1
00:00:00,015 --> 00:00:07,600
Iinzuzo zibe zezabucala – iilahleko zibe zezentlalo

2
00:00:07,600 --> 00:00:13,720
Iingcali zezemali ezivukileyo, kwintsizi yazo yokuqala,
zaqaphela uqikelelo olungekho mthethweni olwenziwe ngu

3
00:00:13,720 --> 00:00:18,800
Abatyali-mali abakhulu abenza i-speculation okanye abarhwebi
ngemali yangaphandle bahlala bethelekiswa nobuqhetseba bekhasino.

4
00:00:18,800 --> 00:00:22,520
Noko ke, le ngqikelelo ayibahluleli kakuhle abaqhubi bekhasino.

5
00:00:22,520 --> 00:00:27,698
Ngokungafaniyo nabatyali-mali abakhulu
abangenakubalwa, bahlala babelana ngezahlulo

6
00:00:27,698 --> 00:00:30,880
ezincinci okanye ezinkulu zenzuzo yabo nenkampani.

7
00:00:30,880 --> 00:00:39,760
Umzekelo, i-50% yenzuzo yeekhasino zaseSwitzerland
iya ngqo kwi-Old Age and Survivors' Insurance (AHV).

8
00:00:39,760 --> 00:00:46,357
Kwelinye icala, abatyali-mali abaninzi abakhulu abaqikelelayo,
ngobuchule bayiphepha ingeniso yabo yenzuzo yedibheni, enye yayo

9
00:00:46,357 --> 00:00:51,655
idlula i-CHF 500 yezigidi, besenza ngathi ayikho le
nto – ngamanye amazwi, bayinandipha ngokupheleleyo

10
00:00:51,655 --> 00:00:54,720
nangasese inzuzo yabo yokuqikelela bengahlawulanga rhafu.

11
00:00:54,720 --> 00:01:01,560
Kwaye ngoku masithe kuwo umongo wento: ukuba umqhubi
wekasino utyhafa, loo nto ihlala iyimicimbi yakhe yabucala.

12
00:01:01,560 --> 00:01:06,840
Akakwazi ukudlulisela iityala zakhe
zekhasino enkampanini ngendlela ethi:

13
00:01:06,840 --> 00:01:12,560
Ndalwabelana nawe ngenzuzo yam, ngoko ke
ngoku masabelane ngeelahleko zam zokuqikelela.

14
00:01:12,560 --> 00:01:17,400
Kungenjalo, nawuphi na omnye usomashishini
angatsho into efanayo. Amalungelo alinganayo kubo bonke.

15
00:01:17,400 --> 00:01:23,160
Kodwa oko kude nenyani. Le nto ayinjalo kwabanye
abatyali-mali abakhulu nabarhwebi ngemali yangaphandle.

16
00:01:23,160 --> 00:01:28,328
Uninzi lwabo baluhlobo, emva kokuba lwenze iimpazamo zokubala
lwaza lwalahlekelwa zizigidi ngezigidi,

17
00:01:28,328 --> 00:01:33,240
luyakwazi nje ukudlulisela ilahleko yalo eluntwini
– ngamanye amazwi, kuthi abahlawuli berhafu.

18
00:01:33,240 --> 00:01:40,040
Le iseyindlela yokusebenza yeebhanki ezingenakubalwa
ezizimeleyo neenkampani ze-inshorensi kwihlabathi jikelele.

19
00:01:40,040 --> 00:01:46,668
Logama nje beqhubeka nokuqokelela iibhiliyoni zenzuzo
kwiintengiselwano zabo zokubheja, bayandisa ubutyebi babo;

20
00:01:46,668 --> 00:01:51,146
ngakolunye uhlangothi, ukuba benza ilahleko
yeebhiliyoni, banokuyidlulisela lula

21
00:01:51,146 --> 00:01:54,000
eluntwini – ngamanye amazwi, kubahlawuli berhafu.

22
00:01:54,000 --> 00:01:59,680
Ubutyebi babo obuzuzwe ngobuqhetseba obungahlawulelwa rhafu
busahleli bungachukunyiswanga, kunye nemivuzo yabo emikhulu.

23
00:01:59,680 --> 00:02:03,880
Kwezinye iimeko, kwanamabhonasi ayakhuselwa.

24
00:02:03,880 --> 00:02:09,801
Ukuze bangavusi abantu abacinezelweyo kubuthongo
babo obungathi busiya busiba nzima, oosopolitiki

25
00:02:09,801 --> 00:02:13,280
abathile bahlala becula iingoma zokulalisa zobukhohlisi.

26
00:02:13,280 --> 00:02:19,641
Ezi ngxolo zokuthomalalisa zibonisa abemi ukuba kwiingxaki
zemali ezizayo, iibhanki ezibheje kakubi ziya kunyanzeleka

27
00:02:19,641 --> 00:02:23,120
ukuba zithwale uxanduva ngokwazo... kunye nabaninimasheya bazo.

28
00:02:23,120 --> 00:02:26,960
Ukuthetha akufani nokwenza.

29
00:02:26,960 --> 00:02:34,240
Kuba eneneni, oosopolitiki basaphulaphula nje iimpawu
endaweni yokujongana nezikhula eziyinkankala ngokwenene.

30
00:02:34,240 --> 00:02:42,280
Abantu abangumhlaza basengabo oosombhanki, abangenisa
izigidi kwiimivuzo neebhonasi ngokurhweba okungqikelelo.

31
00:02:42,280 --> 00:02:48,672
Kodwa iinkampani ze-inshorensi ezingenakubalwa kunye neenkampani
ezinkulu ezifana nezo zamachiza, ezonxibelelwano,

32
00:02:48,672 --> 00:02:54,840
ezonikezelo lombane, ezesayensi, kwaye ngokwandayo
neenkonzo zeposi, ezolimo, njl.njl., nazo zenza okufanayo.

33
00:02:54,840 --> 00:02:59,600
Akukho namnye kubo otyala ngemali
yakhe, kodwa batyala ngemali yoluntu.

34
00:02:59,600 --> 00:03:04,120
Kwaye ngokwenza njalo, bahlala
bechitha ubutyebi obukhulu boluntu.

35
00:03:04,120 --> 00:03:12,600
Emva koko, abanaso isabelo semali esiyimfuneko, oko
kukuthi, imali yabo, ukuhlawulela iilahleko zabo zokungcakaza.

36
00:03:12,600 --> 00:03:18,719
Abanini-bhanki zabucala, abenza iibhiliyoni zenzuzo ngemali yethu
yomphakathi – ikakhulu ngenzuzo yokuqikelela –

37
00:03:18,719 --> 00:03:24,040
baye baba ngamxhelo mnye ngokuboleka iimali zethu
ngeereyithi zenzala ezingaphantsi kwezinga lokuphila.

38
00:03:24,040 --> 00:03:29,320
Umntu angazibuza kuphela: Sisisidenge kangakanani na
ngokwenene? Kwaye kuseza kuthathe ixesha elingakanani?

39
00:03:29,320 --> 00:03:33,204
Siza kubaphendulisa nini na ekugqibeleni
bonke aba bathengisi boqikelelo

40
00:03:33,204 --> 00:03:36,440
abazizigidi-zigidi, ngenxa yamatyala abo oqikelelo kuphela?

41
00:03:36,440 --> 00:03:43,160
Abahlawuli berhafu bahlala nje bexhasa ngemali abenzi bobubi
abanjalo ngokungazi, kuba bengenalo nofifi lokuba kwenza ntoni.

42
00:03:43,160 --> 00:03:48,535
Inkqubo yonke yemali yabanikezelwa
ebantwini ngendlela entsonkothileyo kangangokuba

43
00:03:48,535 --> 00:03:51,320
abasakwazi nokubona ubuqhophololo obulula.

44
00:03:51,320 --> 00:03:58,837
Nawuphi na umgxeki ochaza iintengiselwano zebhanki, i-inshorensi
nezinye ezifanayo zokungcakaza njengezihlabaxa okanye

45
00:03:58,837 --> 00:04:06,354
eziyobugebenga unyanisile, ukuba nje abo bathintekayo
baqhubeka nokuzigcinela inzuzo yabo ngelixa badlulisela ilahleko

46
00:04:06,354 --> 00:04:10,240
eluntwini, kwaye bagcine nemivuzo yabo emikhulu neebhonasi.

47
00:04:10,240 --> 00:04:16,080
Ngale ndlela yobuqhophololo, oosomali
bazise ihlabathi emngciphekweni wentlekele.

48
00:04:16,080 --> 00:04:23,384
Kwaye baya kuqhubeka besenjenjalo de abantu
bavuke bafune ukuba iilahleko ezenziwe

49
00:04:23,384 --> 00:04:27,800
ngabatyali-mali beebhanki zibuyiswe ngabaphathi bodwa.

50
00:04:27,800 --> 00:04:33,600
Okufanayo kusebenza kuzo zonke iimodeli
zoshishino ezifanayo zokuqikelela nokwabela ngokutsha.

51
00:04:33,600 --> 00:04:42,960
Kungekudala, kungaqokelelwa iibhiliyoni ngale ndlela,
kwaye abemi ababekhe baxhatshazwa bengaphila ngcono kakhulu.

52
00:04:42,960 --> 00:04:49,320
Kodwa iinkqubo zethu ezibizwa ngokuba
zokhuseleko ngokwazo zithintela naluphi na ulungiso.

53
00:04:49,320 --> 00:04:56,112
Kanjani? Kulula nje: ngokunyamezela uthungelwano
olungekho mthethweni noluyimfihlo, oko kukuthi,

54
00:04:56,112 --> 00:05:00,640
ubudlelwane obunceda macala phakathi kwabalawuli nabalawulwayo.

55
00:05:00,640 --> 00:05:08,536
Uninzi luthula ngolu rhwaphilizo lusasazekileyo ngenxa
yokuba nje lunganikiwanga ulwazi olwaneleyo ngalo okanye

56
00:05:08,536 --> 00:05:12,520
sele luzamkele, nangona lulihlala lulizisithinjwa zalo.

57
00:05:12,520 --> 00:05:18,064
Kwaye olu thulelo, ngokulandelayo, lubangela ukuba abantu
abaxhatshazwayo bavuse ubuganga obukhulu ngakumbi

58
00:05:18,064 --> 00:05:23,400
phakathi kwabantu abazenzela inzuzo kurhulumente,
kushishino, kwiinkampani ze-inshorensi, njalo njalo.

59
00:05:23,400 --> 00:05:29,919
Ezi nkokheli ziphezulu, ezinye zazo zindala kakhulu, zikhuthazwa
ngakumbi kukuthula okungenamandla kwabantu ukuqhubeka

60
00:05:29,919 --> 00:05:35,775
nobuqhophololo bazo bokwenza izinto zibe zezabo,
kwanokubandakanya ukwandisa obu buqhophololo ngokuphelisa

61
00:05:35,775 --> 00:05:39,200
imali engxoweni, iirates zenzala ezingaphantsi, njalo njalo.

62
00:05:39,200 --> 00:05:43,381
Ukwenziwa ngobukhohlo kokwenzelwa abucala kwenzuzo
nokwabelwana ngelahleko eluntwini kube

63
00:05:43,381 --> 00:05:46,200
yinxalenye yobomi bethu bemihla ngemihla amashumi eminyaka.

64
00:05:46,200 --> 00:05:53,713
Phakathi kweenkxalabo zemali ezisoloko zanda, sitsalelwe yintloko
ukuba kumazwe anomgaqo-siseko afana nelethu, kwakungekudala

65
00:05:53,713 --> 00:05:57,560
kangako ukuba kwakusisithethe ukubopha kuphela abo banoxanduva.

66
00:05:57,560 --> 00:06:02,680
Iinkundla zolwaphulo-mthetho zinokugweba isigwebo
sokubanjwa entolongweni esingangeminyaka eli-10.

67
00:06:02,680 --> 00:06:09,260
Abahlawuli berhafu kuya kufuneka bathwale ityala ngenxa
yalo lonke olu lungiselelwanga luhlanya, logama nje besilela

68
00:06:09,260 --> 00:06:12,720
ukubeka umthwalo wetyala kwabo banoxanduva ngokwenene ngalo.

69
00:06:12,720 --> 00:06:19,600
Ukuba abayenzi loo nto, iintlanga ziya kungqubana ngqo
kwintlambo elandelayo yamatyala ngokuqiniseka okupheleleyo.

70
00:06:19,600 --> 00:06:23,400
Kwaye zonke oorhulumente behlabathi
ziyayazi le nto ngokuqinisekileyo.

71
00:06:23,400 --> 00:06:27,360
Nangona kunjalo, konke oku kunye nokunye
okuninzi kwamkelwa ngaphandle kwempikiswano.

72
00:06:27,360 --> 00:06:33,057
Ihlabathi lethu lisongelwa kukuphela kobukho kwalo ngazo zonke
iindlela ngenxa yezobuchwepheshe ezichasene

73
00:06:33,057 --> 00:06:37,840
nobomi, inkxaso-mali, ukwenziwa zizabucala
kunye nezinye iindlela ezininzi zolawulo-mbi.

74
00:06:37,840 --> 00:06:43,600
Iintsuku bezingonelanga ukuchaza zonke ezi
nkqubo zokwabela ngokutsha eziyintlekele.

75
00:06:43,600 --> 00:06:50,858
Ngoko ke lixesha lokuba kuvuswe abantu abaleleyo nabathontsitswe
ngamajelo eendaba, ukuze bakwazi ukuzikhulula kwimibopheleleko

76
00:06:50,858 --> 00:06:58,287
yamatyala ababekelwe yona ngokungekho mthethweni, baze babuyisele
umthwalo wamatyala ezintloko zabo bantu banoxanduva ngokwenene!

