Stratfordagi nutq: "Germaniya-Rossiya do'stligiga AQShning 100 yillik hujumlari"
Chicago Jahon Ishlari Kengashi. 2015-yil 4-fevral, Chicago, AQSh
Mening ismim Nik Brand va men Chikago Jahon Ishlari Kengashi Qo'shma Dasturlar bo'yicha direktoriman.
Keldingiz uchun rahmat.
Men bu imkoniyatdan foydalanib, Jorj Fridmanni bu yerda, Chikago Kengashiga xush kelibsiz deb aytmoqchiman.
Menimcha, bu yerda u birinchi marta, bizga qo'shilganingiz uchun rahmat.
George Friedman: Hech bir joy abadiy tinch qololmaydi.
Hatto AQSh ham emas, ya'ni biz (AQSh) doimiy ravishda urushlar bilan birga yashaymiz (yoki urushlar ta'sirida bo'lamiz).
Menimcha, Yevropa katta urushlarga qaytmaydi, lekin u normal insoniy sharoitlarga qaytadi:
U o'zining urushlarini, o'zining tinchlik davrlarini boshdan kechiradi va jonlarini yo'qotadi.
Oxirgi urushdagidek 100 million o'lim bo'lmaydi, lekin menimcha, Yevropaning o'ziga xosligi g'oyasi bunga hissa qo'shadi.
Yevropada mojarolar bo'ladi; Yugoslaviyada allaqachon mojarolar bo'lib o'tdi va hozirda Ukrainada ham.
Yevropaning Qo'shma Shtatlar bilan munosabatlari – biz Yevropa bilan hech qanday munosabatga ega emasmiz.
Biz Ruminiya va Fransiya bilan munosabatlarga egamiz, lekin AQShning munosabatda bo'ladigan Yevropasi yo'q.
Tomoshabinlar orasidan savol: Islomiy ekstremizm Qo'shma Shtatlar uchun eng katta tahdiddimi va u
yo'q bo'lib ketadimi yoki mavjud bo'lib qoladimi?
George Friedman: U Qo'shma Shtatlar uchun muammo, lekin mavjudlikka tahdid emas.
Buni munosib tarzda hal qilish kerak. Bizda boshqa tashqi siyosat manfaatlari ham bor.
Oxirgi asrda, Birinchi va Ikkinchi jahon urushlari hamda Sovuq urush davrida AQSh tashqi siyosatining asosiy e'tibori
Germaniya va Rossiya munosabatlariga qaratilgan edi, chunki ular birgalikda bizga tahdid solishi mumkin bo'lgan yagona kuchdir.
Bizning asosiy tashvishimiz shu narsaning sodir bo'lmasligini ta'minlash edi.
Agar siz ukrain bo'lsangiz, yordam bera oladigan yagona tomon — Qo'shma Shtatlar bo'ladi.
O'tgan hafta, ya'ni taxminan 10 kun oldin, Yevropadagi Amerika quruqlik kuchlari bosh
qo'mondoni general Ben Hodges Ukrainaga tashrif buyurdi.
U o'sha yerda AQSh harbiy maslahatchilari tez orada rasmiy ravishda Ukrainaga kelishini e'lon qildi.
U aslida o'sha yerda ukrain jangchilariga medallarni topshirdi, garchi AQSh harbiy protokoli
chet elliklarga medallar berilishini taqiqlasa ham.
Ammo u buni shunday qildi, chunki ukrain armiyasi uning armiyasi ekanini ko'rsatmoqchi edi. Keyin u ketdi.
Va hozir AQSh Baltik davlatlari – Baltik davlatlari, Ruminiya, Polsha va Bolgariyaga qurol-yarog',
artilleriya va boshqa harbiy texnikani yetkazib bermoqda.
Bu juda qiziqarli fikr.
Kecha Qo'shma Shtatlar Ukrainaga qurol yetkazib berishni rejalashtirayotganini e'lon qildi.
Bu inkor etildi, lekin ular buni qilmoqda, qurollar yetkazilmoqda.
Va bu barcha harakatlarda AQSh NATOdan tashqarida harakat qilmoqda.
Buning sababi shundaki, NATO qarorlari barcha NATO a'zolari tomonidan bir ovozdan qabul qilinishi kerak.
Buning barchasining maqsadi shundaki, AQSh Rossiya atrofida sanitariya kordoni, ya'ni xavfsizlik kamarini o'rnatmoqda.
Va Rossiya buni biladi. Rossiya AQShning Rossiya Federatsiyasini yo'q qilish niyatida ekaniga ishonadi.
Menimcha, biz ularni o'ldirmoqchi emasmiz, balki ularga ozgina jarohat yetkazishni
yoki ularga biroz zarar yetkazishni xohlaymiz.
Har holda, biz hozir eski o'yinga qaytdik.
Agar polyak, vengr yoki rumindan so'rasangiz, ular nemislarga nisbatan butunlay boshqa dunyoda yashaydilar, nemislar
esa ispanlarga nisbatan butunlay boshqa dunyoda yashaydilar.
Demak, Yevropada kelishmovchilik bor.
Lekin men sizga aniq aytaman, ukrainlar nimani afzal ko'rishadi: ular AQShni o'z yurtlariga olib kirishga harakat qilishadi.
Qurilishdagi asosiy manfaatidan kelib chiqqan AQSh butun dunyoning barcha okeanlarini nazorat qiladi.
Hech bir hokimiyat buni hech qachon qilmagan.
Shu sababli biz dunyo mamlakatlariga bostirib kirmoqdamiz va ular bunga hech narsa qila olmaydi.
Bu juda yoqimli narsa.
Okeanlarda va kosmosda nazoratni saqlab turish bizning qudratimizning asosidir.
Dushman flotiliyasi ustidan g'alaba qozonishning eng yaxshi yo'li uni qurilishidan oldini olishdir.
Britaniyaliklar hech bir Yevropa davlati flotni qurmasligini ta'minlash uchun
yevropaliklarni bir-biriga qarshi kurashga majbur qilishdi.
Men tavsiya qiladigan siyosat — bu Ronald Reygan Eron va Iroqda qo'llagan siyosatdir.
U urushda ikkala tomonni ham qo'llab-quvvatladi, shunda ular bir-biriga qarshi kurashishdi, bizga qarshi emas.
Bu kinikona edi, axloqan asoslanmas edi, lekin u ish berdi.
Va aslida masala shundaki: Qo'shma Shtatlar butun Yevrosiyani bosib olish imkoniyatiga ega emas.
Etiklarimiz u yerda yerga tegishi bilan biz demografik jihatdan ko'pchilikdan kam bo'lamiz.
Biz armiyani mag'lub etishimiz mumkin, lekin Iroqni bosib olish imkoniyatimiz yo'q.
130 000 nafar AQSh askarlari 25 million aholisi bo'lgan bir mamlakatni bosib olganlik g'oyasi o'zi...
Nyu-Yorkda politsiya xodimlari sonining aholiga nisbati AQSh askarlarining Iroq aholisi soniga nisbati bo'lganidan yuqori.
Shunday qilib, biz har joyda harbiy aralashuv qilish imkoniyatiga ega emasmiz, lekin avvalo bir-biri bilan kurashayotgan kuchlarni
o'zlariga e'tibor qaratishlari uchun siyosiy, moliyaviy va harbiy jihatdan, qurol yetkazib berish va AQSh maslahatchilarini
yuborish orqali qo'llab-quvvatlash imkoniyatimiz bor.
Va favqulodda hollarda, biz Yaponiyada qilganimizdek emas, balki Vetnam, Iroq va Afg'onistonda
bo'lgani kabi buzuvchi hujumlar bilan aralashish.
Oldindan zarbalar taktikasining maqsadi dushmanni mag'lub etish emas, balki ularni muvozanatdan chiqarishdir.
Biz buni har bir urushda, masalan, Afg'onistonda sinab ko'rdik, u yerda biz Al-Qoida muvozanatdan chiqardik.
Bizda mavjud muammo shundaki, biz juda yosh va ahmoq bo'lganimiz uchun dushmanlarimizni
muvozanatdan chiqarib yuboramiz, o'rniga shunday demaymiz:
Biz yaxshi ish qildik, endi uyga ketaylik, aytaylik:
Voy, bu juda oson bo'ldi. Keling, bu yerda ham demokratiya quraq.
Bu bizni zabt etgan aqliy zaifligimiz lahzasi edi.
Shuning uchun javob shuki, AQSh Yevrosiyada hamma joyda harbiy aralashuv qilolmaydi.
Aralashuv tanlab olingan bo'lishi va iloji boricha kamroq bo'lishi kerak.
Harbiy aralashuv biz uchun maxsus holat, oxirgi chora.
Birinchi qadamda AQSh qo'shinlarini jo'nata olmaymiz.
Ammo agar biz AQSh qo'shinlarini jo'natsak, unda, tajribadan allaqachon aniq tushunganimizdek,
Aralashuv cheklangan bo'lishi va ulkan o'lchamlarga yetmasligi kerak.
Umid qilamanki, bu safar tushundik, chunki odatda bolalarga darsda o'rganish uchun biroz vaqt kerak bo'ladi.
Lekin siz mutlaqo haqsiz, biz imperiya sifatida buni qila olmaymiz (har joyga aralasholmaymiz).
Britaniyaliklar o'sha paytda Hindistonni bosib olishmagan; ular Hindistonning alohida shtatlarini
olib, ularni bir-biriga qarshi kurashishga qo'yishgan.
Britaniyaliklar Hindiston armiyasiga britaniyalik ofitserlarni tayinlashdi.
Qadimgi rimliklar Rim imperiyasidan tashqaridagi uzoq mintaqalarga qo'shin yubormagan, balki
o'rniga rim tarafdori bo'lgan shohlarni tayinlagan.
Ushbu qirollar Rim imperiyasi nomidan boshqa mamlakatlarda hukmronlik qilgan va imperiya chegaralarida
Rim tarafdor tinchlikni saqlash uchun mas'ul bo'lgan.
Masalan, bu Parfiya imperiyasi bilan ham shunday bo'lgan.
Shunday qilib, bosib olingan hududlarda bevosita hukmronlik qilishga urinayotgan imperiyalar omadsiz
bo'ladi, masalan, natsist imperiyasi misolida bo'lgani kabi.
Chunki hech kim bevosita hukmronlik qilish uchun yetarli kuchga ega emas.
Buni aqlli qilib qilishingiz kerak.
Xullas, bu bizning muammomiz emas.
Bu aslida biz shunday imperiya ekanligimizni anglatadi.
Biroq, biz dam olib, uyga ketib, hech narsa haqida qayg'urmasligimiz mumkin, deb o'ylamasligimiz kerak.
Biz kitobning atigi uch bobiga yetdik.
Keyingi savol tomoshabinlardan:
Men to'g'ri tushundimmi, Yevropa valyutasi – yevro – omon qolmaydi ...?
George Friedman: Endi ruslar uchun muhokamada turgan savol shuki, ular Ukrainani Rossiya va G'arb o'rtasidagi kamida neytral bo'lib
qoladigan himoya zonasiga aylantirishni xohlashadimi yoki G'arb Ukrainaga shunchalik chuqur kirib boradiki, G'arb (NATO)
Stalingraddan atigi 100 km va Moskvadan 500 km masofada turadimi?
Rossiya uchun Ukrainaning maqomi mavjudlik masalasidir.
Va ruslar bu masalani shunchaki tark etib, undan voz kecha olmaydilar.
AQSh uchun, agar Rossiya Ukrainaga aralashishni davom ettirsa, biz Rossiyani to'xtatamiz.
Bu maqsadda choralar ko'rildi, ular uchun General Hodges ayblanishga belgilandi.
Bu Ruminiya, Bolgariya, Polsha va Baltik davlatlarida qo'shinlarni oldindan joylashtirish haqida – Intermarium, Qora
dengiz va Baltik dengiz orasidagi hudud, Pilsudskiy orzu qilgan.
Bu Qo'shma Shtatlar uchun afzal yechimdir.
Va bizda javobi yo'q bo'lgan narsa savol:
Bu vaziyatda Germaniya nima qiladi?
Yevropadagi haqiqiy noma'lum o'zgaruvchi nemislar. Agar AQSh bu xavfsizlik kamarini Ukrainada emas, balki g'arbda
quradigan bo'lsa, Ukrainadagi Rossiya ta'siri susayadi.
Biz nemislarning pozitsiyasi qanday bo'lishini bilmaymiz.
Germaniya juda g'alati vaziyatda.
Sobiq nemis kansleri Gerhard Shröder Gazpromning kuzatuv kengashida.
Nemislarning ruslar bilan munosabatlari juda murakkab.
Ammo ularning o'zlari nima qilishni bilishmaydi.
Ular o'z tovarlarini eksport qilishlari kerak, va ruslar ularni sotib olishlari mumkin.
Boshqa tomondan, ular boshqa narsalarni qurish uchun zarur bo'lgan erkin savdo zonasini yo'qotadilar.
Qo'shma Shtatlarning asosiy tashvishi shundaki, nemis kapitali va nemis texnologiyalari rus
xomashyo resurslari va rus mehnati bilan birlashtiriladi.
Bir asrdan beri AQSh oldini olishga harakat qilib kelayotgan noyob kombinatsiyani hosil qilish uchun birlashtiring.
Shunday qilib, biz bu nemis-rus kombinatsiyasining yuzaga kelishini qanday oldini olishimiz mumkin?
AQSh o'z kartalarini stolga qo'yishga tayyor: bu Baltik davlatlari bilan Qora dengiz o'rtasidagi chiziq.
Rossiya tomonidan kartalar har doim stol ustida bo'lgan.
Ular uchun Ukrainaning g'arb tarafdori bo'lmagan, balki neytral davlatga aylanishi juda muhim.
Bu yerda Belarus boshqa masala.
Xo'sh, menga bu vaziyatda nemislar nima qilishini ayta oladigan har kim keyingi 20 yillik
tarix qanday kechishini ham aytib bera oladi.
Afsuski, nemislar bu qarorni qayta-qayta qabul qilishga majbur bo'ladi.
Va bu Germaniyaning abadiy muammosidir.
Germaniya iqtisodiy jihatdan nihoyatda qudratli, lekin bir vaqtning o'zida geosiyosiy nuqtai nazardan juda zaif.
Va ular hech qachon eksportlarini qanday va qayerda sotishni bilmaydilar.
1871 yildan beri bu har doim nemis masalasi bo'lib kelgan. Va bu Yevropa uchun ham savol bo'lgan.
Yana ko'tarilayotgan nemis masalasini ko'rib chiqing.
Bu keyingi savolni berishimiz kerak – lekin biz buni qilmayapmiz, chunki nemislar nima qilishini bilmaymiz.