1
00:00:00,015 --> 00:00:07,600
Профитларны шәхсиләштерү – югалтуларны социальләштерү

2
00:00:07,600 --> 00:00:13,720
Уянган финанс белгечләре, баштагы ачуларында,
тарафыннан ясалган законсыз спекуляцияне таныйлар

3
00:00:13,720 --> 00:00:18,800
Зур спекулянтлар яки валюта сәүдәгәрләре
еш кына казино алдаулары белән тиңләнә.

4
00:00:18,800 --> 00:00:22,520
Ләкин бу тигезләмә казино операторларына гаделсезлек итә.

5
00:00:22,520 --> 00:00:28,072
Сансыз күп зур спекулянтлардан аермалы
буларак, алар гадәттә табышларының кечерәк яки

6
00:00:28,072 --> 00:00:30,880
зуррак өлешләрен компания белән бүлешәләр.

7
00:00:30,880 --> 00:00:39,760
Мәсәлән, Швейцария казинолары табышының 50%
турыдан-туры картлык һәм яшәүчеләр иминиятенә (AHV) күчә.

8
00:00:39,760 --> 00:00:45,431
Шул ук вакытта күп кенә зур спекулянтлар дивиденд табышларын,
кайберләре 500 миллион Швейцария франкынан да артыграк

9
00:00:45,431 --> 00:00:51,836
булганнарын, компаниядән оста маневр ясап узып җибәрәләр – башка
сүз белән әйткәндә, алар үзләренең спекулятив табышларын тулысынча

10
00:00:51,836 --> 00:00:54,720
шәхси рәвештә һәм салымнардан азат рәвештә ләззәт итәләр.

11
00:00:54,720 --> 00:01:01,560
Һәм хәзер төп мәсьәләгә күчәбез: әгәр казино операторы
банкрот булса, бу бары тик аның шәхси эше булып кала.

12
00:01:01,560 --> 00:01:06,840
Ул үз казино бурычларын компаниягә
түбәндәге мәгънәдә күчерә алмый:

13
00:01:06,840 --> 00:01:12,560
Мин табышымны синең белән бүлештем, хәзер исә
мин алган спекулятив югалтуларымны да бүлешик.

14
00:01:12,560 --> 00:01:17,400
Югыйсә, теләсә кайсы башка эшмәкәр дә шул ук
сүзне әйтә ала. Барыбызга да тигез хокуклар.

15
00:01:17,400 --> 00:01:23,160
Ләкин бу чынбарлыктан бик ерак. Бу кайбер зур
спекулянтлар һәм валюта сәүдәгәрләре өчен дөрес түгел.

16
00:01:23,160 --> 00:01:29,758
Шундыйларның күпчелеге, ялгыш исәпләп, миллиардлаган
югалткач, үз югалтуларын гади халыкка – башка сүз белән

17
00:01:29,758 --> 00:01:33,240
әйткәндә, без, салым түләүчеләр, өстенә генә күчерә ала.

18
00:01:33,240 --> 00:01:40,040
Бу әле дә дөнья буйлап санап бетергесез шәхси милектәге
банклар һәм иминият компанияләренең гамәле булып тора.

19
00:01:40,040 --> 00:01:47,119
Спекулятив операцияләрдән миллиардлаган табыш алуларын дәвам
иткән саен, алар үзләренең шәхси байлыгын арттыралар; киресенчә,

20
00:01:47,119 --> 00:01:54,000
миллиардлаган зыян күргән очракта, аны гади генә итеп җәмгыятькә
– башка сүз белән әйткәндә, салым түләүчеләргә – йөкли алалар.

21
00:01:54,000 --> 00:01:59,680
Аларның салымнан азат итеп законсыз юл белән тупланган
шәхси байлыклары һәм зур хезмәт хаклары үзгәрешсез кала.

22
00:01:59,680 --> 00:02:03,880
Кайбер очракларда хәтта бонуслар да саклана.

23
00:02:03,880 --> 00:02:09,635
Басым астындагы халыкларны көннән-көн
тынгысызлана барган йокыларыннан уятмас өчен, кайбер

24
00:02:09,635 --> 00:02:13,280
сәясәтчеләр ялганчы җылы җырларны кабат-кабат җырлыйлар.

25
00:02:13,280 --> 00:02:19,423
Бу тынычландыру сүзләре гражданнарга киләчәк финанс
кризисларында начар спекуляцияләгән банкларның үзе җавап

26
00:02:19,423 --> 00:02:23,120
тотарга мәҗбүр булачакларын... акционерлары белән бергә күрсәтә.

27
00:02:23,120 --> 00:02:26,960
Ләкин әйтү белән эшләү бер үк әйбер түгел.

28
00:02:26,960 --> 00:02:34,240
Чөнки гамәлдә сәясәтчеләр әле дә чын яман шеш үсешләренә каршы
көрәшү урынына бары тик симптомнарны гына төзәткәләп маташалар.

29
00:02:34,240 --> 00:02:39,126
Шул ук вакытта рак кебек үсешләр –
банкстерлар, алар спекулятив операцияләр аша

30
00:02:39,126 --> 00:02:42,280
миллионлаган сумлык хезмәт хакы һәм премияләр ала.

31
00:02:42,280 --> 00:02:48,770
Ләкин санап бетергесез иминият компанияләре һәм фармацевтика,
элемтә, электр белән тәэмин итү, фән кебек зур

32
00:02:48,770 --> 00:02:54,840
корпорацияләр, шулай ук көннән-көн арта барган
почта хезмәтләре, авыл хуҗалыгы һ.б. да шуны ук эшли.

33
00:02:54,840 --> 00:02:59,600
Аларның берсе дә үз акчалары белән
спекуляция ясамый, ә халык акчалары белән.

34
00:02:59,600 --> 00:03:04,120
Һәм моны эшләгәндә алар дәүләт
байлыгын күп тапкырлар әрәм итәләр.

35
00:03:04,120 --> 00:03:09,521
Шуннан соң аларда үз капиталларының, ягъни
акционерлык капиталының кирәкле өлеше калмый, шуның белән

36
00:03:09,521 --> 00:03:12,600
аларның спекулятив югалтуларын каплау мөмкинлеге булмый.

37
00:03:12,600 --> 00:03:18,972
Шәхси банклар хуҗалары, безнең дәүләт акчалары белән – нигездә
спекулятив табышлар аша – миллиардлаган табыш

38
00:03:18,972 --> 00:03:24,040
алучылар, безнең акчаларны тискәре процент
ставкалары белән көннән-көн күбрәк карыз алалар.

39
00:03:24,040 --> 00:03:29,320
Кеше бары тик үзеннән генә сора ала: без чынлап
та нинди дәрәҗәдә ахмак? Һәм тагын күпме вакыт?

40
00:03:29,320 --> 00:03:36,440
Ниһаять, без бу барлык миллионер-спекулянтларны бары тик аларның
спекулятив бурычлары өчен генә җавапка кайчан тартачакбыз?

41
00:03:36,440 --> 00:03:40,813
Салым түләүчеләр мондый хокук бозучыларны ни өчен
ярдәм итүләрен белмичә генә коткарып торалар,

42
00:03:40,813 --> 00:03:43,160
чөнки алар нәрсә эшләгәннәрен бөтенләй аңламыйлар.

43
00:03:43,160 --> 00:03:51,320
Бөтен акча системасы халыкка шундый катлаулы итеп тәкъдим
ителде ки, хәзер алар хәтта иң гади алдауларны да күрә алмыйлар.

44
00:03:51,320 --> 00:04:00,528
Банк эшчәнлеген, иминият һәм шундый ук спекулятив операцияләрне
скандаль яки хәтта җинаять дип атаучы һәр тәнкыйтьче хаклы, әгәр

45
00:04:00,528 --> 00:04:06,787
катнашучылар үз табышларын шәхсиләштерүне
дәвам итә, зыяннарын җәмгыятькә йөкли һәм зур

46
00:04:06,787 --> 00:04:10,240
хезмәт хакларын һәм бонусларын да саклап кала.

47
00:04:10,240 --> 00:04:16,080
Бу гаҗәеп гамәл белән банкирлар
дөньяны һәлакәт чигенә китерделәр.

48
00:04:16,080 --> 00:04:23,530
Һәм халык күтәрелеп, банк спекулянтлары китергән
югалтуларны бары тик операторлар үзләре генә

49
00:04:23,530 --> 00:04:27,800
капларга таләп иткәнче, алар моны эшләүне дәвам итәчәкләр.

50
00:04:27,800 --> 00:04:33,600
Шул ук нәрсә барлык охшаш фаразлы һәм табышны
яңадан бүлүче бизнес-модельләргә дә кагыла.

51
00:04:33,600 --> 00:04:42,960
Бик тиз арада шушы ысул белән миллиардлаган акча җыелыр иде,
һәм элек алданган гражданнар күпкә яхшырак хәлдә булыр иде.

52
00:04:42,960 --> 00:04:49,320
Ләкин безнең үзләре «куркынычсызлык системалары» дип
аталган системалар үзе теләсә нинди төзәтүне киртәли.

53
00:04:49,320 --> 00:04:56,623
Ничек шулай? Бик гади: законсыз, яшерен челтәрләрне,
ягъни контролерлар белән контрольдә тотылучылар

54
00:04:56,623 --> 00:05:00,640
арасындагы үзара файдалы мөнәсәбәтләрне түзем итү аша.

55
00:05:00,640 --> 00:05:08,426
Күпчелек бу һәр җирдәге коррупция турында тын кала, чөнки
алар моның турында җитәрлек мәгълүматлы түгел яки аңа гади

56
00:05:08,426 --> 00:05:12,520
генә бирешкән, хәтта алар аның даими корбаннары булсалар да.

57
00:05:12,520 --> 00:05:18,879
Һәм бу тынлык үз чиратында алданган илләрне
хөкүмәт, бизнес, иминият даирәләрендәге

58
00:05:18,879 --> 00:05:23,400
спекулянтларда тагын да зуррак алчылык уятырга мәҗбүр итә.

59
00:05:23,400 --> 00:05:31,489
Бу элиталар, кайберләре борынгыдан килгән, халыкның ярдәмсез тын
калуы аркасында үзләштерү алдауларын дәвам

60
00:05:31,489 --> 00:05:39,200
итәргә һәм хәтта акчаны бетерү, тискәре процент
ставкалары һ.б. юнәлештә киңәйтергә тагын да кыюлана.

61
00:05:39,200 --> 00:05:43,833
Файдаларны бик хәйләкәр рәвештә шәхсиләштерү
һәм зыяннарны җәмәгатькә йөкләү дистә еллар буе

62
00:05:43,833 --> 00:05:46,200
безнең көндәлек тормышыбызның бер өлеше булды.

63
00:05:46,200 --> 00:05:52,058
Көннән-көн арта барган финанс борчулары арасында без оныттык:
безнең кебек конституцион дәүләтләрдә

64
00:05:52,058 --> 00:05:57,560
җавапка тартырга бары тик гаеплеләрне генә тарта
торган гадәт әле күптән түгел генә бар иде.

65
00:05:57,560 --> 00:06:02,680
Җинаять судлары ун елга кадәр
иректән мәхрүм итү җәзасын билгели ала.

66
00:06:02,680 --> 00:06:09,080
Салым түләүчеләр бу бөтен акылга сыймаслык начар идарә
итү өчен җавап тотарга мәҗбүр булачак, әгәр алар бурыч

67
00:06:09,080 --> 00:06:12,720
тәгәрмәчен чын җаваплы кешеләрнең башына кире бормыйлар икән.

68
00:06:12,720 --> 00:06:19,600
Әгәр алар моны эшләмәсәләр, илләр 100% ышаныч белән
турыдан-туры киләсе бурычсызлык чокырына таба чапачак.

69
00:06:19,600 --> 00:06:23,400
Һәм дөньядагы һәр хөкүмәт моны һичшиксез белә.

70
00:06:23,400 --> 00:06:27,360
Шулай да, боларның барысы да һәм
тагын күп нәрсәләр сораусыз кабул ителә.

71
00:06:27,360 --> 00:06:33,880
Безнең дөньябыз тормышка дошман технологияләр,
субсидияләр, приватизация һәм башка күп кенә начар идарә итү

72
00:06:33,880 --> 00:06:37,840
формалары аркасында барлык яклап экзистенциаль куркыныч астында.

73
00:06:37,840 --> 00:06:43,600
Көннәр бу бөтен фаҗигале яңадан
бүлү системаларын тасвирларга җитмәде.

74
00:06:43,600 --> 00:06:50,604
Шуңа күрә йокыга бирелгән һәм масс-медиа тарафыннан аңнары
томаланган кешеләрне уятыр вакыт җитте, алар

75
00:06:50,604 --> 00:06:58,287
үзләренә законсыз салынган бурычлардан арынып, бурыч
йөкләнешен чын җаваплы кешеләрнең башына кире кайтарсыннар!