1
00:00:00,000 --> 00:00:07,220
Libetsa tse ikemetseng – tšireletso ea ho qetela ea maemo
a holimo a lichelete lefatšeng ka bophara e tlameha ho oa!

2
00:00:07,220 --> 00:00:12,205
Libetsa tse ikemetseng li etsa liqeto 'me li
sebetsa ka bo tsona ka thuso ea bohlale ba

3
00:00:12,205 --> 00:00:15,360
maiketsetso, ntle le ho kena-kenana ha motho.

4
00:00:15,360 --> 00:00:22,320
Leha di ntse di le tlasa ntshetsopele, di se
di ntse di tshositse setjhaba sa matjhaba.

5
00:00:22,320 --> 00:00:26,220
Sena se mabapi le eng hantle, 'me bothata ke bofe?

6
00:00:26,220 --> 00:00:33,344
Libetsa tse ikemetseng, tse tsejoang hape e le liroboto
tse bolaeang, li nkoa e le "phetohelo ea boraro ntoeng".

7
00:00:33,344 --> 00:00:38,941
Feela jwaloka qapelo ya phofo ya sethunya le dibetsa
tsa nyutlelie nakong e fetileng, ditsamaiso tsa

8
00:00:38,941 --> 00:00:42,990
dibetsa tse ikemetseng di fetola ka matla sebopeho sa ntwa.

9
00:00:42,990 --> 00:00:46,480
Libetsa tse ikemetseng ke litsamaiso tse sebetsang ka bo tsona.

10
00:00:46,480 --> 00:00:56,213
Li hlophiselitsoe ho tseba le ho hlasela liphofu li
sebelisa bohlale ba maiketsetso, ntle le taolo ea motho.

11
00:00:56,213 --> 00:01:02,232
Tsena e ka ba li-drone tse se nang bakhanni,
empa hape e ka ba likepe, litanka, lisebelisoa tsa

12
00:01:02,232 --> 00:01:05,913
ho thunya lirokete, liroboto le libetsa tse ling.

13
00:01:05,913 --> 00:01:12,152
Litsamaiso tsa libetsa tse ikemetseng ka botlalo tse
nang le bohlale ba maiketsetso bo ikamahanyang ha li

14
00:01:12,152 --> 00:01:16,000
so be karolo ea bohlokoa ea mabotho a lefatše ka molao.

15
00:01:16,000 --> 00:01:23,701
Ho tloha ka 2014, Machaba a Kopaneng esale a tshwara dipuisano
Geneva, moo ditjhaba tse 75 di buisanang ka

16
00:01:23,701 --> 00:01:31,424
thibelo ya ditsamaiso tsa dibetsa tse ikemetseng
tse bolaeang e le ho laola diroboto tse bolaeang.

17
00:01:31,424 --> 00:01:37,860
Tumellano ha e na kgonahalo hobane dinaha
tse ding di phehella dithahasello tsa tsona.

18
00:01:37,860 --> 00:01:43,992
Ho ya ka baitseki ba kgotso, dinaha tse 26 di
tshehetsa ho thibelwa ha dibetsa tse jwalo, ho kenyeleditswe

19
00:01:43,992 --> 00:01:47,546
Austria le dinaha tsohle tse ntseng di tswela pele.

20
00:01:47,546 --> 00:01:51,776
China e buile e tšehetsa hore tšebeliso ea eona e thibeloe.

21
00:01:51,776 --> 00:01:56,973
Ho tlalehwa hore US e hanyetsa ka ho
feletseng dithibelo tsa ntshetsopele.

22
00:01:56,973 --> 00:02:03,360
Ho boetse ho na le lik'hamphani naheng ea Jeremane
tse amehang nts'etsopele ena, ka hona li ntse li

23
00:02:03,360 --> 00:02:07,560
matlafatsa le ho feta peisano ea lihlomo ea machaba.

24
00:02:07,560 --> 00:02:10,997
Empa hobaneng dibetsa tse ikemetseng di batlwa haholo?

25
00:02:10,997 --> 00:02:19,460
Ho latela lipalo-palo tsa semmuso tsa Sesole sa US, hajoale
masole a mangata a US a ipolaea ho feta a bolaoang ke sera.

26
00:02:19,460 --> 00:02:26,982
Ba thatafalloa ho ikamahanya le lintoa tse bitsoang tsa "ho thusa
batho", tseo ha e le hantle e leng lintoa tsa tlhaselo tse

27
00:02:26,982 --> 00:02:32,866
thehiloeng maqhekeng a matla, 'me ba phela le
mathata a boitšoaro bophelo bohle ka lebaka la ntoa

28
00:02:32,866 --> 00:02:36,672
e sehlōhō, ho kenyeletsoa le khahlanong le baahi.

29
00:02:36,672 --> 00:02:42,310
Mahale a ntoa a ntse a kgutlisa dimetale tsa ona tsa
tlotlo ka bongata hobane a hlabiswa ke dihlong ke

30
00:02:42,310 --> 00:02:46,020
diketso tsa ntoa mme a bontsha boinyalo bo tebileng.

31
00:02:46,020 --> 00:02:52,931
Le bakhanni ba li-drone, ba bolayang ba le litulong tsa bona
joalokaha eka ba bapala papali ea komporo 'me ba

32
00:02:52,931 --> 00:03:00,220
bontša qenehelo e fokolang ka lebaka la ho ba hole le
ntoa, le bona ba "khathala" kamora lilemo tse 'maloa.

33
00:03:00,220 --> 00:03:07,856
Lilemo tse mashome tsa lithuto tsa kelello li boetse li
bontšitse hore masole a ntoeng hangata ha a thunye masole

34
00:03:07,856 --> 00:03:12,340
a sera ho hang, empa a qoba lipakane tsa 'ona ka boomo.

35
00:03:12,340 --> 00:03:18,752
Sena se hlakisa hore batho, ka tlhaho, ha se 'mechini oa ntoa'.

36
00:03:18,752 --> 00:03:25,440
Mehato le meketjana ya kgotso
lefatsheng ka bophara di tiisa ntlha ena.

37
00:03:25,440 --> 00:03:32,176
Bakeng sa bahlorisi ba nka matla ba ratang ntoa le beng ba bona
ba lefats'e ba laolang lintho ka sekhukhu, ho hlokahala

38
00:03:32,176 --> 00:03:39,025
litsamaiso tsa libetsa tse ikemetseng, ke hore, liroboto tse
bolaeang, tse sebetsang ka bokhabane le ka tieo – ntle le ho

39
00:03:39,025 --> 00:03:47,440
belaela, ntle le kutloelo-bohloko, ntle le moea oa boikarabello,
haholo-holo e le tšireletso khahlanong le matšoele a halefileng.

40
00:03:47,440 --> 00:03:53,272
Sena ke hobane batho ba bangata le ho feta ba se ba qala ho
utlwisisa hore na batho ba lefatshe ka bophara ba itshetlehile

41
00:03:53,272 --> 00:03:56,813
jwang, mme ha ba sa ikemisetsa ho hlekefetswa le ho laolwa.

42
00:03:56,813 --> 00:04:05,442
Batho ha ba na ho amohela ka nako e telele hore taolo
ea tsamaiso eohle ea lichelete, mebuso eohle, linaha

43
00:04:05,442 --> 00:04:10,660
le mehloli ea tsona e matsohong a malapa a seng makae.

44
00:04:10,660 --> 00:04:15,680
Ka hona, baitseki ba khotso ba mefuta eohle le ba
lichaba tsohle ba ntse ba letsa tšepe ea kotsi:

45
00:04:15,680 --> 00:04:20,928
Ntshetsopele ya ditsamaiso tsa dibetsa tse
ikemetseng e tlameha ho thibelwa lefatsheng ka bophara.

46
00:04:20,928 --> 00:04:29,165
Bafuputsi ba fetang 2,500 le mekhatlo e 176 lekaleng la bohlale
ba maiketsetso ba se ba saenetse boitlamo ba

47
00:04:29,165 --> 00:04:37,216
boithaopo ba ho se etse lipatlisiso mabapi le
litsamaiso tsa libetsa tse bolaeang tse ikemetseng.

48
00:04:37,216 --> 00:04:45,681
Ka ho saena, bankakarolo ba ikemisa "ho se tshehetse kapa
ho kenya letsoho ntshetsopeleng, tlhahisong, kgwebong

49
00:04:45,681 --> 00:04:50,960
kapa tshebedisong ya dibetsa tse ikemetseng tse bolaeang".

50
00:04:50,960 --> 00:04:53,700
Leha ho le jwalo, mabitso a mangata a maholo ha a yo.

51
00:04:53,700 --> 00:05:01,999
Ha se Google kapa k'hamphani e e ruileng, Alphabet, tse
saenetseng boitlamo bona ba boithaopo; Boston Dynamics, moetsi

52
00:05:01,999 --> 00:05:06,784
oa mefuta e tummeng ea liroboto, le eona ha e so be lenaneng.

53
00:05:06,784 --> 00:05:10,464
Lik'hamphani tsa bohlokoa tsa ts'ireletso le tsona ha li eo.

54
00:05:10,464 --> 00:05:19,359
Ka hona, sepheo sa baitseki ke ho ba le tšusumetso e fetang
hole selikalikoe sa batho ba saenneng, ka ho hapa tlhokomelo

55
00:05:19,359 --> 00:05:24,200
ea sechaba ka bophara likotsing tsa libetsa tse ikemetseng.

56
00:05:24,200 --> 00:05:31,001
Filimi e khutšoanyane e bitsoang
"Slaughterbots" e bontša kamoo libetsa tse ikemetseng

57
00:05:31,001 --> 00:05:35,160
li seng li ka baka tšenyo e bohloko kateng.

58
00:05:35,160 --> 00:05:44,309
Future of Life Institute (FLI) e thehilweng naheng ya
US, e ikemiseditseng ho fokotsa dikotsi tse ka fedisang

59
00:05:44,309 --> 00:05:49,664
botho, e phatlaladitse video ka la 12 Pulungoana 2017.

60
00:05:49,664 --> 00:05:53,906
Ka mora libeke tse seng kae, e ne e se
e tobetsoe ka limilione tsa makhetlo.

61
00:05:53,906 --> 00:06:00,978
Sena se fana ka pono e tšosang e entsoeng ka tšōmo ea
kamoo, mohlala, bahlahlobisisi ba tsamaiso kapa lihlopha tsa

62
00:06:00,978 --> 00:06:05,353
merabe tse sa batleheng ba ka felisoe ka leihlo le le leng.

63
00:06:05,353 --> 00:06:08,896
Qetello: Emisa theknoloji ena!

64
00:06:08,896 --> 00:06:12,880
Mona ke likaroloana tse ling tse tsoang videong:

65
00:06:14,580 --> 00:06:19,605
Bakganni ba rona ba difofane ba bareki ba entse
ditlhaselo tse nepahetseng tse ka bang 3,000

66
00:06:19,605 --> 00:06:22,740
selemong se fetileng, mme re motlotlo haholo ka seo.

67
00:06:22,740 --> 00:06:27,000
E o dumella ho arola ba kotsi ho tswa ho ba molemo.

68
00:06:27,000 --> 00:06:33,340
Ke taba e kholo. Empa re na le ntho e kholo ho feta.

69
00:06:37,393 --> 00:06:43,980
Mohlomong bana ba lona ba na le e
'ngoe ea tsena, akere? Ha ho joalo hantle.

70
00:06:45,920 --> 00:06:49,248
Mofofisi ea sa tšabeng? Che.

71
00:06:49,248 --> 00:06:54,848
Bokgoni bona bo mabapi le AI – bohlale ba maiketsetso. E ipofisa.

72
00:06:54,848 --> 00:06:59,220
Prosesa ea eona e ka arabela ka lebelo
le fetang la motho ka makhetlo a lekholo.

73
00:06:59,220 --> 00:07:04,760
Motsamao oa stochastic o sebetsa ka
mokhoa oa ho thibela sethunya sa bohale.

74
00:07:08,506 --> 00:07:13,560
Feela jwaloka sesebediswa sefe kapa sefe sa
mohala matsatsing ana, e na le dikhamera le disensara.

75
00:07:13,560 --> 00:07:19,552
Mme jwalo ka mehala ya lona ya letsoho le di-app tsa
marangrang a setjhaba, le yona e na le temoho ya sefahleho.

76
00:07:19,552 --> 00:07:26,080
Ho na le digrama tse tharo tsa sethunya se kgethehileng ka hare.

77
00:07:26,080 --> 00:07:40,880
Mme e sebetsa tjena. Na o bone seo?

78
00:07:40,880 --> 00:07:48,606
Koto ena e nyenyane e lekane ho phunya bokaholimo
ba lehata le ho senya sohle se ka morao ho lona.

79
00:07:48,606 --> 00:07:52,599
Ho atisa ho thwe ha se dibetsa tse
bolayang batho, empa ke batho ba bolayang batho.

80
00:07:52,599 --> 00:07:54,233
Hantle, ha ba mpa ba sa e etse.

81
00:07:54,233 --> 00:07:58,752
Ba fetoha maikutlo, ba se ke ba mamela
litaelo, ba fosa lipakane tsa bona ka boomo.

82
00:07:58,752 --> 00:08:03,295
Kahoo, ha re bone hore na dibetsa di etsa diqeto mona.

83
00:08:03,295 --> 00:08:08,379
Joale nts'epe – kaofela e ne e le bashanyana ba babe.

84
00:08:11,712 --> 00:08:18,453
Eo e ne e le tlhaselo ea sefofane e nepahetseng ka ho
khetheha. Ke se seng sa mefuta e mengata e fapaneng.

85
00:08:18,453 --> 00:08:24,253
Li hlophiselitsoe joaloka sehlopha se hlaselang, lintho tsena
li ka phunyeletsa meaho, likoloi le literene, tsa qoba batho

86
00:08:24,253 --> 00:08:27,120
le likulo, le ho sitisa mehato efe kapa efe ea ho li thibela.

87
00:08:27,120 --> 00:08:34,820
Ha ba thibelehe. Hantle, ke ile ka re: Hoo ho hotle.

88
00:08:34,820 --> 00:08:41,273
Hobaneng? Hobane re nahana ka boholo. Sheba:

89
00:08:43,260 --> 00:08:47,733
Konteraka ea limilione tse 20 tsa liponto e ba rekela sena.

90
00:08:47,733 --> 00:08:53,312
Ho lekane ho bolaea halofo ea toropo, halofo e khopo.

91
00:08:53,312 --> 00:08:55,936
Matla a nyutlelie – taba e fetileng.

92
00:08:55,936 --> 00:09:00,679
Felisa sera sa hao kaofela – hoo e ka bang ntle le kotsi.

93
00:09:00,679 --> 00:09:05,880
Mo hlalose feela, tlohela eo o mo ratang 'me u phomole.

94
00:09:05,880 --> 00:09:09,860
Libetsa tsa bothoto li hlasela hohle moo u li supang.

95
00:09:09,860 --> 00:09:13,240
Libetsa tse bohlale li sebetsana le data.

96
00:09:13,240 --> 00:09:26,393
Ha o ka fumana sera sa hao ka thuso ya data – le ka
hashtag – o ka hlasela mohopolo o mobe hantle moo o qalang teng.

97
00:09:29,408 --> 00:09:32,266
Filimi ena e kgutshwane e feta teboho feela.

98
00:09:32,266 --> 00:09:38,000
E bontsha diphetho tsa ho kopanya le ho nyenyefatsa
dithekenoloji tseo re seng re ntse re na le tsona.

99
00:09:38,000 --> 00:09:40,980
Ke nna Stuart Russell, Moprofesa
oa Saense ea Likhomphutha Berkeley.

100
00:09:40,980 --> 00:09:44,666
Ke sebeditse ka bohlale ba
maiketsetso (AI) ka dilemo tse fetang 35.

101
00:09:44,666 --> 00:09:47,980
Bokgoni ba tsona bakeng sa molemo wa botho bo
boholo haholo, ho kenyeletsa le tshireletsong.

102
00:09:47,980 --> 00:09:54,140
Empa ho tla ba tshenyo e kgolo bakeng sa tshireletso le tokoloho
ya rona ho dumella metjhini ho etsa qeto ya ho bolaya batho.

103
00:09:54,140 --> 00:09:56,726
Basebetsi-'moho le 'na ba likete ba lumellana ka sena.

104
00:09:56,726 --> 00:10:02,123
Re ntse re na le monyetla oa ho thibela
bokamoso bona boo le sa tsoa bo bontšoa, empa

105
00:10:02,123 --> 00:10:04,980
monyetla oa ho nka khato o koala ka potlako!

