WEBVTT

00:01.835 --> 00:07.156
Umkhuhlane waseSpain: ukufa kwabantu
abaningi ngenxa yokugoma kwabantu abaningi?

00:07.156 --> 00:17.698
Ukuze kugcizelelwe ingozi engase ibangelwe yi-coronavirus,
izindaba zivame ukubhekisela ku-"Spanish flu" ka-1918.

00:17.698 --> 00:25.081
Ngokuya ngomthombo, kuthiwa lona liyimbangela
yokufa kwabantu abaphakathi kuka-20 no-100 million.

00:25.081 --> 00:31.398
Okubizwa ngokuthi "umkhuhlane waseSpain" kubhekwa emhlabeni wonke
njengobhubhane omubi kunawo wonke emlandweni

00:31.398 --> 00:36.595
futhi kuwubufakazi bokuthi i-virus
ingaphinde ibe nesibopho sokubulala izigidi zabantu.

00:36.595 --> 00:42.915
Kodwa imithombo yomlando ithi yini? Ingabe zifakazela
ukuthi i-virus yomkhuhlane empeleni yayibangele ukufa

00:42.915 --> 00:47.020
kwabantu abayizigidi? Nazi ezinye izimfanelo ngalolu daba:

00:47.020 --> 00:53.744
Igama elithi "umkhuhlane waseSpain" livela eqinisweni lokuthi
imibiko yokuqala ngokubhubhane omkhulu womkhuhlane yavela eSpain.

00:53.744 --> 01:02.159
Ngemva kwesigagasi sokuqala sokugula esaqala ngoFebhuwari 1918,
kwalandela isigagasi sesibili esinzima kakhulu ngo-Agasti 1918.

01:02.159 --> 01:07.275
Ngokungachazeki, lokhu kuthinte kakhulu abantu abadala abasha,
abanempilo, futhi ngaphezu kwabo bonke

01:07.275 --> 01:13.163
amasosha avela emazweni ahlukene – hhayi,
njengangaphambilini, abathambekile, abagulayo nabadala.

01:13.163 --> 01:16.749
Izimpawu nazo zazihluke kakhulu komunye nomunye.

01:16.749 --> 01:23.377
NgokukaHans Tolzin, intatheli yezokwelapha, ithiyori
yokuthi umkhuhlane waseSpain wawubangelwa ngumgijimi

01:23.377 --> 01:27.744
oyingozi ayizange iqinisekiswe ngoba wawungasakazeki!

01:27.744 --> 01:32.560
Imizamo eBoston naseSan Francisco yokutheleleza abasebenzi
basolwandle abasolwa bobugebengu nabavalelwe

01:32.560 --> 01:39.111
ejele ngemfihlo yomchamo nomjuluko wabantu abagulayo
kakhulu yahluleka. Akekho noyedwa kubo owagula.

01:39.111 --> 01:43.431
Imvelaphi yendawo nomzila
kwakungacaci nhlobo futhi kwakungajwayelekile.

01:43.431 --> 01:48.570
Ngokwalokhu, bekumele ukuthi umkhuhlane
uqhamuke emazwekazini ambalwa cishe ngasikhathi sinye.

01:48.570 --> 01:53.689
Ngakolunye uhlangothi, kubonakala kungenzeka ukuthi "umkhuhlane
waseSpain" wawuyumphumela wokuntuleka kwezimpahla,

01:53.689 --> 02:00.053
indlala nokungahlanzeki okubucayi ngemva kweMpi Yezwe Yokuqala,
kodwa futhi wawuyumphumela wokugonywa kwabantu abaningi.

02:00.053 --> 02:04.104
Lawa enziwa ngosayizi omkhulu, ikakhulukazi
phakathi kwamasosha, ngokukhethekile ukuvimbela

02:04.104 --> 02:07.660
isifo sempuphu, i-typhoid kanye ne-influenza.

02:07.660 --> 02:13.701
Ngesikhathi sokufa kwabantu abaningi okubangelwa okwaziwa
ngokuthi "umkhuhlane waseSpain", abafakazi abaningi ababalulekile

02:13.701 --> 02:18.810
baleyo nkathi, abafana ne-Christian Science Monitor
no-Eleanora McBean, babike ngokuzimela ukuthi abantu

02:18.810 --> 02:22.077
abagonyiwe kuphela abathole "umkhuhlane waseSpain".

02:22.077 --> 02:29.474
Imiphumela emibi emangalisayo eyadala imijovo
engathembekile yafihlwa futhi yachazwa njenge "Spanish flu".

02:29.474 --> 02:35.220
Isiphetho: Noma namuhla, izinkomba ze-"Spanish
flu" zisetshenziswa ukusabalalisa ukwesaba nodlame

02:35.220 --> 02:38.885
nokuphoqa umphakathi ukuthi athole umjovo wokugoma.

02:38.885 --> 02:44.532
Nokho, akuyona isibonelo se-pandemic yomhlaba
wonke ebangelwa amagciwane enomphumela

02:44.532 --> 02:48.891
wokufa kwabantu abayizigidi, engavela noma yinini.

02:48.891 --> 02:54.900
Kunalokho, kunobufakazi obucacile bokuthi ukugonywa
ngobuningi ngaleso sikhathi kwaba nendima

02:54.900 --> 02:59.756
ebalulekile, noma mhlawumbe eyayinquma, kulesi sifo esibulalayo.

02:59.756 --> 03:05.803
Ngakho-ke, babukeli abathandekayo: labo abahlala bethola
ulwazi banqanda ukwesabisa okuqhutshwa yizintshisekelo!

03:05.803 --> 03:11.090
Ngakho-ke, sicela uzazise wena nabanye
ngalezi zizinda zomlando ezibalulekile.

03:11.090 --> 03:15.460
Uzothola ulwazi olucwaningwe kahle emithonjeni ebalwe.
