1
00:00:00,000 --> 00:00:01,485


2
00:00:01,485 --> 00:00:06,367
Mmeghachi, ụmụ ihe nke ugboro

3
00:00:06,367 --> 00:00:14,095
Ọtụtụ ndị mmadụ na-arịa nsogbu ahụike dịka ịtụ ụjọ
isi, isi ọwụwa, aritmia obi ma ọ bụ enweghị ụra.

4
00:00:14,095 --> 00:00:17,238
A na-akpọkarị nrụgide ihe kpatara ya.

5
00:00:17,238 --> 00:00:24,028
Ihe nkiri akụkọ na-esote si 2012 gosiri na
mgbaàmà ndị dị otú a na-ejikọkarị na ihe kpatara

6
00:00:24,028 --> 00:00:28,647
ha kpamkpam dị iche, nke a na-amaghị nke ọma.

7
00:00:28,647 --> 00:00:38,283
Ihe nkiri a na-ebuga anyị na njem site na mmalite anyị ruo n'afọ
1990, mgbe mmepe teknụzụ nkwukọrịta na-enweghị eriri malitere.

8
00:00:38,283 --> 00:00:43,637
Kemgbe ahụ, ụmụ mmadụ etinyela onwe ha
n'ime oke osimiri nke ugboro ụda e kere eke.

9
00:00:43,637 --> 00:00:55,899
N'anya na-enweghị enyemaka, mbara ala ahụ yiri ka ọ dị otu, ma
n'ọkwa mkpụrụ ndụ, ọ bụ mgbanwe kacha ukwuu ndụ n'ụwa ahụ hụla.

10
00:00:55,899 --> 00:00:59,418
A gaghị atụfu mmetụta ha n'anya!

11
00:00:59,418 --> 00:01:04,631
Kla.TV agbanwela ma tinye olu fim a n'asụsụ German maka gị.

12
00:01:04,631 --> 00:01:11,174
Ndị sayensị, ndị nnọchiteanya ụlọ ọrụ, ndị
dọkịta na ndị metụtara okwu na-ekwupụta echiche ha.

13
00:01:11,174 --> 00:01:22,103
Anyị na-atụ anya na ị ga-enwe mmasị ile fim akụkọ a
nke James Russell: "RESONANCE – Creatures of Frequency"!

14
00:02:04,568 --> 00:02:11,353
N'etiti afọ 1980, ihe dị ka pasent atọ nke ndị mmadụ
n'ọtụtụ mba ji ekwentị mkpanaaka; taa, ihe fọrọ nke

15
00:02:11,353 --> 00:02:16,340
nta ka ọ bụrụ pasent narị niile ji ekwentị mkpanaaka.

16
00:02:16,340 --> 00:02:22,879
Mgbe ha ruru afọ iri na iteghete ma ọ bụ iri
abụọ, ha ga-anọwo na-eji ekwentị mkpanaaka ruo afọ

17
00:02:22,879 --> 00:02:27,958
iri, ma anyị amaghị ihe ize ndụ nke nke ahụ pụtara.

18
00:02:35,618 --> 00:02:41,748
Anyị na-adọba n'ime oke osimiri nke radieshon
eletromaginetik. Ọ na-agba anyị gburugburu n'ebe niile.

19
00:02:41,748 --> 00:02:44,941
Na-adịghị ahụ anya, anyị enweghị ike
ịhụ ya. Ma anyị maara na ọ dị ebe ahụ.

20
00:02:44,941 --> 00:02:49,045
Mgbe niile ị na-eji ekwentị
mkpanaaka gị, ị maara na ọ dị ebe ahụ.

21
00:02:49,045 --> 00:02:53,120
Ọ siri ike nke ukwuu ịlaghachi
n'oge gara aga. Ọ gaghị ekwe omume.

22
00:02:53,120 --> 00:03:00,320
Ma anyị kwesịrị ịmara mmetụta ahụike ndị a
ka anyị wee nwee ike ịgbaso usoro nchekwa.

23
00:03:00,320 --> 00:03:05,460
Ugbu a, nkwupụta WHO gbasara nke a bụ na ọ bụ eziokwu.

24
00:03:05,460 --> 00:03:12,075
Anyị abụghị naanị ìgwè kansa dị n'akụkụ
mast; e nwere ọtụtụ ìgwè kansa dị n'akụkụ mast.

25
00:03:12,075 --> 00:03:16,903
Ọtụtụ n'ime kansa ndị ga-abịa adịghị ebe a ugbu a.

26
00:03:16,903 --> 00:03:25,489
Kedu ka anyị ga-esi chee na anyị dị nchebe
mgbe anyị na-awụba ụbụrụ anyị na microwaves?

27
00:03:25,489 --> 00:03:29,942
Anyị ka na-amaghị nke ọma ihe anyị na-eme.

28
00:03:29,942 --> 00:03:34,255
N'ikpeazụ, anyị nwere nkwupụta gbasara
ma ekwentị mkpanaaka na-akpata kansa.

29
00:03:34,255 --> 00:03:44,710


30
00:04:01,776 --> 00:04:11,510


31
00:04:20,615 --> 00:04:32,869
Onye sayensị amaghị aha ga-eme nchọpụta nke kwesịrị
ịgbanwe ihe niile. Aha ya bụ Winfried Otto Schumann.

32
00:04:32,869 --> 00:04:38,106
Malite n'ụbọchị ahụ, ọ kụziri
ụmụakwụkwọ ya fiziks nke eletrisiti.

33
00:04:38,106 --> 00:04:49,051
Otu ogbọ n'ime ogbọ si emepụta
voltaji eletrik. Ma n'ihi ya: ugboro.

34
00:04:49,051 --> 00:04:52,560
Klas Schumann nwere nsogbu ịghọta isiokwu ahụ.

35
00:04:52,560 --> 00:05:01,540
Iji mee ka ọ dịrị ha mfe, prọfesọ gwara ha ka ha
chee na ụwa bụ otu bọlụ, na ionosfe bụ nke ọzọ.

36
00:05:01,540 --> 00:05:06,512
Mgbe ahụ, o rịọrọ ha ka ha gụọ ike mgbatị dị n'etiti ha.

37
00:05:06,512 --> 00:05:11,792
Ebe ọ bụ na ọ n'onwe ya amaghị, Schumann malitere ịgbakọkwa.

38
00:05:11,792 --> 00:05:16,414
N'ikpeazụ, ọ rutere na ugboro dị ihe dịka hertz iri.

39
00:05:21,801 --> 00:05:32,936
Ọ bụ ezie na Schumann chere na ọ dị ịtụnanya, mbara ụwa anyị nwere
obi ọkụ, ugboro a pụrụ ịtụle nke gbara ndụ n'ụwa gburugburu.

40
00:05:32,936 --> 00:05:39,727
N'agbanyeghị na prọfesọ ahụ ji nchọpụta ya
mpako, ọ sịrị na ọ bụghị ihe dị oke mkpa.

41
00:05:39,727 --> 00:05:49,185
Karịsịa ebe ọ bụ na e bipụtara ya naanị na obere akwụkwọ
sayensị, n'akụkụ azụ n'okpuru isiokwu "Schumann resonance".

42
00:05:49,185 --> 00:05:58,860
Ọ ga-ewe ọtụtụ afọ, gụnyere ntụgharị chi dị ịtụnanya,
tupu prọfesọ ahụ ghọta ezigbo ihe pụtara resonance Schumann.

43
00:06:02,492 --> 00:06:11,151
Mgbanwe a nke amụma malitere afọ iri atọ gara aga
na onye sayensị German ọzọ aha ya bụ Hans Berger.

44
00:06:11,151 --> 00:06:21,739
Jiri ngwaọrụ EEG ọ wulitere onwe ya, Berger mere
ndekọ mbụ nke ugboro eletrik ụbụrụ mmadụ na-ebufe.

45
00:06:21,739 --> 00:06:28,565
Na mbido, a tụrụ aro ka a kpọọ ebili ahụ aha nwoke
chọpụtara ya, ma Berger, bụ onye obi umeala, họrọ aha

46
00:06:28,565 --> 00:06:33,478
dabere na mkpụrụedemede. Ọ kpọrọ ya: "Ebilu Alpha".

47
00:06:36,900 --> 00:06:45,304
Ozugbo e mesịrị nchọpụta Professor Schumann, otu n'ime ndị ọrụ
ibe Hans Berger, nwoke aha ya bụ Ankermüller, hụrụ akwụkwọ akụkọ

48
00:06:45,304 --> 00:06:51,193
sayensị pere mpe gbajiri agbaji; ọ bụkwa
akwụkwọ akụkọ sayensị pere mpe ahụ ka e bipụtara

49
00:06:51,193 --> 00:06:56,733
nchọpụta Professor Schumann ọtụtụ afọ gara aga.

50
00:06:56,733 --> 00:07:02,100
Ọ gụrụ edemede ahụ ọtụtụ ugboro ma gbaa isi ya n'ịjụ okwukwe.

51
00:07:02,100 --> 00:07:07,320
O mechara mata ozugbo oke ihe dị n'ihu ya.

52
00:07:07,320 --> 00:07:19,327
Ọnụ ọgụgụ ugboro ebili mmiri alpha Hans Berger dekọtara fọrọ nke
nta ka ọ bụrụ otu na resonance Schumann: ọnụ ọgụgụ ugboro ụwa.

53
00:07:22,339 --> 00:07:27,646
Dọkịta Ankermüller kpọtụrụ Schumann
ozugbo iji mee ka ọ nyochaa ihe ndị ọzọ.

54
00:07:27,646 --> 00:07:32,963
Schumann kwetara ma gara n'ihu ịzụlite ihe
ọ chọpụtara ya na otu n'ime ụmụakwụkwọ ya.

55
00:07:32,963 --> 00:07:39,390
Ha nyochachara n'ụzọ zuru ezu otú voltaji si
apụ site na ọkụ eletrik n'ime oghere nke ionosfe.

56
00:07:39,390 --> 00:07:54,720
N'ikpeazụ, ha rutere na ugboro ziri ezi: mgbaba ụwa, Schumann
resonance, bụ kpọmkwem 7.83 hertz. Nchọpụta ahụ jụrụ ha n'anya.

57
00:07:56,708 --> 00:08:04,310
Ọ̀ bụ na Schumann resonance dị naanị ka ụda
alpha nke ụbụrụ mmadụ? Mba – ọ bụ otu ihe ahụ!

58
00:08:05,883 --> 00:08:13,341
Ụdị ugboro ụbụrụ, nke na-achịkwa okike anyị,
arụmọrụ anyị, nrụgide anyị, ụjọ anyị na usoro mgbochi

59
00:08:13,341 --> 00:08:18,550
ọrịa anyị, n'ụzọ ụfọdụ ejikọtara ya na ụdị ugboro ụwa.

60
00:08:18,550 --> 00:08:23,466
Ọkpụkpọ obi ụwa aghọwo ọkpụkpọ obi ndụ n'onwe ya.

61
00:08:28,842 --> 00:08:37,144
A na-atụle ugboro nke ebili mmiri na hertz. Nke a
pụtara ọnụọgụ mgbatị ebili mmiri na-eme kwa sekọnd.

62
00:08:37,144 --> 00:08:44,953
Ọnụọgụ ugboro na-adị site na otu trilion
nke atom ruo ogologo mbara igwe n'onwe ya.

63
00:08:44,953 --> 00:08:49,640
N'echiche, ugboro adịghị agwụ agwụ, kpamkpam na-enweghị njedebe.

64
00:08:49,640 --> 00:08:55,428
Ọ bụrụ na nke ahụ bụ ihe mere n'amaghị ama,
ọ bụ otu n'ime ihe ndị eke kacha ịtụnanya!

65
00:08:58,631 --> 00:09:05,260
Ya mere, gịnị ka nke a niile pụtara? Ọ naghị
ewere ogologo oge tupu mmadụ gbalịrị ịchọpụta ya.

66
00:09:05,260 --> 00:09:12,896
Aha ya bụ Rütger Wever, onye
sayensị a ma ama na Max Planck Institute.

67
00:09:14,633 --> 00:09:22,900
N'mbido afọ 1960, prọfesọ ahụ wuru ụlọ nche
n'okpuru ala iji nyochaa usoro okirikiri nke mmadụ.

68
00:09:22,900 --> 00:09:30,635
Ụkpụrụ circadian bụ ụkpụrụ ụbọchị
na abalị e debere n'ime ndụ niile .

69
00:09:30,635 --> 00:09:38,434
N'ime afọ iri atọ, prọfesọ ahụ mere nnwale ebe ụmụ
akwụkwọ 1,234,321 kpọrọ onwe ha n'ime ụlọ nche maka

70
00:09:38,434 --> 00:09:45,226
izu asaa, kpamkpam kpuchiri ha pụọ na ụda ụwa eke.

71
00:09:45,226 --> 00:09:50,514
Nchọpụta ya na-enye anyị nghọta ndị na-atọ anya.

72
00:09:50,514 --> 00:09:59,483
Ọ chọpụtara na ahụike anụ ahụ na nke uche ụmụ akwụkwọ
dara ozugbo e wepụrụ resonance Schumann n'ime bunker .

73
00:10:01,364 --> 00:10:07,860
Ọ kpọtara ụmụ akwụkwọ gaa ebe ahụ. Ọ nweghị
obi ike ime ya na ndị ọrịa ma ọ bụ ndị agadi.

74
00:10:07,860 --> 00:10:15,293
Ọ kpọrọ ụmụ akwụkwọ nta gaa ebe ahụ n'ihi
na ọ maara—Wever maara—na ọ ga-enwe mmetụta.

75
00:10:15,293 --> 00:10:19,652
Ya mere, o doro anya na enweghị resonance Schumann n'okpuru ala.

76
00:10:19,652 --> 00:10:24,140
E nwere naanị ubi magnetik kwụ n'ahịrị si n'ime ụwa.

77
00:10:24,140 --> 00:10:35,880
Ya mere, mgbe o kpuchiri ha n'okpuru ala, ha malitere inwe
ọrịa, inwe isi ọwụwa, na usoro mgbatị oge ha dara ada kpamkpam.

78
00:10:35,880 --> 00:10:48,333
Ihe na-atọ ụtọ bụ na mgbe ọ tinyere ugboro 7.83 hertz
site na igwe na-emepụta mgbapu magnetik, ọ kwụsịrị ozugbo.

79
00:10:51,179 --> 00:10:57,220
Wever n'ime nzuzo tinyere ugboro 7.83 n'ime
bunker site n'aka onye nnyefe emere emere.

80
00:10:57,220 --> 00:11:04,537
Oge ọ bụla ọ mere nke a, ọ chọpụtara na mmetụta ọjọọ ndị
onye ọrụ enyemaka ahụ nwetara ma ọ bụ tufuru ma ọ bụ belatara.

81
00:11:04,537 --> 00:11:11,071
Nchekasị ya, isi ọwụwa ya na nrụgide
mmetụta uche ya belatara, a weghachiri ahụike ya.

82
00:11:11,071 --> 00:11:15,290
N'oge niile nke ntinye nke resonance Schumann.

83
00:11:17,652 --> 00:11:25,193
Nnyocha Wever achọpụtala njikọ dị ịtụnanya
n'etiti ahụike mmadụ na ugboro eke nke mbara ụwa.

84
00:11:25,193 --> 00:11:30,552
Ma na 2011, nchọpụta sayensị ọhụụ gosiri ihe ka ịtụnanya:

85
00:11:30,552 --> 00:11:35,753
Mmeghachi Schumann nwere ike ijikọ ya na mmalite ndụ n'onwe ya.

86
00:11:37,284 --> 00:11:47,042
A rụzuru mmepe a site n'aka Luc Antoine Montagnier, onye
sayensị meriri Nobel Prize, bụ onye mbụ chọpụtara nje HI na .

87
00:11:47,042 --> 00:11:56,400
Profesa mere nnwale gbasara ncheta mmiri ma nyochaa otú
mmiri si echekwa ncheta ihe ndị e gbazịrị na ya n'oge gara aga.

88
00:11:56,400 --> 00:12:03,177
Mgbe ọ mere nke a, ọ zutere ihe
ga-eme ka ụkpụrụ sayensị nwee ihe ịma aka.

89
00:12:03,177 --> 00:12:12,202
Ndụ niile sitere na ndụ. Nke a bụ ụkpụrụ bụ isi nke
sayensị nke a ka emeghị nnwale ọ bụla gosi na ọ bụ ụgha.

90
00:12:12,202 --> 00:12:16,428
Ndụ nwere ike ịmalite naanị ebe ndụ dịbu.

91
00:12:16,428 --> 00:12:21,245
Ma usoro nke a a na-aghọta mgbe niile dị ka nke anụ ahụ.

92
00:12:21,245 --> 00:12:27,500
Ya mere, dịka akwa na mkpụrụ
nwoke, ma ọ bụ spọ na nkewa mkpụrụ ndụ.

93
00:12:27,500 --> 00:12:33,044
Otú ọ dị, nnwale Luc Montagnier
tụrụ aro echiche kpamkpam dị iche.

94
00:12:33,044 --> 00:12:39,380
Prọfesọ gosiri na usoro DNA, bụ́ ihe owuwu ndụ
n'eziokwu, na-ekwurịta okwu n'ime mmiri site

95
00:12:39,380 --> 00:12:43,667
n'ịtọpụta ebili elektrọmagnetik nwere ugboro dị ala.

96
00:12:43,667 --> 00:12:52,237
Ọ bụ ezie na e chekwara DNA n'ime tiubụ ule dị iche iche, prọfesọ
ahụ ka chọpụtara nkwurịta okwu eletromagnetik n'etiti ha.

97
00:12:52,237 --> 00:12:55,072
Kedu ka nkwurịta okwu a ga-esi dị mgbagwoju anya?

98
00:12:55,072 --> 00:13:02,575
Ọfọn, Luc Montagnier gosiri na ha nwere ike
ịmepụta nucleotides – ihe owuwu DNA – ma

99
00:13:02,575 --> 00:13:08,807
chịkọtara onwe ha ka ha bụrụ DNA ọhụrụ kpamkpam.

100
00:13:08,807 --> 00:13:18,589
Ndị sayensị ejikọtala ihe ndị a ọtụtụ ugboro, ma n'ọmụmụ ọ
bụla ha emeghị ihe ịga nke ọma iji megharịa ọkụ ndụ ma gbanwee

101
00:13:18,589 --> 00:13:24,261
nucleotides ka ha bụrụ DNA n'eziokwu na-enweghị DNA dị na mbụ.

102
00:13:24,261 --> 00:13:29,265
N'ikpeazụ, ndụ nwere ike ịnọ naanị ebe ndụ dịla mbụ.

103
00:13:29,265 --> 00:13:40,105
Otú ọ dị, n'ule Luc Montagnier mere, a tọpụrụ DNA kpamkpam
n'ime mmiri. N'agbanyeghị nke ahụ, e mepụtara DNA ọhụrụ.

104
00:13:42,579 --> 00:13:49,840
Kedu ka nke ahụ si kwe omume? Kedu ka Luc Montagnier
si nweta ihe ọkà mmụta sayensị ọ bụla enweghị ike ime?

105
00:13:49,840 --> 00:13:54,698
O si n'ebe e nweghị ndụ kee ndụ?

106
00:13:54,698 --> 00:14:00,011
Gịnị kpatara nnwale Luc Montagnier ji dị iche?

107
00:14:00,011 --> 00:14:07,502
E nwere ugboro dị. Ugboro ahụ, ma
ewepụ ya, ga-eme ka nnwale ahụ daa.

108
00:14:07,502 --> 00:14:17,800
Ma mgbe ọ dị, ọ na-eme ka ihe ịga nke ọma.
Ugboro a bụ 7.83 hertz: mmeghachi Schumann.

109
00:14:25,768 --> 00:14:31,346
Njikọ dị nro n'etiti ndụ na ugboro ụwa a gbawara ebe a.

110
00:14:31,346 --> 00:14:39,471
Mmekọrịta n'etiti ihe dị ndụ na ugboro
eletromagnetik. Ntụkwasị obi, njikọ.

111
00:14:39,471 --> 00:14:48,599
Ihe àmà nke a nwere ike ịchọta site n'ịgụ edemede sayensị, ma
ihe àmà doro anya karị nwere ike ịchọta naanị site n'ịpụ n'èzí.

112
00:14:48,599 --> 00:14:53,556


113
00:14:53,556 --> 00:15:01,971
Kedu ka ihe niile a si mee? Ọfọn, ma ọ bụrụ na ị leba
akụkọ ihe mere eme nke ụwa anya, ọ doro anya nke ukwuu.

114
00:15:01,971 --> 00:15:06,807
Mgbapu Schumann abụrụla akụkụ nke mbara ụwa a kemgbe mbido.

115
00:15:06,807 --> 00:15:14,318
Ndụ mepụtara, gbara ha gburugburu, ma
n'enweghị mgbagha haziri onwe ya ka ọ dakọtara na ha.

116
00:15:14,318 --> 00:15:24,700
N'eziokwu, mmetụta anyị na ugboro ejikọtara nke
ukwuu na ikike anyị ịmata ihe omume ọzọ nke mbara ụwa.

117
00:15:27,316 --> 00:15:32,538


118
00:15:35,383 --> 00:15:43,936
Afọ ijeri abụọ gara aga, nje magnetotactic mepụtara
mmekọrịta dị mfe ma na-adọrọ mmasị na ubi magnetik nke ụwa.

119
00:15:43,936 --> 00:15:48,673
Organism nwere sel otu nwere mkpụrụ ihe magnetik.

120
00:15:48,673 --> 00:15:57,131
Nke a mere ka o nwee ike ime dịka ntụtụ
kọmpas ma duzie onwe ya n'ahịrị magnetik ụwa.

121
00:15:57,131 --> 00:16:04,084
Ka ụmụ ahụ dị mgbagwoju anya karịrị,
ntụkwasị obi ha na ubi magnetik ụwa toro.

122
00:16:22,751 --> 00:16:30,972
Anyị maara na ụmụ ọmịrị na-emetụta mfe site na ubi
magnetik. Anyị maara na ha nwere mkpụrụ magnetait n'ahụ ha.

123
00:16:30,972 --> 00:16:36,786
Nnyocha ụlọ nyocha egosila na ha n'eziokwu
na-emeghachi omume ngwa ngwa na ubi magnetik.

124
00:16:36,786 --> 00:16:42,991
Nnwale ụlọ nyocha egosila na o kwere omume ijikwa otú nnụnụ aṅụ
si wuo akpa aṅụ ha site n'ịmepụta ubi

125
00:16:42,991 --> 00:16:49,481
magnetik e kere eke, ọ na-adịkwa ka o doro anya na
nnụnụ aṅụ na-eji ubi magnetik maka ntụziaka.

126
00:16:49,481 --> 00:16:57,763
Ọnọdụ ndụ dị nro n'ụwa a na-egosipụta nke ọma site
na ịdabere anyị na nnụnụ aṅụ na ịkụ mkpụrụ osisi ha.

127
00:16:57,763 --> 00:17:04,227
A kwenyere na ndụ na-enweghị nnụnụ aṅụ agaghị enwe ohere ọ bụla.

128
00:17:04,227 --> 00:17:08,790
Ịkesa mkpụrụ site n'aka ụmụ nje dị mkpa maka ihe
fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ihe niile na-eme ka nri maa mma:

129
00:17:08,790 --> 00:17:13,364
Ya mere, mkpụrụ osisi, mkpụrụ akpụ na ihe
ndị a niile chọrọ ka ụmụ ahụhụ kesaa ntụrụ,

130
00:17:13,364 --> 00:17:17,285
ma nnụnụ aṅụ bụ otu ndị kacha mkpa n'ime ha.

131
00:17:24,868 --> 00:17:33,860


132
00:17:33,860 --> 00:17:36,064
Ọ bụrụ na e nweghị nnụnụ aṅụ...

133
00:17:36,064 --> 00:17:40,697
Ee, ọ bụrụ na ọ bụghị maka ụnyụ, anyị ga-enwe nri na-adịghị ụtọ.

134
00:17:40,697 --> 00:17:46,800
Ee, anyị ga-enwe ndụ dị oke obere. Echere m na
nke ahụ bụ isi okwu, na-enweghị nnụnụ aṅụ...

135
00:17:46,800 --> 00:17:51,888
Ma, n'ezie, na mgbakwunye na osisi anyị chọrọ maka
nri, ha na-enyekwa mkpụrụ na osisi ọhịa, ma n'ọtụtụ

136
00:17:51,888 --> 00:17:55,226
ọnọdụ anyị amaghịkwa nkọwa zuru ezu gbasara otu a si eme.

137
00:17:55,226 --> 00:18:00,392
Ma anyị nwere ike ijide n'aka na ọtụtụ n'ime osisi ọhịa anyị
ga-efunahụ ma ọ bụrụ na e nweghị nnụnụ aṅụ iji kesaa mkpụrụ ha.

138
00:18:00,392 --> 00:18:12,564


139
00:18:12,564 --> 00:18:13,925


140
00:18:13,925 --> 00:18:20,976
Anyị sonyere Maryann Fraizer, Onye Nkwado Mmụta Ọkwa
Ọkaibe maka Ịzụ Ụmụ Nnụnụ Mmadụ na Mahadum Steeti Pennsylvania.

141
00:18:20,976 --> 00:18:27,321
Kedu ụkpụrụ ọdịnala maka ọnwụ nnụnụ aṅụ onye
na-azụ nnụnụ aṅụ nwere ike iji pụọ, lelee nnụnụ

142
00:18:27,321 --> 00:18:31,443
aṅụ ma sị, "Nke a yiri ihe atụ ọdịnala nke ahụ"?

143
00:18:31,443 --> 00:18:39,412
Ihe mgbaàmà bụ na ọ bụ ezie na ụmụ ọmị ahụ dị mma
ma sie ike, ọnụ ọgụgụ ụmụ ọmị toro eto nọ n'ụlọ ọmị

144
00:18:39,412 --> 00:18:43,990
na-ebelata n'ime obere oge; ha na-ahapụ koloni ahụ.

145
00:18:43,990 --> 00:18:50,603
Ihe fọdụrụ bụ ọtụtụ ụmụ, nke
pụtara ụmụ nnụnụ, mmanụ aṅụ na ntụ aṅụ.

146
00:18:52,492 --> 00:18:57,312
N'ọgbọ ala ndị ọ bụla ka a hụrụ ọnwụ nnụnụ a?

147
00:18:57,312 --> 00:19:01,967
Mbelata ọnụ ọgụgụ ụmụ ụtaba mmanụ emeela n'ụwa niile.

148
00:19:01,967 --> 00:19:06,140
Ọtụtụ mba ndị ọzọ na-akọ na ọnụ ọgụgụ nnụnụ aṅụ na-ebelata.

149
00:19:06,140 --> 00:19:12,530
Ma ọ bụ na nke a bụ n'eziokwu n'ihi ihe a na-akpọ
"colony collapse disorder" (CCD) nke ọnwụ nnụnụ,

150
00:19:12,530 --> 00:19:16,437
nke e nwere ụkpụrụ pụrụ iche maka ya, bụ ajụjụ ọzọ.

151
00:19:16,437 --> 00:19:24,562
Ma nke ahụ bụ otu n'ime ihe anyị na-agbalị ịghọta site
n'ịkparịta ụka na ndị mmadụ si n'akụkụ ụwa dị iche iche.

152
00:19:26,492 --> 00:19:34,030
Nchegbu a dị ugbu a amalitela kemgbe ihe dị ka afọ 2006, karịsịa
na United States, ebe ọtụtụ ndị ọkachamara na-azụ ụmụ ọmụmụ

153
00:19:34,030 --> 00:19:41,898
mmanụ chọpụtara na ụmụ ọmụmụ mmanụ ha, ndị dị mma ruo otu
oge n'afọ, malitere ịnwe nnukwu ọnwụ n'oge ikpeazụ okpomọkụ.

154
00:19:41,898 --> 00:19:45,961
Ha yiri ka ha dị iche na ihe ọ bụla a hụrụla tupu.

155
00:19:45,961 --> 00:19:52,844
Ya mere, ndị mmadụ bịarutere n'ụlọ nnụnụ
ha wee chọpụta na enweghị nnụnụ fọdụrụ.

156
00:19:52,844 --> 00:20:00,040
Ụdị ọnwụ a nke nnụnụ aṅụ, nke a makwaara dị ka CCD
(Colony Collapse Disorder), na-emetụta ìgwè nnụnụ aṅụ n'ụwa

157
00:20:00,040 --> 00:20:04,015
niile, na ụfọdụ mba na-akọ na ha tufuru ruru pasent 70.

158
00:20:04,015 --> 00:20:06,807
E kwuru ọtụtụ ihe dị iche iche dị ka ihe kpatara ya.

159
00:20:06,807 --> 00:20:15,430
Ma ọ dịghị onye n'ime ha nwere ike ịkọwa n'ụzọ doro anya ihe
kpatara nnụnụ aṅụ ji kwụsị ịlaghachi n'ụlọ ha – ewezuga otu:

160
00:20:15,430 --> 00:20:19,666
Ọrụ nchọpụta dị ịtụnanya nke Jochen Kuhn na otu ya.

161
00:20:19,666 --> 00:20:26,218
N'ule ahụ, dọkịta rụrụ ọrụ na ìgwè nnụnụ aṅụ asatọ
ma tinye ekwentị DECT ọkọlọtọ n'ime anọ n'ime ha.

162
00:20:26,218 --> 00:20:38,490
Ndị sayensị wee nyochaa ma ịdị adị ekwentị DECT nwere mmetụta ọ
bụla n'ịlaghachi nnụnụ aṅụ n'ụlọ ha. Nsonaazụ ahụ jụrụ ha anya.

163
00:20:38,490 --> 00:20:46,104
Ụmụ aṅụ laghachiri n'ọtụtụ nkịtị
n'ụlọ aṅụ ebe e debeghị ekwentị DECT.

164
00:20:46,104 --> 00:20:52,596
Otú ọ dị, fọrọ nke nta ka ọ dịghị nnụnụ aṅụ
laghachiri n'ụlọ nnụnụ aṅụ ndị nwere ekwentị DECT.

165
00:20:52,596 --> 00:20:58,338
Ọ dịghị nnụnụ aji otu laghachiri n'otu
n'ime ụlọ aji ndị nwere ekwentị DECT.

166
00:20:58,338 --> 00:21:04,975
Iji ghọta nke ọma ihe nnwale Dr. Kuhn pụtara,
anyị ga-amụta mbụ otú ekwentị DECT si arụ ọrụ.

167
00:21:04,975 --> 00:21:11,602
Ihe kpatara ị nwere ike ịga ije n'ụlọ gị ma na-akpọ oku na
ekwentị DECT gị bụ na ọdụ isi ekwentị DECT gị na-eziga ebili

168
00:21:11,602 --> 00:21:16,778
mmiri eletromagnetik, a na-akpọ ha microwaves, na ngwa mkpịsị gị.

169
00:21:18,545 --> 00:21:24,310
Nke a bụ kpọmkwem otu ụzọ mast ekwentị
mkpanaaka si ekwurịta okwu na ekwentị mkpanaaka.

170
00:21:28,482 --> 00:21:34,080
Ekwentị DECT bụ n'ezie obere ụdị nke mast ekwentị mkpanaaka.

171
00:21:44,326 --> 00:21:52,537
Ọ bụrụ na nnụnụ aṅụ metụtara ihe si na ekwentị DECT pụta,
ọ ga-emetụkwa ya ihe si na mast ekwentị mkpanaaka pụta.

172
00:21:57,584 --> 00:22:01,416
Ma n'ihi na e nwere ijeri anọ ndị ọrụ ekwentị
mkpanaaka n'ụwa niile, ozugbo e nwere ọtụtụ

173
00:22:01,416 --> 00:22:04,982
ụlọ mgbasa ekwentị mkpanaaka na-akpata nchegbu.

174
00:22:13,220 --> 00:22:18,832
Mmetụta magnetik nke nnụnụ aṅụ maka ntụziaka na-enye ya
ohere ịtọ onwe ya site n'iji ahịrị ubi magnetik nke ụwa.

175
00:22:18,832 --> 00:22:24,335
Nkà nke ọ tinyela nde afọ mmepe na nhazi nke ọma.

176
00:22:24,335 --> 00:22:33,444
Ọ̀ bụghị ihe doro anya na mmetụta dị elu dị otú a ga-emetụta
ọbụna site na mgbanwe pere mpe n'ime gburugburu elektromagnetik?

177
00:22:33,444 --> 00:22:39,428
Gịnị ka nnukwu mgbanwe a, nke mere fọrọ
nke nta ka ọ bụrụ n'otu abalị, pụtara?

178
00:22:43,538 --> 00:22:47,913
Ọ̀ nwere ụdị ndị ọzọ na-emetụta mmetụta site na ubi magnetik?

179
00:22:47,913 --> 00:22:54,827
Ịdị nro nke n'ikpeazụ na-eme ka ha bụrụ
ndị adịghị ike megide ugboro ndị mmadụ kere?

180
00:22:54,827 --> 00:23:03,522
Ọ dị mwute, ịchọpụta protein ọhụrụ a na-akpọ
cryptochrome na-egosi na ndụ niile nwere mmetụta magnetik.

181
00:23:05,370 --> 00:23:11,589


182
00:23:13,803 --> 00:23:22,975
A chọpụtara ha na osisi n'afọ 1990s. Ọrụ ha bụ
ịnabata ìhè anụnụ anụnụ, nke dị mkpa iji chịkwaa uto.

183
00:23:22,975 --> 00:23:30,217
Kemgbe ahụ, achọtara ha n'ime ụmụ nje,
anụmanụ, ụmụ anụmanụ na-amụ nwa, mmadụ na nnụnụ.

184
00:23:30,217 --> 00:23:34,700
Cryptochromes bụ molekul ndụ a na-akpọ protein.

185
00:23:34,700 --> 00:23:39,078
Ha na-emepụta site n'aka ụfọdụ n'ime mkpụrụ
ndụ ihe nketa anyị, a na-akpọ ha CRY genes.

186
00:23:39,078 --> 00:23:43,622
Ma molekulụ cryptochrome n'eziokwu na-achịkwa usoro ntụrụndụ
anyanwụ anyị, nke bụ usoro ime ahụ nke ogologo oge ya

187
00:23:43,622 --> 00:23:50,040
dị ihe dịka awa iri abụọ na anọ ma na-enwe nnukwu mmetụta
na ọrụ ahụ n'ọtụtụ ụmụ eke, gụnyere mmepụta melatonin.

188
00:23:50,040 --> 00:23:57,204
Ụfọdụ n'ime cryptochromes yiri ka ha nwere ọrụ ịnabata
ìhè, na-arụ ọrụ dịka ndị na-achọpụta elekere circadian.

189
00:23:57,204 --> 00:24:06,222
Ya mere, ha bụ ntinye maka usoro ụbọchị na
abalị nke ọtụtụ ụdị, ma osisi ma anụmanụ, nwere.

190
00:24:11,176 --> 00:24:18,630
Ma n'afọ 2000, Thorsten Ritz gosipụtara
ọrụ ọzọ nke cryptochrome kacha ijuanya.

191
00:24:18,630 --> 00:24:26,137
N'usoro nnwale ọ mere na robin, o gosiri na nghọta ha
nke ntụziaka adịghị dabere naanị na magnetism, kama

192
00:24:26,137 --> 00:24:30,708
ọ na-esi kpọmkwem na sel cryptochrome dị n'azụ anya.

193
00:24:30,708 --> 00:24:37,135
Echere m na mbipụta Ritz bụ otu n'ime
ihe ngosi ọganihu dị mkpa n'sayensị.

194
00:24:37,135 --> 00:24:45,205
N'ihi na ọ na-atụ aro na molekulụ cryptochrome a – cheta, ọ
na-ahụ maka imetụta na ijikwa usoro mgbatị

195
00:24:45,205 --> 00:24:53,731
oge (circadian rhythms) – ọ bụkwa molekulụ a
kpọmkwem na-enye nnụnụ kompas, kompas magnetik.

196
00:24:53,731 --> 00:25:01,513
Nnụnụ n'eziokwu na-ahụ ubi magnetik ụwa, eleghị anya dị ka ebe ọkụ
ma ọ bụ ebe gbara ọchịchịrị nke e tinyeere n'elu ubi ọhụụ ha.

197
00:25:01,513 --> 00:25:06,787
Ma mgbe ha na-emegharị isi ma ọ bụ ahụ ha,
akara ahụ na-eso ha na-emegharị – dị ka

198
00:25:06,787 --> 00:25:10,669
ngosipụta dị n'elu isi nke onye na-anya ụgbọelu agha.

199
00:25:10,669 --> 00:25:18,729
Ha nwere ihe a ha na-ahụ nke na-enyere
ha ịtọ ntụziaka ha mgbe ha na-efe efe.

200
00:25:20,401 --> 00:25:30,565
Otu o si nwalee nke a bụ itinye nnụnụ n'ọhịa ugboro
dị elu iji hụ ma nke a ga-emebi kompas magnetik ha.

201
00:25:30,565 --> 00:25:36,238
O gosiri na ọ bụghị nanị na ubi ugboro elu
kpatara nsogbu na njem ụmụ nnụnụ robin, kamakwa

202
00:25:36,238 --> 00:25:39,330
nke a ka dị ọbụna mgbe ike ubi ahụ dị oke ala.

203
00:25:39,330 --> 00:25:48,083
Ọ dị ezigbo mkpa ma na-atọkwa ụtọ na ọbụna ubi
ugboro elu dị ntakịrị ike metụtara kompas nnụnụ robin.

204
00:25:52,465 --> 00:25:59,839
Nnwale Ritz gosiri nke ọma na sel cryptochrome, nke a na-eji maka
ịnyagharị, emetụtara nke ukwuu site na ugboro

205
00:25:59,839 --> 00:26:08,415
eletrọnik mmadụ kere – ọbụna ugboro ndị dị n'okpuru nke
ndị ọchịchị na-achịkwa ICNIRP na-ewere dị nchebe.

206
00:26:08,415 --> 00:26:17,108
Nnyocha niile gbasara otu anụmanụ si enyocha ụzọ, ma n'ụdị
kọkọroachị, zebra finch, ọkụkọ na robin – n'ime

207
00:26:17,108 --> 00:26:26,407
ha niile, achọpụtara na ikuku magnetik ha dara ada
n'ihi ubi ugboro elu nke dị n'okpuru ókè ICNIRP.

208
00:26:26,407 --> 00:26:30,493
Ana m arụ ọrụ na nnụnụ, karịsịa nnụnụ na ụmụ ahụhụ.

209
00:26:30,493 --> 00:26:37,308
Egosila m na ha na-emeghachi omume na ubi
eletromagnetik nke dị n'okpuru ọkwa ICNIRP nke

210
00:26:37,308 --> 00:26:40,665
a na-ekwupụta na ọ dị nchebe maka anyị mmadụ.

211
00:26:40,665 --> 00:26:47,854
Ọ bụrụ na ị leba anya na ụkpụrụ ndị a, nke nnyocha gosiri na
anụmanụ na-emeghachi omume n'ụzọ dị nro – e nwere akwụkwọ ọmụmụ

212
00:26:47,854 --> 00:26:54,289
dị ezigbo mma gbasara nke a nke na-egosi na ụkpụrụ ndị a
dị ala nke ukwuu karịa ụkpụrụ ndị a kwere ka anyị nọrọ

213
00:26:54,289 --> 00:26:57,490
n'ime ha, ya mere anụmanụ nọ n'ebe obibi na-enwetakwa ha.

214
00:26:57,490 --> 00:27:03,540
E nwere ezigbo ihe sayensị siri ike nke
na-egosi na ubi magnetik, gụnyere ubi magnetik e

215
00:27:03,540 --> 00:27:08,340
kere eke, ga-ebibi ebe obibi ọtụtụ ụdị anụmanụ.

216
00:27:13,068 --> 00:27:20,587


217
00:27:20,587 --> 00:27:24,365


218
00:27:24,365 --> 00:27:27,083


219
00:27:27,083 --> 00:27:29,750


220
00:27:29,750 --> 00:27:32,413


221
00:27:32,413 --> 00:27:35,362


222
00:27:35,362 --> 00:27:38,038


223
00:27:38,038 --> 00:27:41,473


224
00:27:41,473 --> 00:27:44,359


225
00:27:44,359 --> 00:27:47,717


226
00:27:47,717 --> 00:27:51,071


227
00:27:51,071 --> 00:27:53,955


228
00:27:53,955 --> 00:27:57,249


229
00:27:57,249 --> 00:28:02,028


230
00:28:02,028 --> 00:28:05,791


231
00:28:05,791 --> 00:28:11,186


232
00:28:18,519 --> 00:28:22,836
Kedu ka gburugburu ebe obibi anyị
si gbanwee n'ihi ubi eletromagnetik?

233
00:28:22,836 --> 00:28:27,460
N'ime afọ iri abụọ na ise gara aga, ọ gbanwere kpamkpam…

234
00:28:27,460 --> 00:28:33,055
Ọ karịrị ọtụtụ nde ugboro n'ihe gbasara ume eletromagnetik.

235
00:28:33,055 --> 00:28:41,613
Bọọdụ Nchedo Redieshon mba gara aga kwuru n'otu n'ime akwụkwọ ya
na ọ na-atụ aro na gburugburu redieshon – ma

236
00:28:41,613 --> 00:28:50,049
ịchọrọ ịkpọ ya otú ahụ – abawanyela ọtụtụ nde ugboro
ma e jiri ya tụnyere otu ọ dị afọ iri ise gara aga.

237
00:28:50,049 --> 00:28:55,867
Ọ bụ nnukwu mgbanwe n'ime gburugburu ebe obibi
n'ụwa, ma ọ na-ekpuchikwa kpamkpam mgbaàmà eke

238
00:28:55,867 --> 00:29:00,046
niile, gụnyere ụda Schumann, nke anyị etoela na ya.

239
00:29:00,046 --> 00:29:04,030


240
00:29:04,030 --> 00:29:10,150
Mmebi elektromaginetik sitere na ekwentị mkpanaaka emeela ka
anyị gaa tụọ ihe anyị n'oké osimiri. Okwu sitere n'aka Dọkịta

241
00:29:10,150 --> 00:29:17,820
Otu n'ime ihe kpatara cryptochromes ji baa uru nke ukwuu, karịsịa
metụtara eziokwu na mmadụ na-achọpụta ubi magnetik, bụ na e nwere

242
00:29:17,820 --> 00:29:24,846
ọmụmụ ọhụrụ nke Dr Foley na ndị ọrụ ibe ya mere nke na-egosi na ọ
bụrụ na ị tinye cryptochromes mmadụ n'ime nnụnụ mkpụrụ

243
00:29:24,846 --> 00:29:32,787
osisi, nnụnụ mkpụrụ osisi ahụ ga-aghọ ndị na-enwe
mmetụta magnetik n'ihi inwe cryptochromes ndị a nke mmadụ.

244
00:29:42,256 --> 00:29:50,600
Nke a n'eziokwu na-egosi na cryptochromes mmadụ
na-enwe mmetụta magnetik, na ha na-achọpụta ubi magnetik.

245
00:29:55,865 --> 00:30:01,716
Nchọpụta sel cryptochrome emeela ka mmasị ọhụrụ
bilie n'echiche magnetik mmadụ, echiche nke Robin Baker

246
00:30:01,716 --> 00:30:06,506
(onye ọkà mmụta ndụ) tụrụ aro afọ iri anọ gara aga.

247
00:30:06,506 --> 00:30:13,670
Nke a abụghị ụgbọelu nyocha sayensị na-enweghị onye na-ahụ ụzọ.
Ọ bụ nnwale iji chọpụta ma ụmụaka nwere mmetụta nke ntụziaka.

248
00:30:13,670 --> 00:30:18,454
E kpuchiri anya ya, ya na-eyikwa nchebe ntị,
a na-atụgharị onye nọ na ule ahụ n'oche

249
00:30:18,454 --> 00:30:21,498
pụrụ iche ruo mgbe ọ gaghịzi ama ụzọ ọ na-ele.

250
00:30:21,498 --> 00:30:26,800
Oche ahụ kwụsịrị, onye nọ na ule ahụ na-atụ uche ma ọ bụrụ na
ha na-ele ọwụwa anyanwụ, ọdịda anyanwụ, ugwu ma ọ bụ ndịda.

251
00:30:26,800 --> 00:30:29,983
A na-edekọ echiche ahụ na kọmputa nta.

252
00:30:29,983 --> 00:30:35,295
Ọ bụrụ na ụmụaka enweghị ntụziaka, amụma ha
ga-adị n'ụzọ na-enweghị usoro. Ma ha adịghị.

253
00:30:35,295 --> 00:30:38,848
Ụmụaka dị afọ iri ma ọ bụ iri na otu nwere ike ịtụ uche nke ọma.

254
00:30:38,848 --> 00:30:44,865
Ọ dị ka ha nwere ezigbo nghọta nke
ntụziaka. Ma ọ na-adị ka ọ bụ nghọta na-adọta.

255
00:30:44,865 --> 00:30:52,811
Mgbe ndị sayensị jikọtara magnet n'isi ndị nọ
n'ule, ọ na-emebi nke ukwuu mmetụta ha nke ntụziaka.

256
00:30:52,811 --> 00:30:57,166
Ọ na-anọchite nnukwu nzọụkwụ n'ihu n'ihe gbasara nghọta.

257
00:30:57,166 --> 00:31:04,679
Ma, n'ezie, ọ na-ebute ajụjụ dị iche iche, dịka ma mmadụ n'eziokwu
nwere ike iji ubi magnetik ụwa mee njem, ma ọ bụrụ na ha

258
00:31:04,679 --> 00:31:08,830
anaghị eme nke a taa, eleghị anya ha mere ya puku afọ gara aga?

259
00:31:08,830 --> 00:31:16,301
N'ezie, nke a na-ebute ajụjụ ma ọ bụrụ na e
nwere usoro e si achọpụta ubi magnetik n'ahụ mmadụ,

260
00:31:16,301 --> 00:31:20,392
nke na-eduga n'ịkpaghasị usoro ntụrụndụ anyanwụ.

261
00:31:20,392 --> 00:31:32,181
Nke a ga-akọwa mmetụta ọjọọ niile gbasara ahụike anyị
na-ahụkarị na ọmụmụ ọrịa gbasara ahụike na ubi magnetik.

262
00:31:32,181 --> 00:31:42,107
Ọ bụrụ na mmadụ nwere ike ịmata ubi magnetik, ma ha nwekwara
otu ikike dị ka nnụnụ aṅụ, nnụnụ na papara, ọ pụtara na anyị

263
00:31:42,107 --> 00:31:49,072
dịkwa mfe imetụta site na ugboro ndị mmadụ kere dịka ha si dị?

264
00:31:49,072 --> 00:31:56,017
Ọ̀ ga-emetụta anyị n'ụzọ yiri ka ha si emetụta gburugburu anyị?

265
00:32:03,989 --> 00:32:07,595
Kedu ka ị ga-esi kọwaa mmetụta ọrịa eletrọnik?

266
00:32:10,283 --> 00:32:17,787
Ịrịa ọrịa mmetụta eletrik bụ mgbe ndị mmadụ malitere imeghachi
omume, ahụ́ ha malitere imeghachi omume n'ọhịa elektromaginetik.

267
00:32:17,787 --> 00:32:22,264
N'ozuzu, ubi eletrọmagnetik ndị ha
na-emeghachi omume na ha bụ enweghị eriri.

268
00:32:22,264 --> 00:32:27,799
Ya bụ nkwukọrịta na-enweghị eriri, ọ bụ Wi-Fi,
ọ bụ ekwentị na-enweghị eriri, ekwentị DECT,

269
00:32:27,799 --> 00:32:32,514
ekwentị mkpanaaka, na ụlọ elu ekwentị mkpanaaka.

270
00:32:32,514 --> 00:32:38,631
Ha niile na-eziga mgbaàmà ndị ahụ anyị ahụghịla mgbe ọ bụla.

271
00:32:42,271 --> 00:32:49,868
Ma mgbe ọ malitere imetụta ndị mmadụ – mgbe ọ
malitere imetụta m – ọ na-adịkarị isi ka ọ

272
00:32:49,868 --> 00:32:54,881
na-emetụta mbụ – ị na-amalite inwe mgbu n'isi gị.

273
00:32:54,881 --> 00:33:04,561
Anaghị m atụ uche ikwu "isi ọwụwa", n'ihi na ọ bụ mgbu n'isi
gị nke enweghị atụ na isi ọwụwa ọ bụla ị nwetara mgbe ọ bụla.

274
00:33:06,608 --> 00:33:13,611
Ọtụtụ mmadụ na-arịọ maka mgbaàmà dịka arrhythmia
obi, enweghị ụra, isi ọwụwa, nsogbu ọhụụ, ịtụ ụjọ isi,

275
00:33:13,611 --> 00:33:18,264
ụdị dị iche iche nke nsogbu mmetụta ma ọ bụ neuroses.

276
00:33:18,264 --> 00:33:24,777
Ha na-akọ na ha na-enwe mmetụta pụrụ iche n'ahụ ha.

277
00:33:27,941 --> 00:33:35,490
N'eziokwu, ọ nwekwara ike imetụta usoro homọn na
ọrụ thyroid. Ndepụta ahụ n'eziokwu adịghị agwụ agwụ.

278
00:33:35,490 --> 00:33:45,697
N'ọnọdụ m pụrụ iche, ọ bụghị nke onye ọ bụla, ma ọ bụrụ na
anaghị m apụ n'ebe ahụ, m na-amalite inwe mgbu siri ike n'afọ

279
00:33:45,697 --> 00:33:51,580
m – nke pụtara na oge agafeela, ọbara na-apụta n'ime ahụ m.

280
00:33:53,256 --> 00:33:58,217
Echere m na mgbaàmà ndị ahụ dị iche iche nke ukwuu, na njikọ ndị
mmadụ na-eme n'echiche gbasara ha siri ike

281
00:33:58,217 --> 00:34:02,986
ịnakwere ma ọ bụrụ na ị nweghị ihe ọmụma
gbasara isiokwu ahụ, nke ọtụtụ dọkịta anaghị enwe.

282
00:34:02,986 --> 00:34:07,546
Ma ọ bụghị mmehie ha. A naghị anyị zụlite ka anyị mata ọnọdụ a.

283
00:34:07,546 --> 00:34:19,779
Ọ bụ ihe ọhụụ nke ukwuu, nghọta anyị ka dị obere n'ọkwa a –
a na-ewere nzọụkwụ mbụ iji mepee ma ghọta ọnọdụ a nke ọma.

284
00:34:22,120 --> 00:34:29,979
Dị ka ọtụtụ ndị na-arịa ọrịa mmetụta eletrik, a
tụrụ Brian ka o mee mgbanwe dị ukwuu n'ụlọ ya.

285
00:34:29,979 --> 00:34:39,358
E kpuchiri ụlọ abụọ a kpamkpam na mpempe ígwè.

286
00:34:39,358 --> 00:34:47,559
Ya mere, ụlọ a na ime ụlọ bụ igbe Faraday.

287
00:34:47,559 --> 00:34:58,728
Ma ọ bụrụ na ị nyochaa n'eziokwu ubi eletromagnetik ma ọ bụ
mikrowaiv – na ngwaọrụ a na-agbanwe mikrowaiv ka ọ bụrụ

288
00:34:58,728 --> 00:35:10,716
mgbaàmà ụda – ị ga-achọpụta na mast ahụ dị ebe ahụ, nke
dị ihe dịka ọkara maịlụ, anaghị emetụta m nsogbu ọ bụla.

289
00:35:10,716 --> 00:35:22,640
Mgbe m na-echebe ụlọ ahụ, etinyere m iko windo kpuchiri
ígwè, nke na-enye m ohere iwepụ ọtụtụ n'ime ubi eletromagnetik.

290
00:35:22,640 --> 00:35:30,219
Akụkụ nke ihe dị ndụ na-enye ya ohere ịchọpụta ma
zaghachi na ubi eletromaginetik – a pụrụ ikwu

291
00:35:30,219 --> 00:35:34,746
na a na-eji okwu ndị a n'ọtụtụ ọnọdụ dị iche iche.

292
00:35:34,746 --> 00:35:41,889
Ma ọ bụrụ na ị kewaa ya n'ime "electrosensitive" – ị nwere
ike ikwu na nke a bụ n'ezie nzaghachi nye ndụ n'onwe ya.

293
00:35:41,889 --> 00:35:49,652
Dịka ọmụmaatụ, mgbe anyị na-enyocha ihe dị ndụ iji chọpụta ma ndụ
dị, n'eziokwu anyị na-achọ ịhụ ma ọkụ

294
00:35:49,652 --> 00:35:56,998
eletrik dị – dịka ọmụmaatụ, electrocardiogram
(ọrụ obi), ECG, na electroencephalogram (EEG).

295
00:35:56,998 --> 00:36:03,053
Ihe anyị na-enyocha ebe a bụ ịdị adị ọkụ
eletrik si na akụkụ ahụ ebumnuche a, ụbụrụ na obi.

296
00:36:03,053 --> 00:36:06,791
Ma mgbe anyị hụrụ nke ahụ, ọ bụ akara na ndụ dị.

297
00:36:06,791 --> 00:36:11,681
N'echiche ụfọdụ, ubi eletromagnetik bụ akụkụ
nke ndụ n'onwe ya na ọkwa sel. A pụrụ ikwu

298
00:36:11,681 --> 00:36:15,654
na ndụ niile na-emetụta ya site na eletrik.

299
00:36:18,019 --> 00:36:24,450
N'ịgbalị ime ka ndị mmadụ kweta na nsogbu mmetụta
eletrik dị n'eziokwu, Brian na ọtụtụ ndị ọzọ na-arịa ya

300
00:36:24,450 --> 00:36:28,889
debanyere aha maka nnwale pụrụ iche na Mahadum Essex.

301
00:36:28,889 --> 00:36:35,537
Nnwale e mere n'okpuru Elaine Fox,
nwute, bụ ọrụ ikpeazụ gbasara isiokwu ahụ.

302
00:36:39,673 --> 00:36:42,475
Ị ga-abanye n'ime ụlọ echekwara pụọ na mgbidi eletrik.

303
00:36:42,475 --> 00:36:48,368
Ị na-abanye ebe ahụ maka obere oge, mast ahụ na-enwu maka nkeji
iri, na-akwụsị maka nkeji iri, wee na-enwu

304
00:36:48,368 --> 00:36:54,532
ọzọ maka nkeji iri – mgbe ahụ ị ga-ahụ ma ị
na-achọpụta ya ma ọ bụ na ị naghị achọpụta ya.

305
00:36:54,532 --> 00:37:02,486
M wee banye n'ime ụlọ ahụ ma gwa ha na enweghị
m ike ịmata ma mast ahụ dị ma ọ bụ na ọ nweghị.

306
00:37:02,486 --> 00:37:07,138
Gịnị mere nke ahụ ji dị otú ahụ? N'ihi na
nghọta ha banyere otu esi aza ya ezighi ezi.

307
00:37:07,138 --> 00:37:14,286
Maka ọtụtụ mmadụ, ọ bụghị na ị na-gbanye
mast ma ha wee sị, "Oh, enwere m ike ịnụ ya."

308
00:37:16,828 --> 00:37:22,191
Mgbe ahụ ha wepụrụ mast ahụ, onye ahụ wee sị: "Ah, ugbu a
ahụrụ m onwe m n'ụzọ dị mma ọzọ." Ọ naghị arụ ọrụ otú ahụ.

309
00:37:22,191 --> 00:37:28,454
Enwere m ọrịa uzuzu ahịhịa, ma mgbe m batara
n'ọhịa dị ka nke a, ọ na-ewe oge tupu m hụ mmetụta ya.

310
00:37:28,454 --> 00:37:32,559
Ma ọ na-ewe ogologo oge tupu m ghara
inwe mmetụta ya, tupu m ghara imetụta ya.

311
00:37:32,559 --> 00:37:37,034
Enwere m ike iwepụ n'ubi ahịhịa, ma aga m ka
na-enwe mmetụta ihe mgbe awa iri abụọ na anọ gachara.

312
00:37:37,034 --> 00:37:41,683
Mmetụta elektrọsiti na-apụta n'ọtụtụ mmadụ n'ụzọ dị ka nke a.

313
00:37:41,683 --> 00:37:47,259
Usoro otu ahụ si hazie nnwale ahụ pụtara na ọ fọrọ
nke nta ka ọ ghara ekwe omume ka Brian na ndị ọzọ

314
00:37:47,259 --> 00:37:50,520
sonyere gosipụta na ha na-arịa ọrịa mmetụta eletrik.

315
00:37:50,520 --> 00:37:56,946
Ọ dị ka ọ naghị adị mkpa, n'ihi na otu ahụ
kpebiri n'ụzọ na-apụghị ịkọwa ya ịjụ nyocha ọ bụla.

316
00:37:56,946 --> 00:38:00,809
N'aka otu, o yiri ka ndị mmadụ na-emetụta ihe dị iche iche.

317
00:38:00,809 --> 00:38:07,166
Enwere m mmetụta na ekwentị mkpanaaka 3G, dịka ekwentị
mkpanaaka GSM. E nwere ọdịiche n'otú modulation si arụ ọrụ.

318
00:38:07,166 --> 00:38:13,165
Amaghị m ma ha ziri ezi mgbe ha na-ekwu na ha na-emetụta ngwa
ngwa, ma ọ bụrụ na ịnwere ikpe, ọ ga-adị mma

319
00:38:13,165 --> 00:38:18,499
igosipụta ndị nọ na nnyocha gị kpọmkwem
akara ha na-ekwu na ha na-emeghachi omume na ya.

320
00:38:18,499 --> 00:38:23,725
Ma ọ bụrụ, dịka ọmụmaatụ, na ị nwere onye na-enwe mmetụta mgbe
niile na Wi-Fi ma ọ bụghị na ekwentị mkpanaaka – ma ọ

321
00:38:23,725 --> 00:38:28,304
bụrụ na e nwere onye dị otú ahụ – ọ ka mma ijide n'aka
na ihe ha na-enweta bụ Wi-Fi, ọ bụghị ekwentị mkpanaaka.

322
00:38:28,304 --> 00:38:31,689
N'ikpeazụ, ịchọrọ igosi na ha na-aza ihe ha na-ekwupụta.

323
00:38:31,689 --> 00:38:34,773
Ma e nweghị otu n'ime ụdị nkewa ndị a e mere ebe a.

324
00:38:34,773 --> 00:38:41,425
N'eziokwu, ọ bụrụ na ị kwupụtara na ihe
eletrik na-emetụta gị, mgbe ahụ ị metụtara ya.

325
00:38:41,425 --> 00:38:48,860
Otu n'ime ihe mere m ji chere na ọ dị ezigbo mkpa bụ na
m na-enyere ndị mmadụ ndị na-arịa ọrịa mmetụta eletrik.

326
00:38:48,860 --> 00:38:56,512
Ma ọnwa ole na ole gara aga, n'eziokwu, aga m na-eleta otu nwanyị
– ọ na-eche na ọ bụ onye na-emetụta ya site na ike eletrik

327
00:38:56,512 --> 00:39:03,871
– ma m nọ ebe ahụ naanị iji gbalịa inyere ya aka; ịkọwa
ihe electrosensitivity bụ na ihe nwere ike ibute nsogbu ya.

328
00:39:03,871 --> 00:39:09,333
Iji mee ka akụkọ dị mkpụmkpụ, o doro anya na nwanyị a nwere
nsogbu, mana ọ bụghị onye na-enwe mmetụta site na ọkụ eletrik.

329
00:39:09,333 --> 00:39:12,545
N'ezie, ọ bụghị onye na-enwe mmetụta site na ọkụ eletrik.

330
00:39:12,545 --> 00:39:17,418
Ma n'oge mkparịta ụka anyị, achọpụtara m na ọ
debanyere aha maka nnyocha Essex iji chọpụta ma

331
00:39:17,418 --> 00:39:22,014
ọ bụ na ọ na-enwe mmetụta site na ọkụ eletrik.

332
00:39:22,014 --> 00:39:26,882
Obi m fọrọ nke nta ka ọ kwụsịrị. Nke a bụ onye
na-adịghị enwe mmetụta ọjọọ site na ọkụ

333
00:39:26,882 --> 00:39:29,411
eletrik, ma onye a edebanyela aha na Mahadum Essex.

334
00:39:29,411 --> 00:39:32,919
Ma Essex gwara m na ha enweghị usoro ule ọ bụla!

335
00:39:32,919 --> 00:39:38,716
Ihe ha chọpụtara n'eziokwu – nke a dabere na
ederede edemede ahụ n'onwe ya – m ga-akọwa ya n'okwu m.

336
00:39:38,716 --> 00:39:45,061
Ọ na-ekwu na, dabere na ogo nzaghachi ha
na-atụ anya, ha ga-achọ ihe dị ka ndị sonyere 132

337
00:39:45,061 --> 00:39:49,016
n'ọmụmụ ha iji gosi mmetụta pụtara ìhè n'ọnụọgụ.

338
00:39:49,016 --> 00:39:54,897
N'ihi na e nwere ọtụtụ mmadụ n'ime ndị bi, ha ga-achọ
ọtụtụ data maka ọmụmụ nchọpụta ha ka ha wee nwee ike

339
00:39:54,897 --> 00:39:58,632
ikpebi na otu a doro anya na ọ na-enwe mmetụta karịa otu ahụ.

340
00:39:58,632 --> 00:40:05,140
Nke a pụtara na, kemgbe mmalite, ha nwere naanị otu n'ime atọ
nke data ha tụrụ anya na ha ga-enweta iji chọpụta ihe ọ bụla.

341
00:40:05,140 --> 00:40:11,733
Nsonaazụ ya bụ na ha chọpụtara ihe ize ndụ pụtara
ìhè n'ọnụọgụ, nke doro anya site na ọnụọgụ n'onwe ya.

342
00:40:11,733 --> 00:40:17,522
Maka ndị niile kwuru na ha dị nro, nke a
pụtara ìhè kwa na mkpa dị ihe dịka pasent 90%.

343
00:40:17,522 --> 00:40:23,860
Ya mere, ókè ebe akwụkwọ sayensị na-ahụ ihe
dị ka ihe dị mkpa n'ọnụọgụgụ bụ pasentị 95%.

344
00:40:23,860 --> 00:40:27,938
Ọ bụrụ na a naghị enweta ọkwa obi ike a, a
naghị atụle ya dị ka ihe omume statistiki. Ọ

345
00:40:27,938 --> 00:40:30,314
nwere ike ịbụ nkwekọrịta, chioma ma ọ bụ ihe ọzọ.

346
00:40:30,314 --> 00:40:36,237
Ha nwere obi ike pasentị 90 na ihe ize ndụ
ga-arị elu, ma n'ezie ọ naghị eru akara anwansi

347
00:40:36,237 --> 00:40:39,384
a na-ewere ya dị ka ihe pụtara ìhè n'ọnụọgụgụ.

348
00:40:39,384 --> 00:40:47,862
Ya mere, a jụrụ ya site n'okwu sị, "Nke a na-egosi na ndị mmadụ
anaghị enwe mmetụta." Ma nke ahụ abụghị isi okwu n'eziokwu.

349
00:40:47,862 --> 00:40:52,753
Ịdị n'okpuru masts mgbe niile
hapụrụ akara n'ọtụtụ n'ime ndị nnwale.

350
00:40:52,753 --> 00:40:57,680
Ụfọdụ dara ọrịa nke ukwuu, ya mere ha ga-apụ na nnwale ahụ.

351
00:40:57,680 --> 00:41:05,039
Brian gara n'ihu na-enwe mmetụta nke
nnwale ahụ ruo ogologo oge mgbe ọ hapụrụ Essex.

352
00:41:05,039 --> 00:41:12,758
E mere m colonoscopy m mbụ afọ asaa gara aga, nke abụọ
afọ anọ gara aga, na nke atọ ihe dị ka otu afọ gara aga.

353
00:41:12,758 --> 00:41:19,634
Ihe niile dị m mma. Ihe niile dị m mma.
Ee, ị tụrụ ya n'uche: enwere m kansa afọ.

354
00:41:22,700 --> 00:41:29,457
Ya mere, site n'oge m tọrọ ọbara nke mbụ ruo
mgbe ewepụrụ m afọ, ọ bụ kpọmkwem afọ asaa.

355
00:41:29,457 --> 00:41:35,724
Mgbe m jụrụ dọkịta ole ka ọ na-ewe
ka kansa a too, ọ zara, "afọ asaa."

356
00:41:35,724 --> 00:41:42,248
Ya mere, ị nwere ike soro oge niile m nọ na
Essex, ma e nwere otu oge tupu nke ahụ mgbe

357
00:41:42,248 --> 00:41:47,198
ọbara na-apụta, ọbara ahụ malitere kansa afọ.

358
00:41:51,159 --> 00:41:57,234
Kedu ka e si nwee ike ịtụle nnwale dara ogbenye
dị otú ahụ dịka "nnyocha a pụrụ ịtụkwasị obi"?

359
00:41:57,234 --> 00:42:04,553
Gịnị kpatara otu ndị nwere ahụmahụ dị otú ahụ
ga-eme mmejọ ndị bụ isi ma doro anya n'ọrụ ha?

360
00:42:04,553 --> 00:42:09,665
Ò nwere ike ịbụ na ọ metụtara ndị nyere ego?

361
00:42:11,518 --> 00:42:19,440
Nnwale Essex bụ otu n'ime usoro nnwale a na-akwado site na MTHR.

362
00:42:19,440 --> 00:42:26,055
A na-arụ ọrụ ụlọ ọrụ a ma na-akwado ya ego
site n'aka ụlọ ọrụ ekwentị mkpanaaka n'onwe ya.

363
00:42:26,055 --> 00:42:30,748
Ị nwere ike ịgwa m gịnị bụ MTHR na otu esi enye ya ego?

364
00:42:30,748 --> 00:42:41,189
Ee, mmemme MTHR na-enweta ego ọnụ site n'aka gọọmenti Britain
na ụlọ ọrụ ekwentị mkpanaaka, ma na-eme nchọpụta gbasara mmetụta

365
00:42:41,189 --> 00:42:49,405
ahụike ọjọọ nwere ike ịpụta site na teknụzụ ekwentị mkpanaaka.

366
00:42:49,405 --> 00:42:54,373
Isiokwu anyị, onye na-akwado nnyocha sayensị, bụ isiokwu dị nro.

367
00:42:54,373 --> 00:43:00,014
Amaara m ọtụtụ ndị sayensị dịka m onwe m,
mgbe ha natara ọmụmụ ọhụrụ ka ha gụọ, ha

368
00:43:00,014 --> 00:43:06,060
na-amalite ịga na peeji azụ iji hụ onye kwadoro ya.

369
00:43:06,060 --> 00:43:14,080
Ị chere na enwere ike inwe esemokwu mmasị metụtara ego sitere
n'ụlọ ọrụ ekwentị mkpanaaka maka nnyocha gbasara mmetụta ọjọọ ya?

370
00:43:14,080 --> 00:43:24,169
N'ezie, e nwere ike inwe esemokwu n'ime mmasị, ya
mere a ga-achịkwa mmemme nchọpụta dị otú a nke ọma.

371
00:43:24,169 --> 00:43:30,630
Arụwo m ọrụ nke ukwuu na ụlọ ọrụ nkwukọrịta ekwentị n'ihi
na m na-ahazi ọrụ nkwukọrịta dịka onye nnọchiteanya ebe a,

372
00:43:30,630 --> 00:43:34,220
ya mere, arụwo m mkparịta ụka na ndị a kemgbe ogologo oge.

373
00:43:34,220 --> 00:43:43,004
Echere m na ha ga-achọ ịdị n'eziokwu, ma uru na-akpali ha
nke ukwuu, karịsịa n'ahịa ha na-asọmpi ibe ha maka oke ahịa; ya

374
00:43:43,004 --> 00:43:47,680
mere, ha nwere ike ịkwado nnyocha, ma ha yiri ụlọ ọrụ ọgwụ.

375
00:43:47,680 --> 00:43:52,281
O doro anya na ha na-akwado ndị nọ n'akụkụ ha.

376
00:43:52,281 --> 00:43:55,359
Ndị sayensị abụghị kpakpando pop; ha anaghị enweta ọtụtụ ego.

377
00:43:55,359 --> 00:43:59,941
Ha nwere ụlọ ha ga-akwado ego, ha nwekwara ezinụlọ ha ga-elekọta.

378
00:43:59,941 --> 00:44:03,991
Ònye ga-eme ha ụta ma ha bịa n'echiche ezighi ezi?

379
00:44:03,991 --> 00:44:09,603
Ị gaghị ahụ ọrụ ọzọ, opekata mpe ọ bụghị ebe ahụ.

380
00:44:09,603 --> 00:44:16,897
E nwere nrụgide uche, ọbụlagodi na enweghị nrụgide n'eziokwu,
nke nwere ike ịdị ma ọ bụ ghara ịdị na ikpe onye ọ bụla.

381
00:44:16,897 --> 00:44:24,749
Ma nrụgide uche iji kwekọọ na ime ka òtù
na-akwado ha nwee afọ ojuju n'ezie na-arụ ọrụ.

382
00:44:24,749 --> 00:44:26,249
Ị na-eche na ị ga-eme ya?

383
00:44:26,249 --> 00:44:30,547
Ee, mmadụ na-eche na ọ dị ya mkpa. Mmadụ na-eche na ọ dị ya mkpa.

384
00:44:30,547 --> 00:44:41,907
E nwere ụfọdụ ọnụọgụgụ siri ike nke na-egosi na mgbe ọ bịara
n'ihe gbasara mmetụta ubi eletromagnetik, ọmụmụ

385
00:44:41,907 --> 00:44:52,043
ndị ụlọ ọrụ na-enye ọkụ eletrik, ụlọ ọrụ redio
ma ọ bụ ụlọ ọrụ ekwentị mkpanaaka na-akwado ha.

386
00:44:52,043 --> 00:44:55,451
Nnyocha ndị a na-adịkarị nke ukwuu na-adịghị mma.

387
00:44:55,451 --> 00:45:02,131
N'aka nke ọzọ, ọmụmụ ndị a na-akwado onwe ha
n'ime mahadum na ihe ndị yiri ya anaghị adịkarị.

388
00:45:03,819 --> 00:45:07,409
Ọ bụ ubi nchọpụta siri ike.

389
00:45:07,409 --> 00:45:17,908
Ọ bụghị mfe ime nnyocha dị otú a, ma n'ihi ihe mgbochi dị
na nnyocha metụtara mmadụ, agaghị enwe ebe nnyocha zuru oke.

390
00:45:17,908 --> 00:45:21,408
A ga-enwe mgbe niile mgbochi.

391
00:45:26,367 --> 00:45:30,898
Ọ̀ bụ ọrịa n'eziokwu? Ee, kpamkpam, ọ bụ.

392
00:45:30,898 --> 00:45:37,518
Ugbu a, WHO na-ekwu na nke a bụ eziokwu na
mgbaàmà ya nwere ike ịdị njọ ma mee ka mmadụ daa mbà.

393
00:45:37,518 --> 00:45:42,701
Ọnụọgụ metụtara
electrohypersensitivity dị ihe dịka pasent 2 ruo 3.

394
00:45:42,701 --> 00:45:47,272
Ndị a bụ ndị ndụ ha metụtara nke ukwuu site na ọnọdụ a.

395
00:45:47,272 --> 00:45:52,740
Ma dịka m kwuru na mbụ, pasent 100 nke
ndị mmadụ na-aza ya na ọkwa mkpụrụ ndụ.

396
00:45:52,740 --> 00:45:59,736
Nke a pụtara na mmetụta nwere ike ịdị oke buru ibu n'usoro
ahụike ma ọ bụrụ na a naghị ewere ya nke ọma ma ọ bụ ghọta ya.

397
00:45:59,736 --> 00:46:07,473
Ma ọnụọgụ ndị nwere ntakịrị ma ọ bụ etiti mmetụta
eletrik nwere ike ịdị elu karịa ka anyị tụrụ anya na mbụ.

398
00:46:09,749 --> 00:46:21,754


399
00:46:21,754 --> 00:46:25,144
Gịnị ka nke ahụ pụtara maka anyị?

400
00:46:25,144 --> 00:46:33,823
Ọ na-ezo aka na ndekọ kaseti nke njikọ nnwale
n'etiti ekwentị ọkọlọtọ na ekweisi mkpanaaka pụrụ iche.

401
00:46:33,823 --> 00:46:37,627
Ụda mgba – nke ahụ bụ nnukwu ihe ịga nke ọma!

402
00:46:37,627 --> 00:46:43,873
N'ihi na ọ bụ otu ihe ịnyefe mkparịta ụka, ma ọ
bụ ihe kpamkpam iche ịnyefe ozi dijitalụ ziri ezi.

403
00:46:43,873 --> 00:46:51,750
Ugbu a, e nwere nọmba oku ozugbo maka ụlọ nyocha dị na
Chelmsford (Essex, England), nke emelitere teknụzụ a nke ọma.

404
00:46:51,750 --> 00:46:54,604
Liz Charnock kwesịrị ịdị n'akụkụ nke ọzọ.

405
00:46:54,604 --> 00:47:01,392
Mgbe ewebatara ekwentị mkpanaaka na
afọ 1980, a chọrọ netwọk antena maka ha.

406
00:47:01,392 --> 00:47:07,845
Kemgbe ahụ, ụlọ ọrụ nkwukọrịta ekebela
ihe karịrị nde ise mast n'ụwa niile.

407
00:47:07,845 --> 00:47:18,605
Ha ji mpako jupụta ikuku na ugboro microwave, ma ha emeghị ọmụmụ
ọ bụla iji hụ na ọ gaghị ebute mmebi ahụike n'oge dị ogologo.

408
00:47:18,605 --> 00:47:23,096
E wuru ha na-enweghị ijide n'aka na ha dị nchebe.

409
00:47:23,096 --> 00:47:25,615
Daalụ maka enyemaka gị.

410
00:47:42,930 --> 00:47:44,719
Ọ dịghị mma, ọ bụghị ya?

411
00:47:44,719 --> 00:47:48,388
Ee, ọ na-adịkwa mgbe niile, ihe
na-apụta ìhè bụ na ọ naghị akwụsị.

412
00:47:48,388 --> 00:47:54,294
Ọ na-apụta radieshon mgbe niile – ọ na-abịa site
na mastị – ọ bụrụ na ị hụ mastị, ị na-enweta ya.

413
00:47:54,294 --> 00:47:59,382
Ka m kwuo eziokwu, ọbụlagodi na ọ bụghị, ị ka na-enweta ya
n'ebe a n'ọdị anya a, n'ihi na ọ na-agafe mgbidi konkiri na ihe

414
00:47:59,382 --> 00:48:02,051
ndị ọzọ. A na-ebelata ụda ya ntakịrị, ma ọ bụ naanị ntakịrị.

415
00:48:02,051 --> 00:48:07,012
Mgbe ị nọ mita 200 ruo 300 pụọ na mast, a
na-anọgide na-emetụta gị ya mgbe niile.

416
00:48:07,012 --> 00:48:11,720
Mgbe ị nwere ike ịnụ ya, ọ na-agbanwe
ihe niile. Ee. Gịnị ma ị nwere ike ịhụ ya?

417
00:48:16,285 --> 00:48:19,920
Ọ ga-adị ka ị na-ahụ anwụrụ ọkụ kwa ụbọchị.

418
00:48:31,707 --> 00:48:38,200
Site na anwụrụ ikuku nke ugboro ụda mmadụ kere na-agba anyị
gburugburu mgbe niile, na-enweghị nyochaa nchekwa ha, ọ bụ

419
00:48:38,200 --> 00:48:43,688
ihe ijuanya na ahụ mmadụ amalitela imeghachi omume nye ha?

420
00:48:43,688 --> 00:48:47,891
Ọ dị ihe dị ka afọ iri gara aga. M nọ n'afọ iri atọ m.

421
00:48:47,891 --> 00:48:53,300
Enweghị kansa ara n'ezinụlọ m ruo
ugbu a. Enwerem ndụ dị mma nke ukwuu.

422
00:48:53,300 --> 00:48:59,511
E biri m n'akụkụ ogwe ekwentị ọtụtụ afọ, afọ asaa n'oge ahụ.

423
00:48:59,511 --> 00:49:02,628
Ọ nọ kwụ ọtọ mita narị otu n'ebe ụlọ m nọ.

424
00:49:02,628 --> 00:49:13,019
N'afọ ọtụtụ, enwerem mgbaàmà ndị na-adịghị ejikọ na masts, n'ihi
na n'oge ahụ amaghị m ihe ọ bụla gbasara mmetụta ọkụ eletrik.

425
00:49:13,019 --> 00:49:20,472
Enwere m mgbagwoju anya, nsogbu ụra, isi ọwụwa, mgbu
siri ike n'isi m, ma na-aga m dọkịta ugboro ugboro.

426
00:49:20,472 --> 00:49:26,710
A gwara m na ọ bụ nrụgide ma ọ bụ nje virus.
Mgbe ahụ, n'amaghị ama, a chọpụtara na m nwere

427
00:49:26,710 --> 00:49:32,793
kansa ara. Ọ bụ ihe kacha tụọ m n'anya n'ndụ m.

428
00:49:32,793 --> 00:49:41,432
Na mbido, echere m na ọ bụ naanị chi jọrọ m,
na ọ bụ mmehie m. Mgbe ahụ, a malitere ọgwụgwọ.

429
00:49:41,432 --> 00:49:47,300
Ma m zutere ụfọdụ ndị agbata obi
n'ụlọ ọgwụ – ebi m n'obodo nta nke ukwuu.

430
00:49:47,300 --> 00:49:53,840
Ma m zutere ndị agbata obi ndị a, ụmụ nwanyị ntorobịa –
abụ m onye kacha nta n'ime anyị, nọ m n'afọ iri atọ,

431
00:49:53,840 --> 00:49:57,915
ndị ọzọ nọ n'afọ iri iri anọ ma ọ bụ mmalite afọ iri ise.

432
00:49:57,915 --> 00:50:06,836
Anyị ise nọ ebe ahụ, niile n'otu oge n'ime
ọnwa isii, nwere otu nchọpụta kansa ara.

433
00:50:06,836 --> 00:50:10,975
E nwere naanị ụlọ iri na asatọ n'obodo anyị,
nke dị gburugburu mastị ekwentị mkpanaaka.

434
00:50:10,975 --> 00:50:16,249
Ya mere, Eileen kpebiri ịmalite nnyocha
iji hụ ma ndị ọzọ na-arịa ọrịa mberede.

435
00:50:16,249 --> 00:50:26,235
Nsonaazụ ahụ mere ka anyị maa jijiji. Ọtụtụ mmadụ kọọrọ
otu mgbaàmà ahụ m na-arịa ọtụtụ afọ. Isi ọwụwa, ịtụ ụjọ isi.

436
00:50:26,235 --> 00:50:31,406
Ma e nwekwara ụmụ nwanyị ndị ọzọ nọ n'obodo ahụ nwere
nsogbu ime na mmerụ akpụkpọ olu ime nwanyị nke nwere

437
00:50:31,406 --> 00:50:34,814
ike ịkpata kansa – ma ọ bụ nwanyị nwere mkpụrụ kansa ara.

438
00:50:34,814 --> 00:50:39,095
Ma e nwekwara ụdị kansa ndị ọzọ n'ime mpaghara ahụ.

439
00:50:39,095 --> 00:50:46,592
Onye agbata obi, onye dị afọ iri ise na otu
naanị, nwetara ọrịa motor neuron ma nwụọ nwụrụ

440
00:50:46,592 --> 00:50:51,930
n'ọnwụ mwute. Ka m kwuo eziokwu: ọ bụ ọrịa dị egwu.

441
00:50:56,289 --> 00:51:00,851
Ọ metụtara mmadụ iri asaa na asaa si n'ụlọ ndị a.

442
00:51:05,143 --> 00:51:12,307
Ee, a na-atụle na pasent 70% n'ime ndị ahụ
nwere mmetụta anụ ahụ n'afọ ndị gara aga –

443
00:51:12,307 --> 00:51:16,993
nsogbu ụra, ọnya akpụkpọ, mkpụrụ ara ma ọ bụ kansa.

444
00:51:16,993 --> 00:51:22,415
Ee, ọ nwere nnukwu mmetụta n'ebe ndị bi n'obodo a.

445
00:51:22,415 --> 00:51:26,399
Echere m na ọ bụ nnukwu nsogbu zuru ụwa ọnụ.

446
00:51:26,399 --> 00:51:31,237
Kemgbe ahụ, anyị achọpụtala na anyị abụghị naanị ìgwè
ndị ọrịa kansa dị gburugburu ọdụ mgbasa ekwentị mkpanaaka.

447
00:51:31,237 --> 00:51:33,862
E nwere ọtụtụ ìgwè kansa n'akụkụ pylọn.

448
00:51:33,862 --> 00:51:40,017
Anyị rụrụ ọrụ na onye sayensị nọ n'ebe ahụ, ebe anyị nyochachara
ogwe osisi ndị ọzọ nke nọrọ n'ebe ndị ọzọ ruo ogologo oge.

449
00:51:40,017 --> 00:51:45,699
Anyị mere nnyocha ndị ọzọ ma
chọpụtakwa na e nwere ọtụtụ ikpe kansa.

450
00:51:53,076 --> 00:52:00,724
N'ihi ọtụtụ ekwentị mkpanaaka na ụlọ elu mgbasa ozi, yana ụlọ ọrụ
ekwentị mkpanaaka bara uru trilọọnụ, mmadụ ga-atụ anya na

451
00:52:00,724 --> 00:52:09,341
e guzobere ụlọ ọrụ gọọmenti siri ike, ọchịchị ga-ahụ na
ụlọ ọrụ nkwukọrịta dị n'aka nchebe mgbe ọ bịara n'ịnyefe.

452
00:52:09,341 --> 00:52:19,748
Onye na-etinye oke siri ike iji chebe ndị mmadụ – onye
na-eme ka ihe niile anyị na-enweta bụrụ nke kpamkpam dị nchebe.

453
00:52:19,748 --> 00:52:27,716
Ọ dị mwute na nke ahụ adịghị. Ihe anyị nwere bụ ICNIRP.

454
00:52:27,716 --> 00:52:33,093
E hiwere ICNIRP na Europe ihe dị ka afọ iri abụọ
gara aga iji nyochaa radieshon na-abụghị ionising.

455
00:52:33,093 --> 00:52:39,317
Ọ bụ Komiti Mba Ụwa maka Nchedo megide
Radieshon Na-abụghị Ionizing, ọrụ ya bụ nyochaa

456
00:52:39,317 --> 00:52:42,660
akwụkwọ niile e bipụtara ma n'ozuzu kọwaa ha:

457
00:52:42,660 --> 00:52:45,957
Nke ahụ bụ ihe sayensị na-ekwu n'ụzọ doro anya.

458
00:52:45,957 --> 00:52:52,608
Ị gaghị enwe ike ịbanye site n'ịtụ vootu. A na-akpọ gị
ka ị sonyere ma ọ bụrụ na ị bụ otu n'ime ndị a họpụtara.

459
00:52:52,608 --> 00:52:58,133
Ya mere, a na-ekpebi ya mgbe niile site
n'ụlọ ọrụ, n'ihi na mgbọrọgwụ ya dị ebe ahụ.

460
00:52:58,133 --> 00:53:04,989
Ya mere, anyị nwere ụkpụrụ ntụnyere ha guzobere, nke
ọtụtụ mba Europe nabatara, ọ bụkwa ihe European

461
00:53:04,989 --> 00:53:09,568
Commission n'onwe ya na-akwado, gụnyere otu ndị ọkachamara.

462
00:53:09,568 --> 00:53:16,568
Otú ọ dị, ntuziaka ndị a dabere na usoro owuwu anyị maara na
ha nwere mmekọrịta kpatara na nsonaazụ na radieshon ugboro elu.

463
00:53:16,568 --> 00:53:23,102
Naanị ọnọdụ dị ugbu a gbasara ike na-agba gburugburu anyị na
ugboro ahụ, dịka radieshon si na ekwentị mkpanaaka, ụlọ mgbasa

464
00:53:23,102 --> 00:53:28,893
ekwentị mkpanaaka na ekwentị na-enweghị eriri – n'ikwu ya
n'ụzọ ọzọ, ngwaọrụ nkwukọrịta niile anyị na-eji kwa

465
00:53:28,893 --> 00:53:32,473
ụbọchị – bụ otu ihe ahụ anyị maara site na ite ọkụ microwave.

466
00:53:32,473 --> 00:53:38,548
Ọ bụrụ na anyị jiri ume zuru oke ma tinye ya na mpaghara
pere mpe zuru oke, mgbe ahụ anyị na-ekpo akwara ahụ ọkụ,

467
00:53:38,548 --> 00:53:43,181
mgbe ahụ anyị na-ekpo ihe niile nwere oke mmiri ụfọdụ ọkụ.

468
00:53:43,181 --> 00:53:50,682
Enweghị ntuziaka ọ bụla dị ugbu a metụtara mmebi ahụike na-adịgide
adịgide ma ọ bụ kansa. Ọ dịghị otu n'ime ha, ọbụna otu.

469
00:53:50,682 --> 00:53:56,686
Ha niile e mere ka ha mepụta mmetụta ọkụ ma ọ bụ mmetụta ozugbo
dịka ịkụ akpụkpọ ahụ ma ọ bụ ịkụ ntutu imi ma ọ bụ ihe yiri ya.

470
00:53:56,686 --> 00:54:00,809
Ọ dịghị onye nwere ike ikpebi
mmebi ahụike nke ga-adịru ogologo oge.

471
00:54:00,809 --> 00:54:04,924
Ya mere ị chere na n'okpuru iri anọ ọ
dịghị mkpa, ọ nweghị ihe ọ pụtara...

472
00:54:04,924 --> 00:54:10,910
Ọ nweghị ihe ọ pụtara. Enweghị ebumnuche
ichebe megide mmebi ahụike n'oge dị ogologo.

473
00:54:10,910 --> 00:54:16,722
ICNIRP bụ... ee, ICNIRP kpamkpam adịghị mkpa.

474
00:54:16,722 --> 00:54:23,230
Dịka ọmụmaatụ: Ọ bụrụ na ịchọrọ ijide n'aka na
ọ nweghị onye gafere oke ọsọ n'ụlọ akwụkwọ, tọọ

475
00:54:23,230 --> 00:54:28,046
oke ọsọ ka ọ bụrụ kilomita 10,000 kwa elekere.

476
00:54:28,046 --> 00:54:32,957
N'ụzọ ahụ, onye ọ bụla ga-eso ya, ọ
dịghịkwa onye ga-anya ọsọ nke ukwuu.

477
00:54:32,957 --> 00:54:39,918
Ị nwere ike ịnya ụgbọala gafee ụlọ akwụkwọ ahụ
na ọsọ nke 999 km/h ma ka na-agbaso "ókè" ahụ.

478
00:54:39,918 --> 00:54:46,105
Komiti ndụmọdụ anaghị enwe ọrụ ugbu a
iji nyochaa ihe àmà metụtara nchebe ọha.

479
00:54:46,105 --> 00:54:54,175
Ya mere, ICNIRP dị naanị iji hụ na ihe bụ eziokwu 100%,
ma ihe ọ bụla na-abụghị eziokwu 100% abụghị nchegbu ya.

480
00:54:54,175 --> 00:55:00,920
Ee, ọ bụ eziokwu. Ha ga-ekwu maka ya, ha
ga-akọwa ihe dị, ihe na-adịghị, na ihe ka ga-achọpụta.

481
00:55:00,920 --> 00:55:05,979
Nke ahụ ka ọ bụ. Ha hapụrụ ya otú ahụ. Enweghị aro ọ
bụla – ọ dịghị ihe, n'ihi na ha anaghị ahụ ya dị ka ọrụ ha.

482
00:55:05,979 --> 00:55:13,241


483
00:55:13,241 --> 00:55:16,768


484
00:55:16,768 --> 00:55:18,425
Bịa, m ga-agbalị ịkpọ oku.

485
00:55:18,425 --> 00:55:24,424
Mgbe ị na-agbalị ịkpọ onye, ọ fọrọ nke nta ka ọ bụrụ
mgbe niile ka mbufe ugboro elu malitere n'akụkụ abụọ.

486
00:55:24,424 --> 00:55:27,226
Ọ dị mma, ka anyị nwalee ya. Oh, wow!

487
00:55:27,226 --> 00:55:31,943
Ozugbo ọ jikọtara; nke ahụ bụ ọnọdụ oku,
nke ahụ bụ ihe ekwentị mkpanaaka na-eme.

488
00:55:31,943 --> 00:55:36,656
Ndị a bụ ebili ọkụ eletrọnik na-aga site na ekwentị
mkpanaaka m ruo na ọdụ isi, ma na-ebufe ha si ebe ahụ?

489
00:55:36,656 --> 00:55:41,577
Nke a bụ ihe ekwentị mkpanaaka gị na-eme
mgbe niile mgbe ị nwere nnata ma na-eji ya.

490
00:55:41,577 --> 00:55:42,682
Ọ dị njọ.

491
00:55:42,682 --> 00:55:50,867
Ma ekwentị mkpanaaka gị na-ebufe nke a n'isi gị mgbe
niile mgbe ị na-akpọ ọdụ isi ma na-eji ekwentị gị.

492
00:55:50,867 --> 00:56:02,322


493
00:56:06,533 --> 00:56:14,889
Ọ siri ike iche echiche banyere teknụzụ ọ bụla nke
batara na ndụ anyị ngwa ngwa dịka ekwentị mkpanaaka.

494
00:56:14,889 --> 00:56:19,975
Afọ iri abụọ na ise gara aga, a na-ewere ya dị ka obere aghụghọ.

495
00:56:21,810 --> 00:56:26,320
N'oge a, ijeri anọ n'ime anyị nwere otu.

496
00:56:27,967 --> 00:56:32,615
N'ozuzu, ụmụaka na-enweta ekwentị
mkpanaaka ha mbụ mgbe ha dị afọ asatọ.

497
00:56:36,764 --> 00:56:43,771
Ekwentị mkpanaaka na-arụ ọrụ site n'ịnyefe
na inata ugboro microwave si na ọdụ isi.

498
00:56:43,771 --> 00:56:49,912
Mgbe ị na-ejide ekwentị mkpanaaka n'olu gị, ụbụrụ
gị na-enwetaghị mgbochi na-enweta ebili mmiri ndị a.

499
00:56:51,593 --> 00:56:55,381
Ọ̀ na ụbụrụ na-emeghachi omume n'ihi mmetụta a?

500
00:56:55,381 --> 00:57:01,764
Nnyocha ọhụrụ nke ndị America gosiri na nke a bụ n'ezie.

501
00:57:01,764 --> 00:57:05,295
Dọkịta Nora Volkow mere ọmụmụ a.

502
00:57:05,295 --> 00:57:10,834
Dọkịta Volkow na ndị otu ya nyochara mmadụ
iri anọ na asaa nwere ahụ ike maka otu afọ dum.

503
00:57:10,834 --> 00:57:15,371
Ndị sonyere nwere ekwentị mkpanaaka n'olu nri na n'olu ekpe ha.

504
00:57:15,371 --> 00:57:19,381
Otu n'ime ha nọ na-arụ ọrụ ma
gbanyụrụ ụda, nke ọzọ gbanyụrụ kpamkpam.

505
00:57:19,381 --> 00:57:27,732
Dọkịta Volkow jiri ngwaọrụ onyonyo ụbụrụ
chọpụta ole glucose ụbụrụ ga-eji mgbe a na-enweta ya.

506
00:57:30,756 --> 00:57:37,157
Ọ bụ ihe ngosi dị nnọọ nro nke na-egosi ma e
nwere mgbanwe n'ọrụ ụbụrụ nke stimulator –

507
00:57:37,157 --> 00:57:43,500
n'okwu a, ekwentị mkpanaaka – nwere ike ibute.

508
00:57:43,500 --> 00:57:50,982
Mgbe a na-akpali ụbụrụ, ọ na-eji
glucose, dịka ụgbọala si eji mmanụ.

509
00:57:50,982 --> 00:57:59,017
Ịkpọ ekwentị mkpanaaka ruo nkeji iri na ise jikọtara
na mmụba oriri glucose n'ụbụrụ, nke na-egosi na ụbụrụ

510
00:57:59,017 --> 00:58:03,304
arụla ọrụ site na ugboro redio nke ekwentị mkpanaaka.

511
00:58:03,304 --> 00:58:09,310
Akụkụ nri nke ụbụrụ, nke dị nnọọ nso na antena,
gosiri mmụba kacha ukwuu na ọrụ metabolism ma e

512
00:58:09,310 --> 00:58:14,035
jiri ya tụnyere mgbe e gbanyụrụ ekwentị mkpanaaka.

513
00:58:17,993 --> 00:58:25,217
Ọ bụ ezie na ugbu a teknụzụ ekwentị mkpanaaka
na-ebupụta ugboro redio dị ntakịrị ike, ha

514
00:58:25,217 --> 00:58:30,665
nwere ike ịkpali ụbụrụ mmadụ ma nwee mmetụta.

515
00:58:30,665 --> 00:58:35,611
Mgbe eji ekwentị mkpanaaka na ọnọdụ jụụ, nnwale
Dọkịta Volkow gosiri na ụbụrụ mmadụ na-egosi

516
00:58:35,611 --> 00:58:41,760
mmeghachi omume metabolism na microwaves ekwentị mkpanaaka.

517
00:58:41,760 --> 00:58:46,848
Mmeghachi omume metabolism n'ọkwa dị n'okpuru oke iwu.

518
00:58:46,848 --> 00:58:52,126
Ihe ọtụtụ mmadụ na-ekwu na ọ gaghị ekwe omume.

519
00:58:54,925 --> 00:59:00,705
Ma mmeghachi omume Dr. Volkow dekọrọ bụ
nke abụọ n'ihe gbasara nchegbu buru ibu:

520
00:59:00,705 --> 00:59:09,420
Ụzọ e si anwụba ụzarị microwave ndị a
n'ezie n'ụbụrụ. A kpọrọ nke a uru SAR.

521
00:59:15,873 --> 00:59:19,565
SAR pụtara ọnụego ntinye ume pụrụ iche.

522
00:59:19,565 --> 00:59:30,128
Ma nke ahụ bụ tụọ otú ebili redio si abanye
n'ahụ mmadụ n'oge ụfọdụ na n'ime mpaghara ahụ.

523
00:59:30,128 --> 00:59:36,839
Ọ bụ tụọ mmetụta ọkụ nke onye na-ebufe redio nwere na ahụ mmadụ.

524
00:59:38,880 --> 00:59:45,792
A na-atụle SAR n'ụzọ a. A na-eji isi e kere eke.

525
00:59:45,792 --> 00:59:50,690
E jupụtara ya ngwakọta glucose e
mere iji nọchite anya ụbụrụ mmadụ.

526
00:59:50,690 --> 00:59:57,995
Ngwaọrụ ule ahụ na-atụle oke radieshon
maịkrowaevu na-agafe akpụkpọ isi nke ihe nlereanya.

527
00:59:57,995 --> 01:00:03,815
A na-agbakọta uru SAR mgbe ahụ dabere na oke ume a na-anata.

528
01:00:08,112 --> 01:00:13,395
Maka EU, oke bụ watt abụọ kwa kilogram
maka kilogram iri nke anụ ahụ nkezi.

529
01:00:13,395 --> 01:00:18,929
Maka USA, ọ bụ 1.6 W/kg nkezi akwara nke 1 g.

530
01:00:18,929 --> 01:00:29,291
Amerịka nwere oke elu siri ike karịa nke EU, mana mba
ndị ọzọ dịka Ọstralia na Niu Zilandi na-eji oke EU.

531
01:00:29,291 --> 01:00:34,004
Ụfọdụ n'ime ekwentị mkpanaaka kacha ewu ewu
n'ahịa na-apụta ọtụtụ radieshon maịkroweefu nke

532
01:00:34,004 --> 01:00:38,042
mere na uru SAR ha dị kpọmkwem na ókè kacha elu.

533
01:00:50,560 --> 01:00:54,708
Mmiriimetara ọ bụla nke akpụkpọ isi na-enyere
aka ichebe ụbụrụ pụọ na radieshon mikrowaiv, ya

534
01:00:54,708 --> 01:00:59,540
mere na-ebelata uru SAR nke ekwentị mkpanaaka.

535
01:00:59,540 --> 01:01:03,640
Ụmụaka na-enweta ekwentị mkpanaaka ha mbụ n'afọ asatọ n'ozuzu.

536
01:01:03,640 --> 01:01:08,366
Ọkpụkpụ isi nke nwa dị afọ asatọ
dị ntakịrị karịa nke onye okenye.

537
01:01:08,366 --> 01:01:16,663
Ọ ga-adị mma ịtụ anya na a na-enyocha ekwentị
mkpanaaka na obosara ọkpụkpụ isi hà nha nke nwa.

538
01:01:16,663 --> 01:01:23,243
Isi SAM bụ isi ọkpụkpụ mmadụ buru ibu nke nwere ọdịdị nkịtị.

539
01:01:23,243 --> 01:01:37,071
E ji nkezi nke tụrụ isi mmadụ 10,000 mepụta isi
phantom SAM a, nke na-anọchi anya nkezi akpụkpọ isi mmadụ.

540
01:01:37,071 --> 01:01:43,210
N'ezie, isi onye okenye nkezi buru ibu
nke ukwuu karịa nke nwa dị afọ asatọ.

541
01:01:45,971 --> 01:01:54,240
Ma mgbe anyị jụrụ ụlọ ọrụ na-emepụta isi phantom
SAM ajụjụ, anyị chọpụtara na eziokwu ahụ ka njọ.

542
01:01:55,764 --> 01:02:06,096
Ụdị nlele ule SAM abụghị nanị nkezi mmadụ
10,000, kama ọ bụ nkezi ndị agha 10,000 nọ n'Agha US.

543
01:02:08,268 --> 01:02:16,028
Ma ndị ọrụ agha US n'ezie nwere isi buru
ibu ma sie ike karịa nke nwa afọ asatọ nkezi.

544
01:02:17,997 --> 01:02:26,737
Ya mere, o yikarịrị ka ọ bụrụ na a nwalee ekwentị
mkpanaaka n'isi nwa afọ asatọ, ọtụtụ n'ime ha agaghị gafere.

545
01:02:28,952 --> 01:02:30,812
Ònye na-etinye ụkpụrụ nduzi?

546
01:02:30,812 --> 01:02:35,800
Ndị a bụ ndị si na kọmitii a na-akpọ ICNIRP.

547
01:02:46,030 --> 01:02:49,399
Ndị na-arụ ọrụ na ekwentị mkpanaaka bụ ndị injinia ndụ.

548
01:02:49,399 --> 01:02:56,500
Ha amaghị ihe na-eme n'ime mkpụrụ ndụ dị
ndụ, ma ha na-ekwu maka ya n'ụzọ mpako.

549
01:02:56,500 --> 01:03:07,232
Ha na-eche na ihe naanị nwere ike imetụta ọdịmma nke
anụmanụ dị ndụ bụ ma ọ dị ike zuru ezu iji kpoo anụ ahụ ọkụ.

550
01:03:07,232 --> 01:03:13,674
Ma nke ahụ dị ka ịsị, "Anyị maara na
mgbe anyị na-ekpo akwa, ọ ga-esiwanye ike."

551
01:03:13,674 --> 01:03:18,830
Ihe ha amaghị bụ na ọ bụrụ na ha anaghị
agba akwa ahụ mmiri, ọ ga-aghọ ọkụkọ.

552
01:03:18,830 --> 01:03:25,986
Ha enweghị echiche ọbụla banyere otú o si
eme. Ma ka ha na-ekwu okwu dịka ha maara.

553
01:03:38,462 --> 01:03:50,355
N'afọ 2011, Ụlọ Ọrụ Ahụike Ụwa gbanwere klasifikashọn ize ndụ
ekwentị mkpanaaka, tọgharịrị ha dị ka ihe nwere ike ibute

554
01:03:50,355 --> 01:04:02,917
kansa n'ahụ mmadụ n'ihi ize ndụ ka ukwuu nke ịmepụta
glioma, ụdị tumọ ụbụrụ jikọtara na ojiji ekwentị mkpanaaka.

555
01:04:02,917 --> 01:04:07,170
Gịnị kpatara mgbanwe ọdịdị a nke ọdịda?

556
01:04:09,279 --> 01:04:15,432
E nwere ọtụtụ ọmụmụ gbasara mmetụta
ahụike ekwentị mkpanaaka nwere ike inwe.

557
01:04:15,432 --> 01:04:20,536
Ụfọdụ na-egosi mmetụta. Ụfọdụ anaghị egosi mmetụta ọ bụla.

558
01:04:22,189 --> 01:04:26,769
Ma ọmụmụ kacha doro anya sitere n'aka Lennart Hardell.

559
01:04:26,769 --> 01:04:32,190
Ọ duziri ọrụ nchọpụta kacha ibu na nke
kacha nwee amamihe e mere n'oge ọ bụla.

560
01:04:32,190 --> 01:04:37,867
Ọ jikọtara ọrụ ya nke onwe ya na
nke ndị ọzọ si n'akụkụ ụwa niile.

561
01:04:37,867 --> 01:04:45,048
Kemgbe mmalite afọ 1990, ha enweela ọmụmụ banyere omume
ndị mmadụ karịrị puku abụọ n'ụwa niile gbasara iji ekwentị.

562
01:04:45,048 --> 01:04:52,721
Ndị nwere tumọ dịka astrocytomas na acoustic
neuromas, tumọ ụbụrụ ndị a na-ejikọta ya na

563
01:04:52,721 --> 01:04:58,700
ojiji ekwentị mkpanaaka n'ihi nso ha na ntị.

564
01:04:58,700 --> 01:05:08,571
Nsonaazụ ahụ na-atụ ụjọ. Ha kpebiri na iji ekwentị
mkpanaaka n'eziokwu na-abawanye ihe ize ndụ nke tumọ ụbụrụ.

565
01:05:08,571 --> 01:05:15,020
Ha chọpụtarakwa ihe kpatara na
ọmụmụ gara aga egosighi mmetụta ọ bụla.

566
01:05:24,450 --> 01:05:30,997
Echere m na e nwere ihe àmà karịrị nke na-egosi na ọ
na-akpata kansa karịa naanị o yikarịrị ka ọ ga-akpata kansa.

567
01:05:30,997 --> 01:05:39,767
Ma echere m na m ghọtara ya n'ụzọ ụfọdụ, n'ihi
na ọtụtụ n'ime kansa ndị ga-abịa ka abụghị ebe a.

568
01:05:41,505 --> 01:05:47,876
Ụmụ mmadụ anaghị eji ekwentị mkpanaaka
ogologo oge zuru ezu ka mmetụta eziokwu pụta ìhè.

569
01:05:51,224 --> 01:05:59,251
Dị ka ihe ndị ọzọ na-akpata kansa, ọ na-ewe opekata
mpe afọ iri ka a hụ mmetụta site na ịdị n'okpuru ya.

570
01:05:59,251 --> 01:06:05,710
Ebe ọ bụ na mgbawa ekwentị mkpanaaka malitere na
ngwụsị afọ 1990, ọ bụghị ihe ijuanya na anyị ka

571
01:06:05,710 --> 01:06:10,959
na-amalite ịhụ mmetụta ya. Ma nke ahụ na-eme ugbu a.

572
01:06:10,959 --> 01:06:17,680
Ya mere, gịnị ka ụlọ ọrụ nkwukọrịta
na-eme iji chebe ndị ọrụ ya pụọ na tumọ ụbụrụ?

573
01:06:17,680 --> 01:06:25,636
Nleba anya na akwụkwọ ntuziaka nchekwa
na-egosi na ha na-echegbu onwe ha maka nchebe ha.

574
01:06:29,766 --> 01:06:34,641
Ụdị ngwaọrụ na-enweghị eriri a kwekọrọ na ihe achọrọ
iwu gbasara ịdị n'okpuru ụzarị redio. Mgbe eji ya

575
01:06:34,641 --> 01:06:37,247
dịka e kọwara na ngalaba a, ọ na-agbaso ntuziaka iwu.

576
01:06:37,247 --> 01:06:54,678
Debe ngwaọrụ BlackBerry opekata mpe sentimita 2.5 pụọ n'ahụ gị,
gụnyere afọ ụmụ nwanyị dị ime na ndị ntorobịa! Belata oge oku!

577
01:06:54,678 --> 01:07:02,063
N'azụ fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ekwentị mkpanaaka niile, e nwere
ntuziaka gbasara otu e kwesịrị ijide ya ka ọ dị anya n'ahụ.

578
01:07:10,453 --> 01:07:15,815
Ntuziaka ndị na-adịghị arụ ọrụ n'ọtụtụ ọnọdụ.

579
01:07:19,079 --> 01:07:25,540
Gịnị ka ga-eme mgbe ụlọ ọrụ nkwukọrịta ekwentị
na-akwado nnyocha gbasara mmebi ọ na-akpata?

580
01:07:28,485 --> 01:07:42,403
Nnyocha a na-ekwupụta na e nwere mmetụta, na ojiji
ekwentị mkpanaaka na-akpa ọrụ n'ime mmepe kansa.

581
01:07:45,590 --> 01:07:50,090
Otú ọ dị, ha na-ahọrọ idobe nchọpụta a n'onwe ha.

582
01:07:54,242 --> 01:08:01,572
Anyị n'ezie amaghị ihe anyị na-echekwa site na EMF
n'ihi na mmetụta ha karịrị nke ukwuu na-adịru ogologo oge,

583
01:08:01,572 --> 01:08:05,809
ma dịka i kwuru, anyị na-enweta nnweta ha n'ebe niile.

584
01:08:05,809 --> 01:08:10,283
Na ịdabere nke ukwuu na ihe ndị a.

585
01:08:10,283 --> 01:08:14,126
Anyị ka na-amaghị nke ọma ihe anyị na-eme.

586
01:08:20,399 --> 01:08:27,376
Ọ bụ ezie na ọmụmụ mgbasa ọrịa na-egosi nke ọma na iji
ekwentị mkpanaaka na-abawanye ihe ize ndụ nke inwe tumọ ụbụrụ.

587
01:08:27,376 --> 01:08:40,840
Ihe ndị ICNIRP kwesịrị ịhụ bụ kpatara na nsonaazụ doro anya;
otu o si eme, kedu usoro ya, na kpọmkwem otu kansa si abịa.

588
01:08:40,840 --> 01:08:48,569
O nwere ike ịdị doro anya na mmụọ dị otú ahụ, nke jikọtara nke
ọma na ugboro ụda ụwa ma na-enwe mmetụta dị elu n'ọhịa magnetik

589
01:08:48,569 --> 01:08:54,600
ya, ga-emeghachi omume n'ụzọ eke na microwaves ndị mmadụ kere.

590
01:08:54,600 --> 01:08:59,971
Ma ọtụtụ afọ, ụlọ ọrụ nkwukọrịta ekwentị
na-echebe omume ha site n'ịjụ otu ajụjụ ahụ.

591
01:08:59,971 --> 01:09:02,785


592
01:09:02,785 --> 01:09:05,959
Dị ka o siri pụta, ha jụrụ ajụjụ ezighi ezi.

593
01:09:05,959 --> 01:09:09,461


594
01:09:09,461 --> 01:09:13,125
Azịza ya bụ: melatonin.

595
01:09:17,052 --> 01:09:23,387
Ị maara, melatonin bụ homọn, ma kwere ya ma ọ
bụ ghara ikweta ya, a na-emepụta ya n'ụbụrụ.

596
01:09:23,387 --> 01:09:32,586
A na-emepụta ya na mkpụrụ pineal dị n'ụbụrụ, ọ nwekwara
njirimara antioxidant siri ike karịa nke vitamin, dịka ọmụmaatụ:

597
01:09:32,586 --> 01:09:42,524
Melatonin dị ike ugboro ise karịa vitamin
C ma dị ike ugboro abụọ karịa vitamin E.

598
01:09:42,524 --> 01:09:45,180
Ma a na-ekesa ya naanị n'abalị.

599
01:09:45,180 --> 01:09:53,563
Ma ọ bụ n'abalị kpọmkwem ka anyị chọrọ ya, n'ihi na mgbe ahụ
ka anyị na-ehi ụra, ụbụrụ anyị na-emezi sel ndị dị n'ahụ anyị.

600
01:09:53,563 --> 01:09:57,781
Ma ọ bụ mgbe ahụ ka melatonin na-amalite ịrụ ọrụ.

601
01:10:04,808 --> 01:10:09,931
Kwa ụbọchị, ahụ anyị na-efunahụ ihe dị ka ọkara ijeri mkpụrụ ndụ.

602
01:10:09,931 --> 01:10:20,315
Ma n'abalị, ahụ anyị na-anọchi sel ndị a
site n'usoro a na-akpọ mitosis sel, nkewa sel.

603
01:10:22,234 --> 01:10:27,883
Ihe ọ na-eme: Ọ na-ejide ihe a na-akpọ free radicals.

604
01:10:27,883 --> 01:10:39,280
Radikal efu ndị a bụ n'eziokwu eletrọn ndị fọdụrụ site na
usoro mmepụta ume, nke anyị chọrọ iji megharịa onwe anyị.

605
01:10:41,536 --> 01:10:47,289
Abalị ọ bụla, mgbe ahụ anyị na-emeghachi
onwe ha, a na-emepụta ọtụtụ nde sel radịkal

606
01:10:47,289 --> 01:10:52,280
efu dịka ngwaahịa mgbakwunye nke mitosis sel.

607
01:10:52,280 --> 01:10:56,511
Sel radịkal efu ndị a na-awakpo sel ndị dị mma.

608
01:11:01,590 --> 01:11:08,669
A na-anabata n'ozuzu na sel radịkal efu bụ
isi kpatara ma ọ bụ ihe kpatara ọtụtụ kansa.

609
01:11:08,669 --> 01:11:16,720
Nchebe kacha mkpa nke ahụ anyị megide radikọlị
efu ndị a bụ antioxidant kacha ike ya: melatonin.

610
01:11:19,087 --> 01:11:27,086
Ọ na-abanye n'ime ọbara ma na-arụ ọrụ dị
ka antioxidant eke, ọgwụ mgbochi kansa eke.

611
01:11:27,086 --> 01:11:32,499
Melatonin bụ ọgwụ mgbochi kansa dị oke, oke ike.

612
01:11:32,499 --> 01:11:37,629
Ọ na-arụ ọrụ dị ka ihe a na-akpọ
oncostatic agent, nke na-echebe gị pụọ na kansa.

613
01:11:37,629 --> 01:11:46,023
Ọ na-achịkwa usoro ụra na ịrị ụtọ gị, na-eme ka ị
nwee ezigbo ụra abalị na oke melatonin kwesịrị ekwesị.

614
01:11:46,023 --> 01:11:58,080
Ọ bụ molekul na-egbochi ịka afọ. N'ikwu ya n'ụzọ ọzọ, ọ
na-ejide radikọl n'efu ma mee ka akpụkpọ gị pụta ka ọ dị nwata.

615
01:11:58,080 --> 01:12:03,342


616
01:12:03,342 --> 01:12:12,134
Anyị nwere ọmụmụ 12,000 n'ụlọ nyocha anyị nke anyị
chịkọtara n'afọ ndị gara aga, nke karịrị ọmụmụ ọ bụla e

617
01:12:12,134 --> 01:12:18,561
bipụtara gbasara paracetamol, ọgwụ mgbu isi a na-ejikarị.

618
01:12:18,561 --> 01:12:25,001
E nwere nnukwu mmasị sayensị na melatonin karịa na paracetamol.

619
01:12:27,196 --> 01:12:30,584
Gịnị bụ nsonaazụ nke mbelata ntapu melatonin?

620
01:12:30,584 --> 01:12:38,080
Ee, ọfọn, ma ọ bụrụ na ọkwa melatonin gị
belatara, mgbe ahụ usoro mgbochi ọrịa gị na-ada.

621
01:12:38,080 --> 01:12:43,226
Na mbido, ị na-enwekarị nsogbu ịrahụ ụra, ya
bụ, ị gaghị enwe ike ịda ụra, ma ọ bụrụ na

622
01:12:43,226 --> 01:12:46,368
ị daa ụra, ị gaghị enwe ike ịlaghachi n'ụra.

623
01:12:46,368 --> 01:12:53,660
Ị nwere ike inwe nsogbu obi n'ihi na melatonin na-echekwa obi gị.

624
01:12:58,359 --> 01:13:05,343
Ma ị na-adị mfe ịrịa ọrịa n'ihi na usoro
mgbochi ọrịa gị anaghị arụ ọrụ nke ọma.

625
01:13:05,343 --> 01:13:10,169
Nke a bụ ụfọdụ n'ime ihe ndị
na-eme mgbe ọkwa melatonin gị belatara.

626
01:13:10,169 --> 01:13:15,113
Ma, dịka ọmụmaatụ, nwanyị nkezi nwere kansa
ara nwere naanị otu n'ime iri nke melatonin

627
01:13:15,113 --> 01:13:19,227
ma e jiri ya tụnyere nwanyị nkịtị nke afọ ya.

628
01:13:22,375 --> 01:13:30,871
Ma n'ime ndị nwere kansa prostate, ha nwere
melatonin pere mpe karịa ọkara nke ha kwesịrị inwe.

629
01:13:30,871 --> 01:13:38,078
Ụmụaka nwere autism nwere ọkwa melatonin
ha kwesịrị inwe nke dị n'okpuru ọkara.

630
01:13:38,078 --> 01:13:43,335
Belatara melatonin n'ime ndị ọrụ na-arụ ọrụ
n'abalị n'ihi na ha na-arụ ọrụ n'abalị ma na-enweta ìhè.

631
01:13:43,335 --> 01:13:50,302
Ha anaghị emepụta melatonin n'abalị, nke a maara na ọ
na-abawanye ihe ize ndụ kansa ara site na pasent 50%.

632
01:13:50,302 --> 01:13:56,807
Ma Ụlọ Ọrụ Mba Ụwa maka Nnyocha kansa (IARC)
emeela nwayọ nwayọ ka ọrụ n'abalị bụrụ ihe

633
01:13:56,807 --> 01:14:01,970
nwere ike ibute kansa n'ihi mbelata melatonin a.

634
01:14:04,956 --> 01:14:10,487
Ugbu a e nwere ọtụtụ ọmụmụ na-egosi na ndị
na-arụ ọrụ n'abalị ma ọ bụ ndị na-adịghị ahụ anya

635
01:14:10,487 --> 01:14:14,320
nwere ọnụego kansa dị iche na nke ndị mmadụ n'ozuzu.

636
01:14:14,320 --> 01:14:25,322
Ma ọtụtụ n'ime ọmụmụ ndị a na-akwado echiche na enweghị ma
ọ bụ mbelata ọkwa melatonin nwere mmetụta ọjọọ na ahụike.

637
01:14:25,322 --> 01:14:34,269
Ebe ahụ na-emeghachi onwe ya naanị n'abalị, a na-emepụta
melatonin naanị mgbe akpa pineal chọpụtara na ọ nweghị ìhè.

638
01:14:36,182 --> 01:14:39,769
Ihe na-eme bụ na akpa pineal na-enwe mmetụta na ìhè.

639
01:14:39,769 --> 01:14:46,211
Ọ dị kpọmkwem ebe ụbụrụ gị na-anata
mgbaàmà site n'anya gị ma na-agafe n'ebe etiti.

640
01:14:46,211 --> 01:14:49,511
A na-akpọ ya suprachiasmatic nucleus.

641
01:14:49,511 --> 01:14:56,107
Ma njikọ ndị si ebe ahụ na-aga ozugbo na mkpụrụ
pineal iji gwa ya ma ìhè dị ma ọ bụ na ọ nweghị.

642
01:14:56,107 --> 01:15:03,573
Mgbe ìhè dị, enwere mgbochi n'otu oge na
mgbaàmà ụbụrụ chọrọ izipu na sel anyị iji dozie ha.

643
01:15:03,573 --> 01:15:14,288
Ya mere, ọ nweghị isi ka ụbụrụ zigara sel anyị mgbaàmà ka ha dozie
onwe ha mgbe e nwere nnukwu mgbochi nke na ha agaghị anụ ya.

644
01:15:14,288 --> 01:15:18,620
Ya mere ọ na-echere, ụbụrụ na-echere ruo mgbe ọ gbara ọchịchịrị.

645
01:15:33,624 --> 01:15:42,752
Kedu nnyocha gosiri na ubi eletrik, ubi magnetik ma
ọ bụ ebili redio nwere mmetụta na mmepụta melatonin?

646
01:15:42,752 --> 01:15:52,861
Ee, Battelle Institute dị na America emeela
ọtụtụ ọrụ na isiokwu a kemgbe ngwụsị afọ 1970.

647
01:15:52,861 --> 01:16:02,542
Na ndị sayensị ya, Barry Wilson, Dick Stevens na ndị
a malitere iche banyere ya, n'ihi na anyị maara na

648
01:16:02,542 --> 01:16:08,860
ụbụrụ na-akwụsị imepụta melatonin mgbe ị gbanyere ọkụ.

649
01:16:08,860 --> 01:16:16,671
Ya mere ha chere, eleghị anya ụbụrụ anyị enweghị ike ịmata
ọdịiche dị n'etiti ubi eletrik anyị na-emepụta

650
01:16:16,671 --> 01:16:25,581
onwe anyị na ìhè eke anyị niile maara na ọ dị
n'ụbọchị, n'ihi na anyị anaghị emepụta melatonin n'ụbọchị.

651
01:16:25,581 --> 01:16:28,019
E nwere ezigbo ihe kpatara ya n'ihe gbasara ndụ.

652
01:16:28,019 --> 01:16:35,939
Ya mere, ha chere na ubi eletrik ndị a ga-egbochi mmepụta
melatonin, nke ga-eduga na kansa, karịsịa

653
01:16:35,939 --> 01:16:44,250
kansa ara n'ime ụmụ nwanyị, n'ihi na ha
agaghịzi enwe nchebe mgbochi ọrịa nke na-adịkarị.

654
01:16:44,250 --> 01:16:47,840
Ya mere ụbụrụ na-aghọta ebili redio dịka ebili ìhè?

655
01:16:47,840 --> 01:16:51,240
Ee, anyị enweghị ike ịmata ọdịiche dị n'etiti ha.

656
01:16:53,026 --> 01:16:58,456


657
01:17:01,284 --> 01:17:08,213
Echiche na mkpụrụ pineal enweghị ike ịmata
ọdịiche dị n'etiti ugboro ìhè na ugboro mmadụ kere

658
01:17:08,213 --> 01:17:11,665
egosila n'ụzọ doro anya site n'ọtụtụ nnyocha.

659
01:17:11,665 --> 01:17:13,475
Mmetụta nkwụsị ozugbo nke ubi magnetik dị ntakịrị
(50 Hz na 16 2/3 Hz) na mmepụta melatonin n'akụkụ

660
01:17:13,475 --> 01:17:16,094
pineal nke hamsters Dzungarian (Phodopus sungorus)

661
01:17:16,094 --> 01:17:19,153
Nsonaazụ ọmụmụ a na-egosi na ubi magnetik ugboro dị ala nwere
ike ibelata mmepụta melatonin na akpa pineal hamster e kewapụrụ.

662
01:17:19,153 --> 01:17:21,829
... belata mmepụta melatonin ...

663
01:17:21,829 --> 01:17:25,075
… Mmetụta ubi eletromaginetik na ọdịnaya
melatonin na-agagharị n'oge ìhè na American kestrels …

664
01:17:25,075 --> 01:17:28,760
N'ịtụle n'ozuzu, EMF metụtara melatonin dị na
plasma n'ime ụmụ nwoke American kestrel, ...

665
01:17:28,760 --> 01:17:31,310
EMFs nwere ike imetụta mmegharị ha...

666
01:17:31,310 --> 01:17:39,324
… Enweghị mmetụta na-adịgide adịgide nke ịkpughe na mgbaàmà redio
mkpụmkpụ na ọkwa melatonin n'ime mmiri ọnụ ehi mmiri ara ehi.

667
01:17:39,324 --> 01:17:42,649
Ya mere, mmetụta akut nke EMF
na-echere oge na ọkwa melatonin bụ ...

668
01:17:42,649 --> 01:17:46,009
A 0.5 G, 60 Hz ubi magnetik na-ebelata
mmepụta melatonin n'ime pinealocytes.

669
01:17:46,009 --> 01:17:50,024
… belatara nkezi 46% mmepụta melatonin kpatara noradrenaline
n'ime pinealocytes. Nsonaazụ ndị a na-akwado echiche

670
01:17:50,024 --> 01:17:53,134
na ịdị n'okpuru EM nwere ike ibute nkwụsị melatonin
n'ime gland pineal site n'ịmetụta mkpụrụ ndụ ọ bụla.

671
01:17:53,134 --> 01:17:54,712
ịbụ n'okpuru nkwụsị melatonin

672
01:17:54,712 --> 01:17:56,775
nwere ike imepụta na mkpụrụ akwara pineal,

673
01:17:56,775 --> 01:17:59,253
site n'ịkpa mmetụta sel ọ bụla.

674
01:17:59,253 --> 01:18:00,891
EMF/EMR na-ebelata melatonin n'anụmanụ na mmadụ Dọkịta Neil
Cherry 2 Septemba 2002 Nnyocha iri na asaa gosiri na ịbanye

675
01:18:00,891 --> 01:18:02,089
n'okpuru ELF na RF/MW na-ebelata melatonin. Nnyocha iri na isii
achọpụtala mbelata melatonin dị mkpa metụtara EMR n'ahụ mmadụ.

676
01:18:02,089 --> 01:18:10,952
Ị chere na e nwere ihe akaebe doro anya na ubi eletrik,
ubi magnetik na mgbasa redio na-emetụta mmepụta melatonin?

677
01:18:10,952 --> 01:18:21,030
Nnyocha a, nke na-egosi na ọkwa melatonin nke nnụnụ kestrel
na-ebelata mgbe e kpughere ha; na stork ọhịa na-azụ n'ụlọ dị nso

678
01:18:21,030 --> 01:18:30,296
na mast redio nwere ụmụ ole na ole ma e jiri ya tụnyere ụlọ stork
ndị dị anya na mast redio; nnyocha gbasara agwọ,

679
01:18:30,296 --> 01:18:40,169
nnụnụ aṅụ na ụdị nnụnụ dị iche iche, yana nnyocha
gbasara anụmanụ mmiri, niile na-egosi otu ụzọ ahụ.

680
01:18:40,169 --> 01:18:48,586
Ma e nwekwara ọmụmụ ụlọ nyocha gbasara sel dị na
akpa pineal nke n'eziokwu na-emepụta melatonin.

681
01:18:48,586 --> 01:18:52,410
Ana m elele mmetụta ubi magnetik nwere na sel ndị a.

682
01:18:52,410 --> 01:19:01,525
Na ọkwa ọ bụla nke nyocha melatonin, e gosiri
na ubi magnetik na-emetụta mmepụta melatonin.

683
01:19:04,342 --> 01:19:13,542
Ya mere, ihe àmà doro anya n'akụkụ niile nke mmepụta
melatonin na igbochi mmepụta melatonin site na ubi magnetik.

684
01:19:13,542 --> 01:19:18,180
Nnyocha a n'eziokwu na-ekpuchi akụkụ niile nke ụzọ a.

685
01:19:21,180 --> 01:19:26,063
Ị ga-asị na ọ zuru oke iji kpebie?

686
01:19:26,063 --> 01:19:30,314
Ee, m ga-asị na nke ahụ zuru oke.

687
01:19:42,441 --> 01:19:52,375
Ihe ijuanya gbasara ahụ anyị bụ ikike ha igbochi
mmepụta nke radikals efu site n'ịmepụta melatonin.

688
01:19:52,375 --> 01:19:59,664
Anyị emepụtala n'ime onwe anyị
nhata ziri ezi, usoro nche zuru oke.

689
01:20:01,343 --> 01:20:06,750
Ahụ anyị ewerewo nde afọ iji mee ka usoro a zuru oke.

690
01:20:06,750 --> 01:20:12,540
Teknụzụ e kere dabere na gburugburu ebe anyị mepụtara.

691
01:20:14,522 --> 01:20:22,993
Ma ọ bụghị na gburugburu ebe obibi anyị agbanweela n'ime ọtụtụ
iri afọ gara aga, ma gbanwee ya n'ụzọ na-arị elu ngwa ngwa?

692
01:20:22,993 --> 01:20:29,147
N'anya na-enweghị enyemaka, ụwa na-apụta ka ọ
dị otu, ma n'ọkwa sel, ọ bụ nnukwu mgbanwe

693
01:20:29,147 --> 01:20:34,424
gburugburu ebe obibi kacha ukwuu ndụ anyị n'enwetụla.

694
01:20:38,517 --> 01:20:47,810
O doro anya na mgbanwe buru ibu dị otú a
ga-emebi n'enweghị mgbagha nhazi dị nro dị otú a.

695
01:20:47,810 --> 01:20:54,628
Ma nsonaazụ nke ahụ anyị na-emepụta
melatonin n'ogo kwesịrị ekwesị nwere ike ibute ọnwụ.

696
01:20:54,628 --> 01:20:59,737
Ndị sayensị n'ụwa niile ugbu a kwenyere na
radikals efu nwere ike ịbụ ihe kpatara ma ọ bụ ihe

697
01:20:59,737 --> 01:21:03,634
na-enyere aka n'ọrịa niile a maara, ọ bụghị nanị kansa.

698
01:21:03,634 --> 01:21:09,493
N'mbido narị afọ nke iri abụọ, leukemia
ụmụaka bụ ihe a na-ahụghịkarị n'ọgwụ.

699
01:21:09,493 --> 01:21:13,696
Kemgbe ahụ, anyị ahụla naanị mmụba
nke ọrịa leukemia n'etiti ụmụaka.

700
01:21:13,696 --> 01:21:17,172
Ọ na-arị elu ihe dị ka pasent abụọ kwa afọ.

701
01:21:17,172 --> 01:21:23,146
Ma nke a metụtara ọtụtụ ọrịa ndị ọzọ: autism, tumọ ụbụrụ, kansa.

702
01:21:23,146 --> 01:21:29,034
O yikarịrị ka ọnụego kansa n'afọ
1910s bụ naanị ọkara nke ọ dị taa.

703
01:21:29,034 --> 01:21:39,523
Ọtụtụ ọrịa ndị ọzọ ejikọtara na ịdị n'okpuru ubi
eletromagnetik na radieshon n'ọmụmụ na nnyocha sayensị; ọ

704
01:21:39,523 --> 01:21:45,637
bụghị naanị eriri ọkụ, kamakwa ubi redio na ubi mikrowaiv.

705
01:21:45,637 --> 01:21:50,356
N'ime afọ iri ise gara aga, anyị etinyela onwe
anyị n'ime oke osimiri nke radieshon

706
01:21:50,356 --> 01:21:53,899
eletromaginetik. Ọ na-agba anyị gburugburu n'ebe niile.

707
01:21:53,899 --> 01:21:57,111
Na-adịghị ahụ anya, anyị enweghị ike
ịhụ ya. Ma anyị maara na ọ dị ebe ahụ.

708
01:21:57,111 --> 01:22:02,999
Mgbe niile ị na-eji ekwentị
mkpanaaka gị, ị maara na ọ dị ebe ahụ.

709
01:22:02,999 --> 01:22:06,849
Ọ siri ike nke ukwuu ịlaghachi
n'oge gara aga. Ọ gaghị ekwe omume.

710
01:22:06,849 --> 01:22:14,280
Ma anyị ga-emerịrị ka anyị mara mmetụta ndị a na
ahụike ka anyị wee nwee nhọrọ ime usoro nchekwa.

711
01:22:14,280 --> 01:22:17,819
Ọ bụrụ na anyị chọrọ nke ahụ, anyị ga-eme ya.

712
01:22:17,819 --> 01:22:23,664
Ihe na-eme m nchegbu bụ ihe ndị na-eme n'eziokwu ugbu a .

713
01:22:25,227 --> 01:22:30,288
O nwere ike ịbụ na anyị ejighị ntị nke ọma.

714
01:22:30,288 --> 01:22:40,739
Otu n'ime ihe na-eme ugbu a bụ autism, ma ọ bụ ka
anyị kpọọ ya aha ya ziri ezi: ọrịa autism spectrum.

715
01:22:40,739 --> 01:22:47,515
Ị chere na anyị eruola n'ókè sayensị ebe fọdụrụla ìgwè njikwa ọ
bụla iji nwalee ihe ndị dị otú a, n'ihi na fọrọ nke nta ka mmadụ

716
01:22:47,515 --> 01:22:52,015
niile nwee ekwentị mkpanaaka, fọrọ nke nta
ka mmadụ niile nwee Wi-Fi, na fọrọ nke nta

717
01:22:52,015 --> 01:22:55,905
ka mmadụ niile na-enweta ubi eletrọmagnetik?

718
01:22:55,905 --> 01:23:04,286
Ee, anyị niile na-eru n'ọnọdụ ebe ọtụtụ mmadụ na-enweta ubi
eletrọmagnetik si na ekwentị mkpanaaka na Wi-Fi, nke

719
01:23:04,286 --> 01:23:15,472
mere na anyị enweghịzi otu njikwa iji hụ ọdịiche dị
n'etiti ahụike ndị na-enweta ya na ahụike ndị na-enwetaghị ya.

720
01:23:15,472 --> 01:23:18,325
Ọ bụrụ na m nwere ike ịtụnyere ya:

721
01:23:18,325 --> 01:23:21,841
Anyị chọpụtara na ịṅụ sịga nwere ike ibute kansa iku ume.

722
01:23:21,841 --> 01:23:26,364
Nke a bụ n'ihi na ụfọdụ ndị mmadụ anaghị
anwụrụ sịga, ha wee guzobe otu njikwa.

723
01:23:26,364 --> 01:23:31,812
Ọ bụrụ na mmadụ niile gbaa sịga, anyị agaghị
achọpụta na ịgba sịga nwere ike ibute kansa iku ume.

724
01:23:31,812 --> 01:23:39,553
Ma onye ọ bụla ga-anwụ n'ọrịa kansa iku ume, a
ga-amatakwa ya dị ka ọrịa mba n'enweghị njikọ ya na ịṅụ sịga.

725
01:23:39,553 --> 01:23:46,703
Ihe na-eme mgbe e nwere mgbochi ekwentị mkpanaaka bụ na
anyị na-efu akụkụ ndị niile nke ndị bi na ya na-adịghị ahụ ya.

726
01:23:46,703 --> 01:23:52,734
Ọ bụ ezie na ole na ole n'ime ha enweghị ekwentị mkpanaaka,
a na-agba ha gburugburu site na radieshon nke ekwentị mkpanaaka;

727
01:23:52,734 --> 01:23:56,015
mgbe ha na-azụ ahịa, n'ụgbọ oloko, n'ebe ọ bụla ha gara!

728
01:23:56,015 --> 01:23:59,729
Ọ bụghị naanị "kanari nọ n'ọgba nkume", dịka m.

729
01:23:59,729 --> 01:24:05,900
N'ikpeazụ, ọ bụrụ na ị na-abawanye naanị ubi eletromagnetik dị
n'ikuku, nke bụ ihe anyị na-eme n'eziokwu, ugbu a anyị

730
01:24:05,900 --> 01:24:12,709
nwere nde ugboro karịa ubi eletromagnetik na mikrowevu n'ime
gburugburu ebe obibi karịa ka anyị nwere afọ iri atọ gara aga.

731
01:24:12,709 --> 01:24:16,552
N'otu oge, ọ ga-amalitekwa imetụta gị!

732
01:24:16,552 --> 01:24:20,576
Ọ siri ike nke ukwuu ikwu ebe anyị ga-adị n'ime afọ iri na ise.

733
01:24:20,576 --> 01:24:28,057
Ma aga m asị na n'ime afọ ole na ole gara aga, anyị
na-achọpụta ego ole mmetụta ndị a na-emerụ ahụ na-eri ndị mmadụ.

734
01:24:28,057 --> 01:24:34,716
Mgbe ahụ, anyị na-ebili ma na-eleba anya n'ihe
kpatara ya. Anyị ga-eme ihe gbasara ihe kpatara ya.

735
01:24:44,751 --> 01:24:48,079
Anyị bụ ihe dị ndụ nwere amamihe ma sie mgbagwoju anya.

736
01:24:48,079 --> 01:24:55,241
Ụzọ ahụ ahụ anyị si arụ ọrụ abụghị ihe a
na-eme n'amaghị ama ma ọ bụ ihe mere n'otu abalị.

737
01:24:56,795 --> 01:25:04,144
Dị ka ihe dị ndụ ọ bụla ọzọ n'ụwa a, anyị ejirila onwe
anyị gbanwee ka anyị kwekọọ na gburugburu ebe anyị bi.

738
01:25:08,964 --> 01:25:17,042
Ebe obibi nke gosipụtara nhazi dị nro
n'etiti ubi na ụda kemgbe mmalite oge.

739
01:25:18,665 --> 01:25:24,123
Ihe ndị a abụghị naanị na ha na-agba anyị
gburugburu, kamakwa ha na-eme ka anyị bụrụ ndị anyị bụ.

740
01:25:24,123 --> 01:25:36,080
Seli dị n'ahụ anyị na-ekwurịta okwu ibe ha site n'iji ugboro
ọkụ, dịka DNA anyị si eji ugboro eletrọmagnetik eme mmepụta.

741
01:25:39,040 --> 01:25:43,868
N'isi nke ihe niile a bụ protọn na elektrọn,
ndị nwere ụgwọ dị mma na ndị nwere ụgwọ dị

742
01:25:43,868 --> 01:25:47,679
ọjọọ, nke na-eme ka ndụ niile bụrụ magnetik.

743
01:25:50,093 --> 01:26:00,179
Dị ka ihe niile dị ndụ, anyị nwere sel cryptochrome nke na-enye
anyị ohere ịhụ ubi ndị a n'ụzọ anyị fọrọ nke nta ka anyị ghọta.

744
01:26:02,882 --> 01:26:14,523
Anyị bụ ndị e kere site na ugboro, eletrisiti, ìhè na magnetizim.

745
01:26:14,523 --> 01:26:22,368
Ma o were nde afọ ka o ghọọ nke ahụ;
usoro malitere na sel mbụ kpamkpam.

746
01:26:23,930 --> 01:26:34,480
Ọ bụ ezie na anyị anabatala teknụzụ enweghị eriri ma tinye ya
n'ọrụ kwa ụbọchị, ahụ anyị adịghị eso ya n'ọkwa mkpụrụ ndụ.

747
01:26:34,480 --> 01:26:38,879
Ụdị ugboro eletromagịnị ndị gbara anyị gburugburu ugbu
a dị ka ndị mba ọzọ nye mkpụrụ ndụ anyị, dịka ha

748
01:26:38,879 --> 01:26:42,942
ga-adịkwa nye anya anyị ma ọ bụrụ na anyị nwere ike ịhụ ha.

749
01:26:48,364 --> 01:26:54,028
Ụmụ anyị mụrụ n'ụwa nke ahụ ha enweghị ike ịghọta.

750
01:26:57,255 --> 01:27:00,372
Ebee ka nke a niile ga-eduga?

751
01:27:04,508 --> 01:27:13,828
Ka a na-eme fim a, a na-ebute teknụzụ 4G n'ụwa
niile. Iji mee ka nke a kwe omume, a na-ebuli oke.

752
01:27:15,961 --> 01:27:22,719
Wi-Fi dị na ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ụlọ ọ bụla, ụlọ akwụkwọ ọ
bụla na ụlọ ahịa ọ bụla, ma na-agba anyị gburugburu mgbe niile.

753
01:27:22,719 --> 01:27:28,108
Enwere ike ịchọta teknụzụ ekwentị DECT
fọrọ nke nta ka ọ bụrụ n'ụlọ ọ bụla.

754
01:27:28,108 --> 01:27:36,923
N'oge ụlọ ọrụ kwesịrị ịbụ ndị ziri ezi ma na-eme ihe nlezianya,
ọ na-egosi enweghị nlekọta maka ahụike anyị n'oge dị anya.

755
01:27:36,923 --> 01:27:41,045
Ego na-achị ụwa.

756
01:27:41,045 --> 01:27:49,224
Ma ohere ha ga-enwe ịmepụta ezi omume
banyere nke a dị ka nke ụlọ ọrụ taba nwere.

757
01:27:49,224 --> 01:27:54,348
Ya mere, ọ bụrụ na e nwere mgbanwe, ọ gaghị abịa n'aka ha.

758
01:27:54,348 --> 01:27:58,055
Ọ ga-esi n'aka anyị!

759
01:27:58,055 --> 01:28:03,297
Anyị na-achọ naanị imeghe anya anyị ma mata nsogbu ahụ.

760
01:28:18,453 --> 01:28:24,731
Ị na-eme atụmatụ iji MTHR kwụọ ụgwọ
nchọpụta gbasara mmetụta ụda redio na melatonin?

761
01:28:24,731 --> 01:28:34,098
Na-atụle na nke a bụ usoro ndị mmadụ doro anya na-ezo aka mgbe
ha na-ekwu na ekwentị mkpanaaka na-emetụta mmepụta melatonin.

762
01:28:34,098 --> 01:28:40,231
Melatonin bụ antioxidant, dị ka igwe na-ehicha radikals efu.

763
01:28:45,817 --> 01:28:53,155
Mgbe anyị na-ebipụta aro nchọpụta, nke bụ ihe anyị na-eme
ugbu a, mgbe anyị na-ekwusi ike na mpaghara ndị kacha masịrị

764
01:28:53,155 --> 01:28:58,448
anyị, anyị na-akpọ maka itinye akwụkwọ na aro n'akụkụ niile.

765
01:29:04,215 --> 01:29:12,012
Otú ọ dị, a ga-etinye ha n'usoro ihe kacha mkpa ọnụ na
ngwa ndị ọzọ anyị na-enweta. Anyị nwere mmefu ego pere mpe.

766
01:29:12,012 --> 01:29:19,342
Ma anyị anaghị atụle ime nnyocha ọ bụla gbasara
melatonin ugbu a. Ọ bụghị ihe kacha mkpa ugbu a.

767
01:29:35,705 --> 01:29:44,255
MTHR ka chọrọ itinye ego na nnyocha
na-enyocha otú ekwentị mkpanaaka si emetụta melatonin.

