Агенда 21 — бул Бириккен Улуттар Уюмунун иш-аракет программасы, ал 1992-жылы Рио-де-Жанейродо өткөн Айлана-чөйрөнү коргоо жана
өнүгүү боюнча конференцияда 182 өлкө тарабынан кабыл алынган.
Ал 21-кылымдын өнүгүү жана экологиялык саясат чөйрөлөрүндө иш-аракеттерди жүргүзүү боюнча так сунуштарды камтыйт.
2015-жылы Бириккен Улуттар Уюму кабыл алган 2030-жылга чейинки күн тартибинде «Агенда 21» максаттары дүйнө жүзү
боюнча өсүп кеткен көйгөйлөргө ылайык мындан ары өнүктүрүлүп, эми бардык өлкөлөргө бирдей тиешелүү.
2030-жылдын Күн Тартибиндеги 17 негизги пункттун расмий максаты – өлкөлөрдөгү абалдын начарлашына каршы
туруу жана туруктуулук принциби боюнча дүйнөнү жакшыртуу.
2015-жылкы Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы Ассамблеясынын резолюциясында мындай деп айтылат: «Биз адамзатты
кедейчилик менен муктаждыктын тираниясынан куткарып, планетабызды айыктырып жана коргоого бекем ниеттенип турабыз.»
Биз дүйнөнү туруктуулукка жана чыдамкайлыкка алып бараткан жолго коюу үчүн шашылыш түрдө зарыл эр жүрөктүү жана
трансформативдик кадамдарды жасоого бекем ниеттенип турабыз.
Бүгүн баштап жаткан бул сапарда эч кимди артта калтырбайбыз деп убада беребиз.
Бирок эгер саясий программаларды кылдат карап чыксак, алардын көздөгөн максаттары коомчулукка сунушталган
максаттардан дайыма эле өтө айырмаланып турарын байкайбыз.
Бул алдамчылыктын аспектин эске алып, Kla.TV 2030-жылга карата Агенданын 17 негизги пункттун 12ин кылдаттык менен карап чыгып,
аларды «чечмелеп» берди, ошентип дүйнө жүзүндөгү көрүүчүлөр позитивдүү сөз менен баяндалган максаттардын
практикада чындап эмнени билдирерин салыштыра алышат:
Максат 1: Бардык жерде кедейчиликтин бардык формаларын жоюу.
 Анын ордуна биз бүтүндөй калктын мамлекеттик субсидияларга көз каранды болуп жатканын көрүп жатабыз, бул
коомду акырындап социалисттик системага буруп баратат.
Эл аралык валюталык фонд (ЭВФ) мамлекеттерди эч качан качып кутула албаган карызга батырат.
Максат 2: Ачарчылыкты жоюу, азык-түлүк коопсуздугун камсыз кылуу жана тамактанууну жакшыртуу,
ошондой эле туруктуу айыл чарбасын өнүктүрүү.
 Бирок табигый, чакан деңгээлдеги фермерчилик жок кылынып жатканы байкалат, ал эми ошол эле учурда көп улуттуу
корпорациялар өнөр жайлык айыл чарба, генетикалык инженерия жана агрохимиялык каражаттар аркылуу дүйнөлүк
азык-түлүк өндүрүшүн күндөн-күнгө көбүрөөк көзөмөлдөп жатышат.
Максат 3: Бардык курактагы адамдардын ден-соолугун сактоону камсыз кылуу жана жыргалчылыгын жакшыртуу.
 Бирок, милдеттүү эмдөө бардык жерде киргизилип жатканын, ал эми табигый дарылоо ыкмалары басмырланып
же куугунтукка алынып жатканын белгилей кетүү керек.
Натыйжада адамдар фармацевтикалык өнөр жай тарабынан күндөн-күнгө көбүрөөк эзүүгө алынып жатат, анын продукциялары калкты
ооруураак кылып, ал тургай анын санын азайтканы далилденген.
Максат 4: Бардыгына инклюзивдүү, адилеттүү жана сапаттуу билимди камсыз кылуу жана өмүр бою окуу мүмкүнчүлүктөрүн илгерилетүү.
 Анын ордуна белгилей кетүү керек, өзгөчө «Күн тартиби-21» жана «Күн тартиби-2030» натыйжасында
билим деңгээли дүйнө жүзү боюнча төмөндөп баратат.
Билим берүү стандарттары жана «жалпы негизге» багытталган билим берүү системасынын жардамы менен калк бала кезинен
тартып манипуляцияланат, ошентип адамдар сынчыл ой жүгүртпөй, баарын кабыл алып, натыйжада пассивдүү бойдон калышат.
Максат 5: Жыныстык теңчиликти камсыз кылуу жана бардык аялдарга жана кыздарга өз потенциалын ишке
ашырууга жана теңчиликке жетүүгө мүмкүнчүлүк берүү.
 Анын ордуна, табигый, салттуу үй-бүлө жана жашоо образы талкаланып жатканы, аялдар арзан жумушчу күч
катары пайдаланылып жатканы жана балдар мамлекет тарабынан тарбияланып жатканы белгиленүүсү керек.
 Биз ошондой эле ондогон жылдар бою жыныссыз коом максатына жакындап келебиз.
Феминизм илгериленип жатканда, бардык эркек мүнөздөмөлөрү басаңдатылып жатат.
 Трансгендер идеологиясын илгерилетүү жаштар арасында жыныстык алмаштыруу операцияларынын санынын кескин өсүшүнө алып келди, бул
акырында мамлекетке репродукцияны көзөмөлдөөгө мүмкүндүк берет.
Максат 6: Бардык адамдар үчүн суунун жана санитариянын жеткиликтүүлүгүн жана туруктуу башкарууну камсыз кылуу
 Бирок белгилей кетүү керек, дүйнөдөгү суунун 90% чийки зат өнөр жайы тарабынан колдонулат, ал көп улуттуу корпорациялардын
үстөмдүгүндө, жана ошол эле учурда суу менен камсыздоонун приватизациясы дүйнө жүзү боюнча активдүү түрдө илгерилетилууда.
Бүгүнкү күндө бир катар көп улуттуу корпорациялар дүйнөлүк суу рыногуна үстөмдүк кылып, сууну бара-бара люкс товар
катары айландырып, ошол эле учурда калктын өз алдынча камсыздыгын жана көз карандысыздыгын бөгөттөп жатышат.
Максат 7: Бардыгына жеткиликтүү, ишенимдүү, туруктуу жана заманбап энергияга жетүүнү камсыз кылуу.
 Бирок чындык мындай: мисалы, Германияда кайра жаралуучу энергияларды кеңейтүү электр энергиясынын
баасын кескин жогорулатты, жана эсепти негизинен керектөөчүлөр төлөшү керек болуп жатат.
Максат 8: Туруктуу, инклюзивдүү жана туруктуу экономикалык өсүштү, толук жана натыйжалуу жумуш менен
камсыздоону жана баарына лайыктуу жумуш орундарын илгерилетүү.
 Бирок глобалдашуу эл аралык корпорацияларды жумуш шарттарын күндөн-күнгө көбүрөөк аныктоого, адамдарды аябай пайдаланууга
жана ошол эле учурда чакан компанияларды ири масштабда басып алууга же жок кылууга алып бараткандыгы байкалат.
Мисалы, акыркы он жыл ичинде эң ири беш интернет компаниясы жалгыз эле 436 компанияны 131 миллиард АКШ долларына сатып алган.
Натыйжада, акыры бир нече гана корпорациялар калат.
Максат 9: Туруктуу инфраструктураны куруу, бардыкты камтыган жана туруктуу өнөр
жайлаштырууну илгерилетүү жана инновацияны колдоо.
 Бирок, көптөгөн өлкөлөрдө деиндустриализация жүрүп жатканын белгилей кетүү керек, бул кээ бир
учурларда жумушсуздуктун олуттуу өсүшүнө алып келет.
Ошол эле учурда көптөгөн өлкөлөр «субсидияланган» насыялар аркылуу ашыкча мамлекеттик карызга же карыз тузагына тартылган.
Натыйжа — ички ресурстардын, инфраструктуранын жана эмгектин сатылышы.
Максат 10: Өлкөлөр ортосундагы теңсиздикти азайтуу.
 Бир изилдөөнүн алкагында экономист Валентин Ланг 1970–2014-жылдары 147 өлкөдө глобалдашуунун
кесепеттерин изилдеп, төмөнкү ойго салган жыйынтыкка келди:
Өлкөлөр арасындагы киреше айырмачылыктары азайып баратса да, калктын ичиндеги киреше айырмачылыктары кеңейүүдө.
Жогорку киреше алган жогорку катмардагылардын кирешеси өсүп жатканда, кадимки калк эң чоң жоготууга учурады.
Аларды көп учурда дүйнөлөшүүнүн негизги пайда көрүүчүлөрү болгон эл аралык корпорациялар
кедейчиликке, ачарчылыкка жана үмүтсүздүккө түртүп салышат.
Бул корпорациялар өлкөлөрдү жана алардын калкын аябай пайдаланышат, натыйжада убада
кылынган кыскартуунун ордуна теңсиздик күчөйт.
Максат 11: Шаарларды жана калктуу пункттарды баарына ачык, коопсуз, чыдамкай жана туруктуу кылуу.
 Бирок тескерисинче, коопсуздук атынан калктын толук көзөмөлү илгерилетилүүдө.
Мисалы, көбүрөөк өлкөлөр байкоо максатында бет таануу технологиясын колдонуп жатышат.
Шаардагы коомдук жайларда адамдардын жүздөрү автоматтык түрдө сканерленип, алгоритм аркылуу иштетилет.
Мындан тышкары, катаал курал мыйзамдары коопсуздукту жогорулатууга багытталган.
Чындыгында, куралды тыюу бир да кылмышкерди куралдан ажыратпайт, тескерисинче мыйзамдуу жарандарды куралдан
ажыратып, элдик көтөрүлүштөрдү алдын алат жана гана олигархтардын коопсуздугун камсыздайт.
Максат 12: Туруктуу керектөө жана өндүрүш үлгүлөрүн камсыз кылуу
 Анын ордуна жазалоочу салыктарды киргизүү адамдарды далилденген технологиялардан баш тартууга мажбурлап жатат.
Мисалы, Германияда фоссилдик отунду керектөөгө салынган CO2 салыгынын натыйжасында жаңы көмүр күйгүзүүчү
электр станциялары демонтаждалып, башка өлкөлөрдө иштеп жатат. Дизелдик унаалар боюнча да абал окшош.
 Мындан тышкары, Кытайдын үлгүсүндөгү социалдык кредит системасы «Чоң кайра жүктөө» деген ат менен Германияда жана
дүйнөнүн башка бардык өлкөлөрүндө акырындап даярдалып жатат.
Натыйжада өкмөттүн саясатына ылайык жүрбөгөн ар бир адамдын эркиндиктери жана негизги укуктары, анын ичинде
күнүмдүк жашоосуна, мисалы, азык-түлүк сатып алууга байланыштуу укуктары да олуттуу чектелиши мүмкүн.
Демек, болжолдонгон жакшыртууларды иликтөө ушуну менен бүтүп калды.
Жыйынтык: Эгерде биз көптөгөн амбициялуу жана кооз сөз менен айтылган максаттарды чыныгы өнүгүүлөр менен салыштырсак,
бул, айтылгандай, жалган белгилөө учуру экенин көрөбүз.
Кызыгы, Agenda 2030 үчүн да, Дүйнөлүк экономикалык форум (WEF) пландаган «Чоң кайра баштоо» үчүн да бирдей символ колдонулат.
Бирок Дүйнөлүк экономикалык форум сыяктуу өзүн-өзү дайындаган элитадан глобалдык абалдын жакшырышына эч кандай үмүт жок.
Тескерисинче, алардын Жаңы Дүйнөлүк Тартиби жөнөкөй тилде айтканда жалпы элдин эсебинен бир нече
каржылык олигархтардын өзүн байытуудан башка эч нерсе эмес.
Ошондуктан бизге жөн гана элдин ичинен жетилген жаңы, дүйнөлүк аң-сезимдүү дүйнөлүк жетекчилик керек.
Ошондуктан дүйнөлүк абалды жакшыртуу боюнча каалаган өзгөрүү — бул жакшы кабардар элдин биргелешкен милдети, ал эл
жеке жоопкерчиликти өз мойнуна алууга даяр болушу керек.