Discours ya Stratfor: "Mibu 100 ya bitumba ya Amerika na boninga ya Allemagne na Russie"
Lisanga ya Chicago mpo na Makambo ya Mokili Mobimba. 4 Fevrier 2015, Chicago, USA
Kombo na ngai Nick Brand, mpe nazali Mokambi ya ba Programmes ya Lisanga na The Chicago Council on Global Affairs.
Matondi mpo na boyei na bino.
Nalingi kosalela libaku oyo mpo na koyamba George Friedman awa na Lisanga ya Chicago.
Nakanisi oyo ezali mbala na ye ya liboso awa, matondi mpo na kosangana na biso.
George Friedman: Esika moko te ekoki kotikala na kimya libela.
Ata Etats-Unis mpe te, nalingi koloba, biso (Etats-Unis) tozali ntango nyonso na bitumba
pembeni na biso (to bitumba ezali kozwa biso).
Nakanisi ete Eropa ekozonga lisusu na bitumba ya minene te, kasi ekozonga na bomoi ya bato ya ordinaire:
Ekozala na bitumba na yango, ntango na yango ya kimya, mpe ekobungisa bomoi na yango.
Bakokufa bamilio nkama te lokola na etumba ya suka, kasi likanisi ete Eropa ezali ekeseni
na basusu, nakanisi, ekopesa maboko na yango.
Bitumba ekozala na Eropa; bitumba esilaki kosalema na Yougoslavie mpe sikoyo mpe na Ukraine.
Boyokani ya Eropa na Etats-Unis – biso tozali na boyokani na Eropa te.
Tozali na boyokani na Roumanie, na France, kasi Europe moko te ezali oyo Amerika ezali na boyokani na yango.
Motuna uta na bayoki: Boye ekstrimisime ya Ba-Islame nde likama monene koleka mpo na Etats-Unis, mpe ekokufa to ekokoba kozala?
George Friedman: Azali mokakatano mpo na Etats-Unis, kasi likama ya koboma bango te.
Esengeli kosalela likambo oyo na ndenge ebongi. Tozali na matomba mosusu ya politiki ya bapaya.
Mokano monene ya politiki ya Amerika mpo na mikili ya bapaya na ekeke eleki, na Etumba ya Yambo mpe ya Mibale ya Mokili Mobimba
mpe na eleko ya Etumba ya Malili, ezalaki boyokani kati na Allemagne mpe Russie, mpo bango mibale bango
moko nde bazali nguya oyo ekoki kopesa biso likama.
Mitungisi na biso ya liboso ezalaki ya kosala ete likambo oyo esalema te.
Soki ozali moto ya Ukraine, okoluka kaka ye moko oyo akoki kosalisa yo, mpe yango ezali Etats-Unis.
Pɔ́sɔ eleki, to pene na mikolo zomi mileki, Mokonzi-mokonzi ya mampinga ya Amerika ya mabele na
Mpótó, Gɛnɛrɛlɛ Ben Hodges, akendeki kotala Ukraine.
Alobaki kuna ete batoli ya basoda ya Amerika bakokoma na Ukraine na ndenge ya Leta mosika te.
Kutu, apesaki bamédaille kuna na babundi ya Ukraine, atako protocole ya basoda ya
Amerika epekisaka kopesa bamédaille na bapaya.
Kasi asalaki bongo mpo alingaki komonisa ete mampinga ya Ukraine ezali mampinga na ye. Sima, akendeki.
Mpe sikoyo Etats-Unis ezali kopesa bibundeli, artillerie mpe biloko mosusu ya basoda na bikolo ya Baltique
– bikolo ya Baltique, Roumanie, Pologne mpe Bulgarie.
Yango ezali likanisi ya kosepelisa mingi.
Lobi, Etats-Unis esakolaki ete ezali na mokano ya kopesa bibundeli na Ukraine.
Baboyaki, kasi bazali kosala yango, bibundeli ezali kokomama.
Mpe na misala oyo nyonso, Etats-Unis ezali kosala libanda ya OTAN.
Yango ezali mpo ete bikateli ya OTAN esengeli kozwa na boyokani ya bato nyonso ya OTAN.
Ntina ya likambo nyonso ezali ete Etats-Unis ezali kotia barrière ya sécurité, lokola ceinture, zingazinga ya Russie.
Mpe Russie eyebi yango. Russie endimi ete Etats-Unis ezali na mokano ya kobebisa Fédération ya Russie.
Nakanisi tolingi te koboma bango, kasi kaka kopesa bango mpasi moke to kosala bango mabe moke.
Ata ndenge nini, tozongi sikoyo na lisano ya kala.
Mpe soki otuni moto ya Pologne, Hongrie to ya Roumanie, bakofandaka na mokili mosusu mpenza, ekeseni na oyo
ya ba Allemands, mpe ba Allemands bakofandaka na mokili mosusu mpenza, ekeseni na oyo ya ba Espagnols.
Bongo, kozanga boyokani ezali na Eropa.
Kasi nakoyebisa yo polele nini ba Ukrainiens bakolinga koleka: bakomeka kokotisa Etats-Unis na mboka na bango.
Etats-Unis, mpo na matomba na yango ya moboko, ekambaka mbu nyonso ya mokili.
Nguya moko te esala naino bongo.
Mpo na yango, tozali kokɔta na bikolo ya mokili, mpe bakoki kosala eloko moko te.
Yango ezali eloko ya kitoko mingi.
Kokamba mbu mpe likoló ezali moboko ya nguya na biso.
Nzela ya malamu koleka ya kolonga ebele ya masuwa ya banguna ezali ya kopekisa yango etongama.
Lolenge oyo ba Anglais basalaki mpo ete ekolo moko te ya Eropa etonga mampinga ya masuwa ezalaki
ya kotinda ba Européens bábunda bango na bango.
Politiki oyo nakopesa toli ezali oyo Ronald Reagan asalelaki na Iran mpe na Iraq.
Asalisaki bangambo nyonso mibale na etumba, mpo ete bango moko babunda na esika ete babunda na biso.
Ezalaki likambo ya kozanga motema mpe ya mabe na bizaleli, kasi elongaki.
Mpe yango nde likambo: Etats-Unis ezali na makoki te ya kokanga Eurasia mobimba.
Kaka soki matambe na biso etuti mabele kuna, bakoleka biso na motango.
Tokoki kolonga mampinga, kasi tozali na makoki te ya kokamata Irak.
Kaka likanisi ete basoda 130 000 ya Amerika bazali kokanga mboka moko ya bato milio 25...
Motango ya bapolisi na bafandi na New York eleki motango ya basoda ya Amerika na bato ya Irak.
Na yango, tozali na makoki ya kokɔta na bitumba bisika nyonso te, kasi tozali na makoki, liboso ya nyonso, ya kosunga bakonzi oyo
bazali kobunda bango na bango mpo bámipesa mobimba na bitumba na bango moko – kosunga bango na politiki, na
mosolo, mpe na mampinga, na kopesaka bango bibundeli mpe kotindaka batoli ya Amerika.
Mpe na makambo ya kokamwa, lokola tosalaki na Japon, te, kasi na Vietnam, Iraq mpe Afghanistan, kokɔta na bitumba ya kobebisa.
Taktiki ya kobeta liboso ezali te mpo na kolonga monguna, kasi nde mpo na kobulunganisa ye.
Tomekaki yango na bitumba nyonso, lokola na Afghanistan, epai wapi tobulunganisaki Al Qaeda.
Mokakatano oyo tozali na yango, lokola tozali bilenge mpe bazoba, ezali ete tobwakaka banguna na biso na nse na esika ya koloba:
Tosali mosala malamu, tózonga sikoyo na ndako, tóloba:
Eh, ezalaki pɛtɛɛ. Tótonga mpe demokrasi awa.
Wana nde ezalaki ntango ya bolembu ya makanisi na biso oyo eleki biso makasi.
Na yango, eyano ezali ete Amerika ekoki te kokɔta na bitumba bisika nyonso na Eurasia.
Esengeli kopona na mayele mpe kosala yango mbala na mbala te.
Kotiya basoda ezali likambo ya ntina mingi mpo na biso, ezali nzela ya suka.
Tokoki te kotinda basoda ya Amerika na eteni ya liboso.
Kasi soki totindi basoda ya Amerika, bongo, lokola toyebi yango malamu na expérience,
Lisungi esengeli kozala na ndelo mpe ekoma te monene koleka.
Tozali na elikya ete tososoli mbala oyo, mpo mbala mingi ezwaka bana ntango mpo na koyekola na kelasi.
Kasi ozali na raison mpenza, biso lokola bokonzi monene tokoki kosala yango te (kokota na makambo ya bisika nyonso).
Ba-Anglais bakamataki Inde na nguvu te na tango wana; bakamataki kaka ba-états moko moko ya
Inde mpe batikaki yango ebunda moko na mosusu.
Ba Anglais batiaki ba officiers na bango na kati ya mampinga ya Inde.
Ba-Romains ya kala batindaki basoda na bisika ya mosika libanda ya Empire ya Rome te, kasi na esika na
yango, batiaki kuna bakonzi oyo bazalaki kosunga Rome.
Bakóni oyo bazalaki koyangela na nkombo ya Ampire ya Loma na bikolo mosusu, mpe mokumba na bango
ezalaki ya kobatela kimya ya Loma na bandelo ya ampire.
Yango ezalaki bongo, na ndakisa, na bokonzi ya Parthie.
Na yango, ba empere oyo emekaka kokamba mbala moko na bituka oyo bakangi ekweyaka, ndenge
esalemaki na empire ya ba Nazi, na ndakisa.
Mpo moto moko te azali na nguya ekoki mpo na koyangela ye moko.
Osengeli kosala yango na mayele.
Ata bongo, yango ezali likambo na biso te.
Yango elingi koloba mpenza ete tozali bokonzi monene.
Kasi, tosengeli te kokanisa ete tokoki kopema, kozonga na ndako mpe kotika komitungisa mpo na eloko moko te.
Tókomi kaka na soki bakapí misato na búku.
Motuna elandi uta na bayoki:
Boye nasosoli yo malamu ete mbongo ya Eropa, euro, ekokufa... ?
George Friedman: Motuna oyo ezali sikoyo mpo na ba Russes ezali oyo: balingi Ukraine ezala mboka ya katikati kati na Russie na
Mpoto, oyo ekotikala ata neutre – to Mpoto ekokende liboso mosika na kati ya Ukraine kino ete Mpoto (OTAN) etikala kaka
na 100 km longwa na Stalingrad mpe 500 km longwa na Moscou?
Mpo na Russie, statut ya Ukraine ezali likambo ya bomoi to liwa.
Mpe ba Russes bakoki te kotika likambo oyo boye mpamba.
Mpo na Etats-Unis, soki Russie ekobi kokota na makambo ya Ukraine, tokopekisa Russie.
Bato bazuaki bikateli mpo na yango, mpe bafundaki Général Hodges.
Ezali likambo ya kotia basoda liboso na Roumanie, Bulgarie, Pologne mpe na bikolo ya Baltique – Intermarium, etando oyo ezali
kati na Mbu Moindo mpe Mbu ya Baltique, oyo Pilsudski alotaki.
Oyo nde lolenge ya kosilisa likambo oyo eleki malamu mpo na Etats-Unis.
Mpe likambo oyo tozali na eyano te ezali motuna:
Allemagne ekosala nini na likambo oyo?
Likambo ya solo oyo eyebani te na Eropa ezali ba Allemands. Soki Amerika etongi ceinture oyo ya bokengi, kasi na
weste, te na Ukraine, bopusi ya Russie na Ukraine ekokita.
Toyebi te position ya Allemagne ekozala nini.
Allemagne ezali na ezalela moko ya kokamwa.
Chancelier ya kala ya Allemagne, Gerhard Schröder, azali na komite ya bokengi ya Gazprom.
Ba Allemands na ba Russes bazali na boyokani ya mpasi mingi.
Kasi bango moko bayebi te nini ya kosala.
Basengeli kotinda biloko na bango na poto, mpe ba Russes bakoki kosomba yango.
Na ngambo mosusu, bakozanga zone na bango ya mombongo ya ofele, oyo bazali na mposa na yango mpo na kotonga biloko mosusu.
Mitungisi monene ya Etats-Unis ezali ete misolo mpe ba technologies ya Allemagne
ekosangana na biloko ya mobesu mpe basali ya Russie.
Kosangana mpo na kosala lisanga moko ya ndenge na yango oyo Amerika ezalaki komeka kopekisa banda mibu nkama moko.
Bongo, tokoki kosala nini mpo kopekisa boyokani oyo kati na Allemagne na Russie esalema?
Etats-Unis ezali prêt ya kotya bakarta na yango likolo ya mesa: ezali ndelo kati na Bamboka ya Baltique mpe Mbu Moindo.
Na ngambo ya Russie, makambo ezalaki polele banda kala.
Mpo na bango, ezali na ntina mingi ete Ukraine ekoma mboka ya neutralité, kasi te mboka oyo etelemelaka na ngambo ya Mpoto.
Awa, likambo ya Belarus ezali ekeseni.
Bon, moto nyonso oyo akoki koyanola ngai na motuna wana, elingi koloba nini Ba-Alémani bakosala na likambo
oyo, akoki mpe koyebisa ngai ndenge nini istware ya mibu ntuku mibale (20) ekoya ekozala.
Kasi mawa, ba Allemands basengeli kozwa ekateli oyo mbala na mbala.
Mpe wana nde mokakatano ya libela ya Allemagne.
Allemagne ezali na nguya ya nkita makasi mpenza, kasi na ngambo mosusu ezali pɛtɛɛ na makambo ya politiki ya mokili mobimba.
Mpe bayebaka te ndenge nini mpe wapi bakoki koteka biloko na bango ya kotinda.
Banda 1871, oyo ezalaka ntango nyonso motuna ya Allemagne. Mpe motuna mpo na Eropa.
Bótalela likambo ya Allemagne, oyo ezali lisusu kobima sikoyo.
Yango nde motuna oyo elandi oyo esengeli tómituna – kasi tozali kosala yango te mpo toyebi te nini Ba-Allemands bakosala.