Յուգոսլավական պատերազմում մանիպուլյացիա
Սիրելի դիտողներ, հետևյալ փաստագրական ֆիլմում մենք ներկայացնում ենք Յուգոսլավական պատերազմի ընթացքում տեղի ունեցած մանիպուլյացիան։
Արդյո՞ք քաղաքացիական անկարգությունների բռնկումները, ինչպիսիք են ներկայումս Մակեդոնիայում կամ 1990-ականներին Յուգոսլավիայում
տեղի ունեցողները, իսկապես ինքնաբերաբար են առաջանում՝ ժողովրդական դժգոհությունից, ինչպես ներկայացնում են հիմնական լրատվամիջոցները։
Կամ արդյոք դրա ետևում գլոբալ ռազմավարների մշակած խորամանկ ռազմավարություն կա՞։
2017 թվականի մարտի 24-ին տված հարցազրույցում Գերմանիայի պաշտպանության դաշնային նախարարի նախկին խորհրդարանական պետական
քարտուղար Վիլլի Վիմմերը հստակ զուգահեռներ է անցկացնում այսօրվա հակամարտությունների և միջազգային
իրավունքի խախտմամբ ուղեկցված Յուգոսլավիայի պատերազմի միջև։
Նա եզրափակում է. «Կառավարությունը ՆԱՏՕ-ի շահերից ելնելով մեզ ատամների միջով ստում է»։
1999 թվականից ի վեր դաշնային կառավարությունը և Յուգոսլավիայի դեմ պատերազմը՝ գերմանացի
ժողովրդին մեկ հակամարտությունից մյուսը ստում են։
Հարգելի պարոնայք և տիկնայք, ինչպես է Վիլլի Վիմմերը հանգում նման կտրուկ հայտարարությունների՞
Դա պարզելու համար մենք կքննենք համաշխարհային շախմատիստների ռազմավարությունները՝ որպես
օրինակ օգտագործելով Յուգոսլավական պատերազմը։
Պատերազմի պատրվակ՝ ենթադրյալ մարդասիրական աղետ:
1999 թվականի մարտին Գերմանիան 50 տարվա մեջ առաջին անգամ մասնակցեց պատերազմին՝ ՆԱՏՕ-ի ագրեսիվ պատերազմին նախկին
Յուգոսլավիայի դեմ, որը հակասում էր միջազգային իրավունքին։
ՆԱՏՕ-ի օդուժը Յուգոսլավիայի վրա գցեց 14 000 ռումբ։
Հանրության առջև պատերազմը արդարացնելու համար քաղաքական գործիչները պնդում էին, որ մարդասիրական աղետ է ծավալվում։
Սա միայն «մարդասիրական պատերազմով» կարելի է ավարտել։
Այնուամենայնիվ, Յոխեն Շոլցը, ով այն ժամանակ ՆԱՏՕ-ի օդուժի լեյտենանտ-գնդապետն էր, իսկ այժմ
խաղաղության ակտիվիստ է, վճռականորեն հերքեց այս ներկայացումը։
Նա նշեց, որ օդային պատերազմը արդեն պլանավորվել էր 1998 թվականին։ Եվ դա այն դեպքում, երբ
ըստ ԵԱՀԿ զեկույցի, մարդասիրական աղետ չկար։
ԵԱՀԿ-ն Եվրոպայում անվտանգության և համագործակցության կազմակերպությունն է։
Բայց ինչո՞ւ այդ դեպքում պատերազմը։ Ըստ Շոլցի՝ Յուգոսլավիայի աշխարհագրական դիրքը նշանակում էր, որ
ԵՄ-ի և ՆԱՏՕ-ի արևելք ընդլայնումը օրակարգում էր։
Նորա Բրաունը, ԱՄՆ դիվանագետը ԵԱՀԿ-ում, հակիրճ ամփոփեց այն։
Փաստն այն է, որ բոլորը գիտեին, որ մարդասիրական աղետը կկատարվի միայն այն դեպքում, եթե ՆԱՏՕ-ն ռմբակոծեր։
Գերհարդ Շրյոդերի և Բիլ Քլինթոնի միջև ընտրարշավային համաձայնագիրը:
Ըստ թոշակառու լեյտենանտ-գնդապետ Յոխեն Շոլցի, կանցլերի թեկնածու Գերհարդ Շրյոդերը 1998 թվականի ամռան սկզբին իր
նախընտրական քարոզարշավի ընթացքում մեկնել է Միացյալ Նահանգներ և Կոսովոյի հարցի շուրջ զրուցել է ԱՄՆ նախագահ Բիլ Քլինթոնի հետ։
Այնտեղ քննարկվեց Յուգոսլավիայում պլանավորված պատերազմը և Գերմանիայի ռազմական մասնակցությունը Շրյոդերի օրոք։
Ըստ Շոլցի, ԱՄՆ-ի ընտրարշավի օգնականները հետո ուղարկվել են Գերհարդ Շրյոդերին, որպեսզի օգնեն նրան ընտրվել ֆեդերալ կանցլեր։
Կառավարության փոփոխություն անհրաժեշտ էր, քանի որ Հելմութ Կոլը չէր համաձայնի Գերմանիայի մասնակցությանը պատերազմին։
Պատերազմի ստեր գերմանացի նախարարներ Շարպինգի և Ֆիշերի կողմից:
Գերմանական կառավարությունը պատերազմին մասնակցելու համար պետք էր հասարակական ընդունվածություն։
Պաշտպանության նախարար Շարփինգը և արտգործնախարար Ֆիշերը դա վերակենդանացրին քարոզչական հնարքի միջոցով։
Նրանք Կոսովոյի իրավիճակը կապեցին Գերմանիայի նացիստական անցյալի հետ, այդպիսով հարվածելով
գերմանացիներին հենց այնտեղ, որտեղ նրանց ցավոտ էր։
Նրանք հանրությանը մոլորեցրին Սերբիայում «էթնիկ զտման» և Պրիշտինայում գտնվող
կոնցենտրացիոն ճամբարի մասին սարսափելի պատմություններով։
Ժուռնալիստներ Անգերերի և Վերթի, ինչպես նաև գերմանացի գեներալ և ԵԱՀԿ աշխատակից Հայնց Լոկվայի տեղում անցկացված
հետաքննությունները պարզեցին, որ դրանք ամբողջությամբ կեղծված էին։
Պայքարը տեղի էր ունենում միայն Յուգոսլավական բանակի և ալբանական կիսազինված ստորաբաժանումների միջև։
Այնուամենայնիվ, Շարփինգի և Ֆիշերի պատերազմական քարոզչությունը հաջողվեց համոզել հանրությանը հավանություն
տալ սերբերի կողմից պատերազմի ընթացքում կատարված «անհավանելի зверстваներից» ազատագրմանը։
ՆԱՏՕ-ի խոսնակ Ջեյմի Շեյը ասաց. «Եթե մենք Գերմանիայում կորցնեինք հանրային կարծիքը, ապա այն կորցնելու էինք ամբողջ դաշինքում։»
Հանրային հարաբերությունների գործակալությունները պատրաստվել են պատերազմի նախկին Յուգոսլավիայում:
Գիրքը «Օպերացիա Բալկան. պատերազմի և մահվան գովազդ», Յորգ Բեքերի և Միրա Բեհամի հեղինակությամբ, ցույց է տալիս, թե ինչպես ամերիկյան
PR գործակալությունները լրատվամիջոցները օգտագործեցին հակառակորդի ստերեոտիպներ ստեղծելու համար Յուգոսլավական պատերազմի ժամանակ։
Օրինակ, ազդեցիկ ամերիկյան Ruder Finn ընկերությունը միաժամանակ աշխատել է երեք պատերազմող կողմերի համար՝ խորվաթական,
բոսնիական և կոսովոալբանական ղեկավարությունների համար։
Խնդիրը կայանում էր սերբերին միակողմանիորեն ներկայացնել որպես ճնշողներ և ագրեսորներ, իսկ խորվաթներին, բոսնիական
մուսուլմաններին և կոսովոյի ալբանացիներին բացառապես որպես զոհեր։
«Սերբերի մեղքով է» քարոզչության միջոցով գործակալությունը արևմտյան հանրությանը պատրաստեց պատերազմի։
Գործակալության տնօրեն Ջեյմս Հարֆ. «Մենք կարողացանք սերբերին նացիստների հետ հավասարեցնել»։
Շուտով դրանից հետո լրատվամիջոցները սկսեցին օգտագործել այլ լեզու՝ «էթնիկ զտում», «կոնցենտրացիոն ճամբարներ» և այլն տերմիններով, որոնք
ասոցացվում են նացիստական Գերմանիայի և Աուշվիցի պատկերների հետ։
Այլևս ոչ ոք չէր կարող դրան դեմ լինել առանց մեղադրվելու վերանայողականության մեջ։ Մենք հարյուր տոկոսով հաջողության հասանք։
Հակամարտության վերահսկվող սրումը արդարացրեց ԱՄՆ բանակի միջամտությունը Բալկաններում։
Նախկին Յուգոսլավիայում պատերազմը հրահրվել է ԱՄՆ կառավարության կողմից։
Ռուսամետ Յուգոսլավիան ապակայունացվեց արևմտյան ուժերի կողմից և բաժանվեց յոթ առանձին պետությունների՝ Սլովենիա,
Խորվաթիա, Բոսնիա, Սերբիա, Մոնտենեգրո, Կոսովո և Մակեդոնիա։
Ներքին էթնիկ լարվածությունները հրահրելով՝ 1990-ականներին տարբեր էթնիկ խմբերը
ներքաշվեցին նոր ու նոր զինված հակամարտությունների մեջ։
Ռոբերտ Բեյրը, ԱՄՆ արտաքին հետախուզական ծառայության՝ ԿՀՎ-ի նախկին գործակալը, ասաց. «Պրոպագանդայի նպատակը
Յուգոսլավիայի հանրապետությունները բաժանելն էր, որպեսզի դրանք անջատվեին մայր հայրենիքից և դառնային անկախ»:
Մեզ համար բավական էր միայն մի զոհաբեր, որի վրա կարելի էր գցել ամեն ինչ, այդ թվում՝ պատերազմն ու
բռնությունը։ Այս դերի համար ընտրվեց Սերբիան… '
Բրիտանացի սպա Ջոն Քրոսլենդը նշեց՝ «Միջազգային հանրությունը աջակցեց ՔԼԱ-ին»։
ԱՄՆ նախագահ Բիլ Քլինթոնը, ԱՄՆ դիվանագետ Ռիչարդ Հոլբրուքը և ԱՄՆ պետքարտուղար Մադլեն Օլբրայթը որոշել
էին, որ Սերբիայում տեղի կունենա ռեժիմի փոփոխություն…
Էթնիկ խմբերի միջև ընթացող ռազմական հակամարտությունները ի վերջո Միացյալ Նահանգներին հիմնավոր պատճառ տվեցին ՆԱՏՕ-ի
հարձակմանը Սերբիայի վրա, որը խախտեց միջազգային իրավունքը, և նախագահ Սլոբոդան Միլոշևիչի տապալմանը։
Հին ԿՀՎ գործակալ Ռոբերտ Բեյերը ներողություն խնդրեց Յուգոսլավիայի ժողովրդից այն բանից հետո, երբ երկիրը բաժանվեց:
Մոռացեք անցյալը, որովհետև այն բեմադրված և կեղծ էր։ Ձեզ պարզապես մանիպուլացրին, և նրանք հասան իրենց ուզածին։
Բայց դրա պատճառով դուք չպետք է շարունակեք միմյանց հանդեպ ատելություն զգալ։
Դուք պետք է ցույց տաք, որ կարող եք այս ամենից վեր կանգնել և հասկացել եք, թե ով է իրականում մեղավոր այս իրավիճակի համար։
Ես անկեղծորեն ցանկանում եմ ներողություն խնդրել ձեզանից բոլորից։
Յուգոսլավիայում կառավարության փոփոխություն, համաֆինանսավորված ԱՄՆ Պետդեպարտամենտի կողմից:
2000 թվականին այն ժամանակվա Յուգոսլավիայում կառավարության փոփոխությունը բազմաթիվ օրինակներից մեկն է, թե ինչպես
է ԱՄՆ Պետդեպարտամենտը ներգրավված ռեժիմների փոփոխության և տապալումների մեջ՝ այսպես կոչված ՀԿ-ների միջոցով։
Ուսանողական շարժումը «Օտպոր», որը հիմնադրվել էր որպես ընդդիմադիր կազմակերպություն, հանդիսանում էր շարժիչ ուժը, որը
հրահրեց Յուգոսլավիայի ժողովրդին ընդդեմ նախագահ Միլոշևիչի։
«Օտպոր»-ի ուսանողները, օրինակ, Բելգրադի կեսը գրաֆիտիով ծածկելով, բորբոքեցին հակա-Յուգոսլավական նախագահական տրամադրությունները։
Միլոշևիչին մեղադրում էին Բալկանյան պատերազմների և աղետալի տնտեսական իրավիճակի համար։
Օտպորի գործողությունները մեծ լրատվական ուշադրության արժանացան։
Օտպորի դրդմամբ մոտ 100 000 մարդ հավաքվել է Բելգրադում՝ նախագահի դեմ բողոքելու համար։
Նրանք զանգվածաբար պլակատներ էին կրում՝ կարգախոսով՝ «Նա (Միլոշևիչը) ավարտված է!»
Օտպորը ֆինանսավորվել է տարբեր ՀԿ-ների, ինչպիսիք են NDI-ն և NED-ը։
NED-ը հիմնականում ֆինանսավորվում է ԱՄՆ Պետական դեպարտամենտի կողմից։
2000 թվականի հոկտեմբերի 6-ին Միլոշևիչը հրաժարական տվեց պաշտոնից։
Պատերազմի նպատակն ու արդյունքը:
Պատերազմի արդյունքում Եվրոպայում ԱՄՆ-ի երկրորդ ամենամեծ ռազմական բազան՝ Կոսովոյում գտնվող «Քեմփ Բոնդսթիլը»,
հազարավոր զինվորներով 386 հեկտար տարածքով հիմնադրվեց։
Ռազմական ներկայության միջոցով ռազմավարական առումով կարևոր տարածաշրջանում ԱՄՆ-ը ապահովեց վերահսկողություն Մերձավոր Արևելքից
և Արևելքից նավթի և գազի հնարավոր խողովակաշարային երթուղիների, ինչպես նաև հանքային ռեսուրսների առևտրային շահագործման նկատմամբ։
Բրիտանական գեներալ Մայքլ Ջեքսոնը, ՆԱՏՕ-ի գլխավորած Կոսովոյի ուժերի (KFOR) առաջին հրամանատարը, ասաց. «Մենք անշուշտ
երկար ժամանակ կմնանք այստեղ՝ ապահովելու Մակեդոնիայի տարածքով անցնող էներգետիկ միջանցքների անվտանգությունը»:
Յուգոսլավական պատերազմի ժամանակ տեղի ունեցած մանիպուլյացիաների մասին մեր փաստագրական ֆիլմի ավարտին մենք դիտարկում
ենք Վիլլի Վիմմերի պատասխանը այն հարցին, թե ինչ կարող ենք անել ամենուրեք տարածվող պատերազմական ստերի դեմ։
Մնացել է միայն բառը։
Ինչպես բառերը կարող են հրահրել պատերազմներ և ավերածություններ, այնպես էլ դրանք կարող են դրանք կանխել։
Ամեն ինչ, ինչը հրահրում է հակամարտություն, ի վերջո ծառայում է պատերազմ հրահրող ուժերին, որոնք գիտեն, թե ինչպես շատ թիրախային
կերպով շահարկել թույլ կողմերը իրենց գլոբալ մանևրների համար։
Ձեր խոսքերի և այս ծրագրի տարածման միջոցով նման կապերը կարող են բացահայտվել և, ի վերջո, կանխել պատերազմները։ Խնդրում եմ օգնեք։