სტრატფორის გამოსვლა: "აშშ-ის თავდასხმების 100 წელი გერმანულ-რუსულ მეგობრობაზე"
ჩიკაგოს გლობალური საკითხების საბჭო. 2015 წლის 4 თებერვალი, ჩიკაგო, აშშ
მე ნიკ ბრენდი ვარ და ჩიკაგოს გლობალური საკითხების საბჭოში ერთობლივი პროგრამების დირექტორი ვარ.
მადლობა, რომ მობრძანდით.
მსურს, ეს შესაძლებლობა გამოვიყენო და ჯორჯ ფრიდმანი ჩიკაგოს საბჭოში მივესალმო.
მგონი, ის აქ პირველად არის, გმადლობთ, რომ შემოგვიერთდით.
ჯორჯ ფრიდმანი: ვერცერთი ადგილი ვერ დარჩება მუდამ მშვიდობიანად.
აშშ-საც კი არა, ვგულისხმობ, ჩვენ (აშშ) მუდმივად ომების თანხლებით ვცხოვრობთ (ან ომები გვაფეთქებს).
ვფიქრობ, ევროპა დიდ ომებს აღარ დაუბრუნდება, მაგრამ ის ჩვეულებრივ, ადამიანურ პირობებს დაუბრუნდება:
მას ექნება თავისი ომები, თავისი მშვიდობის ჟამი და დაკარგავს თავის სულებს.
არ იქნება 100 მილიონი გარდაცვლილი, როგორც წინა ომში, მაგრამ, ვფიქრობ, ევროპული განსაკუთრებულობის იდეა ამას ხელს შეუწყობს.
ევროპაში კონფლიქტები იქნება; იუგოსლავიაში უკვე იყო კონფლიქტები და ახლა უკრაინაშიც.
ევროპის ურთიერთობა შეერთებულ შტატებთან – ჩვენ ევროპასთან ურთიერთობა არ გვაქვს.
ჩვენ გვაქვს ურთიერთობა რუმინეთთან, საფრანგეთთან, მაგრამ არ არსებობს ევროპა, რომელსაც აშშ-სთან ურთიერთობა აქვს.
საპასუხო კითხვა: არის თუ არა ისლამისტური ექსტრემიზმი ამერიკის შეერთებული შტატების მთავარი
საფრთხე და გაქრება თუ გააგრძელებს არსებობას?
ჯორჯ ფრიდმანი: ის პრობლემაა შეერთებული შტატებისთვის, მაგრამ არა არსებობისთვის საფრთხე.
ამ საკითხს სათანადოდ უნდა მოვეკიდოთ. ჩვენ სხვა საგარეო-პოლიტიკური ინტერესებიც გვაქვს.
გასული საუკუნის განმავლობაში, პირველი და მეორე მსოფლიო ომებისა და ცივი ომის დროს, აშშ-ის საგარეო პოლიტიკის მთავარი ფოკუსი გერმანიისა
და რუსეთის ურთიერთობა იყო, რადგან ერთად ისინი ერთადერთი ძალა არიან, რომლებსაც ჩვენთვის საფრთხის შექმნა შეუძლიათ.
ჩვენი მთავარი საზრუნავი იყო, რომ ეს არ მომხდარიყო.
თუ უკრაინელი ხართ, თქვენ მხოლოდ ერთისგან მოითხოვთ დახმარებას, და ეს არის შეერთებული შტატები.
გასულ კვირას, ანუ დაახლოებით 10 დღის წინ, ევროპაში ამერიკის სახმელეთო ძალების
მთავარსარდალი, გენერალი ბენ ჰოჯესი, უკრაინას ეწვია.
მან იქ განაცხადა, რომ აშშ-ის სამხედრო მრჩევლები უკრაინაში მალე ოფიციალურად ჩავლენ.
მან იქ ფაქტობრივად უკრაინელ მებრძოლებს გადასცა მედლები, მიუხედავად იმისა, რომ აშშ-ის სამხედრო
პროტოკოლი უცხოელებისთვის მედლების მინიჭებას კრძალავს.
მაგრამ მან ეს იმიტომ გააკეთა, რომ ეჩვენებინა, რომ უკრაინის არმია მისი არმიაა. შემდეგ ის წავიდა.
ახლა კი შეერთებული შტატები იარაღით, არტილერიითა და სხვა სამხედრო ტექნიკით ამარაგებს ბალტიისპირეთის ქვეყნებს –
ბალტიისპირეთის ქვეყნებს, რუმინეთს, პოლონეთსა და ბულგარეთს.
ეს ძალიან საინტერესო მოსაზრებაა.
გუშინ შეერთებულმა შტატებმა განაცხადა, რომ უკრაინისთვის იარაღის მიწოდებას გეგმავს.
ეს უარყვეს, მაგრამ ისინი ამას მაინც აკეთებენ, იარაღი მიეწოდება.
და ყველა ამ ქმედებაში აშშ ნატოს გარეთ მოქმედებს.
ეს იმიტომ, რომ ნატოს გადაწყვეტილებები ყველა წევრის მიერ ერთხმად უნდა იქნას მიღებული.
მთელი ამის მიზანი ისაა, რომ აშშ რუსეთის გარშემო საანარიზაციო ზოლს, უსაფრთხოების სარტყელს, ქმნის.
და რუსეთმა ეს იცის. რუსეთი მიიჩნევს, რომ აშშ რუსეთის ფედერაციის განადგურებას აპირებს.
ვფიქრობ, ჩვენ არ გვინდა მათი მოკვლა, არამედ მხოლოდ მცირედით ტკივილის მიყენება ან ზიანის მიტანა.
ყოველ შემთხვევაში, ახლა ძველ თამაშს ვუბრუნდებით.
და თუ პოლონელს, უნგრელს ან რუმინელს ჰკითხავთ, ისინი გერმანელებისთვის სრულიად განსხვავებულ სამყაროში ცხოვრობენ, ხოლო
გერმანელები — ესპანელებისთვის სრულიად განსხვავებულ სამყაროში.
ასე რომ, ევროპაში უთანხმოებაა.
მაგრამ მე ზუსტად გეტყვით, რას აირჩევენ უკრაინელები: ისინი შეეცდებიან, აშშ-ი თავიანთ ქვეყანაში შემოიყვანონ.
ამერიკის შეერთებული შტატები, თავისი ფუნდამენტური ინტერესებიდან გამომდინარე, აკონტროლებს მსოფლიოს ყველა ოკეანეს.
არც ერთ ძალაუფლებას არასდროს გაუკეთებია ეს.
სწორედ ამიტომ, ჩვენ ვესხმით თავს მსოფლიოს ერებს და მათ ამის წინააღმდეგ არაფრის გაკეთება არ შეუძლიათ.
ეს ძალიან კარგი რამაა.
ოკეანეებსა და კოსმოსში კონტროლის შენარჩუნება ჩვენი ძალაუფლების საფუძველია.
მტრის ფლოტის დასამარცხებლად საუკეთესო გზა მისი აშენების არდაშვებაა.
ბრიტანელებმა ისე უზრუნველყვეს, რომ არცერთ ევროპულ ძალას ფლოტის აშენება არ შეძლებოდა — ევროპელები ერთმანეთთან დააპირისპირეს.
პოლიტიკა, რომელსაც მე გირჩევდით, არის ის, რომელიც რონალდ რეიგანმა ირანსა და ერაყში გამოიყენა.
ის ომში ორივე მხარეს უჭერდა მხარს, რათა მათ ერთმანეთთან ებრძოლათ და არა ჩვენთან.
ეს იყო ცინიკური, მორალურად აღმაშფოთებელი, მაგრამ იმუშავა.
და სწორედ ეს არის საკითხის არსი: შეერთებულ შტატებს არ შეუძლია მთელი ევრაზიის დაპყრობა.
ის წამს, როცა იქ ჩვენი ჩექმები მიწას შეეხება, ჩვენ დემოგრაფიულად აზრიანად ვართ.
ჩვენ შეგვიძლია არმია დავამარცხოთ, მაგრამ არ ვართ იმ მდგომარეობაში, რომ ერაყი დავიპყროთ.
თვითონ ის იდეა, რომ 130 000 ამერიკელი ჯარისკაცი 25-მილიონიან ქვეყანას ოკუპაციას უწევს...
ნიუ-იორკში პოლიციის ოფიცრებისა და მოსახლეობის თანაფარდობა უფრო მაღალია, ვიდრე აშშ-ის
ჯარისკაცებისა და ერაყის მოსახლეობის თანაფარდობა იყო.
ასე რომ, ჩვენ არ შეგვიძლია ყველგან სამხედრო ჩარევა, მაგრამ შეგვიძლია, უპირველეს ყოვლისა, მხარი დავუჭიროთ ერთმანეთთან მებრძოლ
ძალებს, რათა მათ ყურადღება საკუთარ თავზე გადაიტანონ – მხარი დავუჭიროთ მათ პოლიტიკურად, ფინანსურად,
სამხედროდ, იარაღის მიწოდებითა და აშშ-ის მრჩევლების გაგზავნით.
და განსაკუთრებულ შემთხვევებში, როგორც იაპონიაში, არა, ვიეტნამში, ერაყსა და ავღანეთში
მოვიქეცით, ჩავერიოთ დამანგრეველი თავდასხმებით.
წინასწარი დარტყმების ტაქტიკა მტრის დასამარცხებლად კი არ არის გამიზნული, არამედ მისი დისბალანსში მოსაყვანად.
ჩვენ ამას ვცდილობდით ყველა ომში, მაგალითად, ავღანეთში, სადაც "ალ-ქაიდა" დესტაბილიზაციას შევუწყვეთ ხელი.
პრობლემა, რომელიც გვაქვს, რადგან ასე ახალგაზრდები და სულელები ვართ, ისაა, რომ ჩვენს მტრებს
წონასწორობას ვურღვევთ იმის ნაცვლად, რომ ვთქვათ:
კარგი საქმე გავაკეთეთ, ახლა წავიდეთ სახლში, ვთქვათ:
ვაუ, რა მარტივი ყოფილა. მოდი, აქაც ავაშენოთ დემოკრატია.
ეს იყო ჩვენი სულიერი სისუსტის მომენტი, რომელმაც გვიმარჯვა.
ამიტომ, პასუხი არის, რომ აშშ-ს არ შეუძლია სამხედრო ჩარევა მთელ ევრაზიაში.
ჩარევა უნდა იყოს შერჩევითი და რაც შეიძლება იშვიათი.
სამხედრო ჩარევა ჩვენთვის განსაკუთრებული შემთხვევაა, უკანასკნელი საშუალება.
პირველ რიგში, ჩვენ არ შეგვიძლია ამერიკელი ჯარისკაცების გაგზავნა.
მაგრამ თუ ჩვენ ამერიკელ ჯარისკაცებს გავგზავნით, მაშინ, როგორც გამოცდილებიდან უკვე ნათლად დავინახეთ,
ჩარევა უნდა იყოს შეზღუდული და არ უნდა მიიღოს უზარმაზარ მასშტაბებს.
იმედია, ამჯერად გავაცნობიერეთ, რადგან ბავშვებს საკლასო მასალის ათვისებას, როგორც წესი, დრო სჭირდება.
მაგრამ თქვენ სრულიად მართალი ხართ, ჩვენ, როგორც იმპერიას, ამის გაკეთება არ შეგვიძლია (ყოველგან ჩარევა).
იმ დროს ბრიტანელები ინდოეთს არ იპყრობდნენ; მათ უბრალოდ ინდოეთის ცალკეული სამთავროები აიღეს და ერთმანეთთან საბრძოლველად მიატოვეს.
ბრიტანელებმა ინდოეთის არმიაში ბრიტანელი ოფიცრები დანიშნეს.
ძველი რომაელები არ იგზავნიდნენ ჯარებს რომის იმპერიის ფარგლებს გარეთ მდებარე შორეულ
რეგიონებში, არამედ იქ პრო-რომელ მეფეებს ნიშნავდნენ.
ეს მეფეები სხვა ქვეყნებში რომის იმპერიის სახელით მართავდნენ და პასუხისმგებელნი იყვნენ იმპერიის
საზღვრებზე პრო-რომაული მშვიდობის შენარჩუნებაზე.
ეს ასე იყო, მაგალითად, პართის იმპერიის შემთხვევაში.
ასე რომ, იმპერიები, რომლებიც ოკუპირებულ ტერიტორიებზე პირდაპირ მმართველობას ცდილობენ, წარუმატებლები
არიან, როგორც, მაგალითად, ნაცისტური იმპერიის შემთხვევაში.
რადგან არავის აქვს საკმარისი ძალა, რომ პირდაპირ მართოს.
ამას ჭკვიანურად უნდა მოეკიდო.
ყოველ შემთხვევაში, ეს ჩვენი პრობლემა არ არის.
ეს სინამდვილეში ნიშნავს, რომ ჩვენ, როგორც ასეთი, იმპერია ვართ.
თუმცა, არ უნდა ვიფიქროთ, რომ შეგვიძლია მოვდუნდეთ, სახლში წავიდეთ და არაფერზე აღარ ვიდარდოთ.
წიგნის მხოლოდ სამი თავი გვაქვს წაკითხული.
შემდეგი კითხვა აუდიტორიიდან:
სწორად გავიგე, რომ ევროპული ვალუტა, ევრო, ვერ გადარჩება...
ჯორჯ ფრიდმანი: რუსებისთვის ახლა საკითხი ასე დგას: სურთ თუ არა, რომ უკრაინა რუსეთსა და დასავლეთს შორის ბუფერული ზონა იყოს,
რომელიც, სულ მცირე, ნეიტრალური დარჩება – თუ დასავლეთი უკრაინაში იმდენად წინ წაიწევს, რომ დასავლეთი (ნატო) სტალინგრადიდან მხოლოდ
100 კილომეტრში, ხოლო მოსკოვიდან 500 კილომეტრში აღმოჩნდება?
რუსეთისთვის უკრაინის სტატუსი ეგზისტენციალური საკითხია.
და რუსებს არ შეუძლიათ, უბრალოდ თავი დაანებონ ამ საკითხს.
შეერთებული შტატებისთვის, თუ რუსეთი უკრაინის საქმეებში ჩარევას გააგრძელებს, ჩვენ რუსეთს შევაჩერებთ.
ამ მიზნით ზომები იქნა მიღებული, რისთვისაც გენერალი ჰოჯესი დაადანაშაულეს.
საქმე ეხება ჯარების წინასწარ განლაგებას რუმინეთში, ბულგარეთში, პოლონეთსა და ბალტიისპირეთის ქვეყნებში –
ინტერმარიუმში, შავი ზღვისა და ბალტიის ზღვის შორის მდებარე ტერიტორიაზე, რომლის შესახებაც პილსუდსკის ოცნებოდა.
ეს არის სასურველი გადაწყვეტა აშშ-სთვის.
და საკითხი, რომელზეც პასუხი არ გვაქვს, არის კითხვა:
რა მოიმოქმედებს გერმანია ამ სიტუაციაში?
ევროპაში ნამდვილი უცნობი ცვლადი გერმანიაა. თუ აშშ ამ უსაფრთხოების სარტყელს შექმნის, არა უკრაინაში,
არამედ დასავლეთით, უკრაინაში რუსეთის გავლენა შესუსტდება.
ჩვენ არ ვიცით, როგორი იქნება გერმანიის პოზიცია.
გერმანია ძალიან უცნაურ მდგომარეობაშია.
გერმანიის ყოფილი კანცლერი გერჰარდ შროდერი "გაზპრომის" სამეთვალყურეო საბჭოს წევრია.
გერმანელებს რუსებთან ძალიან რთული ურთიერთობა აქვთ.
მაგრამ მათ თვითონაც არ იციან, რა ქნან.
მათ თავიანთი საქონლის ექსპორტი სჭირდებათ, რუსებს კი მისი ყიდვა შეუძლიათ.
მეორე მხრივ, ისინი კარგავენ თავისუფალი ვაჭრობის ზონას, რომელიც მათ სხვა რამეების ასაშენებლად სჭირდებათ.
ამერიკის შეერთებული შტატების მთავარი საზრუნავი ისაა, რომ გერმანული კაპიტალი და გერმანული ტექნოლოგიები
გაერთიანდება რუსულ ნედლეულთან და რუსულ სამუშაო ძალასთან.
შეუთავსდეთ, რათა შექმნათ უნიკალური კომბინაცია, რომლის თავიდან აცილებასაც აშშ ერთი საუკუნის განმავლობაში ცდილობდა.
მაშ, როგორ შეგვიძლია ამ გერმანულ-რუსული კომბინაციის განხორციელების თავიდან აცილება?
აშშ მზადაა, თავისი კარტები მაგიდაზე დადოს: ეს არის ხაზი ბალტიისპირეთის ქვეყნებსა და შავ ზღვას შორის.
რუსეთის მხრიდან, ბარათები ყოველთვის ღიად იდო.
მათთვის გადამწყვეტია, რომ უკრაინა გახდეს ნეიტრალური ქვეყანა და არა პროდასავლური.
ბელარუსი აქ სხვა საკითხია.
აბა, ვინც ამ კითხვაზე მიპასუხებს, თუ რას გააკეთებენ გერმანელები ამ სიტუაციაში, ის ასევე
შემიძლია ისტორიის მომდევნო 20 წელზეც მიპასუხოს.
მაგრამ, სამწუხაროდ, გერმანელებს ამ გადაწყვეტილების მიღება კვლავ და კვლავ უწევთ.
და ეს არის გერმანიის მარადიული პრობლემა.
გერმანია ეკონომიკურად უკიდურესად ძლიერია, მაგრამ ამავდროულად გეოპოლიტიკური თვალსაზრისით ძალიან მყიფეა.
და მათ არასდროს იციან, როგორ და სად შეუძლიათ თავიანთი ექსპორტის გაყიდვა.
1871 წლიდან ეს ყოველთვის გერმანიის საკითხი იყო. და ევროპის საკითხიც.
განვიხილოთ გერმანიის საკითხი, რომელიც ახლა კვლავ წამოიჭრა.
ეს არის შემდეგი კითხვა, რომელიც უნდა დავსვათ – მაგრამ ამას არ ვაკეთებთ, რადგან არ ვიცით, რას გააკეთებენ გერმანელები.