1
00:00:00,000 --> 00:00:01,230


2
00:00:01,230 --> 00:00:04,625
Ntoa tsa sejoale-joale li sebetsa joang?

3
00:00:04,625 --> 00:00:08,060
Ho tlosa botsitso

4
00:00:08,060 --> 00:00:12,054
Mohlaseli o hlohlelletsa moferefere naheng ea sepheo sa hae.

5
00:00:12,054 --> 00:00:17,507
O hloka botsitso naheng eo a e
shebileng ho fihlela ho ntoa ea lehae.

6
00:00:19,304 --> 00:00:22,304
2. O etsa seo jwang?

7
00:00:22,304 --> 00:00:32,765
Pele, o ikopanya le dihlopha tsohle tse sa kgotsofalang le tse
mabifi (marabele/bahlaseli ba kotsi) naheng eo a e shebileng.

8
00:00:32,765 --> 00:00:39,305
Ha ho mo ame hore na marabele ana a mabifi ke balateli ba
bolo ya maoto, batho ba tjhesehelang bodumedi ka tsela e

9
00:00:39,305 --> 00:00:43,780
feteletseng, ba leqeleng, ba letona kapa maqakabetsi a mang.

10
00:00:43,780 --> 00:00:49,260
Ba hloka feela ho ba mabifi, ba pelo e batang le ba tšepahalang.

11
00:00:49,260 --> 00:00:53,632
Mohlaseli o fa sehlopha se seng le se seng sa
tsena bokamoso bo ikhethang, moo ba nang le

12
00:00:53,632 --> 00:00:57,020
lentsoe le ho natefeloa ke melemo e mengata.

13
00:00:57,020 --> 00:01:00,766
Ke kamoo motho e mong le e mong ya kgothaletseng
a lwang kateng – ho sa natswe mekgwa eo a e

14
00:01:00,766 --> 00:01:04,382
sebedisang – ho fihlella dipheo tsa hae ka bonngwe.

15
00:01:04,382 --> 00:01:08,685
Sehlopha se seng le se seng sa bokhukhuni se
ikholisang ka tsela ena se boetse se amohela ka

16
00:01:08,685 --> 00:01:12,539
nakwana dihlopha tsa mofuta o fapaneng ka ho felletseng.

17
00:01:12,539 --> 00:01:17,820
Hajoale, sehlopha se seng le se seng se bona
melemo feela matleng a kopaneng a kgatello.

18
00:01:17,820 --> 00:01:20,992
Moono: "Tšebelisano-'moho ka holim'a tsohle!"

19
00:01:20,992 --> 00:01:24,100
Tlhakana ka kopanelo, leha le tsamaee ka mekgahlelo!

20
00:01:24,100 --> 00:01:28,468
Ka hona, mohlaseli o theha lihlopha tsa
likhukhuni tse kopantseng batho ba mefuta-futa.

21
00:01:28,468 --> 00:01:33,421
Le haeba sehlopha sa marabele se feteletseng
se sa batle ho kopana le ba nahanang ka tsela

22
00:01:33,421 --> 00:01:36,610
e fapaneng, sena ha se na taba ho mohlaseli.

23
00:01:36,610 --> 00:01:46,878
O di sebedisa ka bonngwe bakeng sa diphofu tse kgethilweng
ka ho kgetheha, jwaloka ditlhaselo tsa bomo tsa boipolao, jj.

24
00:01:46,878 --> 00:01:52,060
3. Lisebelisoa le lichelete

25
00:01:52,060 --> 00:01:57,728
A sebedisa masole a hiriwang a tswang naheng ya habo (kapa esita
le a tswang naheng esele), o kwetlisa dihlopha tsa marabele

26
00:01:57,728 --> 00:02:01,710
tse neng di se di kopane hore e be dihlopha tsa bokhukhuni.

27
00:02:03,560 --> 00:02:07,608
Moo ho kgonehang, o etsa sena kantle ho naha eo a e shebileng.

28
00:02:07,608 --> 00:02:13,100
Ka lebaka lena, o hloma likampo tsa koetliso tsa
sephiri haufi kamoo ho ka khonehang le moo a eang teng.

29
00:02:13,100 --> 00:02:16,882
Haeba sena se sa khonehe, o tla ba
tlisa ka sefofane ho tloha kae kapa kae.

30
00:02:16,882 --> 00:02:21,229
O fa marabele dibetsa le dikulo ka bongata bofe kapa bofe.

31
00:02:21,229 --> 00:02:25,980
Mme o ba putsetsa ka lebaka la ntwa ya bona.

32
00:02:25,980 --> 00:02:29,320
4. Tlhaselo

33
00:02:29,320 --> 00:02:34,608
Mohlaseli oa kantle joale o kenya morero oa
hae oa ntoa tšebetsong ka mokhoa o lebisitsoeng.

34
00:02:34,608 --> 00:02:41,000
Ho itshetlehile ka leano, e boetse e
shebana ka ho kgetheha le baahi le meaho ya bona.

35
00:02:46,398 --> 00:02:50,069
Sepheo sa hae ke ho hohela tlhokomelo e kholo
ka hohle kamoo ho ka khonehang ho tsoa

36
00:02:50,069 --> 00:02:55,131
sechabeng le ho kopa mehato ea thuso e tsoang kantle.

37
00:02:55,131 --> 00:03:02,663
Sepheo sa liphatlalatso tsa boralitaba hona joale, ehlile, ha se
ho mohlaseli ea hlophisang tsohle, empa ke ho "mmuso o

38
00:03:02,663 --> 00:03:11,623
mobe" oa naha e lokelang ho phetholoa kapa, ha ho
hlokahala, ho marabele, ke hore, lihlopha tsa likhukhuni.

39
00:03:11,623 --> 00:03:18,193
5. Lipakane tsa mohlaseli oa 'nete li lula li tšoana:

40
00:03:18,193 --> 00:03:21,936
Fokotsa matla a ntho e ntsweng e le sepheo
ka hara yona ka hohle kamoo ho ka kgonehang.

41
00:03:21,936 --> 00:03:26,233
Liqoso tse lebisitsoeng khahlanong le ntho e ntseng e le sepheo.

42
00:03:26,233 --> 00:03:30,147
Pherekano le bofokoli bo boholo
kamoo ho ka khonehang har'a batho.

43
00:03:30,147 --> 00:03:35,014
Kutloisiso e kholo ka hohle kamoo ho ka
kgonehang mabapi le thuso ya sesole e tswang kantle.

44
00:03:35,014 --> 00:03:39,185
Ho ketola le ho tlosa mmuso o shebilweng.

45
00:03:39,185 --> 00:03:46,048
Khetho ea mmuso o mocha ho tsoa har'a "marabele a mosa".

46
00:03:46,048 --> 00:03:53,404
Ho huloa ha masole ho tla siea naha hore e
ikemele, e le hore e wele moferefereng o feletseng.

47
00:03:53,404 --> 00:04:04,748
Khatello e nngwe e matla haholo ho fedisa bohle ba neng
pele ba nkuwa e le "bahale" empa jwale ba bitswa "dikhukhuni".

48
00:04:04,748 --> 00:04:09,310
Ho nka taolo ea naha le mehloli ea eona.

49
00:04:09,310 --> 00:04:13,217
Litefello tsa matšeliso ka thato.

50
00:04:14,756 --> 00:04:18,975
6. Ho ketekwa jwalo ka moshwasi

51
00:04:29,351 --> 00:04:33,400
7. Boikoetliso bo tšoanang ka sekala se seholo!

52
00:04:33,400 --> 00:04:44,008
Seo mohlaseli a neng a se etsa ka mabotho a fapaneng a marabele
linaheng ka bonngoe, joale o se etsa ka tekanyo e kholo.

53
00:04:44,008 --> 00:04:48,600
Hona joale dinaha kaofela ke
"masole a hae a marabele a kgethilweng".

54
00:04:51,660 --> 00:04:58,115
Ka tsena, o potoloha bahanyetsi ba hae ba
baholo, bao a neng a ke ke a hlola a le mong.

55
00:04:58,115 --> 00:05:03,916
Pele ho moo, o qholotsa likhohlano, tseo ka
boomo a li qosang bahanyetsi ba hae ba baholo.

56
00:05:03,916 --> 00:05:08,646
O kgolisa dinaha tsa "marabele" tseo a di
kgethileng hore di nke dibetsa kgahlanong le

57
00:05:08,646 --> 00:05:12,783
mohanyetsi wa ha e moholo, ka dibetsa le mabotho a tsona.

58
00:05:12,783 --> 00:05:20,902
Ke feela ha dinaha kaofela di qetile metsu ya tsona ya ho qetela,
di lahlehetswe ke batho ba tsona ba hloahloa mme di sentsoe,

59
00:05:20,902 --> 00:05:29,557
moo motho ya hloileng batho ka nnete, mohlaseli wa nnete
le moqholotsi wa ntwa, a kenang dipakeng ho di hlola kaofela.

60
00:05:33,758 --> 00:05:38,249
8. Ke bo-mang ba lahlehetseng haholo?

61
00:05:38,249 --> 00:05:45,723
Bohle ba itumelletseng ho thetsoa le ho sebelisoa
ke mohlaseli enoa ea mano le moqholotsi oa ntoa.

