1
00:00:00,000 --> 00:00:05,376


2
00:00:05,376 --> 00:00:09,796
Ukuhlinzwa empi yaseYugoslavia.

3
00:00:09,796 --> 00:00:14,328
Babukeli abathandekayo, kule dokhumentari
elandelayo sibika ngokuphathwa ngobuqili

4
00:00:14,328 --> 00:00:16,753
okwenzeka ngesikhathi seMpi yaseYugoslavia.

5
00:00:16,753 --> 00:00:23,111
Ingabe ukuqhuma kokungazinzi komphakathi, njengalokho okwenzeka
okwamanje eMacedonia noma eYugoslavia ngeminyaka

6
00:00:23,111 --> 00:00:30,646
yama-1990, ngempela kuvela ngokuzimela, okusho ukuthi kuvela
ekunganelisekeni kwabantu, njengokuchazwa yabezindaba ezinkulu?

7
00:00:30,646 --> 00:00:36,119
Noma ngabe kunecebo eliyinkimbinkimbi elakhiwe
ngabacubunguli bamacebo bomhlaba wonke ngemuva kwalokho?

8
00:00:36,119 --> 00:00:43,165
Engxoxweni eyayenziwa ngomhlaka 24 Mashi 2017, uWilly Wimmer,
owayenguNobhala Wezwe wePhalamende eMnyangweni Wezokuvikela

9
00:00:43,165 --> 00:00:48,814
weRiphabhulikhi YaseJalimane, ugcizelela ukufana
okucacile phakathi kwezingxabano zanamuhla nempi

10
00:00:48,814 --> 00:00:52,873
yaseYugoslavia, eyaphula umthetho wamazwe ngamazwe.

11
00:00:52,873 --> 00:00:59,559
Uqukumbela wathi: "Uhulumeni usitshela amanga
ngokusebenzisa amazinyo ethu ngenhloso ye-NATO."

12
00:00:59,559 --> 00:01:05,371
Lokho uhulumeni kazwelonke abekwenza kusukela
ngo-1999 nempi ebhekiswe eYugoslavia: liyaxoka kubantu

13
00:01:05,371 --> 00:01:09,980
baseJalimane kusukela kolunye uxabanu kuya kolunye.

14
00:01:09,980 --> 00:01:15,000
Bafowethu nodadewethu, uWilly Wimmer ufika
kanjani kulezi zitatimende ezibucayi kangaka?

15
00:01:15,000 --> 00:01:22,940
Ukuze sithole, sizohlola amasu abadlali be-chess
bomhlaba wonke sisebenzisa iMpi yaseYugoslavia njengesibonelo.

16
00:01:22,940 --> 00:01:27,700
Isizathu sempi: Indaba yokuhlukunyezwa
kwabantu okuthiwa yinhlekelele yobuntu:

17
00:01:27,700 --> 00:01:34,299
NgoMashi 1999, iJalimane yahlanganyela empini okokuqala ngemuva
kweminyaka engu-50, empini yokuhlasela

18
00:01:34,299 --> 00:01:40,786
ye-NATO ephikisana neYugoslavia yangaphambilini,
eyayingahambisani nomthetho wamazwe ngamazwe.

19
00:01:40,786 --> 00:01:45,600
Ibutho lomoya le-NATO lwaphonsa amabhomu angu-14 000 eYugoslavia.

20
00:01:45,600 --> 00:01:53,300
Ukuze bazwisise impi emphakathini,
abezepolitiki bathi kwakusenzeka ingozi enkulu yabantu.

21
00:01:53,300 --> 00:01:57,340
Lokhu kungapheliswa kuphela ngempi yobuntu.

22
00:01:57,340 --> 00:02:02,919
Nokho, uJochen Scholz, owake waba ngumkhonzi wesosha ophakeme
(lieutenant colonel) eMbuthanweni Wezindiza Zempi we-NATO futhi

23
00:02:02,919 --> 00:02:06,420
manje engumkhankaseli wokuthula, waphikisa ngokuqinile le ndaba.

24
00:02:06,420 --> 00:02:13,260
Waphawula ukuthi impi yomoya yayivele
ihlelwe ngo-1998. Futhi lokhu nakuba, ngokwembiko

25
00:02:13,260 --> 00:02:17,180
ye-OSCE, kwakungekho nhlekelele yezobuntu.

26
00:02:17,180 --> 00:02:23,286
I-OSCE iyiNhlangano Yokuphepha Nokusebenzisana eYurophu.

27
00:02:23,286 --> 00:02:29,508
Kodwa-ke kungani impi? Ngokusho kukaScholz, indawo
yaseYugoslavia emhlabeni kwakusho ukuthi

28
00:02:29,508 --> 00:02:34,740
ukunwetshwa kwe-EU ne-NATO kuya empumalanga kwakusehlelo.

29
00:02:34,740 --> 00:02:40,420
UNorma Brown, udiplomathi wase-US e-OSCE, wawufingqa ngokufingqa:

30
00:02:40,420 --> 00:02:49,300
Iqiniso liwukuthi wonke umuntu wayazi ukuthi ingozi
yabantu yayizokwenzeka kuphela uma i-NATO ibhomba!

31
00:02:49,300 --> 00:02:53,873
Isivumelwano somkhankaso wokhetho
phakathi kukaGerhard Schröder noBill Clinton:

32
00:02:53,873 --> 00:03:00,520
NgokukaLieutenant Colonel osephumile emsebenzini uJochen Scholz,
umfakisicelo wesikhundla seChancellor uGerhard Schröder wahamba

33
00:03:00,520 --> 00:03:05,765
waya e-United States ekuqaleni kwehlobo lika-1998
ngesikhathi somkhankaso wakhe wokhetho futhi waxoxa

34
00:03:05,765 --> 00:03:09,820
noMongameli wase-United States uBill Clinton mayelana neKosovo.

35
00:03:09,820 --> 00:03:17,820
Lapho, kwaxoxwa ngempi eyayihleliwe eYugoslavia kanye
nokubandakanyeka kwezempi kweJalimane ngaphansi kukaSchröder.

36
00:03:17,820 --> 00:03:23,508
Ngokusho kukaScholz, abasizi bomkhankaso wokhetho
lwaseMelika bathunyelwa kuGerhard Schröder

37
00:03:23,508 --> 00:03:27,580
ukuze bamsize anqobe ukhetho njengoSihlalo WeFederal.

38
00:03:27,580 --> 00:03:36,960
Kwakudingeka ukushintsha uhulumeni ngoba uHelmut Kohl
wayengeke avume ukubamba iqhaza kweJalimane empini.

39
00:03:36,960 --> 00:03:41,873
Impi ingamanga yabaphathiswa baseJalimane uScharping noFischer:

40
00:03:41,873 --> 00:03:47,200
Uhulumeni waseJalimane wawudinga
ukwamukelwa yizwe ukuze angene empini.

41
00:03:47,200 --> 00:03:53,340
UMphathiswa Wezokuvikela uScharping noMphathiswa Wezangaphandle
uFischer bavuselele lokhu ngobuqili bokupropaganda.

42
00:03:53,340 --> 00:04:01,360
Bahlanganisa isimo eKosovo nomlando wamaNazi waseJalimane,
ngaleyo ndlela bashaya amaJalimane lapho kubuhlungu khona.

43
00:04:01,360 --> 00:04:09,360
Bakhokhele umphakathi ngezindaba ezesabekayo mayelana
nokuhlanzwa kobuhlanga eSerbia kanye nekamu lokugxila ePristina.

44
00:04:09,360 --> 00:04:16,066
Ucwaningo olwenziwa endaweni ngabezindaba u-Angerer no-Werth,
kanye nomjenerali waseJalimane nomsebenzi we-OSCE uHeinz

45
00:04:16,066 --> 00:04:20,540
Loquai, lwavezile ukuthi konke lokhu kwakungamanga ngokuphelele.

46
00:04:20,540 --> 00:04:28,433
Kwakukhona kuphela impi phakathi kwempi yaseYugoslavia namayunithi
ezempi ezisebenza ngaphansi kwezomthetho zase-Albania.

47
00:04:28,433 --> 00:04:34,310
Noma kunjalo, iphropaganda yempi kaScharping noFischer
yaphumelela ekukholiseni umphakathi ukuba usekele

48
00:04:34,310 --> 00:04:39,233
ukukhululwa ezinhlakaleni ezenziwe amaSerbhi ngesikhathi sempi.

49
00:04:39,233 --> 00:04:51,013
Umsakazi we-NATO uJamie Shea wathi: "Ukube besilahlekelwe umbono
womphakathi eJalimane, besizolahlekelwa kuyo yonke inhlangano."

50
00:04:51,013 --> 00:04:56,886
Izikhungo ze-PR zilungiselela impi eYugoslavia yangaphambilini:

51
00:04:56,886 --> 00:05:03,516
Incwadi ethi Operation Balkan: Ukukhangisa Empini Nokufa, ebhalwe
nguJörg Becker noMira Beham, ikhombisa ukuthi izinkampani

52
00:05:03,516 --> 00:05:08,097
zaseMelika ze-PR zisebenzise kanjani
imithombo yezindaba ukudala izithombe ezingelona

53
00:05:08,097 --> 00:05:11,873
iqiniso ngesitha ngesikhathi seMpi yaseYugoslavia.

54
00:05:11,873 --> 00:05:20,201
Isibonelo, inkampani enamthelela yaseMelika iRuder Finn
yasebenza ngasikhathi sinye ngeziphathi ezintathu ezazilwisana:

55
00:05:20,201 --> 00:05:24,939
ubuholi baseCroatia, baseBosnia kanye baseKosovo e-Albania.

56
00:05:24,939 --> 00:05:33,449
Umsebenzi kwakuwukubonisa amaSerb njengabacindezelayo nabahlaseli
bodwa, kanti amaCroat, amaMuslim aseBosnia kanye nama-Albania

57
00:05:33,449 --> 00:05:37,859
aseKosovo bekhonjiswa kuphela njengabahlukunyezwayo.

58
00:05:37,859 --> 00:05:45,406
Ngephropaganda yayo ethi "amaSerbia anomthwalo wamacala",
le nhlangano yalungiselela umphakathi waseNtshonalanga impi.

59
00:05:45,406 --> 00:05:51,739
Umqondisi we-ejensi uJames Harff.
"Sakwazi ukulinganisa amaSerb namaNazi."

60
00:05:51,739 --> 00:05:57,218
Cishe ngokushesha ngemva kwalokho, abezindaba baqala ukusebenzisa
ulimi oluhlukile, ngezisho ezifana

61
00:05:57,218 --> 00:06:03,152
nokuhlanzwa kobuhlanga, amakamu okuqoqwa, njll.,
ezihambisana nezithombe zeNazi Germany ne-Auschwitz.

62
00:06:03,152 --> 00:06:11,960
Akekho ongakuphikisa manje ngaphandle kokubekwa
icala lokubuyekeza umlando. Saphumelela ngokuphelele.

63
00:06:11,960 --> 00:06:21,420
Ukunyuka okulawulwayo kwengxabano kwenza kwaba
nesizathu sokungenelela kweSosha laseMelika eBalkans.

64
00:06:21,420 --> 00:06:25,846
Impi eYugoslavia yangaphambilini
yagqugquzelwa nguhulumeni waseMelika:

65
00:06:25,846 --> 00:06:32,450
IYugoslavia eyayisekela iRussia yaphazamiseka ngamandla
aseNtshonalanga yahlukaniswa yaba izizwe

66
00:06:32,450 --> 00:06:39,400
eziyisikhombisa ezizimele: iSlovenia, iCroatia,
iBosnia, iSerbia, iMontenegro, iKosovo neMacedonia.

67
00:06:39,400 --> 00:06:45,412
Ngokuvusa ukungezwani kwabantu bamazizwe ngaphakathi,
amaqembu ahlukene abantu bamazizwe adonswa ezingxabanweni

68
00:06:45,412 --> 00:06:49,380
ezintsha eziqhubekayo ezinamasosha ngeminyaka yama-1990.

69
00:06:49,380 --> 00:06:56,665
uRobert Baer, owayengumele we-CIA, inkonzo yezobunhloli
yangaphandle yase-United States, wathi: "Inhloso

70
00:06:56,665 --> 00:07:04,539
yephropaganda kwakuwukwahlukanisa amaRiphabhulikhi aseYugoslavia
ukuze ahlukane nezwe lakubo futhi abe ngabazimele."

71
00:07:04,539 --> 00:07:10,915
Konke esikudingayo kwakuyisigebengu
esizosibeka icala ngakho konke, kuhlanganise nempi

72
00:07:10,915 --> 00:07:15,846
nodlame. ISerbia yakhethwa kulesi sikhundla...'

73
00:07:15,846 --> 00:07:25,560
Uphoyisa waseBrithani uJohn Crosland waphawula:
"Umphakathi wamazwe ngamazwe wawusekela i-KLA."

74
00:07:25,560 --> 00:07:32,020
UMongameli wase-United States uBill Clinton, udiplomathi
wase-United States uRichard Holbrooke noNgqongqoshe Wezangaphandle

75
00:07:32,020 --> 00:07:39,913
wase-United States uMadeleine Albright babesivumelene
ukuthi kuzoba nokushintshwa kukahulumeni eSerbia ...

76
00:07:39,913 --> 00:07:47,499
Izingxabano zempi eziqhubekayo phakathi kwamaqembu ezizwe
ekugcineni zanikeza i-United States isizathu sokuhlasela

77
00:07:47,499 --> 00:07:55,446
kwe-NATO eSerbia, okwaphula umthetho wamazwe ngamazwe,
nokubhujiswa kombuso kukaMongameli Slobodan Milošević.

78
00:07:55,446 --> 00:08:04,913
Ngemva kokuhlukana kweYugoslavia, ummeli
wangaphambilini we-CIA uRobert Baer waxolisa kubantu bayo:

79
00:08:04,913 --> 00:08:12,900
Khohlwa okwedlule, ngoba kwakuhlelwe futhi
bekungamanga. Wawugadliwe nje, futhi bazuze lokho abebekufuna.

80
00:08:12,900 --> 00:08:17,220
Kodwa ningaqhubeki nokugcina imizwa
yobutha komunye nomunye ngenxa yalokhu!

81
00:08:17,220 --> 00:08:25,713
Kufanele ukhombise ukuthi ungakwazi ukuphakama ngaphezu kwalokhu
futhi uqonde ukuthi ngubani ngempela onesono ngalesi simo!

82
00:08:25,713 --> 00:08:30,600
Ngithanda ukuxolisa kini nonke ngenhliziyo yonke!

83
00:08:30,600 --> 00:08:37,380
Ukushintshwa kukahulumeni eYugoslavia okuxhaswe ngemali
ngokuhlanganyela uMnyango Wezangaphandle wase-United States:

84
00:08:37,380 --> 00:08:43,725
Ukushintsha kukahulumeni ngo-2000 eYugoslavia eyayikhona ngaleso
sikhathi kuyisibonelo esisodwa kweziningi sokuthi uMnyango

85
00:08:43,725 --> 00:08:48,832
Wezangaphandle wase-US ubamba iqhaza kanjani
ekushintsheni kwezikhulu zikahulumeni nasekubhidlizeni

86
00:08:48,832 --> 00:08:52,353
uhulumeni ngokusebenzisa okubizwa ngokuthi ama-NGO.

87
00:08:52,353 --> 00:08:59,145
Inhlangano yabafundi "Otpor", eyasungulwa
njengenhlangano ephikisayo, yayingumfutho oqhuba

88
00:08:59,145 --> 00:09:03,806
abantu baseYugoslavia baphikise uMongameli Milošević.

89
00:09:03,806 --> 00:09:09,596
Abafundi be-'Otpor' bavusa imizwa yokuphikisa
umongameli we-Yugoslavia, isibonelo ngokudweba i-graffiti

90
00:09:09,596 --> 00:09:12,600
kuyo yonke ingxenye yesibili yedolobha laseBelgrade.

91
00:09:12,600 --> 00:09:20,700
UMilošević wabekwa icala ngeMpi
yaseBalkan kanye nesimo sezomnotho esibi kakhulu.

92
00:09:20,700 --> 00:09:26,526
Izenzo ze-Otpor zathola ukunakwa okuningi kwezindaba.

93
00:09:26,526 --> 00:09:34,740
Ngenxa yokugqugquzelwa kwe-Otpor, cishe abantu abayizinkulungwane
ezingama-100 bahlangana eBelgrade ukuze baphikise umongameli.

94
00:09:34,740 --> 00:09:40,000
Baphethe amaphlakathi ngobuningi
nophawu oluthi: "Yena (Milošević) usuqedile!"

95
00:09:40,000 --> 00:09:46,806
Otpor waxhaswa ngemali izinhlangano ezingekho
ngaphansi kukahulumeni ezahlukene ezifana ne-NDI ne-NED.

96
00:09:46,806 --> 00:09:52,360
I-NED ixhaswa kakhulu uMnyango Wezangaphandle wase-United States.

97
00:09:52,360 --> 00:09:59,440
Ngo-6 Okthoba 2000, uMilošević waphuma esikhundleni.

98
00:09:59,440 --> 00:10:02,860
Inhloso nemiphumela yempi:

99
00:10:02,860 --> 00:10:11,148
Ngenxa yempi, isizinda sesibili ngobukhulu sezempi
sase-United States eYurophu sasungulwa eKosovo – iCamp

100
00:10:11,148 --> 00:10:16,633
Bondsteel, enezinkulungwane zamasosha endaweni engu-386 hektha.

101
00:10:16,633 --> 00:10:24,928
Ngokuba khona kwabo kwezempi esifundeni esibalulekile ngokwamasu,
i-USA yaqinisekisa ukulawula izindlela ezingaba khona zamapayipi

102
00:10:24,928 --> 00:10:33,313
kawoyela negesi ezivela eMpumalanga Ephakathi naseMpumalanga,
kanye nokusetshenziswa kwezohwebo kwezinsiza zemayini.

103
00:10:33,313 --> 00:10:41,439
uMphini-Jikelele waseBrithani uMichael Jackson, umyalo wokuqala
weKosovo Force (KFOR) eqhutshwa yi-NATO, wathi:

104
00:10:41,439 --> 00:10:51,166
"Nakanjani sizohlala lapha isikhathi eside ukuze
siqinisekise ukuphepha kwemigudu yamandla edlula eMacedonia."

105
00:10:51,166 --> 00:10:57,065
Ekupheleni kwefilimu yethu yeqiniso mayelana nokudlwengulwa
ngesikhathi seMpi yaseYugoslavia, sibheka

106
00:10:57,065 --> 00:11:03,320
impendulo kaWilly Wimmer embuzweni wokuthi
singenzeni ngamanga empini akhona yonke indawo:

107
00:11:03,320 --> 00:11:05,913
Okusele yigama.

108
00:11:05,913 --> 00:11:13,040
Njengoba amagama engavusa izimpi nokubhujiswa, angavimbela futhi.

109
00:11:13,040 --> 00:11:19,014
Noma yini ebangela ukuhlukana ekugcineni isebenzela amandla
abakhuthaza impi, azi kahle indlela yokusebenzisa ubuthakathaka

110
00:11:19,014 --> 00:11:22,313
ngokunembile ukuze enze amacebo abo emhlabeni wonke.

111
00:11:22,313 --> 00:11:28,470
Ngezwi lakho nokusabalalisa lolu hlelo,
lezo zixhumanisi zingavezwa ekukhanyeni futhi

112
00:11:28,470 --> 00:11:31,073
ekugcineni izimpi zingavinjwa. Sicela usize!

