WEBVTT

00:05.376 --> 00:09.796
Ukuhlinzwa empi yaseYugoslavia.

00:09.796 --> 00:14.328
Babukeli abathandekayo, kule dokhumentari
elandelayo sibika ngokuphathwa ngobuqili

00:14.328 --> 00:16.753
okwenzeka ngesikhathi seMpi yaseYugoslavia.

00:16.753 --> 00:23.111
Ingabe ukuqhuma kokungazinzi komphakathi, njengalokho okwenzeka
okwamanje eMacedonia noma eYugoslavia ngeminyaka

00:23.111 --> 00:30.646
yama-1990, ngempela kuvela ngokuzimela, okusho ukuthi kuvela
ekunganelisekeni kwabantu, njengokuchazwa yabezindaba ezinkulu?

00:30.646 --> 00:36.119
Noma ngabe kunecebo eliyinkimbinkimbi elakhiwe
ngabacubunguli bamacebo bomhlaba wonke ngemuva kwalokho?

00:36.119 --> 00:43.165
Engxoxweni eyayenziwa ngomhlaka 24 Mashi 2017, uWilly Wimmer,
owayenguNobhala Wezwe wePhalamende eMnyangweni Wezokuvikela

00:43.165 --> 00:48.814
weRiphabhulikhi YaseJalimane, ugcizelela ukufana
okucacile phakathi kwezingxabano zanamuhla nempi

00:48.814 --> 00:52.873
yaseYugoslavia, eyaphula umthetho wamazwe ngamazwe.

00:52.873 --> 00:59.559
Uqukumbela wathi: "Uhulumeni usitshela amanga
ngokusebenzisa amazinyo ethu ngenhloso ye-NATO."

00:59.559 --> 01:05.371
Lokho uhulumeni kazwelonke abekwenza kusukela
ngo-1999 nempi ebhekiswe eYugoslavia: liyaxoka kubantu

01:05.371 --> 01:09.980
baseJalimane kusukela kolunye uxabanu kuya kolunye.

01:09.980 --> 01:15.000
Bafowethu nodadewethu, uWilly Wimmer ufika
kanjani kulezi zitatimende ezibucayi kangaka?

01:15.000 --> 01:22.940
Ukuze sithole, sizohlola amasu abadlali be-chess
bomhlaba wonke sisebenzisa iMpi yaseYugoslavia njengesibonelo.

01:22.940 --> 01:27.700
Isizathu sempi: Indaba yokuhlukunyezwa
kwabantu okuthiwa yinhlekelele yobuntu:

01:27.700 --> 01:34.299
NgoMashi 1999, iJalimane yahlanganyela empini okokuqala ngemuva
kweminyaka engu-50, empini yokuhlasela

01:34.299 --> 01:40.786
ye-NATO ephikisana neYugoslavia yangaphambilini,
eyayingahambisani nomthetho wamazwe ngamazwe.

01:40.786 --> 01:45.600
Ibutho lomoya le-NATO lwaphonsa amabhomu angu-14 000 eYugoslavia.

01:45.600 --> 01:53.300
Ukuze bazwisise impi emphakathini,
abezepolitiki bathi kwakusenzeka ingozi enkulu yabantu.

01:53.300 --> 01:57.340
Lokhu kungapheliswa kuphela ngempi yobuntu.

01:57.340 --> 02:02.919
Nokho, uJochen Scholz, owake waba ngumkhonzi wesosha ophakeme
(lieutenant colonel) eMbuthanweni Wezindiza Zempi we-NATO futhi

02:02.919 --> 02:06.420
manje engumkhankaseli wokuthula, waphikisa ngokuqinile le ndaba.

02:06.420 --> 02:13.260
Waphawula ukuthi impi yomoya yayivele
ihlelwe ngo-1998. Futhi lokhu nakuba, ngokwembiko

02:13.260 --> 02:17.180
ye-OSCE, kwakungekho nhlekelele yezobuntu.

02:17.180 --> 02:23.286
I-OSCE iyiNhlangano Yokuphepha Nokusebenzisana eYurophu.

02:23.286 --> 02:29.508
Kodwa-ke kungani impi? Ngokusho kukaScholz, indawo
yaseYugoslavia emhlabeni kwakusho ukuthi

02:29.508 --> 02:34.740
ukunwetshwa kwe-EU ne-NATO kuya empumalanga kwakusehlelo.

02:34.740 --> 02:40.420
UNorma Brown, udiplomathi wase-US e-OSCE, wawufingqa ngokufingqa:

02:40.420 --> 02:49.300
Iqiniso liwukuthi wonke umuntu wayazi ukuthi ingozi
yabantu yayizokwenzeka kuphela uma i-NATO ibhomba!

02:49.300 --> 02:53.873
Isivumelwano somkhankaso wokhetho
phakathi kukaGerhard Schröder noBill Clinton:

02:53.873 --> 03:00.520
NgokukaLieutenant Colonel osephumile emsebenzini uJochen Scholz,
umfakisicelo wesikhundla seChancellor uGerhard Schröder wahamba

03:00.520 --> 03:05.765
waya e-United States ekuqaleni kwehlobo lika-1998
ngesikhathi somkhankaso wakhe wokhetho futhi waxoxa

03:05.765 --> 03:09.820
noMongameli wase-United States uBill Clinton mayelana neKosovo.

03:09.820 --> 03:17.820
Lapho, kwaxoxwa ngempi eyayihleliwe eYugoslavia kanye
nokubandakanyeka kwezempi kweJalimane ngaphansi kukaSchröder.

03:17.820 --> 03:23.508
Ngokusho kukaScholz, abasizi bomkhankaso wokhetho
lwaseMelika bathunyelwa kuGerhard Schröder

03:23.508 --> 03:27.580
ukuze bamsize anqobe ukhetho njengoSihlalo WeFederal.

03:27.580 --> 03:36.960
Kwakudingeka ukushintsha uhulumeni ngoba uHelmut Kohl
wayengeke avume ukubamba iqhaza kweJalimane empini.

03:36.960 --> 03:41.873
Impi ingamanga yabaphathiswa baseJalimane uScharping noFischer:

03:41.873 --> 03:47.200
Uhulumeni waseJalimane wawudinga
ukwamukelwa yizwe ukuze angene empini.

03:47.200 --> 03:53.340
UMphathiswa Wezokuvikela uScharping noMphathiswa Wezangaphandle
uFischer bavuselele lokhu ngobuqili bokupropaganda.

03:53.340 --> 04:01.360
Bahlanganisa isimo eKosovo nomlando wamaNazi waseJalimane,
ngaleyo ndlela bashaya amaJalimane lapho kubuhlungu khona.

04:01.360 --> 04:09.360
Bakhokhele umphakathi ngezindaba ezesabekayo mayelana
nokuhlanzwa kobuhlanga eSerbia kanye nekamu lokugxila ePristina.

04:09.360 --> 04:16.066
Ucwaningo olwenziwa endaweni ngabezindaba u-Angerer no-Werth,
kanye nomjenerali waseJalimane nomsebenzi we-OSCE uHeinz

04:16.066 --> 04:20.540
Loquai, lwavezile ukuthi konke lokhu kwakungamanga ngokuphelele.

04:20.540 --> 04:28.433
Kwakukhona kuphela impi phakathi kwempi yaseYugoslavia namayunithi
ezempi ezisebenza ngaphansi kwezomthetho zase-Albania.

04:28.433 --> 04:34.310
Noma kunjalo, iphropaganda yempi kaScharping noFischer
yaphumelela ekukholiseni umphakathi ukuba usekele

04:34.310 --> 04:39.233
ukukhululwa ezinhlakaleni ezenziwe amaSerbhi ngesikhathi sempi.

04:39.233 --> 04:51.013
Umsakazi we-NATO uJamie Shea wathi: "Ukube besilahlekelwe umbono
womphakathi eJalimane, besizolahlekelwa kuyo yonke inhlangano."

04:51.013 --> 04:56.886
Izikhungo ze-PR zilungiselela impi eYugoslavia yangaphambilini:

04:56.886 --> 05:03.516
Incwadi ethi Operation Balkan: Ukukhangisa Empini Nokufa, ebhalwe
nguJörg Becker noMira Beham, ikhombisa ukuthi izinkampani

05:03.516 --> 05:08.097
zaseMelika ze-PR zisebenzise kanjani
imithombo yezindaba ukudala izithombe ezingelona

05:08.097 --> 05:11.873
iqiniso ngesitha ngesikhathi seMpi yaseYugoslavia.

05:11.873 --> 05:20.201
Isibonelo, inkampani enamthelela yaseMelika iRuder Finn
yasebenza ngasikhathi sinye ngeziphathi ezintathu ezazilwisana:

05:20.201 --> 05:24.939
ubuholi baseCroatia, baseBosnia kanye baseKosovo e-Albania.

05:24.939 --> 05:33.449
Umsebenzi kwakuwukubonisa amaSerb njengabacindezelayo nabahlaseli
bodwa, kanti amaCroat, amaMuslim aseBosnia kanye nama-Albania

05:33.449 --> 05:37.859
aseKosovo bekhonjiswa kuphela njengabahlukunyezwayo.

05:37.859 --> 05:45.406
Ngephropaganda yayo ethi "amaSerbia anomthwalo wamacala",
le nhlangano yalungiselela umphakathi waseNtshonalanga impi.

05:45.406 --> 05:51.739
Umqondisi we-ejensi uJames Harff.
"Sakwazi ukulinganisa amaSerb namaNazi."

05:51.739 --> 05:57.218
Cishe ngokushesha ngemva kwalokho, abezindaba baqala ukusebenzisa
ulimi oluhlukile, ngezisho ezifana

05:57.218 --> 06:03.152
nokuhlanzwa kobuhlanga, amakamu okuqoqwa, njll.,
ezihambisana nezithombe zeNazi Germany ne-Auschwitz.

06:03.152 --> 06:11.960
Akekho ongakuphikisa manje ngaphandle kokubekwa
icala lokubuyekeza umlando. Saphumelela ngokuphelele.

06:11.960 --> 06:21.420
Ukunyuka okulawulwayo kwengxabano kwenza kwaba
nesizathu sokungenelela kweSosha laseMelika eBalkans.

06:21.420 --> 06:25.846
Impi eYugoslavia yangaphambilini
yagqugquzelwa nguhulumeni waseMelika:

06:25.846 --> 06:32.450
IYugoslavia eyayisekela iRussia yaphazamiseka ngamandla
aseNtshonalanga yahlukaniswa yaba izizwe

06:32.450 --> 06:39.400
eziyisikhombisa ezizimele: iSlovenia, iCroatia,
iBosnia, iSerbia, iMontenegro, iKosovo neMacedonia.

06:39.400 --> 06:45.412
Ngokuvusa ukungezwani kwabantu bamazizwe ngaphakathi,
amaqembu ahlukene abantu bamazizwe adonswa ezingxabanweni

06:45.412 --> 06:49.380
ezintsha eziqhubekayo ezinamasosha ngeminyaka yama-1990.

06:49.380 --> 06:56.665
uRobert Baer, owayengumele we-CIA, inkonzo yezobunhloli
yangaphandle yase-United States, wathi: "Inhloso

06:56.665 --> 07:04.539
yephropaganda kwakuwukwahlukanisa amaRiphabhulikhi aseYugoslavia
ukuze ahlukane nezwe lakubo futhi abe ngabazimele."

07:04.539 --> 07:10.915
Konke esikudingayo kwakuyisigebengu
esizosibeka icala ngakho konke, kuhlanganise nempi

07:10.915 --> 07:15.846
nodlame. ISerbia yakhethwa kulesi sikhundla...'

07:15.846 --> 07:25.560
Uphoyisa waseBrithani uJohn Crosland waphawula:
"Umphakathi wamazwe ngamazwe wawusekela i-KLA."

07:25.560 --> 07:32.020
UMongameli wase-United States uBill Clinton, udiplomathi
wase-United States uRichard Holbrooke noNgqongqoshe Wezangaphandle

07:32.020 --> 07:39.913
wase-United States uMadeleine Albright babesivumelene
ukuthi kuzoba nokushintshwa kukahulumeni eSerbia ...

07:39.913 --> 07:47.499
Izingxabano zempi eziqhubekayo phakathi kwamaqembu ezizwe
ekugcineni zanikeza i-United States isizathu sokuhlasela

07:47.499 --> 07:55.446
kwe-NATO eSerbia, okwaphula umthetho wamazwe ngamazwe,
nokubhujiswa kombuso kukaMongameli Slobodan Milošević.

07:55.446 --> 08:04.913
Ngemva kokuhlukana kweYugoslavia, ummeli
wangaphambilini we-CIA uRobert Baer waxolisa kubantu bayo:

08:04.913 --> 08:12.900
Khohlwa okwedlule, ngoba kwakuhlelwe futhi
bekungamanga. Wawugadliwe nje, futhi bazuze lokho abebekufuna.

08:12.900 --> 08:17.220
Kodwa ningaqhubeki nokugcina imizwa
yobutha komunye nomunye ngenxa yalokhu!

08:17.220 --> 08:25.713
Kufanele ukhombise ukuthi ungakwazi ukuphakama ngaphezu kwalokhu
futhi uqonde ukuthi ngubani ngempela onesono ngalesi simo!

08:25.713 --> 08:30.600
Ngithanda ukuxolisa kini nonke ngenhliziyo yonke!

08:30.600 --> 08:37.380
Ukushintshwa kukahulumeni eYugoslavia okuxhaswe ngemali
ngokuhlanganyela uMnyango Wezangaphandle wase-United States:

08:37.380 --> 08:43.725
Ukushintsha kukahulumeni ngo-2000 eYugoslavia eyayikhona ngaleso
sikhathi kuyisibonelo esisodwa kweziningi sokuthi uMnyango

08:43.725 --> 08:48.832
Wezangaphandle wase-US ubamba iqhaza kanjani
ekushintsheni kwezikhulu zikahulumeni nasekubhidlizeni

08:48.832 --> 08:52.353
uhulumeni ngokusebenzisa okubizwa ngokuthi ama-NGO.

08:52.353 --> 08:59.145
Inhlangano yabafundi "Otpor", eyasungulwa
njengenhlangano ephikisayo, yayingumfutho oqhuba

08:59.145 --> 09:03.806
abantu baseYugoslavia baphikise uMongameli Milošević.

09:03.806 --> 09:09.596
Abafundi be-'Otpor' bavusa imizwa yokuphikisa
umongameli we-Yugoslavia, isibonelo ngokudweba i-graffiti

09:09.596 --> 09:12.600
kuyo yonke ingxenye yesibili yedolobha laseBelgrade.

09:12.600 --> 09:20.700
UMilošević wabekwa icala ngeMpi
yaseBalkan kanye nesimo sezomnotho esibi kakhulu.

09:20.700 --> 09:26.526
Izenzo ze-Otpor zathola ukunakwa okuningi kwezindaba.

09:26.526 --> 09:34.740
Ngenxa yokugqugquzelwa kwe-Otpor, cishe abantu abayizinkulungwane
ezingama-100 bahlangana eBelgrade ukuze baphikise umongameli.

09:34.740 --> 09:40.000
Baphethe amaphlakathi ngobuningi
nophawu oluthi: "Yena (Milošević) usuqedile!"

09:40.000 --> 09:46.806
Otpor waxhaswa ngemali izinhlangano ezingekho
ngaphansi kukahulumeni ezahlukene ezifana ne-NDI ne-NED.

09:46.806 --> 09:52.360
I-NED ixhaswa kakhulu uMnyango Wezangaphandle wase-United States.

09:52.360 --> 09:59.440
Ngo-6 Okthoba 2000, uMilošević waphuma esikhundleni.

09:59.440 --> 10:02.860
Inhloso nemiphumela yempi:

10:02.860 --> 10:11.148
Ngenxa yempi, isizinda sesibili ngobukhulu sezempi
sase-United States eYurophu sasungulwa eKosovo – iCamp

10:11.148 --> 10:16.633
Bondsteel, enezinkulungwane zamasosha endaweni engu-386 hektha.

10:16.633 --> 10:24.928
Ngokuba khona kwabo kwezempi esifundeni esibalulekile ngokwamasu,
i-USA yaqinisekisa ukulawula izindlela ezingaba khona zamapayipi

10:24.928 --> 10:33.313
kawoyela negesi ezivela eMpumalanga Ephakathi naseMpumalanga,
kanye nokusetshenziswa kwezohwebo kwezinsiza zemayini.

10:33.313 --> 10:41.439
uMphini-Jikelele waseBrithani uMichael Jackson, umyalo wokuqala
weKosovo Force (KFOR) eqhutshwa yi-NATO, wathi:

10:41.439 --> 10:51.166
"Nakanjani sizohlala lapha isikhathi eside ukuze
siqinisekise ukuphepha kwemigudu yamandla edlula eMacedonia."

10:51.166 --> 10:57.065
Ekupheleni kwefilimu yethu yeqiniso mayelana nokudlwengulwa
ngesikhathi seMpi yaseYugoslavia, sibheka

10:57.065 --> 11:03.320
impendulo kaWilly Wimmer embuzweni wokuthi
singenzeni ngamanga empini akhona yonke indawo:

11:03.320 --> 11:05.913
Okusele yigama.

11:05.913 --> 11:13.040
Njengoba amagama engavusa izimpi nokubhujiswa, angavimbela futhi.

11:13.040 --> 11:19.014
Noma yini ebangela ukuhlukana ekugcineni isebenzela amandla
abakhuthaza impi, azi kahle indlela yokusebenzisa ubuthakathaka

11:19.014 --> 11:22.313
ngokunembile ukuze enze amacebo abo emhlabeni wonke.

11:22.313 --> 11:28.470
Ngezwi lakho nokusabalalisa lolu hlelo,
lezo zixhumanisi zingavezwa ekukhanyeni futhi

11:28.470 --> 11:31.073
ekugcineni izimpi zingavinjwa. Sicela usize!
