Ngā patu aunoa – me hinga te pou whakamutunga o te rōpū rangatira pūtea ā-ao!
Ka whakatau, ka mahi motuhake ngā pū aunoa mā te āwhina a te mātauranga hangarau, me te kore urupare a te tangata.
Ahakoa kei te whakawhanake tonu rātou, kua mau kē rātou i te hapori ā-ao ki te manawanui.
He aha rawa tēnei, ā, he aha te raru?
Ngā pūāhua aunoa, e mōhiotia ana ko ngā rōpoti patu tangata, e kīia ana ko te "hurihanga tuatoru o te pakanga".
Pērā i te hanga o te paura pū me ngā pū nukleara i ngā rā o mua, kei te tino huri ngā pūnaha pū aunoa i te āhua o te pakanga.
Ko ngā pū patu aunoa he pūnaha e mahi motuhake ana.
Kua hōtaka rātou kia tautuhi, kia whakaeke hoki i ngā whāinga mā te atamai hangarua, ā, kāore he mana whakahaere a te tangata.
Ka taea pea ēnei he rererangi kore-tangata, engari he kaipuke, he tanki, he pū whakapūrokete, he robot me ētahi atu patu.
Ehara anō i te wāhanga whai mana o ngā ope o te ao ngā pūnaha patu tino aunoa me te mātauranga hangarau urutaonga.
Mai i te tau 2014, kua tū ngā kōrero a Ngā Motu Kotahitanga i Geneva, kei reira e 75 ngā whenua e
whiriwhiri ana kia aukatia ngā pūnaha patu aunoa whakamate, kia whakahaere ai i ngā rōpoti patu.
Ehara i te mea ka taea te whakaū i tētahi whakaaetanga, nā te mea kei te whai ētahi whenua i ā rātou ake painga.
E ai ki ngā kaitautoko mō te rangimārie, e 26 ngā whenua e tautoko ana kia aukatia ēnei patu, tae atu
ki Ōtiria me ngā whenua katoa e whakawhanake ana.
Kua kōrero a Haina hei tautoko i te aukati i tōna whakamahinga.
E ai ki ngā pūrongo, e tino whakahē ana a Amerika ki ngā here mō te whakawhanaketanga.
He kamupene anō hoki kei Tiamana e whai wāhi ana ki tēnei whanaketanga, ā, mā rātou e
whakakaha ake anō te whakataetae patu ā-ao.
Engari he aha i tino rapu ai i ngā pū aunoa?
E ai ki ngā tatauranga ā-ture a te Hoia o Amerika, he nui ake ngā hōia o Amerika e mate ana i te whakamomori i
ēnei rā i te hunga e mate ana i ngā mahi a te hoariri.
Kaore rātou e taea te hono ki ngā pakanga e kīia nei he 'āwhina tangata', nō te mea, i te ao tūturu, ehara ēnei i te mea kē atu i
ngā pakanga whakaeke i runga i ngā rautaki mana, ā, ka pāngia rātou e ngā raruraru matatika mō ake tonu atu nā
te pakanga tino kino, tae atu ki te hunga noho whenua.
Kei te whakahoki mai ngā tohu a ngā hōia tawhito i te nuinga, nā te mea e whakamā ana rātou ki ngā mahi
pakanga, ā, e whakaatu ana i te hohonutanga o tō rātou pōuri.
Ahakoa ngā kaiwhakahaere rererangi kore tangata, e patu ana i ngā tangata mai i ō rātou tēpu, pēnei i te tākaro kēmu rorohiko,
ā, kāore rātou e whakaatu ana i te aroha nui nā te tawhiti o rātou ki te pakanga, ka ngenge rātou i muri i ngā tau ruarua.
Kua whakaatu hoki ngā rangahau hinengaro i ngā tekau tau kua pahure, kāore te nuinga o ngā hōia i te pakanga e pu ana
ki ngā hōia hoariri, engari ka whakarere i ā rātou whāinga.
E whakaatu ana tēnei kāore ngā tāngata, i tō rātou āhua taketake, he mīhini pakanga.
E whakakī ana ngā nekehanga rangimārie ā-ao me ngā hui hīkoi i tēnei kōrero.
Mō ngā kaiwhawhai hihiri mō te mana me ngā rangatira pupuhi ā-ao kei muri i a rātou, e hiahiatia ana ngā pūnaha patu aunoa, arā,
ngā rōpoti patu, kia tino tika, kia kore rawa e whakarereke – kāore e pātai, kāore he aroha, kāore he ngākau
whakaaro, ā, hei tiaki hoki i a rātou i ngā hunga riri.
Nō te mea kei te piki haere te maha o te hunga e tīmata ana ki te mārama ki ngā hononga ā-ao, ā, kāore
rātou e hiahia kia whakamahia, kia whakahaweatia rānei.
Kāore te tangata e whakaae kia riro i ngā ringa o ētahi whānau ruarua te mana whakahaere o te pūnaha moni katoa, tae atu ki ngā
kāwanatanga katoa, ngā whenua me ō rātou rauemi, mō te wā roa.
Nō reira, kei te whakaoho i te whakatūpato ngā kaiwhawhai mō te rangimārie o ngā momo katoa me ngā iwi katoa:
Me aukati puta noa i te ao te whakawhanaketanga o ngā pūnaha patu aunoa.
Kua hainatia e ngā kairangahau neke atu i te 2,500 me ngā whakahaere 176 i te rāngai mātauranga
hangarau he whakaaetanga ā-tūao kia kaua e rangahau i ngā pūnaha patu aunoa e whakamate ana.
Mā te hainatanga, ka whakaae ngā kaiuru kia kaua e tautoko, e whai wāhi rānei ki te whakawhanake, ki te hanga, ki
te hokohoko, ki te whakamahi rānei i ngā patu patu aunoa.
Heoi, he maha ngā ingoa rongonui e ngaro ana.
Kāore a Google, kāore hoki te kamupene rangatira o Google, a Alphabet, i hainatia te oati ā-tūao; kāore anō hoki a Boston
Dynamics, te kaihanga o ngā tauira robot rongonui, kia rārangi.
Kei te ngaro hoki ētahi kamupene ārai hāngai.
Ko te whāinga o ngā kaiwhawhai pāpori, nō reira, kia whai pānga atu ki tua atu i te porowhita o ngā kaihaina, mā te
kukume i te aro o te iwi whānui ki ngā mōrearea o ngā pū aunoa.
He kiriata poto e kīia nei ko "Slaughterbots" e whakaatu ana me pēhea te tino whaihua
me te kino rawa o ngā patu aunoa i tēnei wā.
Ko te Future of Life Institute (FLI) o Amerika, e whai ana ki te whakaiti i ngā tūraru e pā ana ki te oranga o
te tangata, i whakaputa i te ataata i te 12 o Noema 2017.
I roto i ngā wiki ruarua, kua pāwhiria e ngā miriona wā.
E whakarato ana tēnei i tētahi whakamātakitaki whakamataku kua hangaia, e whakaatu ana me pēhea, hei tauira, ka taea
te whakakore i ngā kaiwhakawā o te pūnaha, o ngā rōpū iwi kāore e hiahiatia ana, i roto i te hēkona kotahi.
Whakakapi: Whakamutu i tēnei hangarau!
Anei ētahi wahanga mai i te ataata:
o ngā kaihautū rererangi a ō mātou kiritaki i whakahaere tata ki te 3,000 patunga tika i tērā
tau, ā, e tino whakapehapeha ana mātou mō tērā.
Ka āhei koe ki te wehe i ngā kino i ngā pai.
He mea nui tēnei. Engari he mea nui ake tā mātou.
Tērā pea kei a ō tamariki tētahi o ēnei, nē rā? Ehara i te mea pērā.
He kaipilota māia? Kāo.
Ko tēnei āheinga e pā ana katoa ki te AI – te mātauranga hangarua. Ka rere aunoa ia.
Ka taea e tōna tukatuka te urupare i te kotahi rau ngā wā tere ake i te tangata.
Kei te aratau ārai-sniper te nekehanga tūpono.
Pērā i ētahi atu pūrere pūkoro i ēnei rā, he kāmera me ngā pūoko kei a ia.
Ā, pērā tonu ki ō waea pūkoro me ō taupānga pāpāho pāpori, he āheinga tautuhi kanohi anō hoki tōna.
E toru ngā karamu o te pahū motuhake kei roto i konei.
Ā, pērā te āhua o tōna mahi. I kite koe i tērā?
He iti noa tēnei werohanga, engari e taea ana e ia te torotoro i te tihi o te upoko, me te
whakangaro i ngā mea katoa kei muri i reira.
He mea auau te kī, ehara i ngā patu e patu ana i ngā tāngata, engari ko ngā tāngata e patu ana i ētahi atu tāngata.
Āe rā, kāore rātou e mahi noa iho.
Ka riri rātou, kāore rātou e whakarongo ki ngā whakahau, ā, ka whakakē rātou i ā rātou whāinga.
Nō reira, me kite tātou me pēhea ngā patu e whakatau ana i ngā whakataunga i konei.
Ināianei, whakaponohia mai ki ahau – he tama kino katoa rātou.
He patu rererangi tino tika pērā i te pokanga tērā. Ko tētahi tēnei o te whānuitanga o ngā hua.
Kua hōtaka hei kohinga pūmanawa, ka taea e ēnei mea te uru ki ngā whare, ki ngā motokā me ngā tereina, te karo i ngā
tāngata me ngā pū, ā, ka aukati tata i ngā tikanga ārai katoa.
Kāore e taea te aukati i a rātou. Āe rā, i mea au: He tino pai tēnā.
He aha? Nō te mea ka whakaaro mātou ki ngā mea nui. Tirohia:
He kirimana £20 miriona e hoko ana i tēnei mā rātou.
He nui kia patua te haurua o te tāone, te haurua kino.
Te hiko nukleara – he rongo tawhito tērā.
Whakangaro katoa i tō hoariri – me te tata kore mōrearea.
Whakamāramahia noa ia, tukua tō aroha paku, ā, whakatā.
Ka patu ngā patu pōrangi ki ngā wāhi katoa e tohu ana koe.
Ka tukatuka raraunga ngā patu atamai.
Mēnā ka taea e koe te kimi i tō hoariri mā te āwhina a ngā raraunga – ahakoa mā tētahi tapanga kupu – ka
taea e koe te patu i tētahi ariā kino i tōna tīmatanga.
He nui ake tēnei kiriata poto i te whakapae noa iho.
E whakaatu ana i ngā hua o te whakauru me te whakaiti i ngā hangarau kei a tātou ināianei.
Ko Stuart Russell tōku ingoa, he Pōrohitari mō te Pūtaiao Rorohiko ahau i Berkeley.
Kua mahi au ki te mātauranga atamai hangarua (AI) mō te neke atu i te 35 tau.
He nui rawa atu tō rātou āheinga hei painga mō te tangata, tae atu ki te tiaki ā-motu.
Engari ka tino kino mō tō tātou haumarutanga me tō tātou rangatiratanga kia tukua ngā
mīhini ki te whakatau patu i ngā tāngata.
E mano mano o aku hoa mahi e whakaae ana ki tēnei.
Kei a tātou tonu te whai wāhi ki te aukati i tēnei anamata kua whakaaturia nei ki a koe, engari
kei te kati tere te matapihi whai wāhi mō te mahi!