Stratforren hitzaldia: "Alemania-Errusia arteko adiskidetasunaren aurkako AEBen erasoen 100 urte"
Chicago Hiriko Gai Globalen Kontseilua. 2015eko otsailaren 4a, Chicago, AEB
Nire izena Nick Brand da, eta Chicago Council on Global Affairs-eko Programen Zuzendari Konjuntua naiz.
Eskerrik asko etortzeagatik.
Aukera hau aprobetxatu nahi nuke George Friedman hemen, Chicago Council-era, ongietorria emateko.
Uste dut hemen lehen aldiz dagoela, eskerrik asko gurekin bat egiteagatik.
George Friedman: Ez dago inongo lekuk betiko bakean iraun dezakeenik.
Ez AEBek ere; esan nahi dudana da guk (AEBek) etengabe gerrek lagunduta (edo eraginda) gaudela.
Susmatzen dut Europa ez dela berriro gerra handietara itzuliko, baina egoera giza normaletara itzuliko dela:
Bere gerrak izango ditu, bere bake-garaia izango ditu, eta bere bizitzak galduko ditu.
Ez dira azken gerran bezala ehun milioi heriotza izango, baina uste dut Europako salbuespenaren ideiak horretan lagunduko duela.
Europan gatazkak egongo dira; Jugoslaviako gatazkak jada izan dira eta orain Ukrainakoak ere bai.
Europako Estatu Batuetako harremanak – ez dugu Europarekin harremanik.
Errumaniarekin eta Frantziarekin harremanak ditugu, baina ez dago AEBek harremanak dituen Europako herrialderik.
Entzuleen galdera: Islamista muturrekoismoa Estatu Batuentzako mehatxu nagusia al da, eta
desagertuko al da ala existitzen jarraituko du?
George Friedman: Estatu Batuentzat arazo bat da, baina ez da mehatxu existentziala.
Hau egoki kudeatu behar da. Atzerriko politikako beste interes batzuk ditugu.
Azken mendean, Lehen eta Bigarren Mundu Gerretan eta Gerra Hotzean, AEBen kanpo-politikaren ardatz nagusia Alemaniaren eta
Errusiaren arteko harremana izan zen, elkarrekin bakarrik baitira gaitasunik dugun indar bakarra mehatxu egin diezaguketenak.
Gure kezka nagusia hori ez gertatzea ziurtatzea zen.
Ukrainiarra bazara, lagundu diezazukeen bakarra bilatuko duzu, eta hori Estatu Batuak da.
Joan den astean, edo hamar egun inguru lehenago, Europan dauden AEBetako indar lurrekoen komandante
nagusiak, Ben Hodges jeneralak, Ukrainara bisita egin zuen.
Han iragarri zuen AEBetako aholkulari militarrek laster Ukrainara ofizialki iritsiko zirela.
Egiaz, han ukrainiar borrokalari horiei domina eman zien, nahiz eta AEBetako protokolo
militarrak atzerritarrei dominak ematea debekatu.
Baina hori egin zuen ukrainiar armadak bere armada zela erakutsi nahi zuelako. Ondoren alde egin zuen.
Eta orain Estatu Batuak arma, artilleria eta bestelako ekipamendu militarra hornitzen ari da Baltikoko estatuetara
– Baltikoko estatuak, Errumania, Polonia eta Bulgaria.
Hori oso puntu interesgarria da.
Atzo, Estatu Batuak iragarri zuen Ukrainari arma hornitzeko asmoa duela.
Hori ukatu zuten, baina hala ere egiten ari dira, armak entregatzen ari dira.
Eta ekintza guztietan, AEBak NATOn kanpoan ari dira jarduten.
Hori da NATOko erabakiak NATOko kide guztiek aho batez hartu behar dituztelako.
Guztiaren xedea da AEBek Errusiaren inguruan kordon sanitario bat, segurtasun-gerriko bat, ezartzen ari direla.
Eta Errusiak hori daki. Errusiak uste du AEBek Errusiako Federazioa suntsitu nahi dutela.
Uste dut ez ditugula hil nahi, baizik eta pixka bat mindu edo kalte egin besterik ez.
Edonola ere, orain berriro joko zaharera itzuli gara.
Eta poloniar bati, hungariar bati edo errumaniar bati galdetzen badiozu, haiek alemaniarrekiko guztiz bestelako
mundu batean bizi direla, eta alemaniarrak espainolekiko guztiz bestelako mundu batean bizi direla.
Beraz, Europan desadostasuna dago.
Baina zehazki esango dizut ukrainarrek zer nahiago duten: AEBak beren herrialdera ekartzen saiatuko dira.
Estatu Batuak, bere oinarrizko interesetik abiatuta, munduko ozeano guztiak kontrolatzen ditu.
Inork inoiz ez du hori egin.
Hori dela eta, munduko nazioak inbaditzen ari gara, eta haiek ezer ezin dute egin horren aurka.
Hori gauza oso atsegina da.
Ozeanoen eta espazioaren gaineko kontrola mantentzea gure boterearen oinarria da.
Etsaiaren flota garaitzeko modurik onena da haren eraikuntza eragoztea.
Britainiarrek Europako botere inork flota eraiki ez zezala ziurtatzeko modua Europakoak
elkarren artean borrokan jartzea izan zen.
Gomendatuko nukeen politika da Ronald Reaganek Iranean eta Iraken aplikatu zuena.
Gerran alde biek lagundu zien, elkar borroka zezaten guk baino.
Zinikoa zen, moral aldetik gaitzestekoa zen, baina funtzionatu zuen.
Eta hori da gakoa: Estatu Batuak ez dago egoeran Eurasia osoa okupatzeko.
Gure botak han lurra ukitzen duten unean, demografikoki gutxiago gara.
Armad bat garaitu dezakegu, baina ez gaude Irak okupatzeko egoeran.
130.000 AEBetako soldaduk 25 milioi biztanle dituen herrialde bat okupatzen ari direla pentsatzea bera...
New Yorken polizien eta biztanleen arteko erlazioa AEBetako soldaduen eta Irakeko
biztanleen arteko erlazioaren baino handiagoa da.
Beraz, ezin gara militar gisa edonon esku hartu, baina, lehenik eta behin, elkarren aurka borrokan ari diren indarrei laguntzeko
gaitasuna dugu, haiek beren baitan zentratu daitezen – politikan, finantzetan eta militar arloan lagunduz,
arma hornidurak eginez eta AEBetako aholkulariak bidaliz.
Eta kasu berezietan, Japonian egin genuen bezala, ez, baizik eta Vietnam, Irak eta
Afganistanen, eraso suntsitzaileekin esku hartzea.
Aurre-erasoen taktika ez da etsaiari garaitzeko asmoa, baizik eta oreka galtzera bultzatzeko.
Hori gerra guztietan saiatu ginen, Afganistanen kasuan bezala, non Al Qaeda oreka gabe utzi genuen.
Gure arazoa, hain gazte eta tontak garaelako, da gure etsaiak oreka galtzera bultzatzen ditugula, honela esatea beharrean:
Lan ona egin dugu, orain etxera goaz, esaten dezagun:
Ai ama, ze erraza izan zen hori. Hemen ere demokrazia bat eraiki dezagun.
Hori izan zen gure buruko ahuleziaren unea, guri nagusitu zitzaiguna.
Beraz, erantzuna da AEBek ezin dutela militar gisa Eurasia osoan esku hartu.
Interbentzioa hautakorra izan behar da eta ahalik eta gutxienena.
Interbentzio militarra guretzat kasu berezia da, azken baliabidea.
Lehenengo urratsean ezin ditugu AEBetako tropak bidali.
Baina AEBetako tropak bidaltzen baditugu, orduan, esperientziatik jada argi ikusi dugunez,
Esku-hartzea mugatua izan behar da eta ezin du proportzio izugarriak hartu.
Espero dugu oraingoan ulertu dugula, izan ere, haurrek normalean denbora pixka bat behar izaten dute gelan ikasteko.
Baina erabat zuzen zaude, inperio gisa ezin dugu hori egin (leku guztietan esku hartzea).
Britainiarrek ez zuten garai hartan India okupatu; Indiako estatu banakak hartu zituzten
eta elkarren artean borroka eginarazi zituzten.
Britainiarrek ofizial britainiarrak ezarri dituzte Indiako armadan.
Antzinako erromatarrek ez zituzten tropak Erromatar Inperioaren kanpoko eskualde urrunetara bidali,
baizik eta han erromatar aldeko erregeak ezarri zituzten.
Errege hauek beste herrialde batzuetan Erromatar Inperioaren izenean gobernatu zuten, eta inperioaren
mugetan erromatar aldeko bakea mantentzeaz arduratu ziren.
Adibidez, hori gertatu zen Partiar Inperioarekin.
Beraz, okupatutako lurraldeetan zuzenean agintzen saiatzen diren inperioek huts egiten dute,
adibidez, nazien inperioarekin gertatu zen bezala.
Izan ere, inork ez du nahikoa botere zuzenean gobernatzeko.
Horri buruz adimentsu jokatu behar duzu.
Hala ere, hori ez da gure arazoa.
Egiazki, horrek esan nahi du guk inperio bat garela, hain zuzen ere.
Hala ere, ezin dugu pentsatu atseden hartu, etxera joan eta ezerk kezkatuta egoteari utzi ahal dugunik.
Liburuan oraindik hiru kapitulu inguru besterik ez ditugu irakurri.
Hurrengo galdera entzuleen aldetik:
Oker ulertu al dut europar moneta, euroa, biziraungo ez dela...?
George Friedman: Errusiarentzat orain mahai gainean dagoen galdera da ea Ukrainak Errusia eta Mendebaldearen arteko
babes-eremu bat izan behar duen, gutxienez neutrala mantenduko duena – edo Mendebaldeak Ukrainara hainbeste
aurreratuko duen ezen Mendebaldea (NATO) Stalingradetik 100 km-ra eta Moskutik 500 km-ra egongo den.
Errusiaarentzat, Ukrainaren egoera galdera existentziala da.
Eta errusiarrek ezin dute gai hau utzi eta erraz alde egin.
Estatu Batuentzat, Errusiak Ukrainarekin esku hartzen jarraitzen badu, Errusia geldiaraziko dugu.
Helburu horretarako neurriak hartu ziren, eta General Hodgesi egotzi zioten errua.
Romanian, Bulgarian, Polonian eta Baltikoko estatuetan tropen aurrez kokatzeari buruzkoa da – Intermarium, Itsaso Beltzaren eta
Baltikoko Itsasoaren arteko lurraldea, Pilsudskik amestu zuena.
Hau da AEBentzat nahiago den irtenbidea.
Eta erantzunik ez dugun gauza galdera hau da:
Zer egingo du Alemaniak egoera honetan?
Europako benetako ezezagun aldagaia alemaniarrek dira. AEBek segurtasun-gerriko hau eraikitzen badute, ez Ukrainian, baizik
eta mendebaldean, Errusiaren eragina Ukrainian ahultuko da.
Ez dakigu zein izango den Alemaniaren jarrera.
Alemania egoera oso berezi batean dago.
Alemaniako kantziler ohi Gerhard Schröder Gazprom-en gainbegiratze-batzordean dago.
Alemaniarrek Errusiarrekin harreman oso konplexua dute.
Baina beraiek ez dakite zer egin.
Haiek beren ondasunak esportatu behar dituzte, eta errusiarrek haiek eros ditzakete.
Bestalde, merkataritza libreko eremua galtzen dute, eta hori beste gauza batzuk eraikitzeko behar dute.
Estatu Batuetako kezka nagusia da alemaniar kapitala eta alemaniar teknologiak Errusiako lehengai-baliabideekin
eta Errusiako lan-indarrarekin bat egingo dutela.
Konbinatu, Estatu Batuak mende batez saihesten saiatu den konbinazio bakarra osatzeko.
Beraz, nola saihestu dezakegu alemaniar-errusiar konbinazio hau gertatzea?
AEBak prest daude bere txartelak mahai gainean jartzeko: Baltikoko Estatu eta Itsaso Beltzaren arteko muga da.
Errusiaren aldetik, txartelak beti mahai gainean egon dira.
Haientzat funtsezkoa da Ukrainak neutrala den herrialde bat izatea, ez mendebaldeko aldeko bat.
Belarus hemen beste kontu bat da.
Ba, niretzako galdera horri erantzun diezaiokeen edonork – hau da, egoera honetan alemanek zer egingo duten – hurrengo
hogei urteetako historia nolakoa izango den ere esan dezake.
Baina, zoritxarrez, alemaniarrek erabaki hau behin eta berriro hartu behar dute.
Eta hori da Alemaniaren betiko arazoa.
Alemania ekonomia aldetik oso boteretsua da, baina aldi berean geopolitikoki oso ahula da.
Eta inoiz ez dakite nola eta non saldu ditzaketen beren esportazioak.
1871az geroztik, hau beti izan da Alemaniako galdera. Eta Europako galdera.
Kontuan hartu aleman galdera, orain berriro agertzen ari dena.
Hori da hurrengo galdera egin behar duguna – baina ez dugu egiten, alemanek zer egingo duten ez dakigulako.