WEBVTT

00:01.230 --> 00:04.625
Ntoa tsa sejoale-joale li sebetsa joang?

00:04.625 --> 00:08.060
Ho tlosa botsitso

00:08.060 --> 00:12.054
Mohlaseli o hlohlelletsa moferefere naheng ea sepheo sa hae.

00:12.054 --> 00:17.507
O hloka botsitso naheng eo a e
shebileng ho fihlela ho ntoa ea lehae.

00:19.304 --> 00:22.304
2. O etsa seo jwang?

00:22.304 --> 00:32.765
Pele, o ikopanya le dihlopha tsohle tse sa kgotsofalang le tse
mabifi (marabele/bahlaseli ba kotsi) naheng eo a e shebileng.

00:32.765 --> 00:39.305
Ha ho mo ame hore na marabele ana a mabifi ke balateli ba
bolo ya maoto, batho ba tjhesehelang bodumedi ka tsela e

00:39.305 --> 00:43.780
feteletseng, ba leqeleng, ba letona kapa maqakabetsi a mang.

00:43.780 --> 00:49.260
Ba hloka feela ho ba mabifi, ba pelo e batang le ba tšepahalang.

00:49.260 --> 00:53.632
Mohlaseli o fa sehlopha se seng le se seng sa
tsena bokamoso bo ikhethang, moo ba nang le

00:53.632 --> 00:57.020
lentsoe le ho natefeloa ke melemo e mengata.

00:57.020 --> 01:00.766
Ke kamoo motho e mong le e mong ya kgothaletseng
a lwang kateng – ho sa natswe mekgwa eo a e

01:00.766 --> 01:04.382
sebedisang – ho fihlella dipheo tsa hae ka bonngwe.

01:04.382 --> 01:08.685
Sehlopha se seng le se seng sa bokhukhuni se
ikholisang ka tsela ena se boetse se amohela ka

01:08.685 --> 01:12.539
nakwana dihlopha tsa mofuta o fapaneng ka ho felletseng.

01:12.539 --> 01:17.820
Hajoale, sehlopha se seng le se seng se bona
melemo feela matleng a kopaneng a kgatello.

01:17.820 --> 01:20.992
Moono: "Tšebelisano-'moho ka holim'a tsohle!"

01:20.992 --> 01:24.100
Tlhakana ka kopanelo, leha le tsamaee ka mekgahlelo!

01:24.100 --> 01:28.468
Ka hona, mohlaseli o theha lihlopha tsa
likhukhuni tse kopantseng batho ba mefuta-futa.

01:28.468 --> 01:33.421
Le haeba sehlopha sa marabele se feteletseng
se sa batle ho kopana le ba nahanang ka tsela

01:33.421 --> 01:36.610
e fapaneng, sena ha se na taba ho mohlaseli.

01:36.610 --> 01:46.878
O di sebedisa ka bonngwe bakeng sa diphofu tse kgethilweng
ka ho kgetheha, jwaloka ditlhaselo tsa bomo tsa boipolao, jj.

01:46.878 --> 01:52.060
3. Lisebelisoa le lichelete

01:52.060 --> 01:57.728
A sebedisa masole a hiriwang a tswang naheng ya habo (kapa esita
le a tswang naheng esele), o kwetlisa dihlopha tsa marabele

01:57.728 --> 02:01.710
tse neng di se di kopane hore e be dihlopha tsa bokhukhuni.

02:03.560 --> 02:07.608
Moo ho kgonehang, o etsa sena kantle ho naha eo a e shebileng.

02:07.608 --> 02:13.100
Ka lebaka lena, o hloma likampo tsa koetliso tsa
sephiri haufi kamoo ho ka khonehang le moo a eang teng.

02:13.100 --> 02:16.882
Haeba sena se sa khonehe, o tla ba
tlisa ka sefofane ho tloha kae kapa kae.

02:16.882 --> 02:21.229
O fa marabele dibetsa le dikulo ka bongata bofe kapa bofe.

02:21.229 --> 02:25.980
Mme o ba putsetsa ka lebaka la ntwa ya bona.

02:25.980 --> 02:29.320
4. Tlhaselo

02:29.320 --> 02:34.608
Mohlaseli oa kantle joale o kenya morero oa
hae oa ntoa tšebetsong ka mokhoa o lebisitsoeng.

02:34.608 --> 02:41.000
Ho itshetlehile ka leano, e boetse e
shebana ka ho kgetheha le baahi le meaho ya bona.

02:46.398 --> 02:50.069
Sepheo sa hae ke ho hohela tlhokomelo e kholo
ka hohle kamoo ho ka khonehang ho tsoa

02:50.069 --> 02:55.131
sechabeng le ho kopa mehato ea thuso e tsoang kantle.

02:55.131 --> 03:02.663
Sepheo sa liphatlalatso tsa boralitaba hona joale, ehlile, ha se
ho mohlaseli ea hlophisang tsohle, empa ke ho "mmuso o

03:02.663 --> 03:11.623
mobe" oa naha e lokelang ho phetholoa kapa, ha ho
hlokahala, ho marabele, ke hore, lihlopha tsa likhukhuni.

03:11.623 --> 03:18.193
5. Lipakane tsa mohlaseli oa 'nete li lula li tšoana:

03:18.193 --> 03:21.936
Fokotsa matla a ntho e ntsweng e le sepheo
ka hara yona ka hohle kamoo ho ka kgonehang.

03:21.936 --> 03:26.233
Liqoso tse lebisitsoeng khahlanong le ntho e ntseng e le sepheo.

03:26.233 --> 03:30.147
Pherekano le bofokoli bo boholo
kamoo ho ka khonehang har'a batho.

03:30.147 --> 03:35.014
Kutloisiso e kholo ka hohle kamoo ho ka
kgonehang mabapi le thuso ya sesole e tswang kantle.

03:35.014 --> 03:39.185
Ho ketola le ho tlosa mmuso o shebilweng.

03:39.185 --> 03:46.048
Khetho ea mmuso o mocha ho tsoa har'a "marabele a mosa".

03:46.048 --> 03:53.404
Ho huloa ha masole ho tla siea naha hore e
ikemele, e le hore e wele moferefereng o feletseng.

03:53.404 --> 04:04.748
Khatello e nngwe e matla haholo ho fedisa bohle ba neng
pele ba nkuwa e le "bahale" empa jwale ba bitswa "dikhukhuni".

04:04.748 --> 04:09.310
Ho nka taolo ea naha le mehloli ea eona.

04:09.310 --> 04:13.217
Litefello tsa matšeliso ka thato.

04:14.756 --> 04:18.975
6. Ho ketekwa jwalo ka moshwasi

04:29.351 --> 04:33.400
7. Boikoetliso bo tšoanang ka sekala se seholo!

04:33.400 --> 04:44.008
Seo mohlaseli a neng a se etsa ka mabotho a fapaneng a marabele
linaheng ka bonngoe, joale o se etsa ka tekanyo e kholo.

04:44.008 --> 04:48.600
Hona joale dinaha kaofela ke
"masole a hae a marabele a kgethilweng".

04:51.660 --> 04:58.115
Ka tsena, o potoloha bahanyetsi ba hae ba
baholo, bao a neng a ke ke a hlola a le mong.

04:58.115 --> 05:03.916
Pele ho moo, o qholotsa likhohlano, tseo ka
boomo a li qosang bahanyetsi ba hae ba baholo.

05:03.916 --> 05:08.646
O kgolisa dinaha tsa "marabele" tseo a di
kgethileng hore di nke dibetsa kgahlanong le

05:08.646 --> 05:12.783
mohanyetsi wa ha e moholo, ka dibetsa le mabotho a tsona.

05:12.783 --> 05:20.902
Ke feela ha dinaha kaofela di qetile metsu ya tsona ya ho qetela,
di lahlehetswe ke batho ba tsona ba hloahloa mme di sentsoe,

05:20.902 --> 05:29.557
moo motho ya hloileng batho ka nnete, mohlaseli wa nnete
le moqholotsi wa ntwa, a kenang dipakeng ho di hlola kaofela.

05:33.758 --> 05:38.249
8. Ke bo-mang ba lahlehetseng haholo?

05:38.249 --> 05:45.723
Bohle ba itumelletseng ho thetsoa le ho sebelisoa
ke mohlaseli enoa ea mano le moqholotsi oa ntoa.
