WEBVTT

00:05.376 --> 00:09.796
Ukuqhathwa kwiMfazwe yaseYugoslavia.

00:09.796 --> 00:16.753
Baphulaphuli abathandekayo, kule documentary ilandelayo
sinika ingxelo ngokuqhathwa kwimfazwe yaseYugoslavia.

00:16.753 --> 00:23.215
Ingaba ukuqhambuka kwezidubedube zoluntu, okufana nezo ezenzeka
ngoku eMacedonia okanye ezo zenzeka eYugoslavia ngeminyaka

00:23.215 --> 00:27.611
yoo-1990, ngaba zivela ngokwazo ngenene, oko
kukuthi, ngenxa yokungonwabi kwabantu,

00:27.611 --> 00:30.646
njengoko kuboniswa ngamajelo eendaba aphambili?

00:30.646 --> 00:36.119
Okanye ikhona na icebo elikrelekrele eliyilwe
ngabacebi-maqhinga behlabathi elingasemva kwayo?

00:36.119 --> 00:42.791
Kudliwano-ndlebe lomhla wama-24 Matshi 2017, uWilly Wimmer,
owayesakuba nguNobhala weLizwe wePalamente kuMphathiswa

00:42.791 --> 00:48.825
wezoKhuselo weNgingqi yaseJamani, ubonisa ukufana
okucacileyo phakathi kweengxabano zanamhlanje nemfazwe

00:48.825 --> 00:52.873
yaseYugoslavia, eyaphula umthetho wamazwe ngamazwe.

00:52.873 --> 00:59.559
Uqukumbela ngelithi: "Sibaxokiswa kakhulu
ngurhulumente ngenxa yezinto eziluncedo kwi-NATO."

00:59.559 --> 01:05.246
Into eyenziwa ngurhulumente womdibaniso ukusukela
ngo-1999 nemfazwe echasene neYugoslavia: kukukhohlisa

01:05.246 --> 01:09.980
abantu baseJamani ukusuka kwingxabano enye ukuya kwenye.

01:09.980 --> 01:15.000
Bafowethu noodade, uWilly Wimmer
ufika njani kwizivakalisi ezingaka?

01:15.000 --> 01:18.976
Ukuze sifumanise, siza kuphonononga
amaqhinga abadlali bechess behlabathi jikelele

01:18.976 --> 01:22.940
sisebenzisa iMfazwe yaseYugoslavia njengomzekelo.

01:22.940 --> 01:27.700
Isizathu sokulwa imfazwe: Intlekele ekuthiwa yeyoluntu:

01:27.700 --> 01:34.535
NgoMatshi ka-1999, iJamani yathatha inxaxheba emfazweni okokuqala
kwisithuba seminyaka engama-50, kanye imfazwe

01:34.535 --> 01:40.786
yeNATO yokuhlasela iYugoslavia yangaphambili,
nto leyo eyayichasene nomthetho wamazwe ngamazwe.

01:40.786 --> 01:45.600
Umkhosi womoya we-NATO uwisele iibhombu ezili-14,000 eYugoslavia.

01:45.600 --> 01:53.300
Ukuze bamangalele umbango kuluntu,
oosopolitiki bathi kwakusenzeka intlekele yabantu.

01:53.300 --> 01:57.340
Oku kuphela kunokupheliswa 'yimfazwe yesisa'.

01:57.340 --> 02:02.568
Noko ke, uJochen Scholz, owayelilungu
eliphezulu lomkhosi womoya we-NATO waza waba

02:02.568 --> 02:06.420
ngumlweli woxolo, wayiphikisa ngamandla le ngxelo.

02:06.420 --> 02:12.871
Uqaphele ukuba imfazwe yomoya yayisele
icwangcisiwe ngo-1998. Kwaye oku kwenzeka nangona,

02:12.871 --> 02:17.180
ngokwengxelo ye-OSCE, kwakungekho ntlekele yabantu.

02:17.180 --> 02:23.286
I-OSCE yi-Organisation for Security and Co-operation in Europe.

02:23.286 --> 02:29.713
Kodwa ke, ibiyintoni imfazwe? NgokukaScholz,
indawo yaseYugoslavia ekuhlaleni yayithetha ukuba

02:29.713 --> 02:34.740
ukwandiswa kwe-EU ne-NATO ngasempuma kwakusecwangcini.

02:34.740 --> 02:40.420
UNorma Brown, idiplomathi yaseMelika
kwi-OSCE, uyishwankathelele ngokufutshane:

02:40.420 --> 02:49.300
Inyaniso yeyokuba, wonke umntu wayesazi ukuba intlekele
yobuntu ibiya kwenzeka kuphela ukuba i-NATO ibiqhushumbisa!

02:49.300 --> 02:53.873
Isivumelwano somkhankaso wonyulo
phakathi kukaGerhard Schröder noBill Clinton:

02:53.873 --> 03:00.579
NgokukaLieutenant Colonel Jochen Scholz omthathile
umhlalaphantsi, umgqatswa wobuchansela uGerhard Schröder waya

03:00.579 --> 03:05.967
eUnited States ekuqaleni kwehlobo lowama-1998
ngexesha lephulo lakhe lonyulo waza wathetha

03:05.967 --> 03:09.820
noMongameli wase-US uBill Clinton malunga neKosovo.

03:09.820 --> 03:17.820
Apho, kwaxoxwa ngemfazwe eyayicwangcisiwe eYugoslavia kunye
nokubandakanyeka kwezomkhosi kweJamani phantsi koSchröder.

03:17.820 --> 03:23.306
NgokukaScholz, abancedisi bephulo lokunyulwa
kwaseMelika bathunyelwa kuGerhard Schröder ukuze

03:23.306 --> 03:27.580
bamncedise ukuba aphumelele unyulo njengoTshansela weLizwe.

03:27.580 --> 03:36.960
Kwakufuneka kutshintshwe urhulumente kuba uHelmut Kohl
wayengayi kuvuma ukuba iJamani ithathe inxaxheba emfazweni.

03:36.960 --> 03:41.873
Imibango yamanga kaMphathiswa baseJamani uScharping noFischer:

03:41.873 --> 03:47.200
Urhulumente waseJamani wayefuna
ukwamkelwa luluntu ukuze angene emfazweni.

03:47.200 --> 03:50.886
UMphathiswa wezoKhuselo uScharping kunye
noMphathiswa weMicimbi yezaNgaphandle uFischer

03:50.886 --> 03:53.340
bayivuselele le nto ngobuqhetseba bepropaganda.

03:53.340 --> 04:01.360
Bade baxhumnisa imeko yaseKosovo kwimbali yamaNazi aseJamani,
ngaloo ndlela bebetha amaJamani kanye apho kubuhlungu khona.

04:01.360 --> 04:09.360
Balahlekisa uluntu ngamabali oyikekayo 'ngokucocwa
kwezizwe' eSerbia kunye nengxilimbela ePristina.

04:09.360 --> 04:16.109
Uphando olwenziwe kwindawo yeziganeko ziintatheli u-Angerer
no-Werth, kunye negeneral yaseJamani nomsebenzi we-OSCE uHeinz

04:16.109 --> 04:20.540
Loquai, lutyhilile ukuba ezi zinto zaziyintlekisa ngokupheleleyo.

04:20.540 --> 04:28.433
Kwakukho ukulwa kuphela phakathi komkhosi
waseYugoslavia namacandelo ezomkhosi aseAlbania.

04:28.433 --> 04:34.742
Nangona kunjalo, ipropaganda yemfazwe kaScharping
noFischer yaphumelela ekweyiseleni uluntu ukuba luxhase

04:34.742 --> 04:39.233
inkululeko "kuzinzo" ezenziwe ngamaSerbhi ngemfazwe.

04:39.233 --> 04:51.013
Isithethi se-NATO uJamie Shea uthe: "Ukuba besiphulukene noluvo
loluntu eJamani, besiya kuphulukana nalo kuyo yonke le manyano."

04:51.013 --> 04:56.886
Ii-arhente ze-PR zilungiselele imfazwe
kwilizwe elalifudula liyiYugoslavia:

04:56.886 --> 05:04.169
Incwadi ethi Operation Balkan: Advertising War and Death, ebhalwe
nguJörg Becker noMira Beham, ibonisa indlela ii-arhente zaseMelika

05:04.169 --> 05:11.873
ze-PR ezazisebenzisa amajelo eendaba ngayo ukudala iinkolelo
ezingeyonyani ngabaphikisi ngexesha leMfazwe yaseYugoslavia.

05:11.873 --> 05:20.175
Inkampani enamandla yaseMelika iRuder Finn, umzekelo,
yasebenzela amaqela amathathu alwa ngaxeshanye: ubunkokeli

05:20.175 --> 05:24.939
baseCroatia, baseBosnia kunye nabaseAlbaniya baseKosovo.

05:24.939 --> 05:32.930
Umsebenzi wawukubonisa amaSerb njengabatyali
nabahlaseli bodwa, ngelixa amaCroat, amaSilamsi aseBosnia kunye

05:32.930 --> 05:37.859
nama-Albania aseKosovo eboniswa kuphela njengamaxhoba.

05:37.859 --> 05:45.406
Ngepropaganda yayo ethi "ngamaSerb abanoxanduva",
eli gunya lalilungiselela uluntu lwaseNtshona imfazwe.

05:45.406 --> 05:51.739
UMlawuli we-Arhente uJames Harff.
"Sakwazi ukulinganisa amaSerb namaNazi."

05:51.739 --> 05:57.172
Kwathí phantse kwangoko emva koko, amajelo eendaba aqalisa
ukusebenzisa ulwimi olwahlukileyo, kunye namagama

05:57.172 --> 06:03.152
afana nokucocwa kobuhlanga, iinkampu zokuxinana, njl.,
adityaniswa nemifanekiso yeJamani yamaNazi ne-Auschwitz.

06:03.152 --> 06:11.960
Akukho mntu wayesakwazi ukuyichasa ngaphandle kokutyholwa
ngokuzama ukuguqula imbali. Saphumelela ngokupheleleyo.

06:11.960 --> 06:21.420
Ukwanda kolwamano okulawulwayo kwenza kwaba nesizathu
ukungenelela koMkhosi waseMelika kwingingqi yaseBalkans.

06:21.420 --> 06:25.846
Imfazwe kwakudala iYugoslavia ivuselwe ngurhulumente waseMelika:

06:25.846 --> 06:34.883
IYugoslavia eyayixhasa iRashiya yaphazanyiswa ngamandla aseNtshona
yaza yahlulwa yaba ngamazwe asixhenxe azimeleyo: iSlovenia,

06:34.883 --> 06:39.400
iCroatia, iBosnia, iSerbia, iMontenegro, iKosovo neMacedonia.

06:39.400 --> 06:44.582
Ngokuphemba ungquzulwano lwezizwe ngaphakathi,
amaqela ezizwe ahlukeneyo akhokelwa

06:44.582 --> 06:49.380
kwiingxwabangxwaba ezintsha ezixhobileyo ngeminyaka yoo-1990.

06:49.380 --> 06:57.053
URobert Baer, owayesakuba yi-arhente ye-CIA, inkonzo yobuntlola
yangaphandle yase-US, uthe: "Injongo yephropaganda

06:57.053 --> 07:04.539
yayikukwahlula iirepublics zaseYugoslavia ukuze zikwazi
ukuzahlula kwilizwe elikhulu zize zibe ngamazwe azimeleyo."

07:04.539 --> 07:11.138
Konke ebesikufuna yayikukuthwala isikhundla
sokubekwa ityala ngayo yonke into, kuquka imfazwe

07:11.138 --> 07:15.846
nogonyamelo. I-Serbia yakhethwa kule ndima...'

07:15.846 --> 07:25.560
Igosa laseBritane uJohn Crosland watsho
wathi: "Uluntu lwamazwe ngamazwe lwaxhasa i-KLA."

07:25.560 --> 07:31.863
UMongameli waseMelika uBill Clinton, iNtumwa yaseMelika uRichard
Holbrooke kunye noMphathiswa Wezangaphandle

07:31.863 --> 07:39.913
waseMelika uMadeleine Albright babe bagqibe
kwelokuba kuza kubakho utshintsho kulawulo eSerbia ...

07:39.913 --> 07:46.928
Iingxabano zemfazwe ebezisiya phambili phakathi kwamaqela
eentlanga ekugqibeleni zanika i-United States isizathu

07:46.928 --> 07:55.446
sokuhlasela kwe-NATO eSerbia, nto leyo eyaphula umthetho wamazwe
ngamazwe, kunye nokugxothwa koMongameli uSlobodan Milošević.

07:55.446 --> 08:04.913
Owayesakuba yiarhente ye-CIA uRobert Baer wacela
uxolo kubantu baseYugoslavia emva kokuba ilizwe lahlulwa:

08:04.913 --> 08:09.233
Libala ngelixa elidlulileyo, kuba
laliqulunqwe kwaye lalingeyonyani.

08:09.233 --> 08:12.900
Wawusetyenziswa nje, baza bafumana oko babezifunela.

08:12.900 --> 08:17.220
Kodwa akufuneki niqhubeke nokugcina
iimvakalelo zentiyo omnye komnye ngenxa yale nto!

08:17.220 --> 08:25.713
Kufuneka ubonise ukuba uyakwazi ukuphakama ngaphezu koku
kwaye uyaqonda ukuba ngubani kanye kanye onesono ngale meko!

08:25.713 --> 08:30.600
Ndingathanda ukunibonela uxolo ngokunyanisekileyo nonke!

08:30.600 --> 08:37.380
Utshintsho lukarhulumente eYugoslavia oluxhaswe ngemali
ngokubambisana neSebe leMicimbi yezaNgaphandle lase-US:

08:37.380 --> 08:43.444
Utshintsho lukarhulumente ngo-2000 kwindawo eyayifudula
iyiYugoslavia ngomnye wemizekelo emininzi yendlela iSebe

08:43.444 --> 08:48.859
leMicimbi yezaNgaphandle lase-US elibandakanyeka
ngayo ekutshintsheni iirhulumente nasekubahlaniseni

08:48.859 --> 08:52.353
ngokusebenzisa ezi zinhlangano kuthiwa zii-NGOs.

08:52.353 --> 08:59.502
Intshukumo yabafundi i-"Otpor", eyasekwa
njengombutho wokuchasa, yayisisikhwezeli esakhuthaza abantu

08:59.502 --> 09:03.806
baseYugoslavia ukuba bachase uMongameli uMilošević.

09:03.806 --> 09:09.007
Abafundi be-"Otpor" bavusa iimvakalelo
ezichasene nomongameli waseYugoslavia, umzekelo

09:09.007 --> 09:12.600
ngokupeyinta imibhalo eludongeni kwisiqingatha seBelgrade.

09:12.600 --> 09:20.700
UMilošević wayebekwa ityala ngeemfazwe
zaseBalkan kunye nemeko yezomnotho eyayiyintlekele.

09:20.700 --> 09:26.526
Izenzo ze-Otpor zafumana ingqwalasela enkulu kumajelo eendaba.

09:26.526 --> 09:34.740
Ngenxa yokukhuthazwa yi-Otpor, phantse abantu abangama-100,000
bahlangana eBelgrade ukuze baqhankqalazele umongameli.

09:34.740 --> 09:40.000
Babephethe iiplakathi ngobuninzi, bekhwaza
isiqubulo esithi: "Ugqityiwe yena (uMilošević)!"

09:40.000 --> 09:46.806
I-Otpor yayixhaswa ngemali ngamaqumrhu
ahlukeneyo angengowakauradi afana ne-NDI kunye ne-NED.

09:46.806 --> 09:52.360
I-NED ixhaswa ngemali ikakhulu
liSebe leMicimbi yezaNgaphandle lase-US.

09:52.360 --> 09:59.440
Ngo-6 Okthobha 2000, uMilošević warhoxa esihlalweni.

09:59.440 --> 10:02.860
Injongo nesiphumo semfazwe:

10:02.860 --> 10:11.614
Ngenxa yemfazwe, isiseko sesibini ngobukhulu somkhosi
wase-US eYurophu sasekwa eKosovo – iCamp Bondsteel,

10:11.614 --> 10:16.633
enamazinkulungwane amajoni kwindawo eyi-386 yehektare.

10:16.633 --> 10:23.567
Ngokubakho kwabo kwezomkhosi kummandla obalulekileyo
ngokobuchule, i-USA yaqinisekisa ulawulo phezu kweendlela

10:23.567 --> 10:29.115
ezinokubakho zeepayipi zokuthutha i-oyile
negesi ezivela kuMbindi Mpuma nakuMpuma, kunye

10:29.115 --> 10:33.313
nokuxhatshazwa kwezorhwebo kwezibonelelo zemigodi.

10:33.313 --> 10:41.439
UMphathi-jikelele waseBritane uMichael Jackson, umphathi wokuqala
woMkhosi waseKosovo (KFOR) okhokelwa yi-NATO, uthe:

10:41.439 --> 10:51.166
"Ngokuqinisekileyo siza kuhlala apha ixesha elide ukuqinisekisa
ukhuseleko lweendlela zamandla ezidlula eMacedonia."

10:51.166 --> 10:58.539
Ekupheleni kwe-documentary yethu malunga nokuqhathwa ngexesha
leMfazwe yaseYugoslavia, sijonga impendulo kaWilly Wimmer

10:58.539 --> 11:03.320
kumbuzo wokuba singenzeni ngeenyaniso zemfazwe ezisazulazula:

11:03.320 --> 11:05.913
Okuseleyo ligama.

11:05.913 --> 11:13.040
Kanye njengokuba amagama enokubangela
imfazwe nentshabalalo, anokuzithintela kananjalo.

11:13.040 --> 11:18.626
Nantoni na ebangela ukwahlukana ekugqibeleni isebenzela amandla
athanda imfazwe, azi ukuba angaxhaphaza njani ubuthathaka

11:18.626 --> 11:22.313
ngendlela ekhethekileyo kwizicwangciso zawo zehlabathi jikelele.

11:22.313 --> 11:28.275
Ngamazwi akho nokusasazwa kwale nkqubo,
unxibelelwano olunjalo lunokuziswa elubala kwaye

11:28.275 --> 11:31.073
ekugqibeleni imfazwe inokuthintelwa. Nceda uncede!
