Babilo ya komitambwisa – efelo ya suka ya bakonzi ya mosolo ya mokili mobimba esengeli ekwea!
Babilo ya koboma bato oyo esalaka yango moko ezwaka bikateli mpe esalaka makambo na nguya na yango moko na
lisalisi ya mayele ya mosala, kozanga ete moto akota na kati.
Ata soki ezali naino na nzela ya bokeli, esili kotia lisanga ya mokili mobimba na mposa ya koyeba.
Likambo oyo ezali mpenza nini mpe mokakatano ezali wapi?
Bibundeli oyo etambolaka yango moko, oyo eyebani mpe na nkombo ya ba robots babomi, emonanaka
lokola "mbongwana ya misato na makambo ya bitumba".
Kaka lokola invention ya poudrière mpe bibundeli ya nikleyere na kala, ba systèmes ya bibundeli oyo etambolaka
yango moko ezali kobongola mobimba lolenge ya bitumba.
Babilo ya kobundisa oyo esalaka yango moko ezali ba systèmes oyo esalaka yango moko.
Baprogramɛ́ mpo na koyeba mpe kobundisa ba cibles na kosaleláká intelligence artificielle mpe kozanga bokambi ya moto.
Oyo ekoki kozala ba drones oyo ezangi bato, kasi mpe masuwa, ba chars, biloko ya
kobwaka ba roketi, ba robots mpe bibundeli mosusu.
Ba systèmes d'armes oyo esalaka yango moko na mayele ya artifisiel oyo emibongisaka ezali naino te na
ndenge ya officiel eteni ya ba mampinga ya mokili mobimba.
Banda 2014, Nations Unies ezali kosala masolo na Genève epai wapi bikolo 75 bazali kosolola mpo na kopekisa bibundeli
ya automatique oyo ebomaka bato yango moko, na ntina ya kotya mibeko mpo na ba robots oyo ebomaka bato.
Boyokani ekoki kosalema te mpo ete bamboka mosusu bazali kolanda matomba na bango moko.
Kolanda bato oyo babundelaka kimya, bikolo 26 bandimi ete bibundeli ya boye epekisama, kati na yango
Autriche mpe bikolo nyonso oyo ezali na nzela ya bokoli.
Chine esengi ete kosalela yango epekisama.
Balobi ete Amerika etɛlɛmɛli mpenza bopekisami ya bokóli.
Ezali mpe na ba kompani na Allemagne oyo bazali na kati ya bokoli oyo, mpe na ndenge wana bazali
kobakisa lisusu mbangu ya bibundeli na mokili mobimba.
Kasi mpo na nini babɛngaka bibundeli oyo esalaka yango moko makasi boye?
Kolanda ba statistiques officielles ya Armée ya Amerika, basoda ya Amerika bakufaka mingi na
komiboma na ntango oyo koleka na maboko ya banguna.
Bakoki mpenza te komimona na bitumba oyo babengaka "ya bolingo malamu", oyo na bosolo ezali kaka bitumba ya bokoti oyo esalemi
mpo na mayele ya bokonzi, mpe banyokwamaka na mituna ya bizaleli mabe bomoi na bango mobimba mpo na bitumba
ya mabe, bakisa mpe oyo esalemi likolo ya bato civili.
Ba-veteran ya bitumba bazali kozongisa bamédaille na bango ebele mpo bazali na soni ya
misala ya bitumba mpe bazali komonisa mawa makasi.
Ata bakumbi ya ba drones, oyo babomaka bato na biro na bango lokola nde bazali kosakana masano ya ordinatere
mpe bamonisaka mawa mingi te mpo bazali mosika na bitumba, bango mpe "balɛmbaka" nsima ya mwa bambula.
Ba-études psychologiques ya bambula ebele emonisi mpe ete basoda na etumba mbala mingi babɛtaka mpenza basoda
ya banguna te, kasi babwakaka masasi na bango na nko.
Yango emonisi polele ete bato, na bomoto na bango ya solo, bazali te "ba masini ya bitumba".
Bitamboli mpe makita ya kimya na mokili mobimba emonisaka likambo oyo.
Mpo na bato ya bitumba oyo balukaka bokonzi mpe bakonzi ya mokili mobimba oyo bazali na sima na bango, esengeli na bibundeli oyo
esalaka yango moko, elingi koloba ba robots ya koboma, oyo esalaka mosala na ndenge ya kokoka mpe na makasi nyonso – kozanga
kotuna mituna, kozanga mawa, kozanga mozindo ya motema, mingi mpenza mpo na komibatela liboso ya ebele ya bato ya nkanda.
Yango ezali mpo bato mingi mingi bazali kobanda kososola ndenge biso banso tosimbana na mokili mobimba
mpe balingi lisusu te bábebisa bango to bákosa bango.
Bato bakondima te na mikolo ezali koya ete bokonzi likolo ya système monétaire mobimba, ba gouvernements nionso, bikolo
mpe biloko na bango ya motuya ezala na maboko ya mabota moke.
Bato ya kimya ya mitindo nyonso mpe ya bikolo nyonso bazali na yango kobelela likebisi:
Esengeli kopekisa bokeli ya bibundeli oyo emitambwisaka na mokili mobimba.
Bato ya bolukiluki koleka 2 500 mpe bibongiseli 176 na domaine ya intelligence artificielle basili kosayina mokanda ya elaka
ya bolingo malamu mpo na kosala te bolukiluki na likambo etali ba systèmes ya bibundeli oyo emibundisaka mpe ebomaka.
Na kosayina, bakoti bakamati mokumba "ya kosunga te to kopesa maboko te na bokeli, bosali, mombongo to bosaleli ya
bibundeli ya oyo etambolaka yango moko mpe ebomaka bato".
Kasi, bankombo minene ebele bazangi.
Google te mpe kompani-mama na yango Alphabet te batiaki maboko na mokanda ya elaka ya bolingo malamu; Boston Dynamics, kompani oyo
esalaka ba robots ya lokumu, ezali mpe naino te na liste wana.
Ba kompanyi ya défense oyo etali likambo yango mpe ezali te.
Mokano ya ba militants ezali yango wana ya kosala ete bato nyonso báyeba, koleka kaka bato oyo batyaki maboko na
mokanda, likama ya bibundeli oyo bikobundisa yango moko.
Filme moko ya mokuse na nkombo "Slaughterbots" emonisi ndenge nini bibundeli oyo etambolaka yango moko ekoki koboma
bato na lolenge ya nsomo mpe na bokasi mpenza, ata sik'oyo.
Future of Life Institute (FLI), ebongiseli ya Amerika oyo mokano na yango ezali ya kokitisa makama oyo ekoki kobebisa bomoto,
ebimisaki video yango na mokolo ya 12 sanza ya zomi na moko 2017.
Na kati ya mwa baposo, bafiná yango bamilio ya mbala.
Oyo ezali kolakisa na lolenge ya masapo mpe ya nsɔmɔ ndenge nini, na ndakisa, bakɛngɛli ya système to bituluku ya
bato oyo balingami te bakoki kosilisa bango na liso ya pɛpɛlɛ.
Mokano: Bótika tekiniki oyo!
Tala biteni mosusu ya video:
Bapiloti ya bakiliya na biso basali pene na bitumba ya sikisiki 3000 na mobu eleki, mpe tozali na lolendo mingi mpo na yango.
Epesaka yo nzela ya kokabola bato mabe na bato malamu.
Ezali likambo monene. Kasi biso tozali na eloko moko oyo eleki yango monene.
Bana na yo bakoki kozala na moko ya boye, te? Kasi ezali mpenza bongo te.
Piloti ya makasi? Te.
Makoki oyo etali kaka AI – mayele ya bopɛngwi. Epumbwaka yango moko.
Processeur na yango ekoki kosala makambo mbala nkama mbangu koleka moto.
Mouvement stochastique ezali na mode anti-sniper.
Kaka lokola ba aparɛyi mosusu ya mabɔkɔ ya mikolo oyo, ezali na bakamera mpe ba capteurs.
Mpe lokola kaka ba téléphones na bino ya maboko mpe ba applications ya ba réseaux sociaux,
ezali mpe na système ya koyeba bato na elongi.
Ezali na gramɛ misato ya bombe ya ntina mingi awa.
Mpe boye nde esalaka. Omoni yango?
Tɔngɔ́na oyo ya moke ekoki mpo na kotobola likoló ya mokuwa mpe kobebisa biloko nyonso oyo ezali na sima na yango.
Balobaka mbala mingi ete ezali te bibundeli nde ebomaka bato, kasi bato nde babomaka bato.
Bon, basalaka yango mpenza te.
Bakomaka na mayoki makasi, batosaka te mitindo, babwakaka masasi na bango na nko.
Bongo, tótala ndenge bibundeli nde bizali kozwa bikateli awa.
Sikawa, ndimela ngai – bango nyonso bazalaki bato mabe.
Wana ezalaki bombardement ya likolo ya bosikisiki ya monganga. Ezali moko kati na biloko ebele ya ndenge na ndenge.
Lokola baprogramɛ́ mpo básala lokola etuluku, biloko oyo ekoki kokɔta na kati ya bandako, mituka mpe batrɛ́,
kopɛngwa bato ná masasi, mpe kobwaka na pamba pene na lolenge nyonso ya kobundisa yango.
Bakoki kokangama te. Bon, nalobaki: Yango ezali malamu.
Mpo na nini? Mpo tokanisaka monene. Tala:
Contrat ya bamilio ntuku mibale ya ba livres esombeli bango yango.
Ekoki koboma ndambo ya engumba, ndambo ya mabe.
Krafti ya nikleyere – yango sango ya kala.
Boma banguna na yo nyonso – pene na likama te.
Koma kaka bizaleli na ye, tika bolingo na yo ya mpamba mpe pema.
Bibundeli ya bozoba ebɛtaka esika nyonso oyo otíeli yango.
Bibundeli ya mayele esalelaka ba données.
Soki okoki kozwa monguna na yo na lisalisi ya ba données – ata na nzela ya hashtag – okoki
kobundisa likanisi mabe kaka na ebandeli na yango.
Film oyo ya mokuse eleki kaka makanisi mpamba.
Emonisi matomba ya kosangisa mpe kokomisa mike ba technologies oyo tozali na yango déjà.
Ngai Stuart Russell, Professeur ya Science Informatique na Berkeley.
Nasalá na mayele ya kosala (AI) koleka mibu 35.
Likoki na yango mpo na bolamu ya bato ezali monene mingi, ata mpe na makambo ya kobatela mboka.
Kasi, kotika ete ba masini ezwa mokano ya koboma bato ekozala likama monene mpo na bokengi mpe bonsomi na biso.
Bankóto ya baninga na ngai ya mosala bandimi na likambo oyo.
Tozali naino na libaku ya kopekisa avenire oyo balakisi bino sika, kasi porte ya libaku ya kosala ezali kokanga noki!