שווייצער באַרג־קליניק – שטראַלונג־פֿרײַע זאָנע פֿאַר מענטשן וואָס זענען סענסיטיוו צו מאָביל־טעלעפֿאָן־שטראַלונג
מיר זענען דאָ בײַ דער שווייצער באַרג־קליניק.
עס געפֿינט זיך אין קאַסטאַנעדאַ, אין גראָבּונדען, נעבן דער איטאַליענישער גרענעץ.
די שווייצער באַרג־קליניק איז אַן אינטערנאַציאָנאַלער צענטער פֿון אויסגעצייכנטקייט פֿאַר רעגולאַטאָרישער און קאָזאַלער מעדיצין.
עס ווערט פֿאַרוואַלטעט דורך אולף ווייכעל און זײַן פֿרוי, ד״ר פּעטראַ ווייכעל.
זיי האָבן די קליניק געמאכט אַזוי שטראַלונג־פֿרײַ ווי מעגלעך.
פֿאַרשטייט וואָס האָט זיי מאָטיווירט און וואָס מיטלען האָבן זיי דורכגעפֿירט צו רעדוצירן די ראַדיאַציע אין
דעם פֿאָלגנדיקן אינטערוויו מיט אולף און פּעטראַ וויעכעל.
מאָדעראַטאָר: יאָ, אַ גרויסן דאַנק אַז איר האָט אונדז דערלויבט צו באַזוכן אײַך און צו ענטפֿערן אַ
פּאָר פֿראַגעס וועגן אײַער אינטערעסאַנטן פּראָיעקט.
אָבער לאָמיר אָנהייבן פֿון אָנהייב.
אולי קענט איר אונדז קורץ דערקלערן: וואָס פּינטלעך איז די שווייצער באַרג־קליניק? וואָס איז אייער וויזיע דערפֿון?
וואָס איז דער ציל און דער תּכלית פֿון דער שווייצער באַרג־קליניק?
אולף ווייכעל: יאָ, אויב איך מעג ענטפֿערן, שטעפֿאַן.
די שווייצער באַרג־קליניק האָט אין דעם אָרט, אַל ראָנק, קאַסטאַנעדאַ, אַ 33־יאָריקע
טראַדיציע, צו וועלכער מיר פילן זיך פֿאַרפֿליכטעט.
און די באַמערקנסווערטע אַדעלע דוטווילער, די פֿרוי פֿון "דוצטי", וואָס האָט דעמאָלט געגרינדעט מיגראָס – די שווייצער וועלן זיכער
וויסן די געשיכטע – האָט אין 1987 געעפֿנט דעם יסוד אָדער קליניק ווי אַ געבוי, לכּבֿוד איר דאָקטער, וואָס
האָט זי געהיילט מיט הילף פֿון נאַטירלעכע היילונג־מעטאָדן.
דאָס איז געווען למעשה זייער וועג צו זאָגן אַ דאַנק.
און אין יענער צײַט האָט זי באַפֿעלן געגעבן, אַז די שווייצער זאָלן שטענדיק האָבן אַ אָרט, וווּ נאַטירלעכע
היילונג־מעטאָדן ווערן קאָנסעקווענט פּראַקטיצירט און אָנגעווענדט.
פּעטראַ און איך פילן זיך מחויב צו דער מיסיע.
מיר האָבן מער נישט קיין פינאַנציעלע געשעפטן מיט דער מיגראָס־פֿונדאַציע.
מיר זײַנען איצט די דריטע אייגנטומער אין דער געשיכטע פֿון דעם בנין זינט 2011, און, ווי איך האָב געזאָגט, האָבן מיר זיך געשטעלט דעם
ציל צו כּבֿודן די פּערזענלעכקייטן וואָס האָבן געשאַפֿן דעם אָרט.
דאָס איז איין זאַך.
די אַנדערע זאַך איז אַז, פֿאַרשטייט זיך, די צײַטן זענען הײַנט אַנדערש ווי זיי זענען
געווען דעמאָלט, און מיר טראַכטן איצט מער גלאבאַל.
דערפֿאַר האָט די שווייצער באַרג־קליניק זיך אַנטוויקלט אין אַן אינטערנאַציאָנאַלן צענטער
פֿאַר רעגולאַטאָרישער און קאָזאַלער מעדיצין.
און מיר פילן זיך מחויב צו דעם דורך שטענדיק אויסנוצן די געלעגנהייטן וואָס דער אָרט אָפפערט, די געלעגנהייטן וואָס מעדיצין
אָפפערט, די געלעגנהייטן וואָס פּעטראַס פּראַקטישער צוגאַנג אָפפערט, און אויך די געלעגנהייטן
וואָס אונדזער אינטערנאַציאָנאַלע קליענטעלע אָפפערט.
מיר האָבן איצט פּאַציענטן פֿון איבער זיבעציק לענדער.
און זיי קומען דאָ, ווײַל דער אָרט האָט אַ סך, אַ סך יינציקע פארקויפונגס־פּונקטן.
און זיי קומען פשוט פֿון רעקאָמענדאַציעס, פֿון פּאַציענט צו פּאַציענט.
אין דעם זין איז נישטאָ קיין מאַרקעטינג דערפֿון.
מאָדעראַטאָר: אינטערעסאַנט, אינטערעסאַנט!
פּעטראַ, ווי האָסטו זיך באַוווסט געוואָרן וועגן די סכּנות פֿון מאָביל־טעלעפֿאָנען?
און ווי זעסטו די סכנות?
ד״ר פּעטראַ וויעכעל: אויב איר אַרבעט אויף דער באַזע אַז קראַנקייט איז נישט אַ צושטאַנד, נאָר שטענדיק אַ
פּראָצעס, דאַן שטרעבט איר צו פֿאַרשטיין וואָס פּראָצעסן טאַקע זענען נייטיק פֿאַר איר אויפֿטרעטן.
אַזוי, געזונט איז פֿאַרבונדן מיט פילע זאַכן, אַרײַנגערעכנט 'קראַנק ווערן'.
און ווען דו ביסט אויף דעם וועג, ווערט דײַן בליק אויף אַלע די סיבות נישט נייטיק ברייטער, אָבער ער ווערט טיפער.
און, פֿאַרשטייט זיך, האָט מען שוין געצילט די אויפמערקזאַמקייט אויף אַלץ וואָס קען מעגלעך זײַן
וויכטיק ווי אַ גורם פֿון קראַנקייט אין דעם געביט.
און דאָס איז טאַקע אַ אַנטוויקלונג וואָס האָט אונדז שוין פֿאַר פילע יאָרן באַשאַפֿטיקט.
מיר האָבן דאָס שוין דערלעבט, ווען מאָביל־טעלעפֿאָנען זענען צום ערשטן מאָל אַרײַנגעקומען אויפֿן מאַרק אין 1993.
אַזוי זענען נישט געווען קיין מאָביל־טעלעפֿאָנען פֿאַר די קינדער.
מאָדעראַטאָר: דו ביסט ממש פרי געווען צו זיך אָנשליסן.
ד״ר פּעטראַ וויעכעל: יאָ, אין דעם אויטאָ איז נישט געווען קיין מאָביל־טעלעפֿאָן, נאָר אַן אויסערלעכע אַנטענע/הענדס־פֿרייַ־קיט.
פון דעם זעלבן אָנהייב זענען דאָס געווען זייער קאָנסיסטענטע אַקציעס, וואָס מיר מסתּמא אויך געלערנט האָבן
אין יענער צײַט, ביידע אינפֿאָרמאַטיוו און אינטואיטיוו, אַז מען האַנדלט מיט די זאַכן נישט אַזוי.
און די באַוווּסטזײַן האָט זיך אויפֿגעהאַלטן ביז הײַנט, אַז מיר טאַקע זעען אַ "מאָביל" ווי אַ זייער
ווערטפֿולן אָביעקט, אָבער נאָר אין אַ נויטפֿאַל.
מאָדעראַטאָר: פֿאַר נויטפֿאַלן, אָקעי. יאָ.
גוט, קענסטו דערקלערן די געזונטהייט־ריזיקן פֿון דײַן פּערספּעקטיוו?
ד״ר פּעטראַ וויעכעל: יאָ, מען דאַרף נעמען אַ ברייטערן בליק, ווײַל הײַנט איז אונדזער פֿאַרשטאַנד פֿון קראַנקייט זייער –
איך ווייס נישט צי איך קען דאָס זאָגן – זייער אויבערפֿלעכליך.
דאָס מיינט אַז מיר באַהאַנדלען דעם סימפּטאָמאַטישן ניוואָ מיט עלעקטראָן־מיקראָסקאָפּישע פּינטלעכקייט.
אָבער דאָס לעבן פּאַסירט אויף גאָר אַנדערע לעוועלן.
און מענטשן זענען זיך אַליין אביעקטן פֿון דער גרעסטער, הונדערט־פּראָצענטיקער זעלבסט־רעגולאַציע.
יעצט איז דער מענטשלעכער אָרגאַניזם אַרומגענומען מיט פעלדער.
דאָס זענען די קאָסמישע פעלדער; עס זענען עלעקטרישע פעלדער, עס זענען מאַגנעטישע פעלדער, און עס איז דער מאַגנעטישער פעלד.
דאָס זענען אויך זאַכן וואָס מיר זאָלן העכסט שאַצן: ביאָפֿאָטאָנען, ליכט, UV־ליכט.
נו, דאָס לעבן איז פשוט אוממעגלעך אָן אַלעס דאָס.
דער גוף איז אין שטענדיקער רעזאָנאַנץ.
דאָס מיינט אַז ווען מיר נעמען די הויך־פֿרעקווענצדיקע שטראַלונג אָדער די עלעקטראָמאַגנעטישע פעלדער, וואָס ווערן געשאַפֿן ניט נאָר
דורך Wi-Fi, נאָר אויך דורך DECT־טעלעפֿאָנען און קאָמפּיוטערס, אַלע עלעקטרישע אַפּאַראַטן, בייבי־מאָניטאָרן און
אַזוי ווײַטער, איז דאָס אַ צוזאַמענשטעלונג פֿון ענערגיע וואָס נאַטירלעך אויך ווירקט אויף אונדזערע גופים.
און איצט, מיט עלעקטראָמאַגנעטישע שטראַלונג אָדער די פּולסירנדיקע הויכע פֿרעקווענצן, איז דאָס ערשטע וואָס ציילט: "די
דאָזע מאַכט דאָס געפֿערלעכע," ווי פּאַראַצעלסוס האָט געזאָגט.
מײַן טאָלעראַנץ איז זיכער מעגלעך פֿאַר איין זאַך אָדער אַן אַנדערע, אפילו איצט.
און די סכנה ליגט נאָר אין דעם פאקט אַז מיר קענען עס נישט שמעקן, מיר קענען עס נישט הערן, מיר באַמערקן עס נישט.
מיר באַמערקן עס אויך נישט פֿאַר אַ זייער, זייער לאַנג צײַט. אָבער עס טוט עפּעס מיט אונדז.
מאָדעראַטאָר: עס טוישט אונדז. ד״ר פּעטראַ וויעכעל: און ווען די שטראַלונג אונדז דערגרייכט – און זיכער איז דאָס אַ פֿראַגע צי איך
נוצן מײַן מאָביל־טעלעפֿאָן פֿאַר אַ קורצן רוף אָדער פֿאַר אַ לענגערן שמועס, צי איך נוצן וויי־פיי 24
שעה אַ טאָג, און אַזוי ווייטער און אַזוי ווייטער...
מאָדעראַטאָר: אָדער מיט אָדער אָן אַ העאַדסעט. ד״ר פּעטראַ וויעכעל: יאָ, יאָ! דאַן פּאַסירט אַז דאָס
פּראָוואָקירט אַ זייער שטאַרק אַרײַנפֿלוס פֿון קאַלציום אין די צעלן אויף צעלולאַרן מדרגה אין אונדזער גוף.
ווען צו פיל קאַלציום קומט אַרײַן אין דעם גוף, ווערט אַ סובסטאַנץ גערופֿן ניטריק אָקסיד
פּראָדוצירט; דאָס איז אַ פֿיזיאָלאָגישער פּראָצעס.
אָבער אויב צו פיל ניטריק־אָקסיד ווערט געשאַפֿן צוליב דעם איבערמעסיקן צופֿלוס פֿון קאַלציום, דעמאָלט פאָרמירט די
פֿאַרבינדונג פֿון קאַלציום און ניטריק־אָקסיד אַ סופּעראָקסיד.
דער סופּעראָקסיד פֿאַרבינדט זיך צו פאָרמירן פּעראָקסניטריט.
מיר מעסטן דאָס. מיר מעסטן דעם אַזוי גערופֿענעם ניטראָסאַטיוון דרוק.
דאָס מיינט אַז די קליינע צעל, וואָס איז ווי אַ אָרגאַניזם פֿאַר זיך, פֿון וועלכע מיר האָבן 700 טריליאָן, איז
איצט אונטער אַ ריזיקן דרוק פֿון וואָס מען רופֿט ניטראָסאַטיווער און אָקסידאַטיווער סטרעס.
ווײַל דער לעצטער רעזולטאַט איז אַז פּעראָקסניטריט איז אַ אמתער, אַגרעסיווער פֿרײַער ראַדיקאַל.
ד״ר פּעטראַ וויעכעל: און דער דורכשניטלעכער קונה ווייסט אַז ער דאַרף יעדן טאָג נעמען אַ הויך כּמות אַנטיאָקסידאַנטן, ווײַל די
פֿרײַע ראַדיקאַלן מוזן ווערן באַפֿערט, ווײַל דאָס איז איינע פֿון די סיבות וואָס דער גוף דעגענערירט, עלטערט זיך
שנעלער, און דער צעל־מעטאַבאָליזם און דער צעל־ענערגיע־מעטאַבאָליזם קענען מער נישט ווערן אויפֿגעהאַלטן.
אָן ענערגיע איז ניטאָ קיין פאָרשטעלונג. אָן ענערגיע איז ניטאָ קיין לעבן.
דאָס הייסט, אין דעם מאָמענט ווען די אַזוי גערופענע ענערגיע־קראַפֿט־אַנלאַגעס פֿון דער צעל קענען ניט מער
פּראָדוצירן גענוג ענערגיע – איך ווייס נישט צי דו ווייסט וויפֿל פֿון די קליינע קראַפֿט־אַנלאַגעס מיר האָבן פּער צעל?
מאָדעראַטאָר: איך ווייס נישט, אָבער קענסטו מיר זאָגן?
ד״ר פּעטראַ וויעכעל: דאָס איז בערך אַ טויזנט!
מאָדעראַטאָר: וואַו, דאָס איז אַ סך. ווי קליינע קראַפֿט־סטאַנציעס אין די צעלן.
ד״ר פּעטראַ וויעכעל: פּינקט, אָבער דאָס זענען די מאַכט־צענטערס פֿון לעבן, און זיי האָבן איצט אַ דיסראַפּטיווע ווירקונג אויף זיי.
און פֿאַר צוואַנציק יאָר האָב איך זיך געפרעגט: פֿאַרוואָס קריגן מיר טאַקע נישט קענסער פֿון האַרץ?
דאָס האַרץ האָט 4,000 מיטאָכאָנדריעס.
די ווייבערלעכע ביצעל האָט 30,000 מיטאָכאָנדריעס.
אַזוי האָט די נאַטור אינוועסטירט: וועמען און וווּ האָט זי אויסגעשטאַטעט מיט אַ באַשטימטער פֿעיִקייט צו איבערלעבן?
אויב מען נעמט די שפּערמען – די שפּערמען האָבן אַ שוואַנץ, אַזוי קען איך שנעל דערגרייכן וווּ איך בין נייטיק – דאַן זענען
די מיטאָכאָנדריעס אין די שפּערמען בײַם סוף פֿון דער שוואַנץ.
אָבער אויב זיי האָבן זייערע מאָביל־טעלעפֿאָנען אין זייערע טאַשן, ווערן די מיטאָכאָנדריעס אין זייער שפּערם צעשטערט, און דערפֿאַר
זענען אַזוי פילע יונגע מענער אומפֿרוכטבאַר, ווײַל זיי זענען, כמובן, אַלע נאָר ליידיקע גאַנזן און זיי גייען בכלל נישט מער דורך
דעם דורכגאַנג, לפחות נישט מיט זייער אייגענעם שטאַרק און מומענטום.
אָבער פֿאַרשטייט זיך, דאָס זענען די זאַכן וואָס מיר הײַנט שטענדיק מעסטן דאָ אין דער קליניק, יאָ.
און איך מוז זאָגן, אַלאַרמירנדיק, צווישן אַ קליענטעלע מענטשן וואָס הײַנט נאַטירלעך זאָגן: "איך קען זיך ניט מער קאָנצענטרירן,"
"מײַן שלאָף איז שרעקלעך," "איך האָב אַנטוויקלט מולטיפלע סקלעראָזע (MS)"… די מענטשן זײַנען ניט מער פֿערציק – זיי
זײַנען זיבן און צוואַנציק! יונג! אויטאָימיון־קראַנקייטן!
דאָס זענען אַלע זאַכן וואָס מיר קענען אויך טאָן אין דער לאַבאָראַטאָריע – מיר קענען נישט מעסטן די
ראַדיאַציע, אָבער מיר קענען מעסטן די קאָנסעקווענצן.
דאָס זענען טאַקע קלאַסישע זאַכן, צווישן פילע, פילע אַנדערע.
דאָס איז אָקסידאַטיווער סטרעס און ניטראָסאַטיווער סטרעס.
אָבער דאָס זענען אויך זאַכן וואָס אַרויסרופן כראָנישע – אָדער שטילע, ווי מען רופט עס – אַנטצינדונג.
מאָדעראַטאָר: וואָס פּינטלעך מיינט דאָס?
ד״ר פּעטראַ וויעכעל: אַנטצינדונג, אַנטצינדונג!
דאָס מיינט אַז מיר קענען מעסטן אַ זייער סענסיטיוון פאַקטאָר וואָס זאָגט אונדז: איך בין טאַקע בסדר, אָבער דער
סענסיטיווער פאַקטאָר ווייזט אַז כראָנישע אַנטצינדונג נאָך אַנטוויקלט זיך – זי איז אינעווייניק אין דיר.
און די אַנטצינדונג איז, כמובן, אויך פֿאַראַנטוואָרטלעך פֿאַר דער פֿאַרניכטונג.
יעדער כראָנישער אַנטצינדונג פֿירט צו צעל־נאַרבען און האָט אַ שעדלעכע ווירקונג.
ווען אַקוטע אַנטצינדונג נאַטירלעך דאַרף אַקוטע באַהאַנדלונג און איז זייער סענסיטיוו.
און דאָס ווערט באַטײַטנדיק אויסגעלייזט, פֿאַרגיכערט און געשפּײַזט דורך דער אויסערלעכער אויסגעזעצטקייט צו דעם עלעקטראָסמאָג.
און איך מיין אַז וואָס מיר זען הײַנט זענען אַקסעלעראַנטן, ווײַל מענטשן ווערן יינגער און יינגער.
קלינישע בילדער וואָס מיר האָבן געזען פיל שפּעטער, ווערן פיל פריער אמת.
און, כמובן, וווּ מיר האָבן קאָנטראָל איבער די ענינים אין טערמינען פֿון אויספֿאָרשונג, קענען מיר זיי באַאײַנפֿלוסן.
די דריטע זאַך איז אַז עס האָט אַ השפּעה אויף אונדזער אויטאָנאָמישן נערווער־סיסטעם.
מיר ווערן אויטאָנאָמיש קאָנטראָלירט.
אונדזער אַזוי גערופענע אויטאָנאָמישע נערווער־סיסטעם קאָנטראָלירט 95% פֿון אונדזערע אַקציעס אומבאַוווסט, יאָ.
וואָס איך מיין, אַז דאָס רופט אַ רעאַקציע אין מיר.
אָבער מײַן אונטערבאַוווּסטזיניקער נערווער־סיסטעם קאָנטראָלירט אַלע רעגולאַטאָרישע
פּראָצעסן. און דער גוף מאַכט קיינמאָל קיין טעות.
דער גוף טוט שטענדיק וואָס דו דאַרפֿסט אַז ער זאָל טאָן.
עס וועט אײַך דינען אַזוי לאַנג ווי איר לעבט.
אָבער ער וואָלט איצט גאָרנישט טאָן וואָס וואָלט דיר שאָדן אָדער שוואַכן.
דער גוף אַליין איז נישט גענוג.
אָבער אויב איך בין איצט אויסגעזעצט צו די כראָנישע דרוקן, דעמאָלט דער דרוק טריגערט אַ שטענדיקן אַטאַק אויף
אים (דעם גוף), און ער ענטפֿערט מיט דער דרוק־קאַסקאַדע.
דאָס איז אַ מאָדוס וואָס מען שאַלט אָן אומבאַוווּסט.
און אין יענעם מאָמענט פֿאַרקלענערט זיך איר רעגענעראַטיווע קאַפּאַציטעט, ווײַל ער קען אויך נישט צושטעלן די ענערגיע דערפֿאַר.
דערפֿאַר איז עס וויכטיק דאָס צו פֿאַרשטיין.
ווײַל אומרוּה, נערוועזקייט, קאָנצענטראַציע־פּראָבלעמען און אַזוי ווייטער אַנטשטיין פֿון דעם
שטענדיקן מאָדוס, וואָס נעמט אַ לעבן פֿאַר זיך.
זיי זאָגן: "ערשט קומט מיסאינפֿאָרמאַציע."
מיסינפֿאָרמאַציע פֿירט לאַנגזאַם צו מיסרעגולאַציע, און אין אַ געוויסן מאָמענט ווערט עס אַ מאַלפֿונקשאַן.
בום! און דאַן פֿאַרשטיי איך: "היי, וואָס איז מיט מיר, פֿאַרוואָס לויפֿט מײַן האַרץ פּלוצלינג אַזוי שנעל?" און אַזוי ווײַטער.
יאָ, און דער פֿערטער אַספּעקט, וואָס אויך מאַכט מיר זייער, זייער טרויעריק און באַדערט מיר, איז
דאָס: די השפּעה אויף אונדזער אייגענע אימוניטעט.
אונדזער גוף טאַקע קיינמאָל מאַכט נישט קיין טעות.
עס אַדזשאַסטירט זײַנע אימיון־פֿאַרטיידיקונגען און זײַן שטאַרקייט לויט וואָס עס דאַרף יעדן טאָג פֿאַר אונדז ריכטיקן.
מיר דורכפֿירן אונטערזוכן אונטערן מיקראָסקאָפּ אין דער קליניק. מיר קוקן אויף דעם בלוט.
מיר האָבן דאָס בלוט פֿון דעם פּאַציענט. מיר האָבן געזען טעסט־סוביעקטן, נומער X.
און מיר האָבן געזען אַז די רויטע בלוט־צעלן זענען דאָרט זייער אַקטיוו... מאָדעראַטאָר: זייער לעבעדיק!
ד״ר פּעטראַ וויעכעל: … יאָ, דאָס זענען די זויערשטאָף־טראָגערס, זיי זענען זייער דינאַמיש.
אַזוי קענען זיי גרינג אַרײַנגיין אין די קלענסטע קאַפּילאַרן און צושטעלן די צעלן.
ווייסע בלוטצעלן זענען די ערשטע שורה פֿון פאַרטיידיקונג אין דער אימון־סיסטעם. זיי מוזן דעריבער ערשטנס און אין גענוג צאָל
בנימצא זײַן ווען אַ אינפֿעקציע אָדער אַנטצינדונג פּאַסירט.
זיי סאָרטירן עס אויס, זיי רייניקן עס. עס הייסט "פֿאַגאָציטאָז".
זיי דיגעסטירן דאַן דעם מיקראָביאָטישן מאַטעריאַל.
מיר האָבן אויך דאָס בלוט אונטערן מיקראָסקאָפּ באַטראַכט און עס פֿון דער וועין גענומען.
און דאַן האָבן מיר עס געשטעלט אין אַ צימער מיט וויי-פיי-שטראַלונג פֿאַר אַ שעה. זעכציק מינוט.
און דאַן האָבן מיר ווידער אונטער דער מיקראָסקאָפּ געזען דאָס בלוט פֿון אַלע די פּרוּוו־סוביעקטן און געשיקט דעם אַנדערן טייל פֿון
דעם בלוט צו אַ לאַבאָראַטאָריע, וואָס זאָל אונדז זאָגן: וואָס פּאַסירט מיט די לעוקאָציטן (ווייסע בלוטצעלן) נאָך דער ראַדיאַציע?
און עס איז געווען אַזוי אינטערעסאַנט, ווײַל אפילו אַ מיקראָסקאָפּישער בליק האָט געוויזן אַז
זיי האָבן גאָר פאַרלוירן זייער פֿלעקסיביליטעט.
אַזוי זענען זיי געווען אין אַ מצב פֿון פּאַראַליז.
דאָס מיינט אַז, אויף דער איין זײַט, קען די אינפֿעקציע איצט שנעל זיך פֿאַרשפּרייטן.
אויף דער אַנדערער זײַט האָבן מיר דאַן באַקומען קליניש באַטײַטנדיקע בײַװײַזן אַז כּמעט 90 פּראָצענט פֿון די אײַנגעגעבן
פּראָבעס זענען געווען אונטער זייער הויכן אָקסידאַטיוון דרוק און האָבן דערפֿאַר נאַטירלעך אָפּגעשטעלט זייער פֿונקציע.
און דאָס איז עפּעס וווּ איך זאָג: עס איז אַזוי אומפֿאַראַנטוואָרטלעך ווי מיר באַהאַנדלען עס.
דאָס איז די איינציקע זאַך, אויף וואָס מיר מוזן איצט זײַן אָפּגעהיט: אַז מיר רעדוצירן די דאָזן אַזוי פיל
ווי מעגלעך, אַז מיר אויסשאַלטן אונדזערע מאָביל־טעלעפֿאָנען אַזוי פיל ווי מעגלעך, אַז מיר... אאז״ו.
דאָס מיינט: "עס באַטרעפֿט אונדז." מיר מעדיצינישע פאַכמענטשן ווייסן דאָס.
דאָס קען מען באַווייזן הונדערט פּראָצענט. עס זענען טויזנטער שטודיעס.
עס זענען אויך עטלעכע אומגלויבלעך שרעקלעכע שטודיעס – לאָמיר זאָגן – וואָס שוין ליגן אונטער
דער הײַנטיקער אַנטוויקלונג פֿון אויג־טומאָרן.
איך מוז זאָגן אַז איך האָב קיינמאָל נישט געזען אַזאַ שטאַרק אַנטוויקלונג, ספּעציעל אין לימפֿאַטישע חולאות.
– האַלדז, לימפֿקנאָטן ... מאָדעראַטאָר: לימפֿאַטיש, וואָס מיינט דאָס?
ד״ר פּעטראַ וויעכעל: … יאָ, דאָס איז ריכטיק: לימפֿקנאָטן־קענסער; דאָס זענען אַלע חולאות
וואָס פשוט וואַקסן – מוח־טומאָרן, אויג־טומאָרן.
און אַזוי מיין איך, אַז עס איז מער ווי נייטיק, אַז מיר זאָלן הײַנט באַהאַנדלען די סיבות און נישט גלייבן,
אַז מיר קענען אַלץ לייזן אפילו מיט בעסערע טעראַפּיע.
מאָדעראַטאָר: יאָ, גוט. יאָ, דאַנקען, דאַנקען, פּעטראַ.
אולף, דו האָסט אויך גענומען פילע מיטלען צו רעדוצירן די ראַדיאַציע אין דײַן קליניק.
וואָס פֿאַר מיטלען זענען דאָס פּינטלעך, און וואָס פֿאַר מיטלען פּלאַנירט איר פֿאַר דער צוקונפֿט?
אולף ווייכעל: יאָ, מיר זײַנען דאָ זינט דעם 1טן אויגוסט 2008, און אין יענער צײַט איז נאָך
נישט געווען פיל פֿאַרשטאַנד בײַ דער באַפעלקערונג.
מענטשן זענען געווען צופרידן צו האָבן אַ מאָביל־טעלעפֿאָן און האָבן געוואָלט
סאַטעליט־רעצעפּציע, UMTS, און צו זײַן בנימצא אין אַלע צײַטן.
און עס איז נישט נאָר הויך־פֿרעקווענצדיקע שטראַלונג, נאָר אויך נידעריק־פֿרעקווענצדיקע שטראַלונג.
מאָדעראַטאָר: יאָ, פֿון רערן, אאז״וו.
אולף ווייכעל: מיר האָבן ערשט דאָ געמוזט אויסאַרבעטן עטלעכע זאַכן, אויספֿינען: וואָס איז דאָ מעגלעך, וואָס איז דאָ נישט מעגלעך?
דאַן, למשל, האָבן מיר אין דער קיך אַנטדעקט אַז מייקראָוועווען זענען נאָך אין 2008 דאָרט גענוצט געוואָרן.
דאָס איז געווען די ערשטע זאַך וואָס מיר האָבן אַרויסגענומען.
דאָס איז געווען די גרינגסטע זאַך צו טאָן, פשוט נעמען זיי אַוועק.
נישט צו געבן אַוועק, ווײַל מען גיט נישט אַוועק עפּעס שלעכט, עפּעס שעדלעך. דערפֿאַר איז עס אָפּגעוואָרפֿן געוואָרן.
דאַן האָבן זיך די צײַטן אַ ביסל געביטן.
און דאַן האָבן מיר געהאַט די געלעגנהייט צו באַקומען אונדזער אייגענעם פֿײַבער־אָפּטישן קאַבל דורך סוויס־קום.
מאָדעראַטאָר: דו האָסט קיינמאָל נישט געהאַט ווייפי?
אולף ווייכעל: מיר האָבן געהאַט וויי-פי גלײַך פֿון אָנהייב, דאַנק אונדזערע פֿריִערדיקע בעלי־בתּים.
מיר האָבן עס פשוט פֿון אָנהייב אָן אַרויסגענומען.
און מיר האָבן שטענדיק געבעטן די פּאַציענטן נישט צו נוצן מאָבילע טעלעפֿאָנען.
אָבער מיר האָבן עס נישט קאָנסעקווענט דורכגעפֿירט אין אָנהייב, ווײַל מיר האָבן נאָך נישט געהאַט שנעלן אינטערנעט.
עס זענען אויך פּאַציענטן וואָס זענען דאָ לענגער און וואָס דאַרפֿן דאָס אויך.
אָבער מיר האָבן אויך באַמערקט עפּעס בײַ אַ באַזוך אין אַמעריקע, בײַ אַ פֿרײַנד, אַ דאָקטער, וווּ אויף דער טיר איז געווען אַ שילד
וואָס האָט געשטאַנען: "קיין מאָביל־טעלעפֿאָנען, און אויב איר טוט נישט נאָכגיין, וועל איך אייך בעטן צו פאַרלאָזן דאָס הויז."
דאָס האָט מיר מוט געגעבן. פארוואס קען איך דאָס אויך נישט טאָן?
דאַן זענען מיר צוריקגעקומען און האָבן אַ פֿאַרבאָט אויף מאָביל־טעלעפֿאָנען אַרײַנגעפֿירט.
און זע, עס האָט געאַרבעט.
ווען מיר זענען אָנגעקומען, זענען דאָרט געווען DECT־טעלעפֿאָנען, פֿאַרשטייט זיך, וואָס מיר האָבן גלייך אַוועקגעוואָרפֿן.
אַלע אונדזערע קאָמפּיוטער־אַפּאַראַטור – אַזוי אַז עס זענען נישט קיין וויירלאָזע מויזן אָדער וויירלאָזע
קלאַוויאַטורן, ווײַל זיי אַלע זענען מקורות פֿון בלועטוט.
דערנאָך, אַלע אונדזערע מעדיצינישע מיטלען זענען אָן בלוטוט, זיי אַלע האָבן אַ פֿיקסירטע פֿאַרבינדונג.
דאָס קענען מיר גלייך טאָן!
דאַן, פֿאַרשטייט זיך, האָבן מיר אויך די אויסערלעכע לאַסט.
אַזוי, דאָס מיינט אַז דאָ אין דער געגנט איז אויך אַ טראַנסמיטער וואָס דינט אַלעמען, איין סטאַנציע.
און דאַן, כמובן, מוזן מיר זיך באַשיצן דורך נישט לאָזן ראַדיאַציע אַרײַן אין אונדזערע היימען.
מאָדעראַטאָר: גוט, יאָ. לאָמיר שפּעטער ווידער אַ קוק טאָן אויף די מיטלען.
מאָדעראַטאָר: פּעטראַ, איך האָב געוואָלט דיר פֿרעגן: וואָס פֿאַר ענדערונגען באַמערקסטו בײַ די פּאַציענטן
ווען זיי קומען צו דיר אין אַ נידעריק־שטראַלונג־סביבה?
ד״ר פּעטראַ וויעכעל: דאָס זענען מענטשן וואָס מאָל קומען מיט אַ זייער הויך מדרגה פֿון סענסיטיוויטעט.
דאָס זענען מענטשן וואָס גאָר ניט וויסן אַז דאָס האָט זייערע סימפּטאָמען אין זייער לעבן באַטייטיק
פֿאַרערגערט, און זיי געבן אונדז פֿידבק מאָל נאָך מאָל.
אָבער וואָס איז טאַקע שיין, און וואָס איך טאַקע זייער באַדויער, איז אַז מיר גלייבן ניט מער אַז דער גוף וועט גלייך זיך צוריקברענגען
אין באַלאַנס, אַמאָל ער ווערט באַפֿרײַט פֿון דעם דרוק.
און דאָס איז עפּעס וואָס מיר אויך זייער שטאַרק פֿילן בײַ די פּאַציענטן ווען זיי זענען דאָ.
איצט וויל איך נישט מיינען אַז אַלעמען וועט זיך גלייך דאָ ווי אין היים פילן, אָבער לפחות הייבן מיר אָן אַ פּאָזיטיוון פּראָצעס.
און דאָ זײַנען מיר, זיצן אין אונדזער שיינער רעסטאָראַן.
מיר האָבן דאָ אויך אַ זייער אָרגאַנישע קיך.
מיר זענען גלוטען־פֿרײַ. מיר אַרבעטן אָן קו־מילך און צוקער. דאָס איז אַלץ!
עס איז נישט נאָר די ראַדיאָ־פֿרײַע סביבה וואָס גיט דעם גוף אַ באַשטימטע רעגענעראַטיווע
קראַפֿט, און מיר באַמערקן דאָס זייער שטאַרק.
אויסערגעוויינטלעך ווערטפֿול אין אַ פּראָצעס וואָס פּאַסירט דאָ, אָן אַז איך זאָל בכלל וויסן דערפֿון.
ווײַל עס איז אַזוי פֿיל וואָס איך קען שוין נישט מער באַמערקן אין דער טאָג־טעגלעכער לעבן.
וואָס איז עס איצט, טאַקע – עס איז שטענדיק אַלץ!
מאָדעראַטאָר: יאָ, איך פֿאַרשטיי. און וואָס עצה געבט איר די פּאַציענטן ווען זיי פֿאַרלאָזן די קליניק?
צי רעדט מען וועגן ראַדיאַציע־אויסזעצונג אין דער היים אָדער אין דער טאָג־טעגלעכער לעבן?
און ווי קענען מענטשן זיך באַשיצן פֿון ראַדיאַציע?
ד״ר פּעטראַ ווייכעל: איך באַשליס וווּ איך וווינט און ווי איך לעב.
און ראַדיאַציע־אויסזעצונג קען אויסלייזן און פֿאַרשטאַרקן אינערלעכע אָפּשפּורונג.
אַזוי פֿאַר מיר מיינט דאָס: וווּ זאָל איך אָנהייבן צו רעדוצירן?
דאָס מיינט אַז איך קען ניצן דעם פֿרײַען נעצווערק־שוויטש צו גאָר אויסשאַלטן מײַן וויי־פֿיי בײַ נאַכט.
אַזוי, דאָס זענען זאַכן וואָס איך קען אפֿשר פֿאַר זיך איבערמאַכן אָדער צופּאַסן און זאָגן בעת לאַנגע שמועסן:
דו און איך וועלן הײַנט אָוונט רעדן אויף דער לאַנדליין.
אַזוי, צי שטעלט אויס דעם מאָביל־טעלעפֿאָן; צי שטעלט דעם מאָביל־טעלעפֿאָן אין פֿליִג־מאָדוס;
טראָגט בכלל נישט דעם מאָביל־טעלעפֿאָן אויף מיר.
צו האָבן עס אין אַ קעסטל; צו נוצן עס ווען איך דאַרף עס. אָבער, פֿאַר גאָטס ווילן, נישט דאָ אין מײַן ברוסט־טאַשקע!
ביטע, פֿאַר גאָטס ווילן, נישט דאָ אויף דער זײַט צו די ביצים!
און, העכער אַלץ, ווי ווייניקער מעגלעך.
שלאָפֿן אונטער אַ קאַנאָפּיע בײַ נאַכט מיטן ראַדיאָ־מאַסט גלײַך פֿאַר מיר, אָדער וויי־פיי אויבן/אונטן.
מאָדעראַטאָר: גוט. דאַן נאָך אַ לעצטע פֿראַגע פֿאַר אײַך ביידע צו מסכּים זײַן:
וואָס נאָך וואָלט איר געוואָלט זען פֿאַר דער צוקונפֿט פֿון דער שווייצער באַרג־קליניק?
אולף ווייכעל: נו, זיכער האָפֿן מיר אַז מיר וועלן עקאָנאָמיש מצליח זײַן, אַז מיר וועלן האָבן אַ שטאַרק יסוד, אַז מיר וועלן קענען
ווייטער אַנטוויקלען די קליניק איבער די קומענדיקע פּאָר יאָר, און אַז מיר וועלן אפֿשר באַקומען מער
אָנערקענונג פֿון געזונטהייט־פֿאַרזיכערונג־פֿירמעס אין דער צוקונפֿט – בעיקר פֿון שווייץ.
ווײַל אויסלענדישע פּאַציענטן ווייסן, פֿאַרשטייט זיך, אַז זיי מוזן באַצאָלן פֿאַר די באַדינונגען פּריוואַט.
ווען עס קומט צו שווייצער פּאַציענטן, טוט עס מיר אָפֿט וויי צו לייענען אַז זייערע בענעפֿיטן ווערן נישט
אנערקענט און אַז מענטשן פּרוּוון אויסצומײַדן צו באַצאָלן.
יאָ, דאָס וואָלט געווען מײַן ציל, אָדער פשוט מײַן ווינטש.
ד״ר פּעטראַ ווייכעל: יאָ, איך וואָלט געוואָלט זען עס זיך מער און מער אַנטוויקלען אין אַ אָרט וואָס איז נישט
נאָר פֿאַר מענטשן וואָס זענען קראַנק, נאָר איך וואָלט געוואָלט זײַן עמעצער וואָס באַשיצט זיי.
מאָדעראַטאָר: קומען אויך געזונטע מענטשן?
ד״ר פּעטראַ ווייכעל: זיכער. אַזוי איז דער געדאַנק פֿון אָפּהיטונג, נישט שטיל אַרײַנגלייטן אין עפּעס
מאָרגן, נאָר ווײַל איך האַנדל לויט מײַן וויסן און מײַן אונטערבאַוווסטזײַן און בכלל ניט דערקענען די סכּנה.
און פֿאָרזיכטיקייט איז נישט פֿאַרהיטונג, נאָר זאָרג. און זאָרג דאַרף וויסן.
און דאָס וואָלט געווען מײַן גרעסטער ווינטש, ווײַל דער קומענדיקער דור איז שוין הינטער אונדז, אַז דער פּרויעקט זאָל ווײַטערגיין.
און עס וועט שטענדיק זײַן אַ קליין אָרט ערגעץ וואָס – לאָמיר זאָגן – גיט אײַך די מעגלעכקייט צו האָבן אַ זייער דירעקטע און אינטימע
באַציִונג מיט די פּאַציענטן, אַזוי אַז יעדער ווייסט: זיי זענען קיינמאָל נישט קרבנות, נישט קרבנות פֿון זייער קרענק, נישט קרבנות
פֿון זייער צײַט, נישט קרבנות פֿון זייער לעבן, נאָר זיי האָבן די מאַכט אין יעדן מאָמענט און אין יעדער שעה צו טאָן
עפּעס און מאַכן אַ שינוי. און דאָס איז וואָס זיי קענען לערנען.
מאָדעראַטאָר: גרויס! אַ גרויסן דאַנק פֿאַרן אינטערוויו.
מיר ווינטשן אײַך אַלע הצלחות מיט אײַער שווייצער באַרג־קליניק־פּראָיעקט; מען קען טאַקע שפּירן אײַער
לײַדנשאַפֿט פֿאַר דעם וואָס איר טוט. אַ גרויסן דאַנק.
אולף ווייכעל: אַ דאַנק. ד״ר פּעטראַ ווייכעל: אַ דאַנק.
אולף ווייכעל: לאָמיר דעמאָלט אַ קוק טאָן. איך האָב געוואָלט דיר אַ ביסל ווײַזן.
… מאָדעראַטאָר: יאָ, זיכער! לאָמיר אַ קוק טאָן דערויף.
טור: אולף ווייכעל: אקעי. דאָ זײַנען מיר איצט פֿאָרן אונדזער "טויט־זאָנע־קאַבין", ווי איך רוף עס שטענדיק.
און דאַן גייען מיר אַרײַן דאָ.
… מאָדעראַטאָר: איצט בין איך נייגעריק!
אולף ווייכעל: ... פּונקט! און דאַן שליס איך די טיר. און פֿריִער דערפֿון, נאַטירלעך, בעט איך אַלע פּאַציענטן אַז זיי זאָלן
אויסשאַלטן זייערע מאָביל־טעלעפֿאָנען נאָך אַמאָל. און אויב זיי נאָך האָבן זיי בײַ זיך – נו, רובֿ האָבן זיי
נישט. איינער פֿון זיי קוקט ווידער און פֿאַרשטייט אַז ער איז געכאַפּט, אַזוי לאָזט ער עס רואיג.
און עס איז אויך אמת אַז ווען זיי קומען אַרײַן דאָ, קען מען פֿילן די שטילקייט פֿון דעם צימער.
מיר האָבן דאָ אַלע עלעקטרישע דראָטן דעאַקטיווירט.
אַזוי זענען דאָ נאָר 12-וואָלט־ליניעס און קיין עלעקטראָסמאָג, קיין ראַדיאַציע.
און מיר האָבן דעם צימער באַשיצט מיט מעטאַלישן וואַלאַפּאַפּיר, וואָס דעקט די ווענט און די דעקן גאָר – זיי מוזן זיכער ערדירט
ווערן – און דערנאָך האָבן מיר אויף דעם צוגעלייגט קאַרבאָן־וואַלאַפּאַפּיר. אַזוי, למעשה, האָבן מיר דאָ
געבויט אַ פֿאַרעדײַ־קעזש, וואָס פּאַציענטן איצט קענען נוצן.
דאָס איז אויך אַ דערמאָנונג פֿאַר פּאַציענטן אַז זיי קענען זיך באַשיצן, יאָ!
מיר ווילן ווײַזן די פּאַציענטן, מיר ווילן נישט זאָגן: וואַרף אַוועק דיין מאָביל־טעלעפֿאָן!
מיר ווילן אים זאָגן: נוצ דײַן מאָביל־טעלעפֿאָן ווען דו דאַרפֿסט עס!
מיר קומען איצט אָן אין דעם נײַ־דיזײַנטן טעראַפּעווטישן מעדיצינישן געגנט.
און מיר האָבן זיך אויסגעברייטערט.
דאָ קענט איר זען דעם צענטראַלן געגנט – מיר האָבן דאָ גענוצט 12-וואָלט־קאַבלען פֿאַר אַלע ליכט־דיזיין.
מיר האָבן דעם טראַנספֿאָרמער אין דעם עלעקטרישן אינסטאַלאַציע־צימער, אַזוי אַז ער פֿאַרשאַפֿט נישט קיין שטערונג.
מיר האָבן געשיצטע קאַבלען פֿאַר אַלע אַנדערע קאַבלען.
דאָס זענען לײם־פּלאַסטער־ווענט.
דער אונטערלאַג דאָ איז בעטאָן. מיר האָבן דאָרט אָנגעבראַכט עטלעכע שיכטן פֿון 3.5 ביז 4 סענטימעטער לײם־פּלאַסטער.
דאָס איז לײם, באַרײַכערט מיט פֿערמענטירטן קאַרבאָן, האָלץ־שפּענען, העמפּ־פּלאַנץ, שווייצער
שטיין־פּײַן־שפּענען און פּאָרצעלײַ־צעראַמיק.
דאָס שאַפֿט זײַן אייגענעם מיקראָקלימאַט. אַזוי דאַרפֿן מיר נישט קיין לופטקילונג. דאָ דאַרפֿן מיר נישט קיין הייצונג,
ווײַל עס רעגולירט די לופטפֿײַכטקייט און די טעמפּעראַטור און איז אַנטיסטאַטיש. אַזוי איז עס גאוניש, יאָ.
אולף ווייכעל: דאָ האָבן מיר דאָס נײַע באַהאַנדלונגסצימער. מיר האָבן פֿאַרבונדן יעדן
אַרבעט־שטאַנציע מיט זײַן אייגענעם אינטערנעץ־אַנשלוס.
יעדער אַרבעטספּלאַץ האָט זײַן אייגענעם ליכט.
און מיר האָבן מיט סוויסקום דריי אָדער פֿיר יאָר צוריק אינוועסטירט. מיר האָבן אונדזער אייגענעם פֿײַבער־אָפּטישן
קאַבל פֿון גראָנאָ ביז אונדזערע געשעפֿט־לאָקאַלן אינסטאַלירט.
אולף ווייכעל: עס איז אויך געווען אַ זייער באַטײַטנדיקע אינוועסטיציע. אָבער מיר האָבן געמוזט זיך
אָפּשטעלן פֿון וויי-פיי. מיר האָבן געמוזט זיך אָפּשטעלן פֿון סאַטעליט-אויפֿנעם פֿאַר דער אינטערנעץ.
מיר דאַרפֿן אינטערנעט, שנעל אינטערנעט.
מיר האָבן אַ אינטערנאַציאָנאַלע צוהערערשאַפֿט.
און אַזוי האָבן מיר באַשלאָסן צו אויסשטאַטן אַלע צימערן מיט פֿײַבער־אָפּטישע קאַבלען.
אַזוי, דאָס זענען דרײַ באַשטעטיקטע צימערן אָן עלעקטראָסמאָג.
אולף ווייכעל: מיר האָבן איצט דאָ אַ נעץ־איזאָלאַטאָר, כּמעט אויף יעדן בעט אין די צימערן, און דאָס באַהאַנדלט
אַלע ליכט און די גאַנץ עלעקטרישע צושטעלונג אין דער צימער.
און דער פּאַציענט איז דאָ דעמאָלט אויך גאָר פֿרײַ פֿון נידעריקע פֿרעקווענצן.
אַזוי, מיר האָבן נישט הויך פֿרעקווענצן אָדער נידעריקע פֿרעקווענצן.
און די צימערן זענען איצט אויך גאָר באדעקט מיט מעטאַלישן וואַלאַפּאַפּיר – וואָס זיכער מוז מען איבערדעקן
מיט נײַעם וואַלאַפּאַפּיר אָדער פֿאַרב, ווײַל עס איז פשוט נישט אַטראַקטיוו – וואָס איז אויך ערדיגט.
די צימערן האָבן גאַנץ פינצטער־מאַכנדיקע פֿאָרהענגען.
דאָס זענען זילבערנע פֿאָרהענגען וואָס אַנטהאַלטן זילבערנע פֿאַדעמען און זענען אויך ערדיקט.
אַזוי, דאָס גיט טאַקע 100% שוץ דאָ.
אויף דעם בלאַט האָבן מיר – ווי אין אַלע אַנדערע צימערן – ווײַל אין די צימערן וואָס זענען נישט 100% געשיצט, האָבן מיר אויפגעלייגט
קאַרבאָן־וואַלאַפּאַפּיר אויף דער מערב־זייט פֿון דער הויז, צוויי מאָל געקלײַבט אַזוי אַז די נאַטן איבערלייגן זיך, און
ווײַל דער טראַנסמיטער, דער ראַדיאָ־טראַנסמיטער, קומט פֿון מערב.
און אַזוי איז דאָ פּראַקטיש אַ שטענדיקע שטערונג.
מיר אונטערברעכן די רעצעפּציע, און די פּאַציענטן אין די אַנדערע צימערן דערלעבן אויך אַ באַטײַטנדיקע
רעדוקציע אין עלעקטראָמאַגנעטישער פאַרפּעסטיקונג.
פּאַציענטן פֿרעגן מיך נאַטירלעך שטענדיק: "ווי קען איך זיך באַשיצן אין דער היים?"
די דאַך באַשיצט מיך הונדערט פּראָצענט.
אַזוי, בשעת מײַן רעגענעראַציע־פֿאַזע – ווען איך שלאָף, וואָס איז טאַקע די וויכטיקסטע פֿאַזע פֿון
דעם טאָג – בין איך דאַן הונדערט פּראָצענט באַשיצט.
און דאָס איז אויך עפּעס וואָס דו קענסט אַרײַנפּאַקן אין דײַן קאָפֿער און מיטנעמען.
יאָ, דאָס זענען אונדזערע מיטלען: פֿײַבער־אָפּטישע קאַבלען, קיין וויי־פֿיי, קיין מאָביל־טעלעפֿאָנען.
מאָדעראַטאָר: נישט קיין מאָביל־טעלעפֿאָנען. אולף ווייכעל: נישט קיין מאָביל־טעלעפֿאָנען, פּונקט.
יאָ, איך מיין אַז דאָס איז וואָס דו קענסט טאָן.
אויב דו ביסט באַוווסט, דאַן טוסט עס פשוט.
מאָדעראַטאָר: אַ גרויסן דאַנק פֿאַר דעם טור, עס איז געווען טאַקע שפּאַנענדיק און אינטערעסאַנט.
אולף ווייכעל: יאָ, אַ דאַנק! גערן. מאָדעראַטאָר: אַ דאַנק!