1
00:00:00,000 --> 00:00:01,153


2
00:00:01,153 --> 00:00:06,259
Phetolo ea tlelaemete – batho pakeng tsa tsebo le tumelo

3
00:00:06,259 --> 00:00:13,440
Na tlelaemete e bonolo ho susumetsoa joalo ka ha
boradipolotiki le mecha ea phatlalatso ba lula ba re bolella?

4
00:00:13,440 --> 00:00:19,234
Ho batho ba bangata, maikutlo a seng a entsoe a baemeli ba nang
le tšusumetso ba amehang a lekane ka ho

5
00:00:19,234 --> 00:00:25,613
feletseng, ha ba bang bona ba fumana taba e le thata
haholo hore ba ka e sebetsana ka botlalo ka bo bona.

6
00:00:25,613 --> 00:00:31,660
Mongoli, Prof. Dr. Werner Kirstein, setsebi se nang le
boiphihlelo ba maemo a leholimo le fisiksi, esale a

7
00:00:31,660 --> 00:00:39,532
ithuta mekhoa ea saense ea liphetoho tsa maemo a leholimo tsa
libaka le tsa lefatše ka bophara ka lilemo tse fetang 40.

8
00:00:39,532 --> 00:00:46,072
Bukeng ea hae e ncha, "PHETOHO EA BOEMO BA LEHOLI – 'Nete, Phoso
kapa Leshano? Batho lipakeng tsa Tsebo le Tumelo," o hlalosa

9
00:00:46,072 --> 00:00:53,330
lintlha tsa "litaba tse chesang" tsa phetoho ea boemo ba
leholimo ka tsela eo motho e mong le e mong a ka e utloisisang.

10
00:00:53,330 --> 00:00:59,559
Ka ho khetheha, e bontsha hore: Phetolo ya
tlelaemete ke nnete, phetolo ya tlelaemete ke

11
00:00:59,559 --> 00:01:03,436
phoso, le phetolo ya tlelaemete ke leshano.

12
00:01:03,436 --> 00:01:08,969
Leha ho na le dikganyetsano tsena tse bonahalang,
polelo e nngwe le e nngwe ho tse tharo e nepahetse.

13
00:01:08,969 --> 00:01:14,896
Sena se ka etsahala joang? Bukeng ea hae e bonolo
ho baloa, e ka bang le maqephe a 200, Werner

14
00:01:14,896 --> 00:01:19,153
Kirstein o araba lipotso tsena le tse ling tse ngata.

15
00:01:19,153 --> 00:01:23,773
Tse ling tsa "libaka tse chesang" tsena li
totobalitsoe filiming ena e phetang pale.

16
00:01:23,773 --> 00:01:27,968
Ka lebaka lena, likarolo tse ling li nkuoe ka
kotloloho bukeng ea Werner Kirstein kapa li

17
00:01:27,968 --> 00:01:31,781
hlahisitsoe hape ka bokhutšoanyane ka mantsoe a rona.

18
00:01:31,781 --> 00:01:35,454
Phetolo ea tlelaemete ke 'nete

19
00:01:35,454 --> 00:01:41,516
Tlelaemete ea Lefatše esale e fetoha, e leng
se bolelang hore phetoho ea tlelaemete ke

20
00:01:41,516 --> 00:01:44,582
'nete – e leng phetoho ea tlelaemete ea tlhaho!

21
00:01:44,582 --> 00:01:51,022
Melaetsa ea phetoho ea tlelaemete le ho fetofetoha ha eona e se e
lekholoa ka nako e telele ke litsebi tsa tlelaemete le tsa

22
00:01:51,022 --> 00:01:56,061
jeoloji, 'me e ngotsoe, har'a tse ling, ka tlhahlobo
ea mehele ea lifate, tlhahlobo ea seretse se

23
00:01:56,061 --> 00:01:59,980
tebileng le liphetoho sebopehong sa bokaholimo ba Lefatše.

24
00:01:59,980 --> 00:02:04,493
Ka ho fapanyetsana ha linako tse futhumetseng
le tse batang, khontsenteishene ea CO2

25
00:02:04,493 --> 00:02:07,886
sepakapakeng le eona e fetohile, leha e le ka tieho.

26
00:02:07,886 --> 00:02:15,432
Pele, thempereichara e ne e dula e nyoloha, mme nako e telele
kamora moo ho ba le keketseho ya kgahlamelo ya CO2. Phapang ya

27
00:02:15,432 --> 00:02:21,212
thempereichara e ne e fihla ho 10 °C. Mohlala,
thempereichara kajeno e ka ba dikiri tse 10 e le

28
00:02:21,212 --> 00:02:25,202
tlase ho feta nakong tsa mofuthu nalaneng ya Lefatshe!

29
00:02:25,202 --> 00:02:32,102
Bongata ba CO2 le bona hangata bo ne bo phahame haholo ho feta
kamoo bo leng kateng kajeno. Liphetoho tsa mocheso li ne li lula

30
00:02:32,102 --> 00:02:38,894
li bakwa ke mabaka a tlhaho, jwaloka mesebetsi ya letsatsi le
maemo a potoloho ya Lefatshe; batho ha ho mohla ba kileng ba ba

31
00:02:38,894 --> 00:02:43,815
le molato bakeng sa phetoho ya tlelaemete ka tsela efe kapa efe.

32
00:02:43,815 --> 00:02:47,995
Phetolo ea tlelaemete ke thetso

33
00:02:47,995 --> 00:02:54,619
Ka 1986, Mokgatlo wa Jeremane wa tsa Fisiksi o ile wa fana ka
temoso mabapi le "koluoa e tlang ya tlelaemete

34
00:02:54,619 --> 00:03:01,133
ya lefatshe ka bophara" e thehilweng
dipalopalong tse fosahetseng, e leng kgwele ya Mauna Loa.

35
00:03:01,133 --> 00:03:07,584
Khubu ea Mauna Loa e bontša kamano e
bonahalang* pakeng tsa keketseho ea mocheso le ea CO2.

36
00:03:07,584 --> 00:03:11,958
Ho ile ha boleloa ka nako eo hore mocheso oa
Lefatše o ne o itšetlehile ka bongata ba likhase tse

37
00:03:11,958 --> 00:03:15,964
fumanehang ka bongata bo fokolang, tse kang CO₂, moeeng.

38
00:03:15,964 --> 00:03:25,268
Ka lebaka la phoso ena e kotsi, likhakanyo tsa likhomphutha le
tsa mehlala li ne li lula li bolela hore ho tla ba le mofuthu.

39
00:03:25,268 --> 00:03:31,612
Liphetoho tsa tlelaemete tsa nakong e fetileng le mekhoa ea ho
thehoa ha maru le meea ea maoatle le tsona ha li

40
00:03:31,612 --> 00:03:37,801
khone ho hlahisoa ka nepo mefutakeng. Sena se
lebisitse lipolelong tse fosahetseng ka ho feletseng.

41
00:03:37,801 --> 00:03:43,401
Le Lekgotla la Dipakeng tsa Mebuso le Tshebedisano-mmoho mabapi
le Phetoho ya Tlelaemete (IPCC) le ile la dumela ka 2001 hore:

42
00:03:43,401 --> 00:03:49,180
"Dipatlisisong le ho etseng mehlala ya tlelaemete, re lokela ho
hlokomela hore ena ke tsamaiso e kopaneng, e sa tsamaeeng ka tsela

43
00:03:49,180 --> 00:03:55,706
e otlolohileng, e bileng e ferekanya. Ka hona, ho etsa bolepi
ba nako e telele ka ntshetsopele ya tlelaemete ha ho kgonehe."

44
00:03:55,706 --> 00:03:59,436
Phetolo ea tlelaemete ke leshano

45
00:03:59,436 --> 00:04:05,767
Sena se ile sa etsa hore tšokelo ea lipolotiki ea "ho futhumala
ha lefatše" e hola ho ba sebata se seholo se makatsang

46
00:04:05,767 --> 00:04:11,923
sa mashano, e leng se ileng sa susumetsa Paramente ea
Europe ho phatlalatsa "tšohanyetso ea tlelaemete" ka 2019.

47
00:04:11,923 --> 00:04:17,658
Leha ho le jwalo, borasaense ba bangata le ho feta esita le
boradipolotiki ba bang ba se ba furalla dipolelo tsa tshenyo e

48
00:04:17,658 --> 00:04:22,923
feletseng tsa Lekgotla la Dipakeng tsa Mebuso ka Phetoho
ya Tlelaemete. Diphuputso tse fapaneng le digophelo tsa

49
00:04:22,923 --> 00:04:25,725
dithempereichara di senotswe e le mashano le boqhekanyetsi.

50
00:04:25,725 --> 00:04:32,496
Mohlala, grapeng ea 'hockey stick', lipheto-pheto tsa 'nete tsa
mocheso li ile tsa lekanngoa ke nako e telele e futhumetseng

51
00:04:32,496 --> 00:04:38,831
lekholong la bo12 la lilemo, e leng se ileng sa bopa
khopolo-phoso ea hore maemo a leholimo a batlile a tsitsitse ka

52
00:04:38,831 --> 00:04:43,854
lilemo tse ka bang 800, e le hore ebe ebe ho
qosoa phahamo ea mocheso ho tloha ka 1900 ho ea

53
00:04:43,854 --> 00:04:47,392
pele ka likhase tsa CO2 tse bakoang ke indasteri.

54
00:04:47,392 --> 00:04:55,290
Ho sa tsotellehe mashano ana a tsebahalang, lichelete tsa mmuso
li ntse li lebiswa ka ho khetheha phuputsong ena e behilweng pele

55
00:04:55,290 --> 00:05:00,922
ke dipolotiki. Phetolo ya tlelaemete e thweng
e bakilwe ke motho e fetohile tumelo e batlang

56
00:05:00,922 --> 00:05:04,063
ho hatella nnete ka mekgwa yohle e hlokehang.

57
00:05:04,063 --> 00:05:08,496
Boemo ba lehodimo ha bo tshwane le tlelaemete

58
00:05:08,496 --> 00:05:14,565
Lilemo tse fetang lekholo tse fetileng, litsebi tsa tlelaemete li
ile tsa lumellana ho hlahloba liketsahalo tsa boemo ba leholimo

59
00:05:14,565 --> 00:05:21,216
le litekanyo tse rekotiloeng tsa bonyane lilemo tse mashome a
mararo e le hore li khone ho etsa lipolelo mabapi le tlelaemete.

60
00:05:21,216 --> 00:05:27,812
Ha e le hantle, tlelaemete ha se letho haese pokello e kholohali
ea lintlha tsa boemo ba leholimo tsa nakong e fetileng, e leng

61
00:05:27,812 --> 00:05:34,580
se bolelang hore tlelaemete e ke ke ea sireletsoa. Tlelaemete
e ka shejoa feela ha nako e ntse e ea le libakeng tse kholo.

62
00:05:34,580 --> 00:05:39,811
Litsebi tsa boemo ba leholimo tse lefelloang ke mmuso mecheng ea
phatlalatso e ka sehloohong li hlalosa esita le matsatsi a seng

63
00:05:39,811 --> 00:05:45,921
makae a chesang le a omileng e le boemo ba leholimo bo feteletseng
le bopaki ba koluoa ea tlelaemete e seng e se e etsahetse.

64
00:05:45,921 --> 00:05:50,935
Leha ho le jwalo, tsena ke diketsahalo tsa boemo ba
lehodimo tsa nakwana le tsa sebakeng feela, tse

65
00:05:50,935 --> 00:05:54,789
hlahisetswang setjhaba e le dikoduwa tsa tlelaemete.

66
00:05:54,789 --> 00:05:59,560
Na mantsoe 'boemo ba leholimo' le 'tlelaemete' a
fifalitsoe ka boomo ke boradipolotiki le mecha ea phatlalatso

67
00:05:59,560 --> 00:06:03,000
e ka sehloohong e le ho ferekanya le ho thetsa sechaba?

68
00:06:03,000 --> 00:06:08,430
Baahi ba nang le tšabo ka bokamoso ba ka kholiseha habonolo
haholo ho amohela "lipakane tsa tlelaemete" le ho lokisetsoa

69
00:06:08,430 --> 00:06:12,320
makhetho a tlelaemete le keketseho e tsoelang pele ea litheko.

70
00:06:12,320 --> 00:06:18,362
Bafuputsi ba tsa tlelaemete Setsing sa Potsdam sa Liphuputso tsa
Tšusumetso ea Tlelaemete (PIK) le bona ba rata ho sebelisa

71
00:06:18,362 --> 00:06:24,650
pherekano lipakeng tsa boemo ba leholimo le tlelaemete ho hasa
letsoalo. Na sepheo se seholo sa bafuputsi ba tsa tlelaemete mona

72
00:06:24,650 --> 00:06:28,394
ke ho fumana lichelete bakeng sa ho tsosa letsoalo ka tlelaemete?

73
00:06:28,394 --> 00:06:32,494
Karolo ea Lekhotla la Melao-thero la Phetolo ea Tlelaemete (IPCC)

74
00:06:32,494 --> 00:06:38,307
Lekgotla la dipakane tsa dipuso tse fapaneng mabapi le phetoho ya
tlelaemete (IPCC) le thehilwe ka 1988 ke Lenaneo

75
00:06:38,307 --> 00:06:43,987
la Machaba a Kopaneng la Tikoloho (UNEP) le
Mokgatlo wa Lefatshe wa Tshebetso ya Lehodimo (WMO).

76
00:06:43,987 --> 00:06:50,131
Kanselara oa mehleng oa Jeremane, Helmut Schmidt, o
ile a bontša ho se tšepe ha hae ho IPCC puong ea

77
00:06:50,131 --> 00:06:54,349
hae mabapi le ho futhumala ha lefatše Berlin ka 2011:

78
00:06:54,349 --> 00:07:00,041
Litokomane tse fanoeng ke Lekhotla la Mebuso e Fapaneng la
Phetoho ea Tlelaemete (IPCC) ho fihlela joale li

79
00:07:00,041 --> 00:07:06,197
amohetsoe ka pelaelo, haholo-holo kaha ba bang ba
bafuputsi ba amehang ba senotsoe e le baferefere.

80
00:07:06,197 --> 00:07:12,466
Ho tsoa ho litsebi tsa pele tse 2,500 tsa IPCC, ho
ile ha sala tse 5 feela tse neng li tšoaretse

81
00:07:12,466 --> 00:07:17,024
khopolo-taba ea phetoho ea tlelaemete e bakoang ke motho.

82
00:07:17,024 --> 00:07:23,293
Leha ho le jwalo, boradipolotiki ba laolang IPCC hona
jwale ba tshepa ka bofofu mehlala e thehilweng feela ka

83
00:07:23,293 --> 00:07:27,805
mohopolo le mekgwa e susumetswang ke dikgopolo tsa ideoloji.

84
00:07:27,805 --> 00:07:34,085
Ho fihlela mathwasong a lilemo tsa bo-1980 ho bile ha litsebi tsa
tlelaemete li ne li emetsoe ka tieo ho IPCC. Potso

85
00:07:34,085 --> 00:07:40,166
ke hore na ke hobaneng ha mosebetsi o se na
mahlale hakaale ebile o tletse phatlalatso ea maikutlo.

86
00:07:40,166 --> 00:07:45,922
Mekgwetho ya ditjhelete paleng ya tlokotsi ya
tlelaemete e bakilweng ke motho e se e bonahala,

87
00:07:45,922 --> 00:07:48,668
jwalo ka ha ditsebi tsa lefapha lena di tiisa.

88
00:07:48,668 --> 00:07:55,798
Har'a ba ruang molemo ho tsoa cheleteng ena e tšabehang ke batho
ka bomong ba kang Al Gore, Motlatsi oa Mopresidente oa mehleng oa

89
00:07:55,798 --> 00:08:02,819
US, Warren Buffet, Elon Musk, ea amohetseng lidolara tsa US tse
libilione tse 1.5 ho tsoa cheleteng ea balefi ba lekhetho, Vinod

90
00:08:02,819 --> 00:08:09,621
Khosla le James Cameron. Empa dihlopha tsa diphuputso le ditsi
tse fumanang tshehetso ya ditjhelete, hammoho le diindaseteri

91
00:08:09,621 --> 00:08:16,542
tse fapaneng le dibanka, jwalo ka Banka ya Lefatshe,
le tsona di rua molemo tshwantshong ena ya maiketsetso.

92
00:08:16,542 --> 00:08:20,582
Kamohelo ea moqholotsi

93
00:08:20,582 --> 00:08:27,491
James Lovelock o bontša ka mokhoa o khahlang kamoo moitseki oa
tlelaemete a bileng le "phihlelo ea Damaseka" 'me a

94
00:08:27,491 --> 00:08:34,836
fetoha ho tloha ho Saule ho ea ho Pauluse ha a hlalosa
puisanong hore o ne a fositse ka bolepu ba hae bo tšosang.

95
00:08:34,836 --> 00:08:41,854
O ne a se a nahanisise ka hloko ka mehlala e
sebediswang ho bolela esale pele koluoa ya tlelaemete. Ho ya

96
00:08:41,854 --> 00:08:45,210
ka Lovelock, mehlala ena e ne e se e sa mo kgodise.

97
00:08:45,210 --> 00:08:50,106
Bothata ke hore re ntse re tseba ho se hokae haholo
ka tlelaemete. Lilemong tse 20 feela tse fetileng, re

98
00:08:50,106 --> 00:08:53,183
ne re nahana hore re laola ntho e 'ngoe le e 'ngoe.

99
00:08:53,183 --> 00:08:58,165
Sena se ile sa lebisa ho lingoliloeng tse 'maloa tse
tšosang, ho kenyeletsoa le ea ka, hobane ho ne ho

100
00:08:58,165 --> 00:09:01,560
bonahala ho hlakile haholo. Empa ha hoa ka ha etsahala.

101
00:09:01,560 --> 00:09:06,857
Tlelaemete e latela mokhoa oa eona o tloaelehileng. Ha e
le hantle, ha ho letho le sa tloaelehang le etsahetseng.

102
00:09:06,857 --> 00:09:11,359
Re ne re nahana hore joale re se re le bohareng ba lefatše le
futhumetseng ho feta tekano. Leha ho le

103
00:09:11,359 --> 00:09:16,321
joalo, lefatše le futhumetse hanyenyane haholo ho
tloha qalong ea lilemo tse sekete tse bocha.

104
00:09:16,321 --> 00:09:22,937
Mocheso o setse o batla o sa fetoha, leha o ne o lokela
ho nyoloha. Ka nako e tšoanang, ha ho potang hore

105
00:09:22,937 --> 00:09:27,470
maemo a khabone daeoksaete a ntse a tsoela pele ho nyoloha.

106
00:09:27,470 --> 00:09:32,576
Phetolo ea tlelaemete: tumelo khahlanong le tsebo

107
00:09:32,576 --> 00:09:37,966
Mosebetsing oa hae, Werner Kirstein o bontša kamoo
batho ba qabeletsoeng lipakeng tsa matla a thulanang a

108
00:09:37,966 --> 00:09:40,959
'tumelo' le 'tsebo'. Mona ke mehlala e meraro feela:

109
00:09:40,959 --> 00:09:49,181
1. Tumelo: Lifoto tsa khale li bontša leqhoa le sephara la Alpine,
ha lifoto tsa morao tjena li bontša leqhoa le fokotsehileng ha

110
00:09:49,181 --> 00:09:54,272
le bapisoa. Na ona ke sesupo sa tlokotsi e tlang ea tlelaemete?

111
00:09:54,272 --> 00:10:00,200
Tsebo: Masalla a lifate le limela libakeng tseo hona
joale li se nang leqhoa la lehloa a pakile hore

112
00:10:00,200 --> 00:10:04,105
mehleng ea khale ho ne ho se na leqhoa la lehloa mona.

113
00:10:04,105 --> 00:10:10,346
Bopaki bo joalo bo fana ka maikutlo a hore nakong ea liphesente
tse 65 tsa lilemo tse 10,000 tse fetileng, makhoabo a

114
00:10:10,346 --> 00:10:16,284
Alps a ne a le manyenyane 'me lithempereichara li ne
li le holimo – ntle le ho kena-kenana ho hang ha batho!

115
00:10:16,284 --> 00:10:24,210
2. Tumelo: Palo ea libere tse tšoeu e kotsing e khōlō ka
lebaka la ho futhumala ha lefatše ho bakoang ke batho.

116
00:10:24,210 --> 00:10:30,746
Ntlha: Dibere tsa polar di ne di se di le teng Lewatleng la
Arctic dilemong tse 600,000 tse fetileng. Sena se bolela

117
00:10:30,746 --> 00:10:35,223
hore di phetse dinako tsohle tsa pakeng tsa mehla ya leqhoa.

118
00:10:35,223 --> 00:10:38,597
Boemong ba leholimo bo futhumetseng, li boetse li
ja joang, lihlahla le litholoana tse nyenyane,

119
00:10:38,597 --> 00:10:41,340
'me ka lebaka leo li nkoa e le batsomi ba bohlale.

120
00:10:41,340 --> 00:10:46,926
Ho tloha ha mmuso oa Canada o thibetse ho
tsoma, palo ea liphoofolo e eketsehile ho

121
00:10:46,926 --> 00:10:50,647
tloha hoo e ka bang 5,000 ho isa ho 25,000.

122
00:10:50,647 --> 00:10:55,841
3. Tumelo: Leqhoa le maqeleng a polanete le
ntse le qhibiliha ka mokhoa o sa thibeleheng.

123
00:10:55,841 --> 00:11:01,419
Lera le tsebahalang la leqhoa la Larsen B le lahlehetsoe ke
likarolo tse tharo ho tse 'nè tsa boima ba

124
00:11:01,419 --> 00:11:07,200
lona ba leqhoa. Ke taba ea nako feela pele
Arctic le Antarctic li se li se na leqhoa ho hang.

125
00:11:07,200 --> 00:11:15,880
Tsebo: Ka mashome a lilemo, ho tsejile hore lithempereitjhara
tsa Arctic le Antarctic li fetoha ka tsela e fapaneng.

126
00:11:15,880 --> 00:11:22,374
Sena se bolela hore ha thempereichara e ntse e theoha
Ntlheng e ka Boroa, e ntse e nyoloha Ntlheng e ka Leboya.

127
00:11:22,374 --> 00:11:29,440
Ketsahalo ena e tsejwa hape e le 'phetoho ya
dipola tse pedi' kapa kgokahano ya Arctic-Antarctic.

128
00:11:29,440 --> 00:11:35,423
Ho bonahala hore ho shebisisa ho ka
senola setšoantšo se fapaneng sa boemo.

129
00:11:35,423 --> 00:11:41,192
Leha ho le joalo, ngangisanong ea hajoale ea tlelaemete, ho
bonahala eka khothatso e thehiloeng maikutlong e bohlokoa

130
00:11:41,192 --> 00:11:45,124
ho feta, leha e ka hanyetsana le tsebo e thehiloeng nneteng.

131
00:11:45,124 --> 00:11:48,512
Eco-nihilism ke eng?

132
00:11:48,512 --> 00:11:55,746
Ho ya ka Albert Camus, sengodi sa Lefora, rafiilosofi le
mohlodi wa Moputso wa Nobel wa Bongodi, nihilism ha e bolele

133
00:11:55,746 --> 00:12:00,440
ho dumela ho se letho, empa e bolela ho se dumele ho se teng.

134
00:12:00,440 --> 00:12:08,640
Bahileli hangata ba etsa sohle se matleng a bona ho fihlella
seo ba dumelang hore se lokile, empa ha ba nahane ka ditlamorao.

135
00:12:08,640 --> 00:12:15,585
Tsena li ka ba kotsi 'me tsa tlola ka ho
feletseng metheo ea monahano oa saense le oa kelello.

136
00:12:15,585 --> 00:12:21,682
Bo-nihilistike bo amohela tlolo ea seriti sa
botho ka lebaka la morero o nkoang o lokile.

137
00:12:21,682 --> 00:12:30,431
Eco-nihilism ke filosofi ea bophelo e shebaneng le boikemisetso
bo feteletseng haholo le bo manganga ba ho pholosa tikoloho.

138
00:12:30,431 --> 00:12:37,450
Ke mohopolo-taba oo ka nako e 'ngoe o
tsebahalang ka bokhukhuni ba tikoloho bo se nang mohau.

139
00:12:37,450 --> 00:12:44,971
Edgar Gärtner, mongoli oa buka ea "Eco-Nihilism: A Critique of
Political Ecology", ha a mong ho bona tšireletso ea tlelaemete

140
00:12:44,971 --> 00:12:49,203
e le mofuta o kotsi ka ho fetisisa oa nihilism hajoale.

141
00:12:49,203 --> 00:12:52,544
Molemi oa serapa: "Eco-nihilism ke eng?"

142
00:12:52,544 --> 00:13:00,352
Boipolao ba moruo ka mekhahlelo, hobane tsohle li becha
ka karete e le 'ngoe ntle le ho nahana ka litšenyehelo.

143
00:13:00,352 --> 00:13:07,278
Ka ho se nahane, "leano la tlelaemete" le amohela tlala e le
phello ea keketseho (e ka boomo) ea litheko tsa mehloli ea matla

144
00:13:07,278 --> 00:13:12,000
le lijo e le ho sireletsa mohopolo o thehiloeng lipalopalong.

145
00:13:12,000 --> 00:13:17,547
"Tšireletso ea tlelaemete" – ka ho fokotsa mesi
ea CO2 ka thuso ea matla a "nchafatsoang" – ke

146
00:13:17,547 --> 00:13:20,768
mohopolo o bothoto, o sa nahanisisoang hantle.

147
00:13:20,768 --> 00:13:26,857
Matla a letsatsi le a moea ha se mahala;
litšenyehelo tsa ts'ebetsong ea tekheniki li

148
00:13:26,857 --> 00:13:32,787
kholo haholo ebile ha li fokotse khabone ho hang.

149
00:13:32,787 --> 00:13:37,413
Ho nyenyefatsa puso ya batho ka batho ka tsietsi ya tlelaemete

150
00:13:37,413 --> 00:13:43,248
EU e phatlalalitse tsietsi ea tlelaemete nako e
fetileng, 'me litoropo tse ngata tsa Jeremane

151
00:13:43,248 --> 00:13:47,107
li se li nkile mohato ona o sa laoleng sechaba.

152
00:13:47,107 --> 00:13:53,262
Matla a tšohanyetso a tla sebelisoa ho felisa
bahanyetsi ba lipolotiki. Ha e sa le likhang tse matla ka

153
00:13:53,262 --> 00:13:57,400
ho fetisisa tse tla hlola, empa ke merero ea maikutlo.

154
00:13:57,400 --> 00:14:03,869
Leha ho le jwalo, ditlhoko tsena tse feteletseng di na le monyetla
o moholohadi wa ho baka dikgohlano tsa setjhaba le tsa moruo.

155
00:14:03,869 --> 00:14:09,592
Matšoenyeho mabapi le poleloana 'boemo ba
tšohanyetso' a na le lebaka le lekaneng, kaha sena

156
00:14:09,592 --> 00:14:14,247
se ka bula monyako oa ho belaella puso ea molao.

157
00:14:14,247 --> 00:14:18,105
Boipolelo ba Tlelaemete

158
00:14:18,105 --> 00:14:23,661
Mokgatlo wa Bavarian Values o
phatlaladitse manifesto ya tlelaemete qalong ya 2020.

159
00:14:23,661 --> 00:14:28,000
Mona ke kakaretso ya dintlha tsa bohlokwa:

160
00:14:28,000 --> 00:14:32,886
1. Letsatsi le laola tlelaemete ea rona, eseng CO₂.

161
00:14:32,886 --> 00:14:40,060
2. Mehato ea ho sireletsa tlelaemete – joalo ka
phetoho ea matla e hlolehileng – ke phoso ea lipolotiki.

162
00:14:40,060 --> 00:14:47,056
3. Jeremane e hloka phepelo ea matla
e tsitsitseng le e theko e tlaase.

163
00:14:47,056 --> 00:14:54,201
Lintlha li hlalositsoe ka botlalo ho feta ho Manifesto ea
Tlelaemete ea 2020. Hara tse ling, WerteUnion e hana

164
00:14:54,201 --> 00:15:01,611
ka tieo "Green Deal" le theko ea CO2 joalokaha ho
hlalositsoe ho "Federal Government's Climate Package".

165
00:15:01,611 --> 00:15:07,620
Manifesto ea Tlelaemete e kopa ho felisoa ha tšōmo ea
tlelaemete le letšolo la thuto mabapi le litaba tsa

166
00:15:07,620 --> 00:15:11,720
tlelaemete, mekhahlelo ea letsatsi le khabone daeoksaete.

167
00:15:11,720 --> 00:15:18,480
Tlhahisoleseding e eketsehileng mabapi le sena e ka fumanwa
ho Manifesto ya Tlelaemete ya 2020 ya Bavarian Values Union.

168
00:15:18,480 --> 00:15:22,924
Ke ka tšabo le ho tsosa letsoalo feela moo boradipolotiki ba ka
etsang hore batho ba mamele le ho

169
00:15:22,924 --> 00:15:28,096
ikokobetsa. Tšokelo ea koluoa ea tlelaemete hajoale ke
sesebelisoa se sebelisoang ho fihlela sena.

170
00:15:28,096 --> 00:15:33,726
Leha ho le jwalo, ha e se e le hore ho a hlaka hore ho na le
mehla e metjha e kgutshwane ya leqhoa ka mora dilemo tse mmalwa,

171
00:15:33,726 --> 00:15:37,578
ho tla ba le karabo e le nngwe feela ho 'borasaense ba
tlelaemete', boradipolotiki ba ho futhumala ha

172
00:15:37,578 --> 00:15:40,860
lefatshe le baqolotsi ba ditaba ba phatlalatso ya tlelaemete:

173
00:15:40,860 --> 00:15:46,333
Ha o hoeletsa morung, o tlameha hape ho
itokisetsa ho utlwa modumo o phetang, leha o utlwahala o

174
00:15:46,333 --> 00:15:49,183
fapane ka ho feletseng. Prof. Dr. Werner Kirstein

