1 00:00:00,000 --> 00:00:00,140 2 00:00:00,140 --> 00:00:09,141 Á 160 ára sögu olíuframleiðslu hefur ótal sinnum verið haldið fram að olíulindir séu að klárast, en skömmu síðar 3 00:00:09,141 --> 00:00:18,180 hefur verið sett ný dagsetning fyrir "hámarksolíu" (þann tímapunkt þegar heimsframleiðslan nær hámarki). 4 00:00:18,180 --> 00:00:25,117 Hvernig geturðu verið svona rangur svona oft? Eða hefur olían kannski verið bætt við? 5 00:00:25,117 --> 00:00:32,052 Reyndar eru sérfræðingar, svo sem metsöluhöfundarnir Dipl.-Ing. Hans-Joachim Zillmer og landfræðingurinn 6 00:00:32,052 --> 00:00:35,695 prófessor Werner Kirstein, sem ganga enn lengra: 7 00:00:35,695 --> 00:00:42,278 Að hennar mati er hinn mikið umtalaði niðurbrot olíulinda eingöngu notaður til að hækka 8 00:00:42,278 --> 00:00:47,039 olíuverð gervilega með því að vísa til skorts. 9 00:00:47,039 --> 00:00:52,429 Þú getur komist að því hvernig þeir komust að þessari niðurstöðu í þessari heimildarmynd. 10 00:00:52,429 --> 00:00:58,320 Skulum byrja á því að skoða mikilvægi hráolíu fyrir okkur mennina. 11 00:00:58,320 --> 00:01:06,388 Frá upphafi iðnaðarolíuframleiðslu árið 1859 hefur orðið grundvallarbyggingarbreyting í Evrópu 12 00:01:06,388 --> 00:01:11,600 sem má telja undirstöðu núverandi velmegunar okkar. 13 00:01:11,600 --> 00:01:18,265 Sem eldsneyti fyrir vélar hefur hráolía frá upphafi veitt hreyfanleika, hita og rafmagn. 14 00:01:18,265 --> 00:01:25,006 Sem hráefni er það notað til að framleiða ótal vörur sem hafa orðið ómissandi hluti af 15 00:01:25,006 --> 00:01:29,718 lífi okkar, svo sem plast, málningu og áburð. 16 00:01:29,718 --> 00:01:39,745 Þó að heimsneysla olíu hafi numið 6 milljónum tunnna (159 lítrar í hverri tunnu) á dag árið 1945, hafði hún hækkað í 88 17 00:01:39,745 --> 00:01:45,703 milljónir tunnna árið 2012 – sem nemur 44 supertankernum á dag. 18 00:01:45,703 --> 00:01:52,040 Þar af leiðandi er hráolía mikilvægasta orkugjafinn og undirstaða hnattræns hagkerfis. 19 00:01:52,040 --> 00:01:58,460 Nóg framboð af hráolíu er af fremsta mikilvægi fyrir mannkynið. 20 00:01:58,460 --> 00:02:08,784 Þó að tunna af hráolíu hafi kostað um tvo dollara á sjöunda áratugnum og enn verið fáanleg fyrir tíu dollara svo seint 21 00:02:08,784 --> 00:02:14,660 sem árið 1999, náði hún hámarki upp á 148 dollara árið 2008. 22 00:02:14,660 --> 00:02:20,656 Þetta vekur mikilvæga spurningu: hvað olli þessum gífurlega verðhækkunum? 23 00:02:20,656 --> 00:02:31,574 Eftir allt saman hafa háar olíuverð neikvæð áhrif á hnattræna efnahaginn og hafa að lokum áhrif á hvern einasta mann. 24 00:02:31,574 --> 00:02:36,026 Olíukreppa þrátt fyrir að olía sé of mikið? 25 00:02:36,026 --> 00:02:47,420 Samkvæmt rannsóknum sagnfræðingsins Dr. Rüdiger Graf var hráolía fram að um 1970 ódýr og virtist óþrýtandi orkugjafi. 26 00:02:47,420 --> 00:02:55,960 Þetta breyttist ekki fyrr en með olíukreppunni 1973, þegar Samtök olíuútflutningsríkja (OPEC) reyndu að neyða 27 00:02:55,960 --> 00:03:04,738 alþjóðleg olíufyrirtæki til að greiða hærra verð í skiptum fyrir þjóðleg framleiðsluréttindi. 28 00:03:04,738 --> 00:03:10,643 Með því að draga úr framleiðslu setti það þrýsting á hnattræna efnahaginn, sem er mjög háður 29 00:03:10,643 --> 00:03:14,480 olíu; verð hækkaði og eldsneyti varð skortvara. 30 00:03:14,480 --> 00:03:18,612 Það voru bíllausir sunnudagar og tómar hraðbrautir. 31 00:03:18,612 --> 00:03:24,395 Síðan þá hefur olíuverðið aldrei aftur fallið niður á fyrra stig, og okkur hefur endurtekið verið minnt á að 32 00:03:24,395 --> 00:03:28,932 við verðum að draga úr olíunotkun okkar. En af hverju? 33 00:03:28,932 --> 00:03:42,057 Í raun og veru hafa framleiðslumagn hækkað jafnt og þétt úr 0,3 milljón tonnum árið 1861 í 4.630 milljón tonn árið 2018. 34 00:03:42,057 --> 00:03:50,190 Samkvæmt Dr. Rüdiger Graf er engin ástæða til að ætla að þessi mikilvæga auðlind klárist innan skamms. 35 00:03:50,190 --> 00:03:55,346 Þetta úrslit er eingöngu orsakað af pólitískum og efnahagslegum þáttum. 36 00:03:55,346 --> 00:04:01,109 Hann segir, orðrétt: "Vandamálið er ekki að við höfum of lítið af olíu. Vandamálið var, og 37 00:04:01,109 --> 00:04:05,369 hefur ætíð verið, að við höfum of mikla olíu." 38 00:04:05,369 --> 00:04:10,815 Kenning fræðibóka um myndun hráolíu hvílir á brothættum grundvelli 39 00:04:10,815 --> 00:04:17,525 Skóla- og háskólabækur, svo sem líffræðibókin "Purves", kenna að olía myndist úr steingervingum. 40 00:04:17,525 --> 00:04:21,197 Það er ekki almennt vitað hvað þessi kenning byggir á. 41 00:04:21,197 --> 00:04:29,034 Tímaritið NEXUS skrifar: "Árið 1757 var rússneski jarðvísindamaðurinn Mikhail Lomonosov fyrstur til að 42 00:04:29,034 --> 00:04:33,470 halda því fram að jarðolía væri af jarðefnauppruna." 43 00:04:33,470 --> 00:04:42,191 Kenning hans, byggð á eigin athugunum og takmörkuðum vísindalegum þekkingu síns tíma, var eftirfarandi: 44 00:04:42,191 --> 00:04:49,733 "Hráolía myndast úr örsmáum líkama dýra sem, föst í setlögum, umbreytast í hráolíu yfir óhugsanlega 45 00:04:49,733 --> 00:04:55,814 löngum tíma undir gífurlegum þrýstingi og háum hita." 46 00:04:55,814 --> 00:05:01,907 Tveimur og hálfri öld síðar hefur tilgáta Lomonosovs nánast öðlast stöðu hugmyndafræði. 47 00:05:01,907 --> 00:05:06,485 En hefur það nú verið staðfest með tilraunum? Alls ekki. 48 00:05:06,485 --> 00:05:09,766 Í Wall Street Journal getum við lesið: 49 00:05:09,766 --> 00:05:17,042 "Þó að mannkynið hafi borað eftir olíu í margar kynslóðir, er lítið vitað um uppruna olíulaganna né 50 00:05:17,042 --> 00:05:21,900 um þær ferðir sem mynduðu þau djúpt innan jarðar." 51 00:05:21,900 --> 00:05:25,993 Ólíffræðileg myndun jarðolíu 52 00:05:25,993 --> 00:05:32,581 Litla þekkta lífvanafræði um myndun hráolíu og jarðgass hefur þegar verið nefnd sem möguleg skýring í 53 00:05:32,581 --> 00:05:36,431 nokkrum sögulegum útgáfum Brockhaus-alfræðiritins. 54 00:05:36,431 --> 00:05:42,368 'Abiotic' eða 'abiogenic' þýðir að engar lifandi verur komi að myndun þess. 55 00:05:42,368 --> 00:05:51,215 Ólíkt kenningu um myndun jarðefnaeldsneytis heldur þessi kenning því fram að innan margra himintungla myndist kolefnisvetni, 56 00:05:51,215 --> 00:05:55,923 svo sem metan, við samruna kolefnis og annarra frumefna. 57 00:05:55,923 --> 00:06:00,923 Metan er helsti þáttur jarðgass og forstigi hráolíu. 58 00:06:00,923 --> 00:06:07,134 Í nokkrum tilvikum tókst að dæla metani úr bergi í tilraunum. 59 00:06:07,134 --> 00:06:12,821 Í þeim tilgangi voru bergin látin sæta aðstæðum sem finnast í jarðskorpu. 60 00:06:12,821 --> 00:06:17,654 Á hinn bóginn reyndist hins vegar ómögulegt að framleiða olíu úr plöntu- og dýraefni í 61 00:06:17,654 --> 00:06:21,931 rannsóknarstofu sem líktist náttúrulega fyrirfinnandi jarðolíu. 62 00:06:21,931 --> 00:06:28,353 Vísindatilraunir sýna því fram á að kolefnisvetni geti myndast í gegnum lífvana efnahvarf. 63 00:06:28,353 --> 00:06:33,482 Í mótsögn við þetta, samkvæmt prófessor Werner Kirstein, er enn engin sönnunargögn til dagsins í 64 00:06:33,482 --> 00:06:38,409 dag um líffræðilegan eða steingervinglegan uppruna. 65 00:06:38,409 --> 00:06:41,696 Náttúrulegt gas í ríkulegu magni 66 00:06:41,696 --> 00:06:46,275 Óvænt hefur metan fundist um allan sjávarbotninn. 67 00:06:46,275 --> 00:06:54,540 Samkvæmt Dipl.-Ing. Hans-Joachim Zillmer finnast slíkar gasleka einkum eftir öllum misgengislínum meginlandshnattanna. 68 00:06:54,540 --> 00:07:03,380 Þau finnast í um 1.600 leðjuvötnum á landi og í ótal stórum holum og gígum um allan sjávarbotninn. 69 00:07:03,380 --> 00:07:07,650 Til dæmis er botn Norðurséarinnar einnig stráður metankraterum. 70 00:07:07,650 --> 00:07:13,780 Metan losnar á ýmsum stöðum um allan heim og er í ríkulegu magni. 71 00:07:13,780 --> 00:07:18,112 Þannig að það er vissulega engin spurning um skort. 72 00:07:18,112 --> 00:07:21,470 Metan greint í geimnum 73 00:07:21,470 --> 00:07:27,357 Metan hefur einnig fundist með spektroskopískum aðferðum – þ.e. með greiningu á geimgeislun – á 74 00:07:27,357 --> 00:07:31,134 Júpíter, Satúrnusi, Úranusi, Neptúnusi og Plútó. 75 00:07:31,134 --> 00:07:39,157 Títan, tungl Satúrnuss, er sérstaklega áberandi; á yfirborði þess hafa fundist risavaxin vötn af fljótandi metani. 76 00:07:39,157 --> 00:07:42,900 Metan virðist vera útbreitt um allt alheiminn. 77 00:07:42,900 --> 00:07:49,297 Hins vegar, samkvæmt vísindamönnum, hefur ekkert af þeim himintunglum sem nefnd voru nokkru sinni hýst neina flóru né fánu 78 00:07:49,297 --> 00:07:52,892 sem gæti skýrt lífmyndun – þ.e. steingerving – uppruna metans. 79 00:07:52,892 --> 00:07:57,820 Svo hvaðan kemur metanið á þessari plánetu? 80 00:07:57,820 --> 00:08:01,634 Sjálfendururnandi olíusvæði 81 00:08:01,634 --> 00:08:05,345 Getur olíusvæði endurnýjað sig sjálf? Já! 82 00:08:05,345 --> 00:08:11,189 Samkvæmt nýjustu rannsóknum, eins og prófessor Kirstein segir, er þetta mögulegt og raunar gerist það nokkuð oft. 83 00:08:11,189 --> 00:08:18,767 Það kom í ljós að hráolía getur risið úr mikilli dýpt og endurnýjað útföll sem þegar hafa verið nýtt. 84 00:08:18,767 --> 00:08:22,767 Það má sanna í rannsóknarstofu að um nýtt hráolía sé að ræða: 85 00:08:22,767 --> 00:08:30,251 Nýuppkomna hráolían hefur aðra samsetningu en fyrri lotan og inniheldur mismunandi örverur. 86 00:08:30,251 --> 00:08:37,009 Ef hráolía myndaðist með líffræðilegum ferlum, hefði hún aðeins getað myndast einu sinni úr dauðum lífverum. 87 00:08:37,009 --> 00:08:46,618 Hins vegar er mun líklegra að áberandi endurnýjun þessara geymslna skýrist af samfelldri lífslausri myndun í kjarna Jarðar. 88 00:08:46,618 --> 00:08:50,517 Hvers vegna finnast örverur í hráolíu? 89 00:08:52,080 --> 00:09:00,845 Hráolía inniheldur ótal dauða örverur og bakteríur sem, samkvæmt ríkjandi kenningu, teljast sönnun þess að hráolía hafi myndast 90 00:09:00,845 --> 00:09:05,712 úr þessum örverum – og verði því að teljast af lífrænum uppruna. 91 00:09:05,712 --> 00:09:13,939 En hvað ef þessi örverur væru að lifa þar, nokkrum kílómetrum undir yfirborðinu, þar sem olían er geymd? 92 00:09:13,939 --> 00:09:21,298 Hvað ef þau deyja einfaldlega vegna þrýstingsmunarins við olíuútdrátt, þar sem þau ráða ekki við hann? 93 00:09:21,298 --> 00:09:26,980 Það var stjörnufræðingurinn prófessor Gold sem kom með þessa hugmynd, og aðrir fylgdu í fótspor hans. 94 00:09:26,980 --> 00:09:31,260 Til að staðfesta kenningu sína framkvæmdi hann tilraun: 95 00:09:31,260 --> 00:09:39,306 Með þrýstibúnaði dró hann út ferskt hráolía úr djúpum jarðardjúpum og greindi hana í rannsóknarstofu. Og hvað fann hann? 96 00:09:39,306 --> 00:09:44,118 Lífandi örverur og bakteríur sem aldrei höfðu sést áður! 97 00:09:44,118 --> 00:09:51,430 Hann taldi þetta sönnun þess að örverur og bakteríur lifa í og á hráolíu, því að hráolían er 98 00:09:51,430 --> 00:09:57,408 fæðugjafi þeirra, en ekki þess að þær framleiði hráolíuna. 99 00:09:57,408 --> 00:10:03,400 Steingervingastaðir á afar mikilli dýpt ganga þvert á kenningu um myndun steingervinganna 100 00:10:03,400 --> 00:10:12,728 Olía hefur fundist í Mexíkóflóanum á 5.600 metra dýpi undir sjávarbotni og á 10.500 metra dýpi. 101 00:10:12,728 --> 00:10:16,384 Það er ómögulegt að steingervingur hafi myndast á slíkri dýpt. 102 00:10:16,384 --> 00:10:22,443 Samkvæmt prófessor Kirstein, ef olían væri af jarðefnauppruna, væri hún ekki stöðug á 103 00:10:22,443 --> 00:10:26,565 þessu dýpi vegna mikils þrýstings og háhita. 104 00:10:26,565 --> 00:10:31,142 Hans-Joachim Zillmer, Dipl.-Ing., kemst að þeirri niðurstöðu: 105 00:10:31,142 --> 00:10:38,182 Ef kenningin um lífvana myndun hráolíu og jarðgass væri rétt, væru landfræðileg og 106 00:10:38,182 --> 00:10:43,290 efnahagsleg áhrif nánast ómöguleg að spá fyrir um. 107 00:10:43,290 --> 00:10:50,079 Stríð um olíu myndu verða liðin tíð og há verð myndu falla. 108 00:10:50,079 --> 00:10:56,807 Í stuttu máli myndi allri mannkynið hafa betur. 109 00:10:56,807 --> 00:11:03,103 Að því gefnu að mannkynið sé upplýst um þetta og olían raunverulega verði aðgengileg. 110 00:11:03,103 --> 00:11:11,423 En af hverju kenna kennslubækur í skólum og háskólum ennþá að olía myndist úr steingervingaleifum? 111 00:11:11,423 --> 00:11:19,759 Gæti það verið að sumir einstaklingar eða hópar hafi engan áhuga á því að mannkynið komist að því að olía 112 00:11:19,759 --> 00:11:25,153 – og þar með orka – er fáanleg í ótakmörkuðu magni? 113 00:11:25,153 --> 00:11:30,411 Meira en 1.000 manns gera Kla.TV mögulegt með sjálfboðavinnu sinni. 114 00:11:30,411 --> 00:11:33,078 Óháð hagnaði og laus við skuldbindingar! 115 00:11:33,078 --> 00:11:36,460 Fáðu ókeypis áskriftina þína! 116 00:11:38,078 --> 00:11:43,572 Hæ, geturðu trúað því? Ég hef heyrt að fólk haldi að olía hafi myndast vegna þess að svo 117 00:11:43,572 --> 00:11:46,267 margir forfeður okkar dóu fyrir milljónum ára! 118 00:11:46,267 --> 00:11:51,360 Hahaha! Í alvöru? Ég get ekki trúað því! 119 00:11:51,360 --> 00:11:57,394 Ef þeir vissu að við værum háð olíu, myndi heildarheimsmynd þeirra breytast!