1
00:00:00,000 --> 00:00:05,376


2
00:00:05,376 --> 00:00:09,796
Bomenemene ntweng ya Yugoslavia.

3
00:00:09,796 --> 00:00:16,753
Batlhōli ba ratehang, filiming ena e latelang ea bopaki
re tlaleha ka mano a neng a le teng ntoeng ea Yugoslavia.

4
00:00:16,753 --> 00:00:23,619
Na merusu ea sechaba, joalo ka e etsahalang hona joale Macedonia
kapa Yugoslavia lilemong tsa bo-1990, e hlile e qala ka bo

5
00:00:23,619 --> 00:00:30,646
eona, ke hore, ka lebaka la ho se khotsofale ha sechaba,
joalo ka ha mecha ea phatlalatso e ka sehloohong e e bontša?

6
00:00:30,646 --> 00:00:36,119
Kapa na ho na le leano le rarahaneng le qapiloeng ke
baqapi ba maano ba lefats'e ka bophara ka morao ho sona?

7
00:00:36,119 --> 00:00:43,656
Puisanong ka la 24 Hlakubele 2017, Willy Wimmer, eo e neng e le
Mongoli oa Naha oa Palamente ho Letona la Tšireletso la Federale

8
00:00:43,656 --> 00:00:49,074
la Jeremane, o bontša likhakanyo tse hlakileng
lipakeng tsa likhohlano tsa kajeno le ntoa ea

9
00:00:49,074 --> 00:00:52,873
Yugoslavia, e ileng ea tlola molao oa machaba.

10
00:00:52,873 --> 00:00:59,559
O phethela ka hore: "Re thetswa ka
tsela e sehloho ke mmuso molemong wa NATO."

11
00:00:59,559 --> 00:01:05,466
Seo mmuso wa kopanelo o ntseng o se etsa ho tloha ka
1999 le ntwa kgahlanong le Yugoslavia: o thetsa setjhaba

12
00:01:05,466 --> 00:01:09,980
sa Jeremane ho tloha ntweng e nngwe ho ya ho e nngwe.

13
00:01:09,980 --> 00:01:15,000
Bahlomphehi banna le basali, Willy Wimmer o
fihlela jwang dipolelong tse matla hakana?

14
00:01:15,000 --> 00:01:22,940
Ho fumana, re tla hlahloba maano a libapali tsa chess tsa
lefats'e ka bophara re sebelisa Ntoa ea Yugoslavia e le mohlala.

15
00:01:22,940 --> 00:01:27,700
Mabaka a leshano a ntoa: Koloto e thoeng ke ea liphallelo:

16
00:01:27,700 --> 00:01:34,353
Ka Hlakubele 1999, Jeremane e ile ea nka karolo ntoeng ka
lekhetlo la pele ka lilemo tse 50, e leng ntoa ea

17
00:01:34,353 --> 00:01:40,786
tlhaselo ea NATO khahlanong le Yugoslavia ea
mehleng, e neng e le khahlanong le molao oa machaba.

18
00:01:40,786 --> 00:01:45,600
Lebotho la sefofane la NATO le theotse
libomo tse 14,000 naheng ea Yugoslavia.

19
00:01:45,600 --> 00:01:53,300
E le ho lokafatsa ntoa ho sechaba, boradipolotiki ba ile
ba bolela hore ho ne ho etsahala koluoa e kholo ea botho.

20
00:01:53,300 --> 00:01:57,340
Sena se ka fedisoa feela ke "ntoa ea liphallelo".

21
00:01:57,340 --> 00:02:02,915
Leha ho le jwalo, Jochen Scholz, eo ka nako eo e neng e le
lieutenant colonel Lebothong la Sefofane la NATO mme jwale e

22
00:02:02,915 --> 00:02:06,420
le moitseki wa kgotso, o ile a hanyetsa tlaleho ena ka matla.

23
00:02:06,420 --> 00:02:13,105
O ile a hlokomela hore ntoa ea sefofane e ne e se e
reriloe ka 1998. Mme sena leha ho ne ho le joalo, ho

24
00:02:13,105 --> 00:02:17,180
latela tlaleho ea OSCE, ho ne ho se tlokotsi ea botho.

25
00:02:17,180 --> 00:02:23,286
OSCE ke Mokgatlo wa Tshireletso le Tshebedisano-mmoho Europe.

26
00:02:23,286 --> 00:02:30,077
Empa ke hobaneng ha ho bile le ntoa? Ho latela Scholz, sebaka
seo Yugoslavia e neng e le ho sona ho ne ho bolela hore katoloso

27
00:02:30,077 --> 00:02:34,740
ea EU le NATO ho ea ka bochabela e ne e le lenaneng la merero.

28
00:02:34,740 --> 00:02:40,420
Norma Brown, moemedi wa US ho
OSCE, o e akaretsitse ka bokgutshwane:

29
00:02:40,420 --> 00:02:49,300
Nnete ke hore, bohle ba ne ba tseba hore koluoa ea botho
e ne e tla hlaha feela ha NATO e ka qhomisa ka libomo!

30
00:02:49,300 --> 00:02:53,873
Tumellano ea lets'olo la likhetho
pakeng tsa Gerhard Schröder le Bill Clinton:

31
00:02:53,873 --> 00:03:00,978
Ho ya ka Lieutenant Colonel ya tlohetseng mosebetsi Jochen
Scholz, mokgethwa wa bo-Chancellor Gerhard Schröder o ile a ya

32
00:03:00,978 --> 00:03:06,380
United States mathwasong a lehlabula la 1998
nakong ya letsholo la hae la dikgetho mme a bua

33
00:03:06,380 --> 00:03:09,820
le Mopresidente wa US Bill Clinton ka Kosovo.

34
00:03:09,820 --> 00:03:17,820
Mona ho ile ha buisanwa ka ntwa e neng e rerilwe naheng ya
Yugoslavia le ho kenella ha sesole sa Jeremane tlasa Schröder.

35
00:03:17,820 --> 00:03:23,622
Ho latela Scholz, bathusi ba lets'olo la likhetho
la US ba ile ba romeloa ho Gerhard Schröder ho mo

36
00:03:23,622 --> 00:03:27,580
thusa ho hlola likhethong e le Tona-kholo ea Federale.

37
00:03:27,580 --> 00:03:36,960
Phetolo ea mmuso e ne e le ea bohlokoa hobane Helmut Kohl a
ka be a sa lumellana le ho nka karolo ha Jeremane ntoeng.

38
00:03:36,960 --> 00:03:41,873
Ntoa ke mashano a matona a Majeremane Scharping le Fischer:

39
00:03:41,873 --> 00:03:47,200
Mmuso wa Jeremane o ne o hloka
kamohelo ya setjhaba e le hore o kene ntweng.

40
00:03:47,200 --> 00:03:50,582
Letona la Tshireletso Scharping le Letona la
Litaba tsa Kantle ho Naha Fischer ba

41
00:03:50,582 --> 00:03:53,340
tsosolositse sena ka leqheka la phatlalatso ya leshano.

42
00:03:53,340 --> 00:04:01,360
Ba ile ba amahanya boemo ba Kosovo le nalane ya Bonazi ya
Jeremane, ka hoo ba otla Majeremane hantle moo ho bohlokoang.

43
00:04:01,360 --> 00:04:09,360
Ba khelositse sechaba ka lipale tse tšosang mabapi le "tlhoekiso
ea merabe" naheng ea Serbia le kampo ea polao Pristina.

44
00:04:09,360 --> 00:04:14,484
Lipatlisiso tse entsoeng moo ke baqolotsi ba litaba Angerer le
Werth, hammoho le molaoli-kakaretso oa

45
00:04:14,484 --> 00:04:20,540
Mojeremane le mosebeletsi oa OSCE Heinz Loquai, li
senotse hore tsena li ne li qapiloe ka ho feletseng.

46
00:04:20,540 --> 00:04:28,433
Ho ne ho na le ntoa feela pakeng tsa sesole sa
Yugoslavia le lihlopha tsa sesole sa Albania.

47
00:04:28,433 --> 00:04:34,744
Leha ho le jwalo, phatlalatso ya ntwa ya Scharping le
Fischer e atlehile ho kgolisa setjhaba hore se dumelle tokoloho

48
00:04:34,744 --> 00:04:39,233
ho tswa "ditshiamolohong" tse entsweng ke Maserbe ka ntwa.

49
00:04:39,233 --> 00:04:45,694
Mmuelli wa NATO Jamie Shea o itse: "Haeba re ne re lahlehetswe
ke tshehetso ya setjhaba Jeremane, re ne re tla be re e

50
00:04:45,694 --> 00:04:51,013
lahlehetswe hohle ka hara mokgatlo wohle wa ditshwarisano."

51
00:04:51,013 --> 00:04:56,886
Mekgatlo ya dikgwebo tsa phatlalatso e
itokiseditse ntwa naheng ya pele ya Yugoslavia:

52
00:04:56,886 --> 00:05:03,709
Buka Operation Balkan: Advertising for War and Death, e ngotsoeng
ke Jörg Becker le Mira Beham, e bontša kamoo mekhatlo ea Amerika

53
00:05:03,709 --> 00:05:08,223
ea likamano tsa sechaba e ileng ea sebelisa
mecha ea litaba ho theha litšoantšo tse sa

54
00:05:08,223 --> 00:05:11,873
nepahalang tsa lira nakong ea Ntoa ea Yugoslavia.

55
00:05:11,873 --> 00:05:18,486
Ka mohlala, khamphani e nang le tšusumetso e kholo ea Amerika,
Ruder Finn, e sebelitse bakeng sa mekha e

56
00:05:18,486 --> 00:05:24,939
meraro e neng e loana ka nako e le 'ngoe:
boetapele ba Croatia, Bosnia le Albania ea Kosovo.

57
00:05:24,939 --> 00:05:30,845
Mosebetsi e ne e le ho bonts'a Ma-Serb e le bafetoleli le
bahlorisi ba ikemetseng, ha ka nako e

58
00:05:30,845 --> 00:05:37,859
tšoanang ho bonts'a Ma-Croat, Mamoseleme a Bosnia le
Ma-Albania a Kosovo e le bahlaseluoang feela.

59
00:05:37,859 --> 00:05:45,406
Mokgatlo o ile wa lokisetsa setjhaba sa Bophirimela ntweng ka
phatlalatso ya ona ya bohata ya hore "molato ke wa Maserbe".

60
00:05:45,406 --> 00:05:51,739
Motsamaisi oa Setsi James Harff. "Re ile
ra khona ho lekanya Maserbia le Manazi."

61
00:05:51,739 --> 00:05:57,677
Hang-hang ka mor'a moo, mecha ea litaba e ile ea qala ho sebelisa
puo e fapaneng, ka mantsoe a kang phepelo ea

62
00:05:57,677 --> 00:06:03,152
merabe, likampo tsa pokello, jj., a amanang le
litšoantšo tsa Jeremane ea Bonazi le Auschwitz.

63
00:06:03,152 --> 00:06:11,960
Ha ho motho ea neng a ka e hanyetsa hape a sa qosoa
ka ho leka ho fetola nalane. Re atlehile ka botlalo.

64
00:06:11,960 --> 00:06:21,420
Keketseho e laolwang ya qabang e ne e lokafatsa ho
kena dipakeng ha Sesole sa US sebakeng sa Balkans.

65
00:06:21,420 --> 00:06:25,846
Ntoa naheng ea mehleng ea
Yugoslavia e matlafalitsoe ke 'muso oa US:

66
00:06:25,846 --> 00:06:33,016
Yugoslavia e neng e tšehetsa Russia e ile ea hlokisoa botsitso ke
matla a Bophirimela 'me ea aroloa ka linaha

67
00:06:33,016 --> 00:06:39,400
tse supileng tse arohaneng: Slovenia, Croatia,
Bosnia, Serbia, Montenegro, Kosovo le Macedonia.

68
00:06:39,400 --> 00:06:45,169
Ka ho tsosa likhohlano tsa merabe tsa kahare,
lihlopha tse fapaneng tsa merabe li ile tsa kenngoa

69
00:06:45,169 --> 00:06:49,380
likhohlanong tse ncha tsa libetsa lilemong tsa bo-1990.

70
00:06:49,380 --> 00:06:57,255
Robert Baer, moemeli oa mehleng oa CIA, e leng tshebeletso ea
bohlale ea kantle ea US, o itse: "Sepheo sa phatlalatso

71
00:06:57,255 --> 00:07:04,539
ea leshano e ne e le ho arola liriphaboliki tsa
Yugoslavia e le hore li ikarole naheng-mè 'me li be le boipuso."

72
00:07:04,539 --> 00:07:10,878
Seo re neng re se hloka feela e ne e le mophoqoana
eo re ka mo qosang ka tsohle, ho kenyeletsa le

73
00:07:10,878 --> 00:07:15,846
ntoa le pefo. Serbia e ile ea khetheloa karolo ena...'

74
00:07:15,846 --> 00:07:25,560
Ofisiri oa Brithani John Crosland o ile a re:
"Sechaba sa machaba se ile sa tšehetsa KLA."

75
00:07:25,560 --> 00:07:32,103
Mopresidente wa US Bill Clinton, radipolomate wa US Richard
Holbrooke le Mongodi wa Naha wa US Madeleine

76
00:07:32,103 --> 00:07:39,913
Albright ba ne ba entse qeto ya hore ho tla
ba le phetoho ya mmuso naheng ya Serbia ...

77
00:07:39,913 --> 00:07:47,525
Lintoa tsa sesole tse neng li ntse li tsoela pele lipakeng tsa
merabe li ile tsa qetella li file United States lebaka la

78
00:07:47,525 --> 00:07:55,446
tlhaselo ea NATO ho Serbia, e ileng ea tlola molao oa
machaba, le ho ketoleloa ha Mopresidente Slobodan Milošević.

79
00:07:55,446 --> 00:08:04,913
Kamora ho qhaqholloa ha Yugoslavia, moemeli oa mehleng oa
CIA Robert Baer o ile a kopa tšoarelo ho batho ba eona:

80
00:08:04,913 --> 00:08:09,986
Lebala tse fetileng, hobane e ne e le tshebetso e
hlophisitsweng le bohata. O ne o mpa o tsieditswe

81
00:08:09,986 --> 00:08:12,900
feela, mme ba fihlelletse seo ba neng ba se batla.

82
00:08:12,900 --> 00:08:17,220
Empa ha lea lokela ho tswela pele ho ba le
maikutlo a lehloyo ho e mong ka lebaka la sena!

83
00:08:17,220 --> 00:08:22,525
O tlameha ho bontsha hore o ka phahamela sena
mme o utlwisitse hore na ke mang ya hlileng a

84
00:08:22,525 --> 00:08:25,713
lokelang ho bewa molato bakeng sa boemo bona!

85
00:08:25,713 --> 00:08:30,600
Ke kopa tshwarelo ho lona bohle ka nnete!

86
00:08:30,600 --> 00:08:37,380
Phetolo ea mmuso Yugoslavia e
tšehelitsoeng ka lichelete ke Lefapha la Naha la US:

87
00:08:37,380 --> 00:08:44,356
Phetolo ea mmuso ka 2000 sebakeng seo ka nako eo e neng e le
Yugoslavia ke mohlala o mong oa mehlala e mengata ea kamoo

88
00:08:44,356 --> 00:08:52,353
Lefapha la Litaba tsa Kantle la US le kenang letsoho phetolong
ea mebuso le ho e hlahlaneng ka mekhatlo e bitsoang li-NGO.

89
00:08:52,353 --> 00:08:59,577
Mokhatlo oa baithuti "Otpor", o thehiloeng e le mokhatlo
oa khanyetso, e bile matla a khothaletsang a susumelitseng

90
00:08:59,577 --> 00:09:03,806
sechaba sa Yugoslav khahlanong le Mopresidente Milošević.

91
00:09:03,806 --> 00:09:09,493
Baithuti ba "Otpor" ba ile ba tsosa maikutlo a
khahlanong le mopresidente wa Yugoslavia, mohlala ka ho taka

92
00:09:09,493 --> 00:09:12,600
graffiti hohle karolong e le 'ngoe ea bobeli ea Belgrade.

93
00:09:12,600 --> 00:09:20,700
Milošević o ile a nkeloa boikarabello bakeng sa
lintoa tsa Balkan le boemo bo bobe haholo ba moruo.

94
00:09:20,700 --> 00:09:26,526
Liketsahalo tsa Otpor li ile tsa fumana
tlhokomelo e kholo mecheng ea litaba.

95
00:09:26,526 --> 00:09:34,740
Ka kgothatso ya Otpor, batho ba ka bang 100,000 ba ile ba
bokana Belgrade ho etsa boipelaetso kgahlanong le mopresidente.

96
00:09:34,740 --> 00:09:40,000
Ba ne ba tšoere maphepha a boipelaetso ka
bongata a nang le moqoqo o reng: "O felile!"

97
00:09:40,000 --> 00:09:46,806
Otpor e ne e tšehelitsoe ka lichelete ke
mekhatlo e fapaneng e seng ea 'muso e kang NDI le NED.

98
00:09:46,806 --> 00:09:52,360
NED e tšehelitsoe ka lichelete
haholo-holo ke Lefapha la Naha la US.

99
00:09:52,360 --> 00:09:59,440
Ka la 6 Mphalane 2000, Milošević o ile a itokolla mosebetsing.

100
00:09:59,440 --> 00:10:02,860
Sepheo le phello ea ntoa:

101
00:10:02,860 --> 00:10:12,018
Ka lebaka la ntoa, setsi sa bobeli se seholo ka ho fetisisa sa
sesole sa US se Europe se ile sa thehwa Kosovo – Camp Bondsteel,

102
00:10:12,018 --> 00:10:16,633
se nang le masole a dikete sebakeng sa dihektara tse 386.

103
00:10:16,633 --> 00:10:24,897
Ka boteng ba bona ba sesole sebakeng sa bohlokoa maqheka, USA e
ile ea tiisa taolo holim'a litsela tse ka bang teng tsa liphaephe

104
00:10:24,897 --> 00:10:33,313
tsa oli le khase ho tsoa Bochabela bo Hare le Bochabela,
hammoho le tšebeliso ea khoebo ea lisebelisoa tsa minerale.

105
00:10:33,313 --> 00:10:41,542
Molaoli-Kakaretso oa Borithane Michael Jackson, molaoli oa pele
oa Lebotho la Kosovo (KFOR) le etelletsoeng pele ke NATO,

106
00:10:41,542 --> 00:10:51,166
o itse: "Ruri re tla sala mona nako e telele ho netefatsa
tšireletso ea litselana tsa matla tse fetang ka Macedonia."

107
00:10:51,166 --> 00:10:57,357
Qetellong ea filimi ea rona ea bopaki e mabapi le mano nakong ea
Ntoa ea Yugoslavia, re hlahloba karabo ea

108
00:10:57,357 --> 00:11:03,320
Willy Wimmer potsolotsong ea hore na re ka
etsa'ng ka mashano a ntoa a atileng hohle:

109
00:11:03,320 --> 00:11:05,913
Se setseng ke lentsoe.

110
00:11:05,913 --> 00:11:13,040
Feela jwalo ka ha mantswe a ka qholotsa
dintwa le tshenyo, a ka boela a di thibela.

111
00:11:13,040 --> 00:11:18,668
Ntho efe kapa efe e bakang karohano qetellong e sebeletsa
matla a kgothalletsang ntwa, a tsebang ho sebedisa mefokolo ka

112
00:11:18,668 --> 00:11:22,313
tsela e tobileng bakeng sa maqiti a ona a lefatshe ka bophara.

113
00:11:22,313 --> 00:11:28,293
Ka mantsoe a lona le phatlalatso ea lenaneo
lena, likamano tse joalo li ka pepeseha 'me

114
00:11:28,293 --> 00:11:31,073
qetellong lintoa li ka thibeloa. Ka kopo thusang!

