1
00:00:00,000 --> 00:00:05,980


2
00:00:05,980 --> 00:00:14,311
Out 1964: Gòlf Tonkin. Bò kòt Vyetnam di Nò. Medya mas
yo te gaye nouvèl ke bato vit Vyetnam di Nò yo te tire sou

3
00:00:14,311 --> 00:00:19,031
de bato lagè ameriken plizyè fwa san okenn pwovokasyon.

4
00:00:19,031 --> 00:00:25,366
Kòmansman lagè a! Etazini atake Vyetnam!

5
00:00:25,366 --> 00:00:32,391
** Konparezon: "Teyoris konplo!" se sa moun te
rele sou moun ki te revele ke Etazini menm te

6
00:00:32,391 --> 00:00:37,073
mete an sèn atak sa a kòm yon "eskandal drapo fo".

7
00:00:37,073 --> 00:00:45,428
Men jodi a, konplo a ofisyèl: Robert McNamara,
ki te Sekretè Defans nan epòk la, pita admèt

8
00:00:45,428 --> 00:00:51,472
ke se te vrèman yon atak drapo fo pa Etazini!

9
00:00:51,472 --> 00:01:00,284
** Oktòb 1990: Yon tifi 15 an, ak dlo nan je, temwaye devan
kamera ke li te wè sòlda Irakyen nan yon lopital nan Kowèt rale

10
00:01:00,284 --> 00:01:05,433
tibebe soti nan enkibatè epi kite yo sou planche a pou mouri.

11
00:01:05,433 --> 00:01:08,768
Kòm toujou, medya yo te fè gwo bri sou sa.

12
00:01:08,768 --> 00:01:14,180
Kidonk: Siyal pou kòmanse gran jenosid la nan Irak!

13
00:01:14,180 --> 00:01:21,200
** Konparezon: Men tifi a te vin pitit fi yon diplomat
Koweytiyen ki te resevwa anpil lajan pou manti sou enkibatè sa a

14
00:01:21,200 --> 00:01:25,387
e ki te resevwa fòmasyon nan men yon ajans relasyon piblik.

15
00:01:25,387 --> 00:01:30,240
Li te resevwa misyon an nan men yon
òganizasyon k ap opere nan Amerik.

16
00:01:30,240 --> 00:01:36,672
Li pa t janm travay nan lopital la.
Evènman yo te envante e yo pa t vre.

17
00:01:36,672 --> 00:01:45,221
Èske yo te janm pini krim sa a? E poutan medya yo
kontinye rele fò kont tout moun ki ekspoze konspirasyon

18
00:01:45,221 --> 00:01:51,727
konsa nan bon moman, yo rele yo "teyoris konspirasyon".

19
00:01:51,727 --> 00:01:59,447
** Fevriye 2003: "Saddam Hussein gen zam destriksyon masiv!"
medya mas yo te rele, konsa ankò tout moun te fè tèt yo

20
00:01:59,447 --> 00:02:04,398
apiye epi gade kijan Etazini ak alye li yo te mache antre Irak!

21
00:02:04,398 --> 00:02:10,628
600,000 sivil te mouri – sa se 90% nan tout viktim yo!

22
00:02:10,628 --> 00:02:19,666
Pandan yon sèl misyon twa semèn, Etazini te itilize ant
1,000 ak 2,000 tòn minisyon iranyòm, ki jiska jounen

23
00:02:19,666 --> 00:02:26,240
jodi a lakoz nesans san konte ti bebe ki teribman defòme.

24
00:02:26,240 --> 00:02:35,846
** Konparezon: Moun ki te fè remake alè ke lagè sa a te baze
sou yon manti te, tankou toujou, fè silans kòm teyoris konplo.

25
00:02:35,846 --> 00:02:41,260
Men yon lòt fwa ankò – lè li te twò ta – konplo a te vin ofisyèl:

26
00:02:41,260 --> 00:02:47,308
Sekretè Afè Etranjè nan epòk la, Colin
Powell, te admèt pita ke sous yo pou swadizan

27
00:02:47,308 --> 00:02:51,573
zam destriksyon masiv pa t pwouve yo te fyab.

28
00:02:51,573 --> 00:02:59,960
Gwoup Sondaj Irak la (ISG), ki gen 1,400
manm, pa t jwenn okenn zam destriksyon masiv.

29
00:02:59,960 --> 00:03:06,520
Ki kalite ekstansyon mechan nan pratik konplo ki pwouve...

30
00:03:06,520 --> 00:03:12,029
** Mas 2011: Yon enfòmatè Libyen ki te deklare
devan Nasyonzini ke Gaddafi te touye 6,000 moun, sa

31
00:03:12,029 --> 00:03:15,446
te finalman mennen nan entèvansyon OTAN nan Libi.

32
00:03:15,446 --> 00:03:22,513
Medya yo te rapòte: "Gaddafi ap mennen
yon lagè san kont pwòp pèp li," elatriye.

33
00:03:22,513 --> 00:03:27,940
** Konparezon: Sepandan, reklamasyon ke
6,000 moun te mouri te tounen yon manti.

34
00:03:27,940 --> 00:03:34,205
Lè yo te poze enfòmatè a kesyon pita, li te di
li pa t gen okenn sous serye pou chif 6,000

35
00:03:34,205 --> 00:03:37,773
moun ki mouri a. Li te jis tande sa yon kote...

36
00:03:37,773 --> 00:03:39,293
Prèv pratik konplo

37
00:03:39,293 --> 00:03:45,086
** Kosovo, Mas 1999: Daprè medya mas nan peyi
OTAN yo, yon katastwòf imanitè ap dewoule isit la.

38
00:03:45,086 --> 00:03:52,200
Te gen pale de masak sivil albenyen nan
Kosovo pa Sèb yo ak de yon kan konsantrasyon.

39
00:03:52,200 --> 00:04:03,840
Sa te mennen nan lagè OTAN kont ansyen Yougoslavi an
1999 e, an reyalite, nan yon katastwòf imanitè devastatè.

40
00:04:03,840 --> 00:04:11,712
** Konparezon: Akizasyon sa yo te demanti piblikman
sèlman kèk mwa apre fen bonbadman OTAN sou Yougoslavi.

41
00:04:11,712 --> 00:04:20,432
Dapre plizyè rapò, enkli sa yo ki soti nan OSCE, pa t gen
okenn katastwòf imanitè nan Kosovo anvan lagè a te kòmanse.

42
00:04:20,432 --> 00:04:29,633
Dapre temwen Albè kosovar yo, pa t gen netwayaj etnik e
pa t gen okenn prizonye nan kan konsantrasyon swadizan an.

43
00:04:29,633 --> 00:04:31,273
Prèv pratik konplo

44
00:04:31,273 --> 00:04:38,244
** 7 Desanm 1941 te antre nan listwa kòm yon
"jou wont" – dapre rapò medya ofisyèl yo, Japon te

45
00:04:38,244 --> 00:04:42,600
atake Flòt Pasifik Etazini an nan Pearl Harbour.

46
00:04:42,600 --> 00:04:46,880
2,403 moun te pèdi lavi yo.

47
00:04:46,880 --> 00:04:53,473
Yon lòt fwa ankò, tanperati yo ap monte epi yo
swadizan jistifye yon lòt siyal demaraj pou lagè.

48
00:04:53,473 --> 00:04:59,033
Nan jou ki vin apre a, Etazini deklare lagè kont Japon.

49
00:04:59,033 --> 00:05:07,183
** Konparezon: Sepandan, pita li te parèt ke gouvènman Etazini te
fè espre pwovoke atak la, oswa pito ke li te

50
00:05:07,183 --> 00:05:15,632
konnen atak la t ap vini e li pa t avèti flòt la nan
Pearl Harbor pou jistifye antre Etazini nan lagè a.

51
00:05:15,632 --> 00:05:20,192
Sa te pwouve pa istoryen Ameriken John Toland.

52
00:05:20,192 --> 00:05:26,754
Menm jan an tou, yon antre nan jounal pa Sekretè Lagè
Roosevelt la, Henry Stimson, te dokimante ke Etazini te

53
00:05:26,754 --> 00:05:30,340
entansyonèlman pwovoke Japon pou l tire premye kout la!

54
00:05:30,340 --> 00:05:33,153
Prèv pratik konplo

55
00:05:33,153 --> 00:05:42,620
Avèk pwopagann yo, medya yo klèman sipòte krim lagè ki pi terib
yo, kouvri pou moun k ap chèche lagè epi repete teyori konplo

56
00:05:42,620 --> 00:05:48,032
san fondman ki mennen nan lagè ki pi terib yo ak masak moun.

57
00:05:48,032 --> 00:05:53,694
Sous ki pa serye, kalomni ak manti, souvan yo
pale de yo nan fòm ipotetik, toujou ap nouri

58
00:05:53,694 --> 00:05:57,728
rayisman epi prepare teren pou lagè ak teworis.

59
00:05:57,728 --> 00:06:09,673
Krim sa yo rete san pinisyon, pandan moun inosan ki atire
atansyon sou konplo sa yo ap pèsekite epi yo souvan difame.

60
00:06:09,673 --> 00:06:18,250
KONPARASYON: IMAJ FÒT Imaj fo, kit yo vòlè, falsifye oswa
senpleman fo, se yon lòt zouti yo itilize nan konplo pou

61
00:06:18,250 --> 00:06:24,288
pwovoke lagè – yo sèvi pou simen rayi epi pouse moun nan lagè!

62
00:06:24,288 --> 00:06:30,720
** Imaj sa a sou tòti fèt pou pwouve mechanste Assad an 2011.

63
00:06:30,720 --> 00:06:37,040
** Konparezon: Sepandan, videyo a te
pran an 2007 nan yon kan nan Irak.

64
00:06:39,666 --> 00:06:46,233
** Yo di sa yo se tank Ris k ap antre nan Ikrèn 19 Out 2014.

65
00:06:46,233 --> 00:06:52,186
** Konparezon: Sepandan, imaj sa a te pran an 2008 nan Kaukaz la.

66
00:06:52,186 --> 00:07:03,900
** Dapre medya piblik nou yo nan me 2014, sa a se yon elikoptè
ki te tire desann pa separatis Ris yo nan Slaviansk, Ikrèn.

67
00:07:03,900 --> 00:07:09,086
** Konparezon: Sepandan, foto sa a te pran nan Siri an 2013.

68
00:07:09,086 --> 00:07:13,646
Kidonk, videyo sa a te deja sou
YouTube depi lontan anvan manti medya sa a.

69
00:07:13,646 --> 00:07:19,010
** Sa a se yon estad ki gen dè dizèn de
milye sipòtè ki, selon medya Britanik nou yo, t

70
00:07:19,010 --> 00:07:22,880
ap pwoteste kont sa yo rele separatis Ris yo.

71
00:07:22,880 --> 00:07:29,620
** Konparezon: Medya endepandan ak gratis tankou
Kla.TV jwenn bouton zoom nan nan moman konsa epi montre

72
00:07:29,620 --> 00:07:34,960
tout imaj la: Gen kèk santèn moun ki chita isit la...

73
00:07:34,960 --> 00:07:39,991
** Sa a sipoze se yon difizyon an dirèk ki soti
nan Green Square nan kapital Libyen Tripoli, k

74
00:07:39,991 --> 00:07:43,776
ap montre rebèl yo k ap selebre apre viktwa yo.

75
00:07:43,776 --> 00:07:49,216
** Konparezon: Sa ki ekstrèmman etranj pou
telespektatè atantif yo, sepandan, se ke yo tout

76
00:07:49,216 --> 00:07:51,906
ap souke drapo Endyen epi mete rad Endyen...