Ispaniýa grippi: köpçülikleýin sanjymlar köpçülikleýin ölümlere sebäp bolýarmy?
Koronawirusyň döredýän mümkin howpuny nygtamak üçin metbugat 1918-nji ýyldaky "Ispaniýa grippi"ne yzygiderli salgylanylýar.
Mälimata görä, munuň 20-den 100 milliona çenli adamyň ölmegine sebäp bolandygy aýdylýar.
Şol atlandyrylýan "Ispaniýa grippi" dünýäde ähli zamanalaryň iň erbet epidemiýasy hökmünde hasaplanýar we
wirusyň täzeden millionlarça adamyň janlaryny alyp biljekdiginiň subutnamasy bolup durýar.
Emma taryhy çeşmeler näme diýýär? Olar gripp wirusynyň hakykatdanam millionlarça adamyň ölmegine sebäp
bolandygyny subut edýärmi? Bu barada käbir faktlar:
"Ispaniýa grippi" termini agyr gripp epidemiýasy barada ilkinji habarlaryň Ispaniýadan gelendiginden gelip çykýar.
1918-nji ýylyň fewralynda başlanan ilkinji kesellik tolkunyndan soň, 1918-nji ýylyň awgustynda has agyr ikinji tolkun geldi.
Aýdyp bolmajak derejede, bu esasan ýaş, sagdyn ululara we her zatdan öň dürli ýurtlaryň esgerlerine täsir etdi –
öňküsinde bolşy ýaly gowşak, keselli we garry adamlara däl.
Alametler hem biri-birinden örän tapawutlydy.
Lukmançylyk žurnalisti Hans Tolziniň aýtmagyna görä, Ispaniýa grippi howply patogen tarapyndan döredildi
diýen nazariýa ykanly däldigi üçin tassyklanyp bilmedi!
Bostonda we San-Fransiskoda jenaýatçy deňizçileri we türme tussaglaryny agyr keselli adamlaryň bezleri bilen ýokuşdyrmak
synanyşyklary başa barmady. Olaryň hiç biri kesellmedi.
Geografiki gelip çykyşy we ugry hem düýbünden näbelli we adaty däl boldy.
Munuň esasynda gripp takmynan bir wagtda birnäçe kontinentalarda ýaýramaly bolardy.
Başga tarapdan, Birinji jahan urşundan soňky ýetmezçilik, açlyk we erbet arassaçylyk şertleriniň netijesinde
"ispan grippi" dörän bolmagy mümkin, ýöne köpçülikleýin sanjymlaryň hem netijesi bolup biler.
Bulary giň gerimde, esasan harbylaryň arasynda, kiçi çotga, tif we grippiň garşy geçirildi.
Şeýle atlandyrylýan "Ispaniýa grippi" sebäpli bolan köpçülikleýin ölümler döwründe Christian Science Monitor we Eleanora McBean
ýaly birnäçe möhüm döwrebap şaýatlar garaşsyzlykda diňe sanjym edilen adamlaryň "Ispaniýa
grippi" bilen kesellendigini habar berdiler.
Inawly bolmadyk sanjymlar tarapyndan döredilen gorkunç ýan täsirler "Ispaniýa grippi" bilen ört-bas edildi we aklanyldy.
Netije: Häzirki günem "Ispaniýa grippi" baradaky salgylary gorky we terror ýaýratmak,
ilaty sanjym aldyryp mejbur etmek üçin ulanylýar.
Emma bu, millionlarça adama ölümli netijeler berip biljek wiruslar tarapyndan döredilen we islendik wagt
gaýtalanmagy mümkin bolan global pandemiýanyň mysaly däl.
Eksine, şol döwürde geçirilen köpçülikleýin sanjymlaryň bu ölümli keseliň ýüze çykmagynda ähmiýetli, eger-de kesgitleýji
däl bolsa-da, möhüm rol oýnadygyny anyk alamatlar görkezýär.
Şonuň üçin, eziz tomaşaçylar: haberdar bolup duran adamlar bähbitli gorkuzmak çärelerinden täsirlenmeýärler!
Şonuň üçin, bu möhüm taryhy fonlar barada özüňizi we beýleki adamlary habardar ediň.
Sanalan çeşmelerde gowy barlan maglumatlary taparsyňyz.