Yugoslaviya urushidagi manipulyatsiya.
Hurmatli tomoshabinlar, quyidagi hujjatli filmda biz Yugoslaviya urushi davomida sodir
bo'lgan manipulyatsiya haqida xabar beramiz.
Makedoniyada hozir sodir bo'layotgan yoki 1990-yillarda Yugoslaviyada bo'lgan fuqarolik norozilik
to'lqinlari aslida ommaviy axborot vositalarida tasvirlangandek, xalq noroziligidan o'z-o'zidan paydo bo'ladimi?
Yoki buning ortida global strateglar tomonidan ishlab chiqilgan murakkab strategiya bormi?
2017-yil 24-martdagi intervyusida Germaniyaning Federal mudofaa vaziriga parlament davlat kotibi bo'lib ishlagan Villi
Vimmer bugungi mojarolar bilan xalqaro huquqni buzgan Yugoslaviya urushi o'rtasida aniq o'xshashliklarni ko'rsatadi.
U xulosa qiladi: "Hukumat bizni NATO manfaatlari uchun tishlarimiz orqali yolg'on gapirmoqda."
Federal hukumat 1999 yildan beri nima qilmoqda va Yugoslaviyaga qarshi urush: u nemis xalqiga bir
mojaro tugagach, keyingisiga yolg'on gapirmoqda.
Hurmatli janoblar va xonimlar, Willy Wimmer bunday keskin bayonotlarga qanday asoslanadi?
Buni aniqlash uchun biz global shaxmat o'yinchilarining strategiyalarini Yugoslavyadagi urushni misol qilib o'rganamiz.
Urush uchun bahona: Taxmin qilingan gumanitar falokat:
1999 yil mart oyida Germaniya 50 yil ichida birinchi marta urushga qo'shildi, ya'ni sobiq Yugoslaviyaga qarshi NATOning
xalqaro huquqqa zid bo'lgan agressiya urushida ishtirok etdi.
NATO havo kuchlari Yugoslaviyaga 14 000 ta bomba tashladi.
Jamoatchilikka urushni oqlash maqsadida siyosatchilar gumanitar falokat sodir bo'layotganini da'vo qilishdi.
Buni faqat "gumanitar urush" bilan yakunlash mumkin.
Biroq, o'sha paytda NATO havo kuchlarida podpolkovnik bo'lgan va hozir tinchlik faoli bo'lgan
Jochen Scholz bu bayonotga keskin qarshi chiqdi.
U qayd etdi, havo urushi allaqachon 1998 yilda rejalashtirilgan edi. Va bu, OSCE hisobotiga ko'ra,
hech qanday gumanitar falokat bo'lmaganiga qaramay.
OSCE Yevropada xavfsizlik va hamkorlik tashkilotidir.
Lekin nega urush bo'ldi? Sholzga ko'ra, Yugoslaviyaning geografik joylashuvi Yevropa Ittifoqi va NATOning
sharqqa kengayishi kun tartibida turganini anglatardi.
Norma Braun, TTSda AQSh diplomati, buni qisqacha shunday ifodaladi:
Haqiqat shundaki, hamma bilardi, faqatgina NATO bombardimon qilganda gumanitar falokat yuzaga keladi!
Gerhard Schröder va Bill Clinton o'rtasidagi saylov kampaniyasi bo'yicha kelishuv:
Nafasga chiqqan leytenant-polkovnik Yoixen Sholzga ko'ra, kanslerlik nomzodi Gerxard Shredder 1998-yil yoz boshida
saylov kampaniyasi doirasida AQShga safar qilib, Kosova masalasi bo'yicha AQSh prezidenti Bill Klinton bilan suhbatlashgan.
U yerda Yugoslaviyada rejalashtirilgan urush va Schröder davridagi Germaniyaning harbiy ishtiroki muhokama qilindi.
Sholzga ko'ra, AQSh saylov kampaniyasi yordamchilari keyin Gerhard Shröderga yuborilgan, unga federal
kansler saylovida g'alaba qozonishda yordam berish uchun.
Hukumatni almashtirish zarur edi, chunki Helmut Kohl Germaniyaning urushda ishtirok etishiga rozi bo'lmas edi.
Urush nemis vazirlari Sharping va Fischer tomonidan yolg'on:
Nemis hukumati urushga kirish uchun jamoatchilik roziligiga muhtoj edi.
Mudofaa vaziri Sharping va tashqi ishlar vaziri Fisher buni propagandaviy hiyla orqali qayta jonlantirdilar.
Ular Kosova vaziyatini Germaniyaning natsist o'tgani bilan bog'lashdi, shu bilan nemislarni eng og'riq nuqtasidan urishdi.
Ular Serbiyada "etnik tozalash" va Prishtinada konsentratsiya lageri haqidagi dahshatli
hikoyalar bilan jamoatchilikni chalg'itishdi.
Jurnalistlar Angerer va Werth hamda nemis general va OSCE xodimi Haynts Lokvai tomonidan joyida o'tkazilgan
tergovlar shuni ko'rsatdiki, bular to'liq soxtalashtirilgan edi.
Faqat Yugoslav armiyasi bilan albaniyalik yarimharbiy bo'linmalar o'rtasida jang bo'ldi.
Shunga qaramay, Scharping va Fischerning urush propagandasi jamoatchilikni serblar tomonidan urush davomida
sodir etilgan "vahshiyliklardan" ozod bo'lishni qo'llab-quvvatlashga ishontirishga muvaffaq bo'ldi.
NATO matbuot kotibi Jeymi Shea shunday dedi: "Agar biz Germaniyada jamoatchilik fikrini yo'qotsak,
butun ittifoq bo'ylab ham uni yo'qotgan bo'lardik."
PR agentliklari sobiq Yugoslaviyada urushga tayyorlandi:
Jörg Becker va Mira Beham muallifligidagi "Operatsiya Balkan: urush va o'lim uchun reklama" kitobi Yugoslaviya urushi davomida
amerikalik PR agentliklari ommaviy axborot vositalaridan dushman stereotiplarini yaratish uchun qanday foydalanganini ko'rsatadi.
Masalan, nufuzli amerikalik Ruder Finn kompaniyasi bir vaqtning o'zida uchta urushayotgan tomon – xorvat,
bosniyalik va kosovo alban rahbarliklari – uchun ishlagan.
Vazifa serblarni bir tomonlama ravishda zulmkor va bosqinchi sifatida tasvirlash, xorvatlar, bosniyak musulmonlar va
kosovo albanlarini esa faqat qurbon sifatida ko'rsatish edi.
"Serblar aybdor" degan propagandasi orqali agentlik G'arb jamoatchiligini urushga tayyorladi.
Agentlik direktori Jeyms Harff. "Biz serblarni natsistlarga tenglashtira oldik."
Deyarli darhol so'ng media etnik tozalash, konsentratsiya lagerlari va hokazo atamalardan foydalanishni boshladi, ular
natsist Germaniyasi va Auschwitz tasvirlari bilan bog'liq.
Endi hech kim uni qayta ko'rib chiqishda ayblanmasdan qarshi chiqa olmasdi. Biz yuz foiz muvaffaqiyatga erishdik.
Ziddiyatning nazorat ostida kuchaytirilishi AQSh armiyasining Balkanlardagi aralashuvini oqlagan.
Sobiq Yugoslaviyadagi urush AQSh hukumati tomonidan qo'zg'atildi:
Rossiyaparast Yugoslaviya G'arb davlatlari tomonidan beqarorlashtirildi va yetti alohida davlatga
bo'lingan: Sloveniya, Xorvatiya, Bosniya, Serbiya, Montenegriya, Kosovo va Makedoniya.
Ichki etnik taranglikni qo'zg'atish orqali turli etnik guruhlar 1990-yillarda tobora yangi qurolli mojarolarga jalb qilindi.
Robert Baer, AQSh tashqi razvedka xizmati – CIAning sobiq agenti, dedi: "Propagandaning maqsadi Yugoslaviya
respublikalarini bo'lib tashlash, ularni ona vatandan ajralib, mustaqil bo'lishlariga erishish edi."
Bizga hamma narsani, jumladan urush va zo'ravonlikni ham ayblash uchun faqat bir qurbon kerak edi. Bu rolga Serbiya tanlandi...'
Britaniyalik ofitser Jon Kroslend shunday dedi: "Xalqaro hamjamiyat KLAni qo'llab-quvvatladi."
AQSh prezidenti Bill Klinton, AQSh diplomati Richard Holbrooke va AQSh davlat kotibi Madeleine Albright Serbiyada hokimiyat
almashinuvi bo'lishi kerak, deb qaror qilishgan edi ...
Etnik guruhlar o'rtasidagi davom etayotgan harbiy mojarolar oxir-oqibat Qo'shma Shtatlarga xalqaro huquqni
buzgan holda Serbiyaga NATO hujumini va prezident Slobodan Miloşeviçni ag'darishni asoslash imkonini berdi.
Sobiq CIA agenti Robert Baer mamlakat bo'linib ketgach, Yugoslaviya xalqidan uzr so'radi:
O'tmishni unut, chunki u sahnalashtirilgan va soxta edi. Sen faqatgina manipulyatsiya
qilinding va ular o'z xohlagan narsaga erishishdi.
Ammo shuning uchun ham bir-biringizga nisbatan nafrat tuygʻularini saqlashni davom ettirmasligingiz kerak!
Siz buni yengib o'tishingiz va aslida bu vaziyat uchun kim aybdor ekanligini tushunganingizni isbotlashingiz kerak!
Men barchangizdan chin dildan uzr so'rayman!
Yugoslaviyada hukumatni almashtirish AQSh Davlat departamenti tomonidan ham moliyalashtirildi:
2000 yilda o'sha paytda Yugoslaviya deb atalgan mamlakatda hukumatning almashishi AQSh Davlat departamenti nomlari bilan
ataluvchi nodavlat notijorat tashkilotlar orqali rejimni o'zgartirish va ag'darish ishlariga
qanday aralashishining ko'plab misollaridan biridir.
Talabalar harakati "Otpor", muxolif tashkilot sifatida tuzilgan, Yugoslaviya xalqini prezident
Miloševićga qarshi qo'ygan harakatlantiruvchi kuch bo'ldi.
Masalan, "Otpor" talabalari Yugoslaviya prezidentiga qarshi kayfiyatni qo'zg'atish
maqsadida Belgradning yarmiga grafiti chizishdi.
Miloševićga Balkan urushlari va falokatli iqtisodiy vaziyat uchun ayb qo'yildi.
Otporning harakatlari ommaviy axborot vositalarida katta e'tiborga sazovor bo'ldi.
Otpor tashabbusi bilan deyarli 100 000 kishi prezidentga qarshi norozilik bildirish uchun Belgraddagi mitingga yig'ildi.
Ular ommaviy ravishda "U (Milošević) tugadi!" shiori yozilgan plakatlar ko'tarishdi.
Otpor turli nodavlat notijorat tashkilotlar, masalan NDI va NED tomonidan moliyalashtirilgan.
NED asosan AQSh Davlat departamenti tomonidan moliyalashtiriladi.
2000-yil 6-oktabrda Milošević lavozimidan iste'fo berdi.
Urushning maqsadi va natijasi:
Urush natijasida Yevropadagi AQShning ikkinchi yirik harbiy bazasi Kosovoda – Camp Bondsteel – tashkil etildi,
u 386 gektar maydonda minglab askarlarni joylashtiradi.
Strategik jihatdan muhim mintaqada harbiy mavjudligi orqali AQSh Yaqin Sharq va Sharqdan neft va gaz uchun potentsial
quvur yo'nalishlari hamda mineral resurslardan tijorat maqsadlarda foydalanish ustidan nazoratni qo'lga kiritdi.
Britaniyalik general Maykl Jekson, NATO boshchiligidagi Kosova kuchlari (KFOR)ning birinchi qo'mondoni, dedi: "Biz Makedoniya
bo'ylab o'tadigan energetika koridorlarining xavfsizligini ta'minlash uchun albatta uzoq vaqt bu yerda qolamiz."
Yugoslaviya urushi davridagi manipulyatsiya haqidagi hujjatli filmimiz oxirida biz Willy Wimmerning keng
tarqalgan urush yolg'onlariga qarshi nima qilishimiz mumkin degan savolga bergan javobini ko'rib chiqamiz:
Qolgan narsa so'zdir.
So'zlar urush va vayronagarchilikni keltirib chiqarishi mumkin bo'lgani kabi, ularni oldini olishi ham mumkin.
Bo'linishni qo'zg'aydigan har qanday narsa oxir-oqibat urushni rag'batlantiruvchi kuchlarga xizmat qiladi, chunki
ular o'zlarining global manevrlari uchun zaifliklardan aniq maqsadli tarzda foydalanishni yaxshi biladi.
Sizning so'zlaringiz va ushbu dasturni tarqatish orqali bunday aloqalar yorug'likka chiqarilishi va oxir-oqibat
urushlarning oldini olish mumkin. Iltimos, yordam bering!