1
00:00:00,000 --> 00:00:05,376


2
00:00:05,376 --> 00:00:09,796
Ukuqhathwa kwiMfazwe yaseYugoslavia.

3
00:00:09,796 --> 00:00:16,753
Baphulaphuli abathandekayo, kule documentary ilandelayo
sinika ingxelo ngokuqhathwa kwimfazwe yaseYugoslavia.

4
00:00:16,753 --> 00:00:23,215
Ingaba ukuqhambuka kwezidubedube zoluntu, okufana nezo ezenzeka
ngoku eMacedonia okanye ezo zenzeka eYugoslavia ngeminyaka

5
00:00:23,215 --> 00:00:27,611
yoo-1990, ngaba zivela ngokwazo ngenene, oko
kukuthi, ngenxa yokungonwabi kwabantu,

6
00:00:27,611 --> 00:00:30,646
njengoko kuboniswa ngamajelo eendaba aphambili?

7
00:00:30,646 --> 00:00:36,119
Okanye ikhona na icebo elikrelekrele eliyilwe
ngabacebi-maqhinga behlabathi elingasemva kwayo?

8
00:00:36,119 --> 00:00:42,791
Kudliwano-ndlebe lomhla wama-24 Matshi 2017, uWilly Wimmer,
owayesakuba nguNobhala weLizwe wePalamente kuMphathiswa

9
00:00:42,791 --> 00:00:48,825
wezoKhuselo weNgingqi yaseJamani, ubonisa ukufana
okucacileyo phakathi kweengxabano zanamhlanje nemfazwe

10
00:00:48,825 --> 00:00:52,873
yaseYugoslavia, eyaphula umthetho wamazwe ngamazwe.

11
00:00:52,873 --> 00:00:59,559
Uqukumbela ngelithi: "Sibaxokiswa kakhulu
ngurhulumente ngenxa yezinto eziluncedo kwi-NATO."

12
00:00:59,559 --> 00:01:05,246
Into eyenziwa ngurhulumente womdibaniso ukusukela
ngo-1999 nemfazwe echasene neYugoslavia: kukukhohlisa

13
00:01:05,246 --> 00:01:09,980
abantu baseJamani ukusuka kwingxabano enye ukuya kwenye.

14
00:01:09,980 --> 00:01:15,000
Bafowethu noodade, uWilly Wimmer
ufika njani kwizivakalisi ezingaka?

15
00:01:15,000 --> 00:01:18,976
Ukuze sifumanise, siza kuphonononga
amaqhinga abadlali bechess behlabathi jikelele

16
00:01:18,976 --> 00:01:22,940
sisebenzisa iMfazwe yaseYugoslavia njengomzekelo.

17
00:01:22,940 --> 00:01:27,700
Isizathu sokulwa imfazwe: Intlekele ekuthiwa yeyoluntu:

18
00:01:27,700 --> 00:01:34,535
NgoMatshi ka-1999, iJamani yathatha inxaxheba emfazweni okokuqala
kwisithuba seminyaka engama-50, kanye imfazwe

19
00:01:34,535 --> 00:01:40,786
yeNATO yokuhlasela iYugoslavia yangaphambili,
nto leyo eyayichasene nomthetho wamazwe ngamazwe.

20
00:01:40,786 --> 00:01:45,600
Umkhosi womoya we-NATO uwisele iibhombu ezili-14,000 eYugoslavia.

21
00:01:45,600 --> 00:01:53,300
Ukuze bamangalele umbango kuluntu,
oosopolitiki bathi kwakusenzeka intlekele yabantu.

22
00:01:53,300 --> 00:01:57,340
Oku kuphela kunokupheliswa 'yimfazwe yesisa'.

23
00:01:57,340 --> 00:02:02,568
Noko ke, uJochen Scholz, owayelilungu
eliphezulu lomkhosi womoya we-NATO waza waba

24
00:02:02,568 --> 00:02:06,420
ngumlweli woxolo, wayiphikisa ngamandla le ngxelo.

25
00:02:06,420 --> 00:02:12,871
Uqaphele ukuba imfazwe yomoya yayisele
icwangcisiwe ngo-1998. Kwaye oku kwenzeka nangona,

26
00:02:12,871 --> 00:02:17,180
ngokwengxelo ye-OSCE, kwakungekho ntlekele yabantu.

27
00:02:17,180 --> 00:02:23,286
I-OSCE yi-Organisation for Security and Co-operation in Europe.

28
00:02:23,286 --> 00:02:29,713
Kodwa ke, ibiyintoni imfazwe? NgokukaScholz,
indawo yaseYugoslavia ekuhlaleni yayithetha ukuba

29
00:02:29,713 --> 00:02:34,740
ukwandiswa kwe-EU ne-NATO ngasempuma kwakusecwangcini.

30
00:02:34,740 --> 00:02:40,420
UNorma Brown, idiplomathi yaseMelika
kwi-OSCE, uyishwankathelele ngokufutshane:

31
00:02:40,420 --> 00:02:49,300
Inyaniso yeyokuba, wonke umntu wayesazi ukuba intlekele
yobuntu ibiya kwenzeka kuphela ukuba i-NATO ibiqhushumbisa!

32
00:02:49,300 --> 00:02:53,873
Isivumelwano somkhankaso wonyulo
phakathi kukaGerhard Schröder noBill Clinton:

33
00:02:53,873 --> 00:03:00,579
NgokukaLieutenant Colonel Jochen Scholz omthathile
umhlalaphantsi, umgqatswa wobuchansela uGerhard Schröder waya

34
00:03:00,579 --> 00:03:05,967
eUnited States ekuqaleni kwehlobo lowama-1998
ngexesha lephulo lakhe lonyulo waza wathetha

35
00:03:05,967 --> 00:03:09,820
noMongameli wase-US uBill Clinton malunga neKosovo.

36
00:03:09,820 --> 00:03:17,820
Apho, kwaxoxwa ngemfazwe eyayicwangcisiwe eYugoslavia kunye
nokubandakanyeka kwezomkhosi kweJamani phantsi koSchröder.

37
00:03:17,820 --> 00:03:23,306
NgokukaScholz, abancedisi bephulo lokunyulwa
kwaseMelika bathunyelwa kuGerhard Schröder ukuze

38
00:03:23,306 --> 00:03:27,580
bamncedise ukuba aphumelele unyulo njengoTshansela weLizwe.

39
00:03:27,580 --> 00:03:36,960
Kwakufuneka kutshintshwe urhulumente kuba uHelmut Kohl
wayengayi kuvuma ukuba iJamani ithathe inxaxheba emfazweni.

40
00:03:36,960 --> 00:03:41,873
Imibango yamanga kaMphathiswa baseJamani uScharping noFischer:

41
00:03:41,873 --> 00:03:47,200
Urhulumente waseJamani wayefuna
ukwamkelwa luluntu ukuze angene emfazweni.

42
00:03:47,200 --> 00:03:50,886
UMphathiswa wezoKhuselo uScharping kunye
noMphathiswa weMicimbi yezaNgaphandle uFischer

43
00:03:50,886 --> 00:03:53,340
bayivuselele le nto ngobuqhetseba bepropaganda.

44
00:03:53,340 --> 00:04:01,360
Bade baxhumnisa imeko yaseKosovo kwimbali yamaNazi aseJamani,
ngaloo ndlela bebetha amaJamani kanye apho kubuhlungu khona.

45
00:04:01,360 --> 00:04:09,360
Balahlekisa uluntu ngamabali oyikekayo 'ngokucocwa
kwezizwe' eSerbia kunye nengxilimbela ePristina.

46
00:04:09,360 --> 00:04:16,109
Uphando olwenziwe kwindawo yeziganeko ziintatheli u-Angerer
no-Werth, kunye negeneral yaseJamani nomsebenzi we-OSCE uHeinz

47
00:04:16,109 --> 00:04:20,540
Loquai, lutyhilile ukuba ezi zinto zaziyintlekisa ngokupheleleyo.

48
00:04:20,540 --> 00:04:28,433
Kwakukho ukulwa kuphela phakathi komkhosi
waseYugoslavia namacandelo ezomkhosi aseAlbania.

49
00:04:28,433 --> 00:04:34,742
Nangona kunjalo, ipropaganda yemfazwe kaScharping
noFischer yaphumelela ekweyiseleni uluntu ukuba luxhase

50
00:04:34,742 --> 00:04:39,233
inkululeko "kuzinzo" ezenziwe ngamaSerbhi ngemfazwe.

51
00:04:39,233 --> 00:04:51,013
Isithethi se-NATO uJamie Shea uthe: "Ukuba besiphulukene noluvo
loluntu eJamani, besiya kuphulukana nalo kuyo yonke le manyano."

52
00:04:51,013 --> 00:04:56,886
Ii-arhente ze-PR zilungiselele imfazwe
kwilizwe elalifudula liyiYugoslavia:

53
00:04:56,886 --> 00:05:04,169
Incwadi ethi Operation Balkan: Advertising War and Death, ebhalwe
nguJörg Becker noMira Beham, ibonisa indlela ii-arhente zaseMelika

54
00:05:04,169 --> 00:05:11,873
ze-PR ezazisebenzisa amajelo eendaba ngayo ukudala iinkolelo
ezingeyonyani ngabaphikisi ngexesha leMfazwe yaseYugoslavia.

55
00:05:11,873 --> 00:05:20,175
Inkampani enamandla yaseMelika iRuder Finn, umzekelo,
yasebenzela amaqela amathathu alwa ngaxeshanye: ubunkokeli

56
00:05:20,175 --> 00:05:24,939
baseCroatia, baseBosnia kunye nabaseAlbaniya baseKosovo.

57
00:05:24,939 --> 00:05:32,930
Umsebenzi wawukubonisa amaSerb njengabatyali
nabahlaseli bodwa, ngelixa amaCroat, amaSilamsi aseBosnia kunye

58
00:05:32,930 --> 00:05:37,859
nama-Albania aseKosovo eboniswa kuphela njengamaxhoba.

59
00:05:37,859 --> 00:05:45,406
Ngepropaganda yayo ethi "ngamaSerb abanoxanduva",
eli gunya lalilungiselela uluntu lwaseNtshona imfazwe.

60
00:05:45,406 --> 00:05:51,739
UMlawuli we-Arhente uJames Harff.
"Sakwazi ukulinganisa amaSerb namaNazi."

61
00:05:51,739 --> 00:05:57,172
Kwathí phantse kwangoko emva koko, amajelo eendaba aqalisa
ukusebenzisa ulwimi olwahlukileyo, kunye namagama

62
00:05:57,172 --> 00:06:03,152
afana nokucocwa kobuhlanga, iinkampu zokuxinana, njl.,
adityaniswa nemifanekiso yeJamani yamaNazi ne-Auschwitz.

63
00:06:03,152 --> 00:06:11,960
Akukho mntu wayesakwazi ukuyichasa ngaphandle kokutyholwa
ngokuzama ukuguqula imbali. Saphumelela ngokupheleleyo.

64
00:06:11,960 --> 00:06:21,420
Ukwanda kolwamano okulawulwayo kwenza kwaba nesizathu
ukungenelela koMkhosi waseMelika kwingingqi yaseBalkans.

65
00:06:21,420 --> 00:06:25,846
Imfazwe kwakudala iYugoslavia ivuselwe ngurhulumente waseMelika:

66
00:06:25,846 --> 00:06:34,883
IYugoslavia eyayixhasa iRashiya yaphazanyiswa ngamandla aseNtshona
yaza yahlulwa yaba ngamazwe asixhenxe azimeleyo: iSlovenia,

67
00:06:34,883 --> 00:06:39,400
iCroatia, iBosnia, iSerbia, iMontenegro, iKosovo neMacedonia.

68
00:06:39,400 --> 00:06:44,582
Ngokuphemba ungquzulwano lwezizwe ngaphakathi,
amaqela ezizwe ahlukeneyo akhokelwa

69
00:06:44,582 --> 00:06:49,380
kwiingxwabangxwaba ezintsha ezixhobileyo ngeminyaka yoo-1990.

70
00:06:49,380 --> 00:06:57,053
URobert Baer, owayesakuba yi-arhente ye-CIA, inkonzo yobuntlola
yangaphandle yase-US, uthe: "Injongo yephropaganda

71
00:06:57,053 --> 00:07:04,539
yayikukwahlula iirepublics zaseYugoslavia ukuze zikwazi
ukuzahlula kwilizwe elikhulu zize zibe ngamazwe azimeleyo."

72
00:07:04,539 --> 00:07:11,138
Konke ebesikufuna yayikukuthwala isikhundla
sokubekwa ityala ngayo yonke into, kuquka imfazwe

73
00:07:11,138 --> 00:07:15,846
nogonyamelo. I-Serbia yakhethwa kule ndima...'

74
00:07:15,846 --> 00:07:25,560
Igosa laseBritane uJohn Crosland watsho
wathi: "Uluntu lwamazwe ngamazwe lwaxhasa i-KLA."

75
00:07:25,560 --> 00:07:31,863
UMongameli waseMelika uBill Clinton, iNtumwa yaseMelika uRichard
Holbrooke kunye noMphathiswa Wezangaphandle

76
00:07:31,863 --> 00:07:39,913
waseMelika uMadeleine Albright babe bagqibe
kwelokuba kuza kubakho utshintsho kulawulo eSerbia ...

77
00:07:39,913 --> 00:07:46,928
Iingxabano zemfazwe ebezisiya phambili phakathi kwamaqela
eentlanga ekugqibeleni zanika i-United States isizathu

78
00:07:46,928 --> 00:07:55,446
sokuhlasela kwe-NATO eSerbia, nto leyo eyaphula umthetho wamazwe
ngamazwe, kunye nokugxothwa koMongameli uSlobodan Milošević.

79
00:07:55,446 --> 00:08:04,913
Owayesakuba yiarhente ye-CIA uRobert Baer wacela
uxolo kubantu baseYugoslavia emva kokuba ilizwe lahlulwa:

80
00:08:04,913 --> 00:08:09,233
Libala ngelixa elidlulileyo, kuba
laliqulunqwe kwaye lalingeyonyani.

81
00:08:09,233 --> 00:08:12,900
Wawusetyenziswa nje, baza bafumana oko babezifunela.

82
00:08:12,900 --> 00:08:17,220
Kodwa akufuneki niqhubeke nokugcina
iimvakalelo zentiyo omnye komnye ngenxa yale nto!

83
00:08:17,220 --> 00:08:25,713
Kufuneka ubonise ukuba uyakwazi ukuphakama ngaphezu koku
kwaye uyaqonda ukuba ngubani kanye kanye onesono ngale meko!

84
00:08:25,713 --> 00:08:30,600
Ndingathanda ukunibonela uxolo ngokunyanisekileyo nonke!

85
00:08:30,600 --> 00:08:37,380
Utshintsho lukarhulumente eYugoslavia oluxhaswe ngemali
ngokubambisana neSebe leMicimbi yezaNgaphandle lase-US:

86
00:08:37,380 --> 00:08:43,444
Utshintsho lukarhulumente ngo-2000 kwindawo eyayifudula
iyiYugoslavia ngomnye wemizekelo emininzi yendlela iSebe

87
00:08:43,444 --> 00:08:48,859
leMicimbi yezaNgaphandle lase-US elibandakanyeka
ngayo ekutshintsheni iirhulumente nasekubahlaniseni

88
00:08:48,859 --> 00:08:52,353
ngokusebenzisa ezi zinhlangano kuthiwa zii-NGOs.

89
00:08:52,353 --> 00:08:59,502
Intshukumo yabafundi i-"Otpor", eyasekwa
njengombutho wokuchasa, yayisisikhwezeli esakhuthaza abantu

90
00:08:59,502 --> 00:09:03,806
baseYugoslavia ukuba bachase uMongameli uMilošević.

91
00:09:03,806 --> 00:09:09,007
Abafundi be-"Otpor" bavusa iimvakalelo
ezichasene nomongameli waseYugoslavia, umzekelo

92
00:09:09,007 --> 00:09:12,600
ngokupeyinta imibhalo eludongeni kwisiqingatha seBelgrade.

93
00:09:12,600 --> 00:09:20,700
UMilošević wayebekwa ityala ngeemfazwe
zaseBalkan kunye nemeko yezomnotho eyayiyintlekele.

94
00:09:20,700 --> 00:09:26,526
Izenzo ze-Otpor zafumana ingqwalasela enkulu kumajelo eendaba.

95
00:09:26,526 --> 00:09:34,740
Ngenxa yokukhuthazwa yi-Otpor, phantse abantu abangama-100,000
bahlangana eBelgrade ukuze baqhankqalazele umongameli.

96
00:09:34,740 --> 00:09:40,000
Babephethe iiplakathi ngobuninzi, bekhwaza
isiqubulo esithi: "Ugqityiwe yena (uMilošević)!"

97
00:09:40,000 --> 00:09:46,806
I-Otpor yayixhaswa ngemali ngamaqumrhu
ahlukeneyo angengowakauradi afana ne-NDI kunye ne-NED.

98
00:09:46,806 --> 00:09:52,360
I-NED ixhaswa ngemali ikakhulu
liSebe leMicimbi yezaNgaphandle lase-US.

99
00:09:52,360 --> 00:09:59,440
Ngo-6 Okthobha 2000, uMilošević warhoxa esihlalweni.

100
00:09:59,440 --> 00:10:02,860
Injongo nesiphumo semfazwe:

101
00:10:02,860 --> 00:10:11,614
Ngenxa yemfazwe, isiseko sesibini ngobukhulu somkhosi
wase-US eYurophu sasekwa eKosovo – iCamp Bondsteel,

102
00:10:11,614 --> 00:10:16,633
enamazinkulungwane amajoni kwindawo eyi-386 yehektare.

103
00:10:16,633 --> 00:10:23,567
Ngokubakho kwabo kwezomkhosi kummandla obalulekileyo
ngokobuchule, i-USA yaqinisekisa ulawulo phezu kweendlela

104
00:10:23,567 --> 00:10:29,115
ezinokubakho zeepayipi zokuthutha i-oyile
negesi ezivela kuMbindi Mpuma nakuMpuma, kunye

105
00:10:29,115 --> 00:10:33,313
nokuxhatshazwa kwezorhwebo kwezibonelelo zemigodi.

106
00:10:33,313 --> 00:10:41,439
UMphathi-jikelele waseBritane uMichael Jackson, umphathi wokuqala
woMkhosi waseKosovo (KFOR) okhokelwa yi-NATO, uthe:

107
00:10:41,439 --> 00:10:51,166
"Ngokuqinisekileyo siza kuhlala apha ixesha elide ukuqinisekisa
ukhuseleko lweendlela zamandla ezidlula eMacedonia."

108
00:10:51,166 --> 00:10:58,539
Ekupheleni kwe-documentary yethu malunga nokuqhathwa ngexesha
leMfazwe yaseYugoslavia, sijonga impendulo kaWilly Wimmer

109
00:10:58,539 --> 00:11:03,320
kumbuzo wokuba singenzeni ngeenyaniso zemfazwe ezisazulazula:

110
00:11:03,320 --> 00:11:05,913
Okuseleyo ligama.

111
00:11:05,913 --> 00:11:13,040
Kanye njengokuba amagama enokubangela
imfazwe nentshabalalo, anokuzithintela kananjalo.

112
00:11:13,040 --> 00:11:18,626
Nantoni na ebangela ukwahlukana ekugqibeleni isebenzela amandla
athanda imfazwe, azi ukuba angaxhaphaza njani ubuthathaka

113
00:11:18,626 --> 00:11:22,313
ngendlela ekhethekileyo kwizicwangciso zawo zehlabathi jikelele.

114
00:11:22,313 --> 00:11:28,275
Ngamazwi akho nokusasazwa kwale nkqubo,
unxibelelwano olunjalo lunokuziswa elubala kwaye

115
00:11:28,275 --> 00:11:31,073
ekugqibeleni imfazwe inokuthintelwa. Nceda uncede!

