קלימאַט־ענדערונג – מענטשן צווישן וויסן און גלויבן
צי איז דער קלימאַט אַזוי גרינג צו השפּיען ווי פּאָליטיקער און די מעדיע שטענדיק זאָגן אונדז?
פֿאַר פילע מענטשן זענען די פֿאָר־געפֿורמירטע מיינונגען פֿון רעלעוואַנטע לאָבייסטן גאָר גענוג, בשעת אַנדערע געפֿינען
דעם ענין צו קאָמפּליצירט צו באַהאַנדלען עס גאַנץ אַליין.
דער מחבר, פּראָפֿעסאָר ד״ר ווערנער קירשטיין, אַ דערפֿאַרענער קלימאַטאָלאָג און פֿיזיקער, האָט שוין איבער 40
יאָר שטודירט די וויסנשאַפֿטלעכע פּראָצעסן פֿון רעגיאָנאַלע און גלאבאַלע קלימאַט־פֿלאַקטואַציעס.
אין זײַן נײַעם בוך "קלימאַט־ענדערונג – רעאַליטעט, טעות אָדער ליגנט? מענטשן צווישן וויסן און גלויבן," דערקלערט
ער די פאקטן וועגן די "הייסע טעמעס" פֿון קלימאַט־ענדערונג אויף אַ אופֿן וואָס יעדער קען פֿאַרשטיין.
בפֿרט, עס ווייזט אַז: קלימאַט־ענדערונג איז אמת, קלימאַט־ענדערונג איז אַ טעות, און קלימאַט־ענדערונג איז אַ ליגנט.
טראָץ די אויסגעזעענע סתירות, איז יעדער פֿון די דרײַ אויסזאָגן ריכטיק.
ווי קען דאָס זײַן? אין זײַן גרינג־צו־לייענען בוך, וואָס איז בערך 200 זײַטן לאַנג, באַהאַנדלט
ווערנער קירשטיין די פֿראַגן און נאָך פילע אַנדערע.
עטלעכע פֿון די "האָט ספּאָטס" ווערן באַטאָנט אין דעם דאָקומענטאַר.
צו דעם ציל ווערן עטלעכע אויסצוגן גלייך גענומען פֿון ווערנער קירשטיין'ס בוך אָדער אין אַ פֿאַרקירצטער
פֿאָרעם אין אונדזערע אייגענע ווערטער רעפּראָדוצירט.
קלימאַט־ענדערונג איז אַ רעאַליטעט
דער קלימאַט פֿון דער ערד האָט זיך שטענדיק געביטן, וואָס מיינט אַז קלימאַט־ענדערונג איז אַ
רעאַליטעט – ספּעציפיש, נאַטירלעכע קלימאַט־ענדערונג!
די שפּורן פֿון קלימאַט־ענדערונג און קלימאַט־פֿלאַקטואַציעס זענען לאַנג שטודירט געוואָרן דורך קלימאַטאָלאָגן און געאָלאָגן און
זענען דאָקומענטירט, צווישן אַנדערע, דורך די אָפּשאַצונג פֿון בוים־רינגען, סעדימענט־אַנאַליזן און
ענדערונגען אין דער רעליעף פֿון דער ערד־אויבערפֿלאַך.
מיט דער אָפּבינונג פֿון וואַרעמע און קאַלטע פּעריאָדן האָט זיך אויך די CO2־קאָנצענטראַציע אין דער
אַטמאָספֿערע געביטן, כאָטש מיט אַ צײַט־פֿאַרשפּעטונג.
ערשטנס, די טעמפּעראַטור האָט שטענדיק געשטיגן, און פיל שפּעטער איז די CO2־קאָנצענטראַציע געשטיגן. די טעמפּעראַטור־אונטערשיידן זענען
געווען ביז 10 °C. למשל, די טעמפּעראַטור הײַנט איז בערך 10 גראַד נידעריקער ווי אין די וואַרעמע פּעריאָדן אין דער ערד־געשיכטע!
די קאַנסאַנטראַציעס פֿון CO2 זענען אויך אָפֿט געווען באַטײַטנדיק העכער ווי הײַנט. טעמפּעראַטור־ענדערונגען זענען שטענדיק געווען
צוליב נאַטירלעכע גורמים, ווי זון־אַקטיוויטעט און די פּאַראַמעטערס פֿון דער ערד־אָרביט; מענטשן זענען קיינמאָל נישט
געווען פאַראַנטוואָרטלעך פֿאַר קלימאַט־ענדערונג אין קיין אופֿן.
קלימאַט־ענדערונג איז אַ טעות
אין 1986 האָט די דײַטשישע פֿיזישע געזעלשאַפֿט אַרויסגעגעבן אַ וואָרענונג וועגן אַ "באַלדיקער גלאבאלער קלימאַט־קאַטאַסטראָפֿע",
באַזירט אויף פאַלשע סטאַטיסטיק, די מאַונאַ־לאָאַ־קרומע.
די מאַונאַ־לאָאַ־קרומע ווייזט אַן אויסגעזעענע קורעלאַציע* צווישן טעמפּעראַטור און די העכערונגען פֿון CO2.
עס איז דעמאָלט געזאָגט געוואָרן אַז די טעמפּעראַטור פֿון דער ערד איז אָפּהענגיק פֿון דער צאָל
פֿון שפּור־גאַזן, אַזוי ווי CO₂, אין דער לופֿט.
קאָמפּיוטער־סימולאַציעס און מאָדעל־רעכענונגען, באַזירט אויף דעם טויטלעכן טעות, האָבן
דעריבער שטענדיק פאָרויסגעזאָגט אָנוואַרעמונג.
די פֿאַרגאַנגענע קלימאַטישע אַנטוויקלונגען און די דינאַמיק פֿון וואָלקן־פֿאָרמאַציעס און אָקעאַן־שטראָמען קענען
אויך נישט פּינטלעך אין מאָדעלן אָפּגעשפּיגלט ווערן. דאָס האָט געפֿירט צו גאָר אומפּינטלעכע פֿאָרויסזאָגן.
אפילו דער אינטער-רעגירונגס-פּאַנעל פֿאַר קלימאַט-ענדערונג (IPCC) האָט אין 2001 אָנערקענט: "אין קלימאַט-פֿאָרשונג און מאָדעלירונג
זאָלן מיר דערקענען אַז דאָס איז אַ פֿאַרבונדענער ניט-ליניעער כאַאָטישער סיסטעם. דעריבער זענען לאַנג-טערמין
פֿאָרויסזאָגן וועגן דער קלימאַט-אַנטוויקלונג ניט מעגלעך."
קלימאַט־ענדערונג איז אַ ליגנט
דאָס האָט דערלויבט די פּאָליטישע דראָונג פֿון "גלאבאַלער אָפּוואַרעמונג" זיך אויסצובלאָזן אין אַן אומגלויבלעך ריזיקן
מאָנסטער פֿון ליגנס, וואָס האָט געפֿירט דעם אייראָפּעיִשן פּאַרלאַמענט צו דערקלערן אַ "קלימאַטישן נויטפֿאַל" אין 2019.
אָבער מער און מער וויסנשאַפֿטלער און אפילו עטלעכע פּאָליטיקער ווענדן זיך אַוועק פֿון די אַפּאָקאַליפּטישע דערקלערונגען פֿון דער
אינטער־רעגירונג־פּאַנעל פֿאַר קלימאַט־ענדערונג. פֿאַרשיידענע שטודיעס און טעמפּעראַטור־קרומען זענען
אַנטפּלעקט געוואָרן ווי ליגנס און פאַלסיפיקאַציעס.
למשל, אין דעם האַקי־שטיק־גראַף זענען די אמתע טעמפּעראַטור־פֿלאַקטואַציעס אויסגעגלייכט געוואָרן דורך די לאַנגע
וואַרעמע פּעריאָדע אין דעם 12טן יאָרהונדערט, וואָס האָט געשאַפֿן די אילוזיע פֿון אַ כּמעט שטענדיקער קלימאַט איבער 800 יאָר, כדי
דערנאָך צו צולייגן די העכערונג פֿון טעמפּעראַטור פֿון 1900 אָנהייב צו די CO2־עמיסיעס, וואָס
זענען געפֿירט געוואָרן דורך אינדוסטריאַליזאַציע.
טראָץ די אנערקענטע ליגנס, ווערט רעגירונגס־פֿינאַנצירונג ספּעציפיש געפֿירט אין דעם "פּאָליטיש פּריאָריטעטירטן" פאָרשונג. דער
אַזוי גערופענער מענטש־געמאכטער קלימאַט־ענדערונג איז געוואָרן אַ גלויבן וואָס זוכט צו אונטערדריקן די אמת מיט אַלע נויטיקע מיטלען.
וועטער איז נישט דאָס זעלבע ווי קלימאַט
מער ווי הונדערט יאָר צוריק האָבן קלימאַטאָלאָגן זיך אָפּגעשטימט צו אָפּשאַצן רעקאָרדירטע וועטער־געשעענישן
און פּאַראַמעטערס פֿון לפּחות דרייסיק יאָר, כדי צו קענען מאַכן אויסזאָגן וועגן דעם קלימאַט.
קלימאַט איז טאַקע גאָרנישט מער ווי אַ ריזיקע זאַמלונג פֿון וועטער־דאַטן פֿון דער פאַרגאַנגענהייט, וואָס מיינט אַז
קלימאַט קען נישט ווערן באַשיצט. קלימאַט קען מען נאָר איבער לאַנגע צײַטן און איבער גרויסע געביטן באַאָבאַכטן.
שטאַט־געשטיצטע מעטעאָראָלאָגן אין די הויפּט־מידיאַ דערקלערן אפילו אַ פּאָר הייסע און טרוקענע טעג ווי עקסטרעם וועטער און ווי אַ
בײַװײַז פֿון אַ קלימאַט־קאַטאַסטראָפֿע וואָס האָט שוין פּאַסירט.
אָבער דאָס זענען נאָר צײַטווייליקע און לאָקאַלע וועטער־פֿענאָמענען, וואָס ווערן דער
פּובליקום פאָרגעשטעלט ווי קלימאַטישע קאַטאַסטראָפֿעס.
צי ווערן די טערמינען 'וועטער' און 'קלימאַט' בכיוון פֿאַרווישט דורך פּאָליטיקער און די
הויפּטשטראם־מעדיע, כּדי צו אומרואיקן און פֿאַרפֿירן דעם עולם?
אַ באַפעלקערונג מיט פּחדים וועגן דער צוקונפֿט קען זייער גרינגער איבערצײַגט ווערן צו אָננעמען "קלימאַט־צילן" און צוגרייטן
ווערן פֿאַר קלימאַט־שטייערן און ווײַטערע פּרײַז־העכערונגען.
קלימאַט־פֿאָרשער בײַם פּאָטסדאַמער אינסטיטוט פֿאַר קלימאַט־אײַנפֿלוס־פֿאָרשונג (PIK) ווילן אויך נוצן די
פֿאַרוויררונג צווישן וועטער און קלימאַט צו פֿאַרשפּרייטן פּאַניק. צי איז דער הויפּט־פֿאָקוס פֿון די קלימאַט־פֿאָרשער
דאָ צו פֿאַרזיכערן פֿינאַנצירונג פֿאַר קלימאַט־אַלאַרמיזם?
די ראָלע פֿון דער אינטער־רעגירונג־פּאַנעל פֿאַר קלימאַט־ענדערונג (IPCC)
דער אינטער-רעגירונגס-פּאַנעל פֿאַר קלימאַט-ענדערונג (IPCC) איז געגרינדעט געוואָרן אין 1988 דורך דעם פּראָגראַם
פֿאַר סביבה פֿון די פֿאַראייניקטע נאַציאָנען (UNEP) און דער וועלט-מעטעאָראָלאָגישער אָרגאַניזאַציע (WMO).
דער פֿריִערדיקער דײַטשער קאַנצלער העלמוט שמיט האָט אויסגעדריקט זײַן אומצוטרוי צום IPCC אין זײַן רעדע
וועגן גלאָבאַלער אָנוואַרעמונג אין בערלין אין 2011:
די דאָקומענטן וואָס די אינטער-רעגירונגס-פּאַנעל פֿאַר קלימאַט-ענדערונג (IPCC) האָט ביז הײַנט צוגעשטעלט, זענען באַגעגנט
געוואָרן מיט סקעפּטיציזם, ספּעציעל ווײַל עטלעכע פֿון די פֿאָרשער וואָס זענען דערבײַ
געווען, האָבן זיך אַרויסגעוויזן ווי שווינדלער.
פֿון די אָנהייב־2,500 עקספּערטן אין דער IPCC זענען נאָר 5 געבליבן וואָס האָבן זיך געהאַלטן צו דער
היפּאָטעזע פֿון מענטש־געמאַכטער קלימאַט־ענדערונג.
אָבער פּאָליטיקער וואָס איצט דאַמינירן די IPCC גלייבן בלינדערהייט בלויז היפּאָטעטישע
מאָדעלן און אידעאָלאָגיש אינפֿלואַנצירטע צוגאַנגען.
עס איז נישט געווען ביז די ערשטע 1980ער יאָרן אַז קלימאַט־עקספּערטן זענען טאַקע רעפּרעזענטירט געוואָרן
אין דער IPCC. די פֿראַגע איז פֿאַרוואָס די אַרבעט איז אַזוי אומוויסנשאַפֿטלעך און פּראָפּאַגאַנדיסטיש.
פֿינאַנציעלע אינטערעסן אין דעם מיתוס פֿון דער מענטש־געמאַכטער קלימאַט־קאַטאַסטראָפֿע ווערן
קלאָר, ווי עקספּערטן אין דעם געביט באַשטעטיקן.
צווישן די וואָס פּראָפֿיטירן פֿון די שרעקלעכע סומעס געלט זענען פּריוואַטע יחידים ווי אַל גאָר, דער פֿריִערדיקער וויצע־פּרעזידענט
פֿון די פֿאַראייניקטע שטאַטן, וואָרען באַפֿעט, אילאָן מאַסק, וועלכער האָט באַקומען 1.5 ביליאָן אַמעריקאַנער דאָלאַר פֿון די
שטייער־צאָלערס געלט, ווינאָד כאָסלאַ און דזשיימס קאַמעראָן. אָבער פֿאָרשונג־גרופּעס און אינסטיטוטן וואָס באַקומען
פֿינאַנצירונג, ווי אויך פֿאַרשיידענע אינדוסטריעס און בענק, אַזוי ווי די וועלטבאַנק, געניסן אויך פֿון דעם דאָזיקן מיטאָס.
דער צוגעבן פֿון אַן אַלאַרמיסט
דזשיימס לאָוולאָק דעמאָנסטרירט אויפֿפֿאַלנדיק ווי אַ קלימאַט־גלויבער האָט דורכגעמאַכט אַ "דאַמאַסקע־ערפֿאַרונג" און
האָט זיך פֿאַרוואַנדלט פֿון שאול צו פאול, ווען ער האָט אין אַן אינטערוויו דערקלערט אַז ער איז
געווען פאַלש מיט זײַנע אַלאַרמיסטישע פאָרויסזאָגן.
ער האָט מער אָפּגעהיט געטראַכט וועגן די מאָדעלן וואָס מען ניצט צו פאָרויסזאָגן קלימאַט־קאַטאַסטראָפֿע. לויט
לאָוולאָק, די מאָדעלן האָבן אים מער נישט איבערצײַגט.
"דער פּראָבלעם איז אַז מיר נאָך ווייסן צו ווייניק וועגן דעם קלימאַט. נאָר 20 יאָר צוריק האָבן
מיר געמיינט אַז מיר האָבן אַלץ אונטער קאָנטראָל."
דאָס האָט דערנאָך געפֿירט צו אַ צאָל אַלאַרמיסטישע ביכער, אַרײַנגערעכנט מײַן אייגענעם, ווײַל עס
האָט אויסגעזען אַזוי קלאָר. אָבער עס איז נישט געשען.
דער קלימאַט גייט לויט זײַן געוויינטלעכן מוסטער. אין גרונט איז גאָרנישט אויסערגעוויינטלעך געשען.
מיר האָבן אָנגענומען אַז מיר וואָלטן איצט שוין געווען האַלב וועג צו אַ איבערהיצטע וועלט. אָבער די וועלט האָט
זיך כּמעט נישט געווארעמט זינט דעם אָנהייב פונעם מילעניום.
די טעמפּעראַטור איז געבליבן כּמעט קאַנסיסטענט, כאָטש זי האָט געדאַרפֿט שטייגן. אין דער זעלביקער צײַט איז ניטאָ קיין צווייפל
אַז די לעוועלן פֿון קאַרבאָן־דיאָקסיד האָבן ווייטער געשטיגן.
קלימאַט־ענדערונג: גלויבן קעגן וויסן
אין זײַן אַרבעט ווײַזט ווערנער קירשטיין ווי מענטשן זענען געכאפט צווישן די קעגנשטעלנדיקע כּוחות פֿון
"אמונה" און "וויסן". דאָ זענען נאָר דרײַ בײַשפּילן:
1. גלויבן: אַלטע פאָטאָגראַפֿיעס ווײַזן אויסברייט אַלעפּינע גלאַציערן, בשעת נײַערע פאָטאָגראַפֿיעס ווײַזן גלאַציערן
וואָס האָבן זיך צוריקגעצויגן אין פאַרגלײַך. איז דאָס אַ אַלאַרם־סיגנאַל פֿון אַ קומענדיקער קלימאַט־קאַטאַסטראָפֿע?
וויסן: ביימער־ און געוויקס־רעשטן אין געביטן וואָס הײַנט זענען פֿרײַ פֿון גלאַציערן האָבן געוויזן אַז אין
פֿריִערדיקע צײַטן זענען דאָ קיין גלאַציערן נישט געווען.
אַזעלכע בײַװײַזן ווײַזן אַז במשך 65 פּראָצענט פֿון די לעצטע 10,000 יאָר זענען די אַלפּינישע גלאַציער געווען קלענער
און די טעמפּעראַטורן העכער – אָן קיין מענטשלעכע אַרײַנמישונג!
2. גלויבן: די פּאָלאַר־בייער־פּאָפּולאַציע איז ערנסט באַדראָט דורך מענטש־געמאַכטע גלאבאַלע וואַרעמונג.
פאַקט: פּאָלאַר־בערן האָבן שוין געשטאַנען אין דעם אַרקטישן אָקעאַן 600,000 יאָר צוריק. דאָס מיינט אַז זיי האָבן איבערגעלעבט
אַלע צווישן־גליציאַלע פּיריאָדן (צווישן די אײַס־עלטערן).
אין וואַרעמער וועטער עסן זיי אויך גראַסן, בושן און בערן, און דערפֿאַר ווערן זיי געהאַלטן פֿאַר קלוגע יאָגערס.
זינט די קאַנאַדישע רעגירונג האָט פֿאַרבאָטן יאַגן, איז די צאָל חיות געוואַקסן פֿון בערך 5,000 ביז 25,000.
3. גלויבן: דער אײַס בײַ די פּאָלעס שמעלצט אומאָפּהאַלטלעך.
דער באַקאַנטער לאַרסען B אײַס־שעלף האָט פֿאַרלוירן דרײַ פֿערטל פֿון זײַן אײַס־מאַסע. עס איז נאָר אַ זאַך פֿון צײַט
ביז די אַרקטיק און אַנטאַרקטיק וועלן גאָר אײַס־פֿרײַ ווערן.
וויסן: פֿאַר עטלעכע דעקאַדעס איז באַוווּסט געוואָרן אַז די טעמפּעראַטורן אין דער אַרקטיק און אין
דער אַנטאַרקטיק ווײַזן קעגנשטעליקע פֿלאַקטואַציעס.
דאָס מיינט אַז בשעת די טעמפּעראַטורן בײַם דרום־פּאָל פֿאַלן, שטײַגן זיי בײַם צפון־פּאָל.
דער פֿענאָמען איז אויך באַקאַנט ווי דער "ביפּאָלאַרער שווינג" אָדער אַרקטיש-אַנטאַרקטיש פֿאַרבינדונג.
עס ווײַזט זיך אַז ווען מען נעמט אַ נעענטער קוק, קען מען אַנטדעקן אַ אַנדערש בילד פֿון דער סיטואַציע.
אין דער הײַנטיקער קלימאַט־דיבאַטע, אָבער, זעט עס אויס אַז עמאָציאָנעלע איבערצייגונג איז
וויכטיקער, אפילו אויב זי שטייט קעגן פאַקטישן וויסן.
וואָס איז עקאָ־ניהיליזם?
לויט אַלבערט קאַמוּס, אַ פֿראַנצויזישער שרײַבער, פֿילאָסאָף און געווינער פֿון דער נאָבעל־פּרײַז פֿאַר ליטעראַטור, הייסט ניהיליזם
נישט גלייבן אין גאָרנישט, נאָר נישט גלייבן אין וואָס איז.
ניהیلیסטן טוען אָפֿט אַלץ אין זייער מאַכט צו דערגרייכן עפּעס וואָס זיי גלייבן איז גוט,
אָבער זיי באַטראַכטן נישט די קאַנסעקווענצן.
די קענען זײַן ערנסט און גאָר פֿאַרברעכן די פּרינציפּן פֿון וויסנשאַפֿטלעכן און לאָגישן טראַכטן.
ניהיליזם נעמט אָן פֿאַרלעצונגען פֿון מענטשלעכער כּבֿוד צוליב אַ לכאורה גוטער סיבה.
עקאָ-ניהיליזם איז אַ פֿילאָסאָפֿיע פֿון לעבן וואָס פֿאָקוסירט זיך אויף אַ שטאַרק
איבערגעטריבענער, שטורער באַשלאָסנקייט צו ראַטעווען די סביבה.
עס איז אַ אידעאָלאָגיע וואָס מאָל ווערט באַשריבן ווי אַן אומבאַרעמען עקאָ־טעראָריזם.
עדגאַר גאַרטנער, מחבר פֿון דעם בוך "עקאָ־ניהיליזם: אַ קריטיק פֿון פּאָליטישער עקאָלאָגיע", איז נישט אַליין אין זען
קלימאַט־שוץ ווי די מערסט געפֿערלעכע פאָרעם פֿון ניהיליזם הײַנט.
גאַרדענער: "וואָס איז עקאָ-ניהיליזם?"
עקאָנאָמישער זעלבסטמאָרד אין ראַטעס, ווײַל מען זעצט אַלץ אויף איין קאָרט אָן באַטראַכטן די קאָסטן.
אָן געדאַנק נעמט "קלימאַט־פּאָליטיק" הונגער ווי אַ קאָנסעקווענץ פֿון דער (באַוווּסט) העכערונג פֿון די פּרײַזן פֿון ענערגיע־מקורות
און עסנוואַרג, כדי צו באַשיצן אַ סטאַטיסטישן קאָנסטרוקט.
"קלימאַט־שוץ" – דורך רעדוצירן CO2־עמיסיעס מיט הילף פֿון "רענואַבעלע" ענערגיעס – איז אַ נאַרישער, האַלב־באַקערטער געדאַנק.
זון־ענערגיע און ווינט־ענערגיע זענען נישט פֿרײַ; די קאָסטן פֿון דער טעכנישער דורכפֿירונג
זענען ריזיק און גאָר נישט קאַרבאָן־נייטראַל.
אונטערגראָבונג פֿון דעמאָקראַטיע דורך דעם קלימאַט־נויפֿאַל
די אייראפעישע פאראייניקונג האָט שוין אַ צײַט צוריק דערקלערט אַ קלימאַט־נויטפֿאַל, און פילע דײַטשישע
שטעט האָבן שוין גענומען דעם אומדעמאָקראַטישן שריט.
נויטפֿאַל־מאַכטן זאָלן ווערן גענוצט צו עלימינירן פּאָליטישע קעגנער. עס זענען ניט מער די בעסטע אַרגומענטן
וואָס זאָלן זיך דורכצוזעצן, נאָר אידעאָלאָגישע צילן.
אָבער די עקסטרעמע פֿאָדערונגען האַלטן אַ ריזיקן פּאָטענציעל פֿאַר געזעלשאַפֿטלעכע און עקאָנאָמישע קאָנפליקטן.
זאָרגן וועגן דעם טערמין "שטאַט פֿון נויטפֿאַל" זענען מער ווי גערעכטפֿאַרטיקט, ווײַל עס קען עפֿענען
די פֿלאָדגעיטן צו שטעלן אין פֿראַגע די רעכט־שטאַט.
דער קלימאַט־מאַניפעסט
דער באַוואַרישער ווערט־פֿאַרבאַנד האָט אין אָנהייב 2020 אַ קלימאַט־מאַניפעסט פֿאַרעפֿנטלעכט.
דאָ איז אַ צאַמענפֿאַסונג פֿון די הויפּט־פּונקטן:
1. די זון קאָנטראָלירט אונדזער קלימאַט, נישט CO₂.
2. קלימאַט־שוץ־מיטלען – אַזאַ ווי דער דורכגעפֿאַלענער ענערגיע־איבערגאַנג – זענען אַ פּאָליטישער טעות.
3. דײַטשלאַנד דאַרף אַ סטאַבילן און באַצאָלבאַרן ענערגיע־פֿאַרזאָרג.
די פּונקטן ווערן מער דעטאַלירט דערקלערט אין דער 2020 קלימאַט־מאַניפעסטאָ. צווישן אַנדערע זאַכן, די ווערטע־יוניאָן
שטאַרק אָפּווייזט דעם "גרינער דיל" און די CO2־פּרײַזירונג, ווי זי איז באַשריבן אין דעם
"קלימאַט־פּאַקעט פֿון דער פֿעדעראַלער רעגירונג".
דער קלימאַט־מאַניפעסט רופֿט צו אַ סוף צום קלימאַט־מיטאָס און צו אַ בילדונגס־קאַמפּאַניע וועגן די
טעמעס קלימאַט, זון־ציקלען און קאַרבאָן־דיאָקסיד.
מער אינפֿאָרמאַציע וועגן דעם קען מען געפֿינען אין דעם 2020 קלימאַט־מאַניפֿעסט פֿון דער "באַוואַרישער ווערטן־יוניאָן".
נאָר דורך מורא און שרעקמאַכערײַ קענען פּאָליטיקער מאַכן מענטשן געהאָרזאַם און צוגעשטימט. די דראָונג פֿון
אַ קלימאַט־קאַטאַסטראָפֿע איז דער אינסטרומענט וואָס מען ניצט הײַנט צו דערגרייכן דאָס.
אָבער ווען די נײַע מיני־אײַס־צײַט אין אַ פּאָר יאָר וועט ווערן אומאָפּווייגלעך, וועט מען האָבן בלויז איין ענטפֿער צו געבן
די "קלימאַט־וויסנשאַפֿטלער", די פּאָליטיקער פֿון גלאָבאַלער וואַרעמונג און די קלימאַט־פּראָפּאַגאַנדע־זשורנאַליסטן:
אויב דו רופסט אין וואַלד, מוזסטו אויך זײַן גרייט צו הערן דעם אָפּקלאַנג, אפילו אויב ער
קלינגט גאָר אַנדערש. פּראָפֿ. ד״ר ווערנער קירשטיין