1
00:00:00,000 --> 00:00:03,240


2
00:00:06,887 --> 00:00:12,293
"2020 ел ахырына кадәр 10 миллион кеше 5G
челтәренә тоташтырылачак", дип билгеләгән

3
00:00:12,293 --> 00:00:15,816
максат буенча мобиль элемтә операторы Vodafone.

4
00:00:15,816 --> 00:00:18,140
Беренче адым инде ясалды.

5
00:00:18,140 --> 00:00:25,727
Планлаштырылган 5G мобиль телефон манараларының 25е
инде Германиянең кайбер төбәкләрендә эшләтеп җибәрелгән.

6
00:00:25,727 --> 00:00:30,249
Шуларның берсе безнең матур Югары
Палатинате төбәгендә, Биргландта урнашкан.

7
00:00:30,249 --> 00:00:37,227
Klagemauer.TV инде төрле тапшыруларда 5G мобиль телефон
технологиясен киңәйтүнең куркынычлары һәм кешеләргә, хайваннарга

8
00:00:37,227 --> 00:00:40,723
һәм әйләнә-тирә мохиткә йогынтысы турында хәбәр иткән...

9
00:00:40,723 --> 00:00:46,030
(www.kla.tv/14506,
https://www.kla.tv/14425, https://www.kla.tv/14398,

10
00:00:46,030 --> 00:00:49,481
www.kla.tv/14078, https://www.kla.tv/13770)

11
00:00:49,481 --> 00:00:54,771
Башка мәсьәләләр арасында, мәшһүр немец мобиль элемтә
белгече Ульрих Вайнер бу проблемага каршы нинди

12
00:00:54,771 --> 00:00:58,284
практик адымнар ясарга мөмкин дигән сорауга җавап бирде.

13
00:00:58,284 --> 00:01:07,005
2019 елның 27 июле, шимбә көнне ул Амбергтагы
Musikommда бу тема буенча чыгыш ясарга китте.

14
00:01:07,005 --> 00:01:16,281
Лекциясендә ул һәр кешенең үз йортыннан башлап бу куркынычларга
нәтиҗәле каршы торуда ничек өлеш кертә алуы турында сөйли.

15
00:01:16,281 --> 00:01:21,585
Шуңа күрә, кадерле тамашачылар, без сезне бу
мәгълүмати һәм файдалы лекциядән мәхрүм итәргә теләмибез.

16
00:01:21,585 --> 00:01:24,836
Klagemauer.TV сезнең өчен шунда иде.

17
00:01:24,836 --> 00:01:28,023
Һәм хәзер Вейнер әфәндегә алкышлар итик.

18
00:01:28,023 --> 00:01:32,881
Беренче адым: Өй эчендә үз-үзегезне саклагыз

19
00:01:32,881 --> 00:01:34,920
Эчкә керәбез дә, нишли алабыз икәнен карыйбыз.

20
00:01:34,920 --> 00:01:41,355
Беренче адым һәрвакыт өйдәге үз тапшыру
җайланмаларын табу, аларны сүндерү һәм ахыр чиктә алып ташлау.

21
00:01:41,355 --> 00:01:42,724
Эчке тапшыру җайланмалары нәрсә ул?

22
00:01:42,724 --> 00:01:45,484
Без инде бүген Wi-Fi маршрутизаторы турында сөйләштек.

23
00:01:45,484 --> 00:01:51,562
Аннары безнең өйләрдә радио дулкыннарын куллана торган системалар
арта бара: мәсәлән, тавыш системалары һәм янгын

24
00:01:51,562 --> 00:01:56,686
сигнализацияләре; хәтта заманча машиналарда
да хәзер бик көчле радио дулкын чыганаклары бар.

25
00:01:56,686 --> 00:01:58,133
Әйдәгез, Wi-Fiга тиз генә күз салыйк.

26
00:01:58,133 --> 00:02:05,067
Монда да Deutsche Telekom яңа Speedportлар
өчен эксплуатация күрсәтмәләрендә болай дип яза:

27
00:02:05,067 --> 00:02:11,984
Электромагнит кырларына дучар булуны киметү өчен
Speedport җайланмагызны йокы бүлмәләре, балалар

28
00:02:11,984 --> 00:02:15,441
бүлмәләре һәм яшәү бүлмәләре янында урнаштырмагыз.

29
00:02:15,441 --> 00:02:22,224
Биредә дә Telekom сак уйнап: йокы бүлмәләрендә дә,
балалар бүлмәләрендә дә, ял бүлмәләрендә дә юк, ди.

30
00:02:22,224 --> 00:02:26,701
Аннары мин үземнән сорыйм: фатирда яки өйдә нәрсә калачак?

31
00:02:26,701 --> 00:02:32,178
Кабель провайдерлары хәзер тышкы Wi-Fi, ягъни
бушлай Wi-Fi тәэмин итүче роутерлар да тәкъдим

32
00:02:32,178 --> 00:02:35,110
итәләр, аларны сез үзгәртеп сүндерә алмыйсыз.

33
00:02:35,110 --> 00:02:37,455
Сез аны хотлайн аша сүндерәсез.

34
00:02:37,455 --> 00:02:45,493
Һәм кайбер Speedport модельләрендә инде ике Wi-Fi челтәре бар.
Берсе – сезнең шәхси куллану өчен, аны сез үзегез сүндерә аласыз,

35
00:02:45,493 --> 00:02:51,018
ә икенчесе – күршеләргә яки урам буйлап
йөрүчеләргә; алар Wi-Fi челтәрен куллана алалар,

36
00:02:51,018 --> 00:02:54,312
һәм аны тыштан, ягъни Telekom аша сүндерү кирәк.

37
00:02:54,312 --> 00:03:02,421
Бу бик күңелсез; һәм алар аны яңадан кабызалар,
шуңа күрә үлчәү җайланмасы да булуын киңәш итәм.

38
00:03:02,421 --> 00:03:06,397
Өйләрдә Wi-Fi-дан тыш радиациянең
төп чыганагы – сымсыз телефоннар.

39
00:03:06,397 --> 00:03:12,573
Күпчелек база станцияләре тәүлек
буена элемтә ясамаган вакытта да тапшыра.

40
00:03:12,573 --> 00:03:17,044
Шулай итеп, безне чынлап та стресска дучар итә һәм нык
авыруга китерә торган барлык әйберләр – хәтта кулланылмаган

41
00:03:17,044 --> 00:03:19,727
вакытта да тәүлек буе эфирда торучы тапшыру станцияләре.

42
00:03:19,727 --> 00:03:25,740
Бу база станцияләрен үз эченә ала,
әлбәттә, чыбыксыз телефоннарны һәм WLANны да.

43
00:03:25,740 --> 00:03:27,596
Әйдәгез, тагын бер кат карыйк. Беренче практик адымнар:

44
00:03:27,596 --> 00:03:31,172
Барлык җайланмаларны тоташтырыгыз. Аннары
кабельле телефонны яңадан сатып алыгыз.

45
00:03:31,172 --> 00:03:37,819
Аннары чыннан да мөһим: кабельле интернет урнаштырыгыз,
ягъни барлык компьютерларны кабельләр белән тоташтырыгыз.

46
00:03:37,819 --> 00:03:42,960
Аннары Wi-Fi һәм Bluetooth-ны сүндер, хәтта телевизорыңда
да – заманча телевизорларда бу функция урнаштырылган.

47
00:03:42,960 --> 00:03:46,368
Янгын сигнализацияләре – бу шактый катлаулы,
сезгә нинди технология куллануыгызга, нәрсәне һәм

48
00:03:46,368 --> 00:03:48,892
ничек сүндерүегезгә җентекләп игътибар итәргә кирәк.

49
00:03:48,892 --> 00:03:52,253
Аерым тавыш колонкаларын, ягъни шул барлык тавыш системаларын.

50
00:03:52,253 --> 00:03:56,996
Кайбер тозагычларда инде Wi-Fi урнаштырылган,
яңа тозагычларда да бар, әйе, Wi-Fi тозагыч

51
00:03:56,996 --> 00:03:59,944
кеше чистартканда шул урында тапшыру ясарга тиеш.

52
00:03:59,944 --> 00:04:02,035
Шулай итеп, кер юу машиналары 5G белән тагын да начараячак.

53
00:04:02,035 --> 00:04:08,254
5G технологиясе белән алар боларның барысын да
кертергә тели: кер юу машиналары, суыткычлар, колакчыннар –

54
00:04:08,254 --> 00:04:11,859
әлбәттә, Bluetooth белән – һәм, бик мөһиме, машиналарда.

55
00:04:11,859 --> 00:04:16,935
Хәзер бездә заманча машиналарда тулы Wi-Fi
маршрутизаторлары һәм күп Bluetooth җайланмалары бар

56
00:04:16,935 --> 00:04:19,939
– әйе, алар шулкадәр заманча булырга тиеш түгел.

57
00:04:19,939 --> 00:04:24,485
Һәм зинһар, машиналарыгызда моны сүндерегез.
Мин моны ничек эшләргә икәнен күрсәткән кыска

58
00:04:24,485 --> 00:04:27,313
видео яздым, аны минем веб-сайтта таба аласыз.

59
00:04:27,313 --> 00:04:31,435
Монда да, тоз соргычларны һәм кер юу машиналарыны
яңадан күргәндә, кулланучыларның монда да зур көче бар:

60
00:04:31,435 --> 00:04:33,662
зинһар, бу әйберләрне беренче чиратта сатып алмагыз.

61
00:04:33,662 --> 00:04:42,034
Әгәр сезгә яңа тозаксүрткеч кирәк булса һәм сатучы сезгә болай
дияргә теләсә: «Әй, шәп, яңа тозаксүрткеч, барысы да WiFi,

62
00:04:42,034 --> 00:04:46,647
барысы да үзе эшли, камил…» яки шундыйрак әйтсә, сез болай дисез:

63
00:04:46,647 --> 00:04:51,172
Юк, рәхмәт, мин камил эшләүче гади тозакуч алырга теләр идем.

64
00:04:51,172 --> 00:04:56,568
Шулай итеп, зинһар: кулланучыларның һәм аларның бойкотларының зур
көче бар. Бу бик ачык: үз смартфоныңны һәм мобиль

65
00:04:56,568 --> 00:05:01,540
телефоныңны теркәүдән чыгар. Мин беләм, хәзер бу
уңайсыз, ләкин ул бик нәтиҗәле, әйе, бик нәтиҗәле.

66
00:05:01,540 --> 00:05:06,566
Мин еш кына сорала: яңа манара төзеләчәк
җәмгыятьләрдә булганда, кешеләр миңа һәрвакыт болай диләр:

67
00:05:06,566 --> 00:05:12,760
Вейнер әфәнде, сездә без бик тиз гамәлгә кертә алырлык
һәм чынлап та Telekomга зыян китерәчәк гади чишелеш бармы?

68
00:05:12,760 --> 00:05:17,920
Аннары мин әйтәм: «Бу бик гади: өйдән-өйгә йөреп,
тиешле мобиль телефон контрактларын гамәлдән чыгару

69
00:05:17,920 --> 00:05:21,400
формаларын тутырып, Телекомга 500 гамәлдән чыгару тапшырыгыз».

70
00:05:21,400 --> 00:05:24,375
Бу хәтта 500дән дә күбрәк имза җәлеп итәчәк.

71
00:05:24,375 --> 00:05:28,752
Бик гади, ләкин әлбәттә, сезгә
тормышыгызны яңадан оештырырга туры киләчәк:

72
00:05:28,752 --> 00:05:31,867
Мобиль номерларга инде шалтыратмыйм. Мин дә хәзер моны эшләмим.

73
00:05:31,867 --> 00:05:35,755
Чөнки мин һәр шалтыратуым белән
бу тармакка акча бирәм, дип әйтәм.

74
00:05:35,755 --> 00:05:37,446
Шулай итеп, аң гади генә үзгәрергә тиеш.

75
00:05:37,446 --> 00:05:42,077
Әгәр без мобиль номерларга шалтыратмасак, бер
мәлдә безгә радио манаралары кирәк булмаячак.

76
00:05:42,077 --> 00:05:44,313
Мин моңа тиздән җентекләп кире кайтып карармын.

77
00:05:44,313 --> 00:05:49,706
Мари фон Эбнер-Эшенбахның матур бер
цитатасы: «Без хакыйкатьне эзлибез, ләкин аны безгә

78
00:05:49,706 --> 00:05:53,082
уңайлы булган урында гына табарга телибез.»

79
00:05:53,082 --> 00:06:00,160
Мин әйтер идем, яраткан смартфоныңнан баш тарту –
гади кеше зәгыйфлеге генә; моның өчен шактый көч кирәк.

80
00:06:00,160 --> 00:06:03,963
Син яхшылап әзерләнергә һәм моны ничек
эшләячәгеңне җентекләп уйларга тиешсең.

81
00:06:03,963 --> 00:06:08,694
Мин әле генә күпчелек смартфоннарын
ташлаган тагын бер компаниягә ярдәм иттем.

82
00:06:08,694 --> 00:06:10,905
Аннары сезгә хезмәткәрләргә әйтергә кирәк:

83
00:06:10,905 --> 00:06:14,260
Тыңла, сиңа көндәлек кирәк, сиңа үз будильнигың кирәк.

84
00:06:14,260 --> 00:06:18,443
Сезгә чынлап та смартфон башкара
алган барлык мөмкинлекләр дә кирәк.

85
00:06:18,443 --> 00:06:23,625
Мин сиңа бераздан вакытлыча чишелеш күрсәтермен.
Әмма башта миңа бик ошаган Der Spiegel-дан бер цитата:

86
00:06:23,625 --> 00:06:27,795
Бу Силикон үзәнендәге технология өлкәсендә
эшләүче ата-аналар һәм аларның балалары турында.

87
00:06:27,795 --> 00:06:33,356
Шулай итеп, Силикон үзәне — Америкада
бу барлык әйберләр эшләнә торган төбәк.

88
00:06:33,356 --> 00:06:35,500
Тәк кенә түгел, ә бик нык шунда.

89
00:06:35,500 --> 00:06:40,725
Һәм монда кызыклы бер күренеш барлыкка килә, һәм мин
моны сезнең белән рухландыру өчен уртаклашырга

90
00:06:40,725 --> 00:06:44,260
телим, бигрәк тә балалар һәм үсмерләр тәрбияләүчеләргә.

91
00:06:44,260 --> 00:06:48,796
Һәм анда болай дип язылган: «Google һәм Facebookта
эшләүче барлык ата-аналар үзләре эшләп чыгарган

92
00:06:48,796 --> 00:06:51,659
продуктларны балаларына кулланырга рөхсәт итмиләр».

93
00:06:51,659 --> 00:06:58,203
Бу гротеск. Силикон үзәнендәге балаларга мобиль
телефон тотарга яки экран каршында утырырга рөхсәт ителми.

94
00:06:58,203 --> 00:07:05,143
Менә шушы барлык техник әти-әниләр балаларына:
«Сакланыгыз, моны тимәгез, аны минем компания ясаган», – диләр.

95
00:07:05,143 --> 00:07:09,320
Минемчә, бу ата-аналарга ниндидер
йогынты ясый, чыннан да аларны селкетә.

96
00:07:09,320 --> 00:07:15,340
Шулай итеп, бездә мондый күренеш бар: Google башлыгының балалары,
Facebook башлыгының балалары – берсенең дә смартфоны юк.

97
00:07:15,340 --> 00:07:18,053
Алар диярлек барысын да беләләр.

98
00:07:18,053 --> 00:07:25,004
Һәм бу максатка чынлап та ирешү өчен бераз этәргеч
булырга тиеш; алар балаларының аны нигә кулланмавын беләләр.

99
00:07:25,004 --> 00:07:27,246
Һәм хәзер, әлбәттә, вакытлыча чишелеш бар.

100
00:07:27,246 --> 00:07:34,881
Миңа моны еш сорашалар, һәм мин еш кына бөтен мәсьәләне аңлатырга
туры килә... Мәсәлән, яшьләргә бу һич тә җиңел түгел, чөнки спорт

101
00:07:34,881 --> 00:07:42,410
клубы бар – һәм спорт клубында әгәр дә очрашулар яки күнегүләр
вакыты үзгәртелсә, мәсәлән, барысы да WhatsApp аша хәбәр ителә.

102
00:07:42,410 --> 00:07:47,113
Банда, яки шундый әйберләр бүген ничектер киң таралган.

103
00:07:47,113 --> 00:07:51,295
Аннары бары тик «әйе, ярый, безгә чыннан
да WhatsApp кирәк» дигән хәл генә кала.

104
00:07:51,295 --> 00:07:52,647
Шулай итеп, минемчә, тагын бер юл бар.

105
00:07:52,647 --> 00:07:57,001
Миндә һәрвакыт күп референслар була...
Кабат-кабат күрәм: балалар һәм яшьләр бу очрашуларны

106
00:07:57,001 --> 00:07:59,122
WhatsApp булмаса да ничек тә булса оештыралар.

107
00:07:59,122 --> 00:08:01,040
Шулай итеп, һәрвакыт юллар бар.

108
00:08:01,040 --> 00:08:04,391
Ләкин мин әйткәнчә, хәтта бизнес тормышында да менә бер чишелеш.

109
00:08:04,391 --> 00:08:11,775
Сез смартфоныңызны кабельгә тоташтыра аласыз, мобиль телефон
функциясен сүндерә аласыз һәм өстә офлайн режимны күрә аласыз.

110
00:08:11,775 --> 00:08:17,276
Менә офлайн режим, аннары монда очыш
режимына күчәсең, менә очыш режимы.

111
00:08:17,276 --> 00:08:20,552
Һәм аннары да сез бу смартфон белән эшләргә мөмкин булачак.

112
00:08:20,552 --> 00:08:25,424
Син WhatsApp-ны куллана аласың, теләсә нинди эш башкара
аласың, ләкин хәзер ул радиация чыгармый; ул кабель аша эшли.

113
00:08:25,424 --> 00:08:27,618
Һәм ул кабель аша күпкә яхшырак эшли.

114
00:08:27,618 --> 00:08:30,104
Һәм мин әйткәнчә, ачык планлы офисларда зур проблема:

115
00:08:30,104 --> 00:08:34,107
Компанияләрдә, әлбәттә, бүген иртән әйткәнебезчә, эш
белән бәйле киеренкелектән туган талчыну зур проблемалар

116
00:08:34,107 --> 00:08:36,341
тудыра, шулай ук инфекцияләргә сизгерлек тә зур мәсьәлә.

117
00:08:36,341 --> 00:08:38,590
Кечкенә грипп эпидемиясе чыкты, һәм
компаниянең яртысы авырып өйдә калды.

118
00:08:38,590 --> 00:08:43,242
Монда шулай булуын белмим, ләкин без моны
кабат-кабат кичерәбез, мин аны һәр җирдә ишетәм.

119
00:08:43,242 --> 00:08:47,445
Һәм хәзер көннән-көн күбрәк эшмәкәрләр болай
ди: «Без бу әйберләрдән туйдык, Wi-Fi-ны

120
00:08:47,445 --> 00:08:50,236
бетерәбез, офисыбызны чыбыклы челтәргә тоташтырабыз».

121
00:08:50,236 --> 00:08:53,463
Кыр хезмәте килгәч, алар
смартфоннарын кабельгә тоташтырырга тиеш.

122
00:08:53,463 --> 00:08:55,720
Мисал өчен генә, бик нәтиҗәле чара.

123
00:08:55,720 --> 00:09:01,781
Мондый кабель уртача 10–20 евро тора,
бу аны бик арзан һәм нәтиҗәле чара итә.

124
00:09:01,781 --> 00:09:05,772
Планшетларга да шул ук кагыла. Ул ачык эшләй.

125
00:09:05,772 --> 00:09:11,702
Үй эчендә радиация бөтенләй булмаса, әмма тыштан керсә, нишләргә?

126
00:09:11,702 --> 00:09:13,825
Бу, әлбәттә, шулай ук бик мөһим нокта.

127
00:09:13,825 --> 00:09:18,196
Мобиль телефон операторлары еш кына әйтә: әгәр
дә түбәгездә радио манарасы булса, сигнал

128
00:09:18,196 --> 00:09:21,266
түбәдән таралу сәбәпле, бу проблема тудырмаячак.

129
00:09:21,266 --> 00:09:27,401
Бу бераз дөрес; төп радиация монда чыннан
да югала, ләкин һәрвакыт ян лоблар кала.

130
00:09:27,401 --> 00:09:33,746
Шулай итеп, хәтта ул синең үз түбәңдә булса
да, иң нык зыян күрүче һәрвакыт син буласың.

131
00:09:33,746 --> 00:09:39,033
5G белән бездә тапшыру манараларын 100 метрга
кадәр киметү каралган структура бар, һәм

132
00:09:39,033 --> 00:09:42,344
аннары моның нәтиҗәсендә диярлек һәркем зыян күрә.

133
00:09:42,344 --> 00:09:46,580
Аннары чыгу юлы юк; син үзеңне сакларга тиешсең.

134
00:09:46,580 --> 00:09:48,961
Син моны ничек эшлисең?

135
00:09:48,961 --> 00:09:54,460
Бераз күзгә ташлана торган ысул, ләкин бик
нәтиҗәле: мәсәлән, радиациядән саклау экраны.

136
00:09:54,460 --> 00:10:01,660
Мисалда да бу кызыклы. Тапшыру җайланмасы 9,98 метр биеклектә.

137
00:10:01,660 --> 00:10:06,540
Бу шуны аңлата: тапшыру җайланмасына
планлаштыру рөхсәте кирәкми; төзелеш рөхсәте дә кирәкми.

138
00:10:06,540 --> 00:10:12,400
Ләкин 7,55 метрлы радиация челтәре өчен төзелеш рөхсәте кирәк.

139
00:10:12,400 --> 00:10:20,093
Франкония төбәгеннән чыккан тагын бер әйбер — бу радиациядән
саклаучы челтәрләр, алар бик нәтиҗәле, ләкин, дияр

140
00:10:20,093 --> 00:10:28,589
идем, җәмәгатьчелек арасында яхшы абруйга ия, әмма
төзелеш һәм технология ягыннан аларны саклау бик авыр.

141
00:10:28,589 --> 00:10:33,528
Кровать өстендәге радиациядән саклаучы челтәр
нәтиҗәлерәк. Без моны элек зарарланган кешеләрдә күрдек.

142
00:10:33,528 --> 00:10:36,959
Бу бик еш очрый. Мәсәлән, бу гаилә
бөтенләй подвалга күчеп урнашкан.

143
00:10:36,959 --> 00:10:38,936
Мин моны да тәкъдим итә алам.

144
00:10:38,936 --> 00:10:43,710
Подвал да бик яхшы итеп төзекләндерелгән, әйтергә
кирәк, анда яши алу өчен аны тулысынча яңартканнар.

145
00:10:43,710 --> 00:10:51,546
Хәзерге вакытта мин йокы бүлмәләрен, бигрәк тә балалар өчен, түбә
астында түгел, ә подвалда урнаштыру яхшырак дип тә әйтер идем.

146
00:10:51,546 --> 00:10:54,295
Чөнки түбә астында һәрвакыт
подвалга караганда күбрәк радиация була.

147
00:10:54,295 --> 00:10:59,098
Аннары ятак өстендә радиациядән саклау
канопийлары бар. Менә мисал өчен койка.

148
00:10:59,098 --> 00:11:02,884
Алар бик нәтиҗәле. Алар – минем монда
килү өчен машинада да булган челтәрләр.

149
00:11:02,884 --> 00:11:06,505
Алар бик нәтиҗәле, арзан түгел, ләкин бик яхшы.

150
00:11:06,505 --> 00:11:09,867
Аннары син йортларны каплап куя аласың. Бу бик нәтиҗәле.

151
00:11:09,867 --> 00:11:12,186
Монда шулай ук бераз реклама факторы да бар.

152
00:11:12,186 --> 00:11:17,853
Сез күз алдына китерә аласыз: әгәр дә сез мондый яңа
төзелешле Бавария күршелегендә бөтен йортыгызны карага

153
00:11:17,853 --> 00:11:20,962
буясагыз, күп кеше сораулар бирергә тукталып киләчәк.

154
00:11:20,962 --> 00:11:22,916
Лекция бирү кирәкми, алар барысы да киләчәк.

155
00:11:22,916 --> 00:11:27,640
Бөтен күршеләр килә. Һәм беренче сорау: «Бу шулай калачакмы?»

156
00:11:27,640 --> 00:11:34,419
Мин өйне карага буяуны танышлар
табу өчен бик нәтиҗәле дип саныйм.

157
00:11:34,419 --> 00:11:38,453
(Тамашачылар арасыннан сорау) Бу графит төсе, янә хәрбиләрдән.

158
00:11:38,453 --> 00:11:44,154
Бу, мәсәлән, радар корылмаларында эшләнә — шуннан ул килеп чыга —
һәм хастаханәләрдә дә, анда, мәсәлән, ЭЭГ һәм

159
00:11:44,154 --> 00:11:48,963
ЭКГ өчен бүлмәләрне көннән-көн күбрәк
экранлау кирәк, чөнки күрсәткечләр инде төгәл түгел.

160
00:11:48,963 --> 00:11:54,458
Хастаханәләрдә радиация дозасы югары булу сәбәпле, ми
дулкыннары һәм йөрәк ритмы үлчәүләре инде төгәл түгел.

161
00:11:54,458 --> 00:11:57,425
Һәм бу бүлмәләр бу төсләр белән капланган.

162
00:11:57,425 --> 00:12:02,249
Бик нәтиҗәле. Мисал өчен, компьютер һәм
сервер бүлмәләре шушы рәвешле экранлана.

163
00:12:02,249 --> 00:12:07,922
Шулай итеп, бу бик нәтиҗәле буяу, нәтиҗәлелегенә караганда бик
арзан, һәм, әлбәттә, өстенә яңадан ак буяу белән буярга була.

164
00:12:07,922 --> 00:12:10,256
Мин күршеләр белән бераз гына күңел ачып алдым.

165
00:12:10,256 --> 00:12:13,264
Шулай итеп, син аны яңадан акка буя аласың.

166
00:12:13,264 --> 00:12:20,694
(Тамашачы соравы:) Бу белән түбә дә буяламы?

167
00:12:20,694 --> 00:12:24,200
Юк, түбәне буяу авыр. Тагын яңгыр ява.

168
00:12:24,200 --> 00:12:29,155
Юк, түбәгә фольгалы пар киртәләрен,
мәсәлән Delta-Reflex, урнаштыра аласыз.

169
00:12:29,155 --> 00:12:32,561
Шулай итеп, түбә өстенә
урнаштырырга мөмкин булган төрле фильмнар бар.

170
00:12:32,561 --> 00:12:40,099
Тәрәзәләр дә күп катлы пыялалы
панельләр, кояшка чыдам панельләр өчен идеаль.

171
00:12:40,099 --> 00:12:42,824
Фольга күп күләмдә радиацияне сеңдерә.

172
00:12:42,824 --> 00:12:46,860
Рамкаларның металлдан яки алюминийдан ясалуы мөһим.

173
00:12:46,860 --> 00:12:54,298
Сез шулай ук буяу белән тәрәзә арасында физик,
үткәргеч тоташу булуын да тәэмин итәргә тиешсез.

174
00:12:54,298 --> 00:12:58,031
Ярар, ул авыр түгел, ләкин җиңел дә түгел.

175
00:12:58,031 --> 00:13:01,712
Әгәр дә сез мондый йортны тулысынча
капларга җыенсагыз, һичшиксез киңәш сорагыз.

176
00:13:01,712 --> 00:13:04,895
Чыннан да фатир йортының эчке өлешен буяу мөмкин.

177
00:13:04,895 --> 00:13:07,966
Мин арендадагы фатирларда яшәүче кайбер
кешеләрне беләм, һәм алар моны өй эчендә эшләгәннәр.

178
00:13:07,966 --> 00:13:11,219
Бу мөмкин, һәм сез аны чагыштырмача тыгыз итеп ала аласыз.

179
00:13:11,219 --> 00:13:15,907
Ләкин фатир йортында сезгә күршеләрегез белән
сөйләшеп, алардан Wi-Fiларын сүндерүләрен

180
00:13:15,907 --> 00:13:19,276
сораудан башка чара калмаячак. Бу иң нәтиҗәле чишелеш.

181
00:13:19,276 --> 00:13:23,459
Мин беләм, бу җиңел түгел, ләкин башка юл юк.

182
00:13:23,459 --> 00:13:30,293
Бу иң нәтиҗәле вариант, иң арзан һәм
кайчакта кайбер күршеләр өчен иң күңелсез.

183
00:13:30,293 --> 00:13:37,477
Ярар, өстәргә теләгәнем шул:
электросмогтан саклану салымнан чыгарыла.

184
00:13:37,477 --> 00:13:40,277
Берничә тест очрагы булды, алар җиңелде.

185
00:13:40,277 --> 00:13:44,183
Шулай итеп, сез моны керем салыгыннан
махсус чыгым буларак чыгарып калдыра аласыз.

186
00:13:44,183 --> 00:13:48,162
Киләсе адымнар: Өй тышында саклау.

187
00:13:48,162 --> 00:13:51,040
Ярар, хәзер киләсе практик адымнарға күчик.

188
00:13:51,040 --> 00:13:56,256
Иң беренче чиратта үз-үзеңне саклау кирәк иде, моны
үз йортыңнан башлап, йортны саклау белән тәэмин итү.

189
00:13:56,256 --> 00:13:57,873
Тагын нәрсә эшләргә мөмкин?

190
00:13:57,873 --> 00:14:01,710
Һәм бу минем өчен бик мөһим, мин бу әйтемне,
бу белдерүне чыннан да яратам, ул болай ди:

191
00:14:01,710 --> 00:14:06,883
Илдә әхлакый кыюлыгы булган гражданнар күбрәк булган
саен, аңа кирәк булган каһарманнар саны кимрәк булачак.

192
00:14:06,883 --> 00:14:10,704
Карар кабул итүче фактор – күләм,
ягъни эшләрне үзгәртергә бергәләп эшләү.

193
00:14:10,704 --> 00:14:14,473
Шуңа күрә мин һичшиксез киңәш итәм: гади
генә итеп эшне бутарга; без моны Амбергта ничек

194
00:14:14,473 --> 00:14:16,791
гамәлгә ашырырга мөмкин икәнен карый алабыз.

195
00:14:16,791 --> 00:14:23,481
Минемчә, эшне бутарга тырышу искиткеч, мәсәлән, 5G үсешенә
фактик рәвештә комачаулый торган барлык шушы гамәлләрне башкару.

196
00:14:23,481 --> 00:14:30,630
Бу һәркем дә эшли ала торган гади эш: мәсәлән, бөтен бу
карта мәсьәләсенә эләкмәс өчен яңадан акча түләргә була.

197
00:14:30,630 --> 00:14:37,339
Яңа EC карталарында «Near Field Communication» (NFC) функциясе
бар, ягъни аларда инде чип урнаштырылган. EC

198
00:14:37,339 --> 00:14:43,424
карталарында бу функцияне сүндереп була,
мәсәлән, банкоматларда – зинһар, моны эшләгез!

199
00:14:43,424 --> 00:14:46,618
Мәсәлән, акыллы счетчикларны кабул итмәгез.

200
00:14:46,618 --> 00:14:52,625
Шулай итеп, безгә нигездә 5G белән яңа бизнес-модельләр эшләп
чыгара торган тармакка болай дияргә туры килә: без

201
00:14:52,625 --> 00:14:58,170
сезнең бизнес-модельләрегездә катнашмаячакбыз. Аннары
5G дә табышлы булмаячак. Һәм бу Амбергка да кагыла.

202
00:14:58,170 --> 00:15:03,186
Мәсәлән, менә бер ысул. Акыллы счетчиклар
белән бизнес-модельдә катнашмагыз, әйе.

203
00:15:03,186 --> 00:15:10,279
Шуннан соң: паспортлар юк иде... Мәсәлән, бу яшел паспорт бер
ел гына гамәлдә, ләкин анда бернинди биометрик мәгълүмат та, чип

204
00:15:10,279 --> 00:15:14,094
та, бармак эзләре дә юк. Бу минеке, миндә дә шундый берсе бар.

205
00:15:14,094 --> 00:15:20,540
Әмма киресенчә, кызыл паспорт эчендә тулы
антенна системасы бар, шуңа күрә сез күрәсез:

206
00:15:20,540 --> 00:15:23,576
Мин аны микродулкынлы мичтә бераз артык озак калдырдым, әйе.

207
00:15:23,576 --> 00:15:31,900
Син бу кадрда бу зур антеннаны күрә аласың; ул рамка
антеннасы, ә монда сулда чип тора, аны күрә аласыңмы?

208
00:15:31,900 --> 00:15:38,303
Менә бу радио чипы, менә бу радио чипы, ә
тышында рамка формасындагы антенна урнашкан, һәм

209
00:15:38,303 --> 00:15:41,312
шуның белән сез шактый ерак арага тапшыра аласыз.

210
00:15:41,312 --> 00:15:44,818
Башка нишләргә була? Башкаларны хәбәрдар итү мөһим.

211
00:15:44,818 --> 00:15:50,647
Мин фатир ишегенә яки керү ишегенә «Мобиль телефоннарны
сүндерегез!» дигән язу элә алам, шуның белән

212
00:15:50,647 --> 00:15:56,034
өйгә керүче һәркем мобиль телефонын тышта
калдырырга яки сүндерергә тиешлеге ачык булсын.

213
00:15:56,034 --> 00:16:01,112
Гади генә әйткәндә, бу шаһит тәэсире
көндәлек тормыштагы вак-төякләр өчен бик мөһим.

214
00:16:01,112 --> 00:16:05,767
Чынлап та, бу минем өчен иң мөһим нәрсә. Әлбәттә, мин
зуррак эшләргә дә керермен, ләкин көндәлек тормыштагы

215
00:16:05,767 --> 00:16:08,352
бу вак-төякләр бик нәтиҗәле – аларны кимсетеп карама.

216
00:16:08,352 --> 00:16:15,981
Әгәр берничә кешегә бу бераз авыр булса, син бераз көчлерәк
булырга тиешсең... бу – минем мобиль телефон ачкычым, ул,

217
00:16:15,981 --> 00:16:22,580
әлбәттә, күбрәк, ничек дисәк тә, рәсемгә охшаган характерлы, әйе.

218
00:16:22,580 --> 00:16:28,389
Шулай итеп, тагын берничә идея: комачаулый торган шул
вак-төякләр, һәркем эшли ала торган шул вак-төякләр.

219
00:16:28,389 --> 00:16:32,499
Сәламәтлек иминияте карталары. Тагын да күбрәк радио
технологияләре белән яңа сәламәтлек иминияте

220
00:16:32,499 --> 00:16:37,173
карталары килә. Аларны кабул итмәгез; мөмкин
булса, иске карта җитә дип әйтегез һәм каршы торыгыз.

221
00:16:37,173 --> 00:16:43,418
Аннары, яңа җиһаз сатып алганда, алдан
әйткәнебезчә, тәкъдим һәм ихтыяҗга игътибар итегез.

222
00:16:43,418 --> 00:16:47,608
Сымсыз технологияле җайланмаларны сатып алмагыз,
яисә башка вариантлар булмаса, бу җайланмалардагы сымсыз

223
00:16:47,608 --> 00:16:49,968
технологияне сүндерә алу мөмкинлеген тәэмин итегез.

224
00:16:49,968 --> 00:16:52,671
Брошюралар һәм флайерлар тарату. Бик гади эш.

225
00:16:52,671 --> 00:16:58,174
Мин кем белән сөйләшәм? Күршем, дусларым,
хезмәттәшләрем. Әлбәттә, листовкалар тарата.

226
00:16:58,174 --> 00:17:01,378
Шәһәр үзәгендә, Амбергта өстәлләр броньлагыз.

227
00:17:01,378 --> 00:17:05,254
Син бары тик урамга чыгарга тиешсең,
мәгълүматны таратырга кирәк, кешеләр моның турында берни

228
00:17:05,254 --> 00:17:07,567
дә белми. Мөмкин кадәр яхшырак итеп урамга чык.

229
00:17:07,567 --> 00:17:13,501
Һәр мөмкинлек туа калганда 5G турында сөйләшү, әлбәттә,
мин дә шулай эшлим, ләкин басым ясап сөйләшмәү мөһим.

230
00:17:13,501 --> 00:17:17,266
Шулай итеп, һәрвакыт шундый итеп сөйләш, һәрвакыт
дустанә булып кал һәм гади генә орлык утыртып куй.

231
00:17:17,266 --> 00:17:22,829
Әгәр ике-өч җөмлә сөйләшкәч, ул чынлап та белергә теләмәвен
аңласам, мин һава торышы турында сөйлим, бүген яңгыр явуының

232
00:17:22,829 --> 00:17:27,650
ничек матур икәнен яки шундый нәрсәләрне әйтәм, һәм мин беләм:
өч-дүрт атнадан, бәлки алты айдан соң без

233
00:17:27,650 --> 00:17:32,125
яңадан очрашырбыз һәм мин аның белән яңадан сөйләшә
алырмын, чөнки без яхшы мөнәсәбәттә аерылдык.

234
00:17:32,125 --> 00:17:38,033
Мин моны инде күп тапкырлар үз урманганда кичердем, анда
күп туристлар йөри. Анда мин бераз серле, кешеләр мине

235
00:17:38,033 --> 00:17:41,767
һәрвакыт белми, һәм бу костюмсыз мин бөтенләй гадәти күренәм.

236
00:17:41,767 --> 00:17:47,253
Һәм мин мондый тагын бер тәҗрибә кичердем:
якында бер җәяүле белән сөйләшкәндә ул миңа ни өчен

237
00:17:47,253 --> 00:17:50,240
мин монда караван белән булуымны белергә теләде.

238
00:17:50,240 --> 00:17:54,156
Ох, ди ул, җәй көне монда бик матур. Аннары мин
әйтәм: Әйе, ләкин бер метр кар яуганда да мин монда булам.

239
00:17:54,156 --> 00:18:00,711
Аннары ул бераз кызыксынды, без сөйләшә башладык, һәм ул
әйтте: «Син миңа мобиль телефоннар куркыныч дип әйткән

240
00:18:00,711 --> 00:18:04,395
өченче кеше. Моның эчендә берникадәр хаклык булырга тиеш».

241
00:18:04,395 --> 00:18:09,486
Ул хәзер моның турында күбрәк белергә тели.
(Һәм мин аңа үзен белән алырга брошюра бирдем.)

242
00:18:09,486 --> 00:18:15,669
Шуңа күрә көндәлек тормышта бу кечкенә әйберне ким бәяләмәгез,
ул бик мөһим, анда зур көч бар, һәм иң мөһиме – күләме.

243
00:18:15,669 --> 00:18:20,796
Кечкенә әйберләрне ким бәяләргә ярамый; киресенчә, кечкенә
әйберләр еш кына күп кенә зур әйберләрдән әһәмиятлерәк була.

244
00:18:20,796 --> 00:18:24,949
Һәм бу кечкенә адым аша, бу аралашу
аша мин тагын бер адым алга бара алам.

245
00:18:24,949 --> 00:18:28,169
Киләсе адым итеп мин түбәндәгене нык киңәш итәм:

246
00:18:28,169 --> 00:18:35,193
Минем хәбәрнамәгә язылыгыз; сез аны урамда да, интернетта да язып
куя аласыз, һәм дусларыгызны һәм туганнарыгызны

247
00:18:35,193 --> 00:18:41,962
күзәтә башлагыз: кемгә мөрәҗәгать итәргә мөмкин, кем
тыңлый, мәсәлән, киләсе лекциягә кемне чакыра алам?

248
00:18:41,962 --> 00:18:48,464
Адрес китапларыгызны оптимальләштерегез. Бу бик, бик, бик
мөһим, аңлыйсызмы? Адрес китапларыгызны оптимальләштерегез.

249
00:18:48,464 --> 00:18:53,466
Без яңадан кампания башлаячакбыз, аңлыйсыңмы, һәм сезнең
һәрберегезгә адреслар китабы кирәк булачак, шуның белән сез

250
00:18:53,466 --> 00:18:56,266
электрон почта аша почта исемлеген шунда ук җибәрә алачаксыз.

251
00:18:56,266 --> 00:18:58,970
Сезнең шәхси элемтә кешегез булуын тәэмин итегез.

252
00:18:58,970 --> 00:19:05,180
Электрон почта аша элемтә – бер нәрсә. Ләкин
телефон аша һәм шәхси элемтә дә булуын тәэмин итегез.

253
00:19:05,180 --> 00:19:10,495
Мөмкин булган һәр җирдә элемтәләр булдырыгыз. Һәм зинһар: бу адрес
китаплары, мин моны тагын бер кат әйтергә телим, бик мөһим.

254
00:19:10,495 --> 00:19:14,628
Шуңа күрә матбугат «әйе, тармак нәкъ менә шуны тели»
дип кабатлаганда, моны истә тотарга кирәк. Әйе, аннары

255
00:19:14,628 --> 00:19:16,986
син моны җентекләп карарга тиеш; мин моны алдан әйтмәдем.

256
00:19:16,986 --> 00:19:22,637
Ләкин тармакның күпчелеге үз завод
биналарында бөтенләй 5G булуын теләми.

257
00:19:22,637 --> 00:19:27,809
Һәм ни өчен? Чөнки алар үз компанияләре
турында мәгълүматның таралуын теләмиләр.

258
00:19:27,809 --> 00:19:28,832
Син моны гына аңларга тиешсең.

259
00:19:28,832 --> 00:19:33,977
Һәр компонент, һәр сенсор, һәр машина, 5G
аша тышкы дөньяга тоташтырылган булса, интернет

260
00:19:33,977 --> 00:19:36,968
аша да кереп була. Һәр тиеннең ике ягы бар.

261
00:19:36,968 --> 00:19:42,001
Һәм компанияләр үз мәгълүматларын үз
биналарындагы серверларында сакларга тели.

262
00:19:42,001 --> 00:19:49,573
Алар бөтен дөньяның BMW җитештерү линиясеннән
хәзерге вакытта нинди машина төшүен күрүен теләмиләр.

263
00:19:49,573 --> 00:19:53,960
Мин ышанам, хәзерге вакытта безнең бу
технологиядән янә бәйсез булуыбыз бик мөһим.

264
00:19:53,960 --> 00:19:57,911
Мин шуны гына әйтермен: һәркем моны үзе үк эшләргә тиеш.

265
00:19:57,911 --> 00:20:03,500
Интернетсыз да иң мөһим элемтәләрегез – иң якын хезмәттәшләрегез
белән элемтәләрегез – эшлиме? Минемчә, бу бик мөһим сорау.

266
00:20:03,500 --> 00:20:07,718
Минем электр һәм интернет булмаганда да җылы
торып, аш-су пешереп була торган фатирым бармы?

267
00:20:07,718 --> 00:20:09,869
Мин альтернатив ысулларны куллануым – бер мәсьәлә.

268
00:20:09,869 --> 00:20:14,177
Әгәр миндә смартфон да, интернетка керү
мөмкинлеге дә булмаса, тормышым гадәти рәвештә дәвам

269
00:20:14,177 --> 00:20:17,100
итәрме? Һәм моны мөмкин итәр өчен нәрсәне үзгәртә алам?

270
00:20:17,100 --> 00:20:20,980
Зинһар, моны үзегез дә, үз
тирә-юньдәге мохитегездә дә уйлап карагыз.

271
00:20:20,980 --> 00:20:26,960
Минемчә, бу технологиягә янә бирелеп калмау бик мөһим.

272
00:20:26,960 --> 00:20:34,870
Ярар, интернетка альтернатива буларак мин Handexpressны
тәкъдим итәм — ул «тавыш һәм каршы тавыш», бик яхшы идея,

273
00:20:34,870 --> 00:20:40,030
хәзер ул 20-дән артык телдә бар һәм күп илләрдә кулланыла.

274
00:20:40,030 --> 00:20:45,972
Бу атнага бер тапкыр чыга торган, алгы һәм арткы битләре булган,
A4 форматындагы, мөһим темаларга багышланган буклет. Мәсәлән,

275
00:20:45,972 --> 00:20:49,048
ул ADHD турында һәм шулай ук мобиль телефоннар турында иде.

276
00:20:49,048 --> 00:20:56,660
Бу буклет атнага бер тапкыр таратыла
һәм күчерелеп яңадан таратырга мөмкин.

277
00:20:56,660 --> 00:21:06,089
Бу интернетны таләп итмәгән һәм инде күп илләрдә киң таралган
аралашу формасы, шуңа күрә теләсә кем элемтәгә керә ала.

278
00:21:06,089 --> 00:21:12,563
Бу бер вариант: әгәр интернет өзелсә, кәгазьдә
дә, әле дә актуаль булып, интернетка тотынмыйча

279
00:21:12,563 --> 00:21:16,083
мәгълүматны кайда алырга мөмкин икәнен күрә аласыз.

280
00:21:16,083 --> 00:21:19,468
Аннары, әлбәттә, җирле кампанияләр –
минемчә, бу бик әйбәт, син моны эшләргә тиеш.

281
00:21:19,468 --> 00:21:23,489
Мин гади генә эшләр башкарам, мәсәлән радио
манарасына менү кебек, һәм моны телевидение киң яктырта.

282
00:21:23,489 --> 00:21:26,608
Әгәр алар кушылса, аны телевизор белән сынап карагыз.

283
00:21:26,608 --> 00:21:38,696
Без телевидениене һәм төп массакүләм мәгълүмат
чараларын моны хәбәр итәргә мәҗбүр итәргә тиешбез.

284
00:21:38,696 --> 00:21:43,659
Һәм хәзер без моны хәтта Der Spiegelда да
күрдек: алар безнең аргументларны тулысынча китерәләр.

285
00:21:43,659 --> 00:21:48,195
Хәзер без шул дәрәҗәгә җиттек, алар инде безнең аргументларны
тәкъдим итәләр. Әлбәттә, алар аларны кимсетәргә, кире

286
00:21:48,195 --> 00:21:52,684
какарга тырышалар – бу, әлбәттә, аларның эшенең бер
өлеше – ләкин, ким дигәндә, алар аларны тәкъдим итәләр.

287
00:21:52,684 --> 00:21:56,564
Шуңа күрә безгә кампанияләр һәм реклама чараларын
кулланып, аларны җавап тотарга мәҗбүр итә торган

288
00:21:56,564 --> 00:21:58,872
дәрәҗәгә җиткерергә кирәк, чөнки бер мәлдә халык әйтер:

289
00:21:58,872 --> 00:22:02,633
Бер минут көт, минем монда язылуым бар, ләкин сез
берни дә җибәрмисез. Аннары мин язылуымны бетерәм.

290
00:22:02,633 --> 00:22:07,032
Син аңлыйсыңмы? Аннары син шунда кала аласың, чөнки бездә монда
проблемалар бар, һәм син беркайчан да берни дә хәбәр итмисең.

291
00:22:07,032 --> 00:22:09,037
Шуңа күрә һәрвакыт ике яклы алым куллану мөһим:

292
00:22:09,037 --> 00:22:15,585
Шәһәрдә гамәлләр башкарыгыз, аларны җәмәгатьчелеккә
күренерлек итеп куегыз, шулай ук аларны интернетка

293
00:22:15,585 --> 00:22:19,612
урнаштырыгыз, документлаштырыгыз һәм һәркем аларны күрә алсын.

294
00:22:19,612 --> 00:22:24,175
Һәм аннары алар инде әйберләрне
яшерә алмаячаклар, чөнки бу инде ачык.

295
00:22:24,175 --> 00:22:29,406
Шулай итеп, тагын бер кат күрәсез: бу шәхси элемтә
бик мөһим, мин аны җитәрлек басымлап әйтә алмыйм, ул

296
00:22:29,406 --> 00:22:32,360
нигез салу эше, һәм кайчакта иң арыта торганы да була.

297
00:22:32,360 --> 00:22:35,487
Ләкин бу шәхси элемтәләр бөтен нигез булып тора.

298
00:22:35,487 --> 00:22:40,758
Һәр гамәл өчен, мәсәлән, бүгенге лекцияне
дә кертеп, берничә кеше җыелып, шәхси

299
00:22:40,758 --> 00:22:44,560
элемтәләр урнаштырып: «Нәрсәдер эшлик», – диделәр.

300
00:22:44,560 --> 00:22:52,803
Һәм бу бик мөһим, зинһар, бу вак-төякләрне
ялгыш бәяләмәгез, ничек әйтим, аларны кимсетмәгез.

301
00:22:52,803 --> 00:22:56,316
Кечкенә адымнар бик мөһим, чөнки алар иң зур йогынтыга ия.

302
00:22:56,316 --> 00:23:00,793
Һәм без бу кечкенә адымнарны ныграк үтәгән
саен, сәясәткә, матбугатка һәм башка

303
00:23:00,793 --> 00:23:03,040
өлкәләргә нәтиҗәлерәк йогынты ясый алачакбыз.