен соң ул милләткә әйләнә? Мин
моны бик гади итеп аңлатып бирә алам.

24:31.370 --> 24:37.818
Бездә күпсанлы S&G элемтәләре, күпсанлы AZK элемтәләре
булды, һәм мин ясаган һәрбер телефон шалтыратуы, сез дә раслый

24:37.818 --> 24:41.081
алырсыз, югарырак дәрәҗәгә юнәлтелеп, шунда ук тоташтырылды.

24:41.081 --> 24:46.650
Мин шунда ук кешеләрне күрдем: алар минем кебек
уйлыйлар, моны да уйлап карыйлар һәм аңларга телиләр.

24:46.650 --> 24:50.307
Алар тиз түгел һәм барысын да ялгыш әйтәләр, ә менә болай:
«Тот әле, бер минут, болар барысы ничек бер-берсенә туры килә?»

24:50.307 --> 24:55.002
Аңларга теләктән аңлашу барлыкка
килә. Аңлашудан бердәмлек барлыкка килә.

24:55.002 --> 24:59.973
Мәсәлән, без аңларга тиеш, акча эшләп булмый.

24:59.973 --> 25:03.413
Мисал өчен генә. Акча эшләми.

25:03.413 --> 25:07.899
Сез шулай ук алдагы чыгыш ясаучыдан
чыгып, бераз өй эше бирергә мөмкин.

25:07.899 --> 25:13.298
Нигә кичә кич юып бетермәгән
савыт-саба янына ун фунтлык банкнот куймыйсың?

25:13.298 --> 25:16.433
Аннары ул кухня ишеген яба да, иртәгәсен шунда бара.

25:16.433 --> 25:20.493
Аннары син акчаның эшләвен күрерсең.

25:26.773 --> 25:30.618
Безнең өйдә берничә кеше яши. Мин, мөгаен, ишекне
бикләр идем, югыйсә ун евролык банкнот

25:30.618 --> 25:34.653
югалачак, һәм мин һаман да савыт-саба юарга туры киләчәк.

25:36.532 --> 25:40.352
Милләт булу күпкә үзгәрешләргә һәм үзгәрергә теләккә бәйле.

25:40.352 --> 25:48.133
Минем өчен үзгәрү теләге шулай ук яңадан җаваплылык алу дигән сүз,
яки йомгаклау сүзләрендә әйтелгәнчә, аларны үзем язып алдым:

25:48.133 --> 25:52.693
Без бергә үзгәреш кертә алабыз. Үзеңнән
башла, үзеңдә берәр нәрсәне үзгәртеп кара.

25:52.693 --> 25:57.171
Бу бөтенләй башка төрле ихлас бәйләнеш тудыра.
Мин моны чыннан да үз курьерларым өчен әйтә алам.

25:57.171 --> 26:02.679
Бу — Рут алдан телгә алган Strategy 2+
темасы. Без курьерлар белән челтәр төзибез.

26:02.679 --> 26:07.631
Һәр кеше белән йөрәк бәйләнеше бар, чөнки мин
һәркемнең нәрсәдер үзгәртергә теләвен күрәм. Һәркем

26:07.631 --> 26:10.499
үзе өстендә эшли, һәркем иң элек үзеннән башлый.

26:10.499 --> 26:15.679
Барысы да бергә эри. Моның турында зур
чыгыш ясарга кирәкми, ул үзе үк була.

26:15.679 --> 26:20.210
Һәм бу кушылу, гаилә булып китү
элемтәләр булдыруга китерә. Минемчә, бу яңа.

26:20.210 --> 26:23.515
Дөньяда чыннан да бик күп харизматик лидерлар булган.

26:23.515 --> 26:31.288
Яхшы идеяләр белән, чыннан да алдан күрүче
караш белән, милләтне рухландыру сәләте белән.

26:31.288 --> 26:38.062
Ләкин мин сизәм, безнең заман хәзер кичергән нәрсә —
иң түбән катламнан, тамырдан килгән халыкның берләшүе.

26:38.062 --> 26:42.030
Монда да оригиналь: мин алдагы чыгыш ясаучыдан язып алган нәрсә:

26:42.030 --> 26:45.913
Түбәннән югарыга бергә үсү.
Үзгәреш түбәннән югарыга булырга тиеш.

26:45.913 --> 26:55.354
Бу – нетворкинг, бу – үзе бер җәмгыять кебек тоелган кешеләр
төркеме. Алар кинәт аңлыйлар: без элемтәләребезне Facebook-та

26:55.354 --> 27:00.561
түгел, ә кул-аяклары булган чын кешеләр белән корабыз.

27:07.773 --> 27:10.045
Без максатка көннән-көн якынаябыз.
Без бары тик утырып зарланмыйбыз.

27:10.045 --> 27:13.092
Без хезмәттәшләребез белән сәяси
темалар турында сөйләшергә яратабыз.

27:13.092 --> 27:17.293
Ләкин хәзер тизрәк сорауга күчик: Сез вакыт сарыф итәргә әзерме?

27:17.293 --> 27:20.812
Үзеңне инвестицияләргә әзерме? Һәм
менә шулай итеп кеше милләткә әйләнә.

27:20.812 --> 27:26.284
Мин уйлыйм, сезнең барыгыз да, яисә күбегез, «Stimme und
Gegenstimme» («Тавыш һәм каршы тавыш») газетасы белән

27:26.284 --> 27:32.833
таныш. Бу – S&G стратегиясе. Шуңа күрә – минем үз спикер
өстәлем булмаганга – мин безнең S&G өстәлен алга сөрәм.

27:32.833 --> 27:37.373
Анда бар. Әгәр дә син әле моны белмисең
икән, S&G гади гына газета гына түгел.

27:37.373 --> 27:41.960
Минем өчен S&G — бер халыкка әйләнү юлы, әйе, юлы.

27:41.960 --> 27:49.353
Халык булып берләшү юлы. Шулай итеп, миңа калса, бары
тик шуны гына әйтергә кала: кушылыгыз! Рәхмәт. Рәхмәт.