1
00:00:00,000 --> 00:00:00,160


2
00:00:00,160 --> 00:00:07,109


3
00:00:07,109 --> 00:00:15,298
Agenda 21 ke lenaneo la ts'ebetso la Machaba a Kopaneng le
ileng la amoheloa ke linaha tse 182 Kopanong ea Tikoloho

4
00:00:15,298 --> 00:00:20,182
le Nts'etsopele e neng e tšoaretsoe Rio de Janeiro ka 1992.

5
00:00:20,182 --> 00:00:27,697
E na le ditshisinyo tse tobileng tsa ketso makaleng a ntshetsopele
le leano la tikoloho bakeng sa lekgolo la bo21 la dilemo.

6
00:00:27,697 --> 00:00:35,017
Ka Morero oa 2030 o amohetsoeng ke Machaba a Kopaneng ka 2015,
lipakane tsa Morero oa 21 li ile tsa ntlafatsoa ho

7
00:00:35,017 --> 00:00:43,966
latela liqholotso tse neng li holile lefatšeng ka
bophara, 'me joale li sebetsa ka ho tšoana ho linaha tsohle.

8
00:00:43,966 --> 00:00:52,514
Sepheo sa semmuso sa lintlha tsa bohlokoa tse 17 tsa Agenda
2030 ke ho loantša ho mpefala ha maemo linaheng le ho

9
00:00:52,514 --> 00:00:59,122
ntlafatsa lefatše tlas'a motheo oa nts'etsopele e tsitsitseng.

10
00:00:59,122 --> 00:01:05,663
Qeto ya Seboka se Akaretsang sa Machaba a Kopaneng sa 2015 e
bolela: "Re ikemiseditse ho lokolla botho

11
00:01:05,663 --> 00:01:12,313
pusong e hlokang toka ya bofuma le tlhokeho, le
ho fodisa le ho sireletsa polanete ya rona."

12
00:01:12,313 --> 00:01:18,701
Re ikemiseditse ho nka mehato e sebete le e
fetolang e hlokehang ka potlako, ho beha lefatshe

13
00:01:18,701 --> 00:01:22,733
tseleng e lebisang botsitsing le boitshokong.

14
00:01:22,733 --> 00:01:29,327
Re tshepisa hore leetong lena leo re le qalang
kajeno, ha re na ho siya motho le ya mong morao.

15
00:01:29,327 --> 00:01:36,037
Leha ho le jwalo, ha motho a hlahloba mananeo a
dipolotiki ka hloko, ho a bonahala hore dipheo tse

16
00:01:36,037 --> 00:01:41,407
phethahatsoang di fapane haholo le tse hlahisetswang setjhaba.

17
00:01:41,407 --> 00:01:49,452
Ka ho nahana ka lehlakore lena la thetso, Kla.TV e hlahlobile ka
hloko dintlha tse 12 ho tse 17 tsa sehlooho tsa Agenda 2030 mme

18
00:01:49,452 --> 00:01:56,491
ya di "fetolela" e le hore bashebelli lefatsheng ka
bophara ba ka bapisa hore na maikemisetso ana a ngotsweng ka

19
00:01:56,491 --> 00:02:01,122
mantswe a matle ha e le hantle a bolela eng ha a sebediswa:

20
00:02:01,122 --> 00:02:06,545
Sepheo sa 1: Felisa bofuma ka mefuta yohle ya bona hohle.

21
00:02:06,545 --> 00:02:13,823
 Ho e-na le hoo, re bona sechaba kaofela se etsoa hore se
itšetlehe ka lithuso tsa 'muso, e leng se lebisang hore

22
00:02:13,823 --> 00:02:18,373
sechaba se kobehe butle-butle ho ea tsamaisong ea bososhialiste.

23
00:02:18,373 --> 00:02:25,993
Letlole la Machaba la Lichelete, IMF, le tšoasa
lichaba ka sekoloto seo li ke keng tsa tsoa ho sona.

24
00:02:25,993 --> 00:02:35,600
Sepheo sa 2: Felisa tlala, fihlella tšireletseho ea lijo le
phepo e ntlafetseng, le ho khothaletsa temo e tsitsitseng.

25
00:02:35,600 --> 00:02:42,253
 Leha ho le joalo, ho a bonahala hore temo ea tlhaho, e
nyenyane, e ntse e senngoa, ha ka nako e tšoanang lik'hamphani

26
00:02:42,253 --> 00:02:47,564
tsa machaba li ntse li laola haholo tlhahiso ea lijo
lefatšeng ka bophara ka temo ea indasteri,

27
00:02:47,564 --> 00:02:52,206
boenjiniere ba liphatsa tsa lefutso le lik'hemik'hale tsa temo.

28
00:02:52,206 --> 00:02:59,985
Sepheo sa 3: Ho netefatsa maphelo a phetseng hantle
le ho khothaletsa boiketlo ho bohle lilemong tsohle.

29
00:02:59,985 --> 00:03:05,411
 Leha ho le jwalo, ho lokela ho elwe hloko hore ente e
qobelloang e ntse e kenngwa tshebetsong hohle, ha mekgwa ya

30
00:03:05,411 --> 00:03:08,966
phodiso ya tlhaho yona e ntse e hatellwa kapa e hloriswa.

31
00:03:08,966 --> 00:03:14,586
Ka lebaka leo, batho ba ntse ba laolwa haholo ke indasteri ya
meriana, eo dihlahiswa tsa yona di pakilweng hore di etsa hore

32
00:03:14,586 --> 00:03:19,020
setjhaba se kule le ho feta, esita le ho fokotsa palo ya sona.

33
00:03:19,020 --> 00:03:25,261
Sepheo sa 4: Ho netefatsa thuto e kenyeletsang bohle,
e lekanang le ea boleng bo holimo le ho khothaletsa

34
00:03:25,261 --> 00:03:29,352
menyetla ea ho ithuta bophelo bohle bakeng sa bohle.

35
00:03:29,352 --> 00:03:34,848
 Ho e-na le hoo, ho lokela ho hlokomeloa hore,
haholo-holo ka lebaka la Agenda 21 le 2030, boemo

36
00:03:34,848 --> 00:03:38,186
ba thuto bo ntse bo theoha lefatšeng ka bophara.

37
00:03:38,186 --> 00:03:45,879
Ka thuso ea litekanyetso tsa thuto le tsamaiso ea thuto e
shebaneng le "motheo o tloaelehileng", sechaba se laoloa ho tloha

38
00:03:45,879 --> 00:03:51,257
bongoaneng, e le hore batho ba se ke ba nahana
ka botebo, ba amohele ntho e 'ngoe le e

39
00:03:51,257 --> 00:03:55,833
'ngoe, 'me, ka lebaka leo, ba lule ba sa nke khato.

40
00:03:55,833 --> 00:04:00,396
Sepheo sa 5: Fihlella tekano ea bong le ho
matlafatsa basali le banana bohle ho

41
00:04:00,396 --> 00:04:04,383
netefatsa menyetla e lekanang le boikemelo ba bona.

42
00:04:04,383 --> 00:04:10,114
 Ho e-na le hoo, ho lokela ho hlokomelwe hore malapa a tlhaho, a
setso le mekgwa ya bophelo di ntse di

43
00:04:10,114 --> 00:04:15,999
qhekelwa, basadi ba sebediswa e le basebetsi ba
theko e tlase, mme bana ba hodiswa ke mmuso.

44
00:04:15,999 --> 00:04:20,396
 Re ntse re atamela sepheo sa sechaba
se se nang bong ka mashome a lilemo.

45
00:04:20,396 --> 00:04:26,550
Ha bofeminisi bo ntse bo phahamiswa,
litšobotsi tsohle tsa bonna lia hatelloa.

46
00:04:26,550 --> 00:04:31,567
 Khothaletso ea mohopolo oa batho ba fetolang bong e lebisitse
keketsehong e kholo haholo palong ea

47
00:04:31,567 --> 00:04:37,376
liopareishene tsa phetolo ea bong har'a bacha, e leng
se qetellang se lumella mmuso ho laola tsoalo.

48
00:04:37,376 --> 00:04:45,569
Sepheo sa 6: Netefatsa phumaneho le tsamaiso e
tšoarellang ea metsi le bohloeki bakeng sa bohle

49
00:04:45,569 --> 00:04:51,616
 Leha ho le joalo, ho lokela ho elwe hloko hore 90% ya metsi a
lefatshe e sebediswa ke indasteri ya thepa e tala, e laolwang

50
00:04:51,616 --> 00:04:57,033
haholo ke dikoporasi tsa matjhaba, mme ka nako e
tshwanang, ho rekisetswa ha batho ka bomong ha phepelo ya metsi

51
00:04:57,033 --> 00:05:00,511
ho ntse ho kgothalletswa ka matla lefatsheng ka bophara.

52
00:05:00,511 --> 00:05:06,796
Kajeno, dikhamphani tse ngata tsa matjhaba di laola mebaraka ya
metsi lefatsheng ka bophara, di ntse di fetola metsi ho

53
00:05:06,796 --> 00:05:13,345
ba thepa ya mabothobotho ka ho eketsehileng, mme ka nako e
tshwanang di thibela setjhaba ho ikemela le ho iphedisa.

54
00:05:13,345 --> 00:05:21,280
Sepheo sa 7: Ho netefatsa phihlello ea matla a theko e tlaase, a
tšepahalang, a tsitsitseng le a sejoale-joale bakeng sa bohle.

55
00:05:21,280 --> 00:05:27,137
 Nnete, leha ho le joalo, ke hore naheng ea Jeremane, mohlala,
katoloso ea mehloli ea matla e ka nchafatsoang e

56
00:05:27,137 --> 00:05:33,120
phahamisitse litheko tsa motlakase haholo, 'me ke
bareki haholo-holo ba kopuoang ho lefa sekoloto.

57
00:05:33,120 --> 00:05:39,891
Sepheo sa 8: Ho kgothalletsa kgolo ya moruo e tswelang pele, e
kenyeletsang bohle le e ka tswelang pele, mosebetsi o tletseng le

58
00:05:39,891 --> 00:05:44,619
o behang ditholwana, le mosebetsi o hlomphehang bakeng sa bohle.

59
00:05:44,619 --> 00:05:51,028
 Leha ho le joalo, ho ka bonwa hore kgwebisano ya lefatshe ka
bophara e lebisa dikoporasi tsa matjhaba ho laola maemo a

60
00:05:51,028 --> 00:05:56,048
tshebetso ka ho eketsehileng, di hlekefetsa
batho ka sehlōhō, mme, ka nako e tshwanang, di nka

61
00:05:56,048 --> 00:05:59,599
kapa di senya dikhamphani tse nyenyane ka bongata.

62
00:05:59,599 --> 00:06:05,724
Ka mohlala, lik'hamphani tse hlano tse kholo ka ho fetisisa tsa
Inthanete li rekile lik'hamphani tse 436 tse

63
00:06:05,724 --> 00:06:11,331
boleng ba lidolara tsa Amerika tse
libilione tse 131 lilemong tse leshome tse fetileng.

64
00:06:11,331 --> 00:06:17,188
Ka lebaka leo, qetellong ho tla sala dikoporasi tse mmalwa feela.

65
00:06:17,188 --> 00:06:28,710
Sepheo sa 9: Ho aha meaho e tiileng, ho kgothaletsa indasteri
e kenyeletsang bohle le e tsitsitseng, le ho hodisa boqapi.

66
00:06:28,710 --> 00:06:35,178
 Leha ho le joalo, ho lokela ho elwe hloko hore ho theoha ha
indasteri ho ntse ho etsahala dinaheng tse ngata, e leng se bakang

67
00:06:35,178 --> 00:06:39,049
ka dinako tse ding keketseho e kgolo ya tlhokeho ya mesebetsi.

68
00:06:39,049 --> 00:06:43,215
Ka nako e tšoanang, linaha tse ngata li ile tsa
hohelletsoa sekolotong se feteletseng sa mmuso, kapa

69
00:06:43,215 --> 00:06:45,828
lerabeng la sekoloto, ka likalimo tse "tšehelitsoeng".

70
00:06:45,828 --> 00:06:52,495
Sephetho ke thekiso ea mehloli ea
lehae, meaho ea motheo le basebetsi.

71
00:06:52,495 --> 00:06:57,019
Sepheo sa 10: Ho fokotsa ho se lekane lipakeng tsa linaha.

72
00:06:57,019 --> 00:07:05,595
 Phuputsong e 'ngoe, setsebi sa moruo Valentin Lang o hlahlobile
litlamorao tsa kgwebisano ya lefatshe dinaheng tse 147 pakeng tsa

73
00:07:05,595 --> 00:07:10,499
1970 le 2014 mme a fihlela qeto e latelang e tebisang maikutlo:

74
00:07:10,499 --> 00:07:19,700
Leha phapang ea meputso lipakeng tsa linaha e ntse e
fokotseha, phapang ea meputso ka har'a sechaba e ntse e hola.

75
00:07:19,700 --> 00:07:23,640
Le ha meputso ea sehlopha se phahameng se amohelang
chelete e ngata e ile ea nyoloha, sechaba se

76
00:07:23,640 --> 00:07:26,651
tloaelehileng e bile sona se ileng sa lahleheloa haholo.

77
00:07:26,651 --> 00:07:32,563
Hangata ba qheletsoa bofutsaneng, tlala le ho hloka tšepo
ke lik'hamphani tsa machaba, tseo e leng tsona tse ruang

78
00:07:32,563 --> 00:07:36,720
molemo ka ho fetisisa ho tsoa ho kopaneng ha moruo oa lefatše.

79
00:07:36,720 --> 00:07:42,660
Likoporasi tsena li xesa linaha le baahi ba tsona
ntle le mohau, e leng se bakang ho eketseha ha ho

80
00:07:42,660 --> 00:07:47,044
se lekane ho e-na le phokotso e neng e tšepisitsoe.

81
00:07:47,044 --> 00:07:54,880
Sepheo sa 11: Ho etsa metse le metse e menyenyane hore e
kenyeletse bohle, e bolokehe, e be le mamello le ho tšoarelle.

82
00:07:54,880 --> 00:08:00,402
 Empa ho e-na le hoo, tlhokomelo e feletseng ea
sechaba e ntse e tsoela pele ka lebitso la tšireletso.

83
00:08:00,402 --> 00:08:05,588
Ka mohlala, dinaha tse ngata le ho feta di sebedisa thekenoloji
ya temoho ya sefahleho bakeng sa merero ya tlhokomelo.

84
00:08:05,588 --> 00:08:13,382
Libakeng tsa sechaba metseng, lifahleho tsa batho li
sekasekoa le ho sebetsoa ka boiketsetso ke algorithm.

85
00:08:13,382 --> 00:08:17,437
Ho feta moo, melao e thata ea lithunya e
reretsoe ho netefatsa polokeho e kholoanyane.

86
00:08:17,437 --> 00:08:23,844
Bonneteng, leha ho le joalo, lithibelo tsa lithunya ha li amohi
sebetsa senokoane le se le seng, empa li amohi baahi

87
00:08:23,844 --> 00:08:31,073
ba mamelang molao, ka hona li thibela mekhatlo ea
sechaba 'me li tiisa polokeho ea barui ba matla feela.

88
00:08:31,073 --> 00:08:36,489
Sepheo sa 12: Netefatsa mekgwa e
tsitsitseng ya tshebediso le tlhahiso

89
00:08:36,489 --> 00:08:43,065
 Ho e-na le hoo, ho qobelloa ha lekhetho la kotlo
ho qobella batho ho lahla theknoloji e pakiloeng.

90
00:08:43,065 --> 00:08:49,501
Ka mohlala, ka lebaka la lekhetho la CO2 le lefisang tšebeliso ea
mafura a fosile Jeremane, liteishene tse ncha tsa motlakase tse

91
00:08:49,501 --> 00:08:53,854
sebelisang mashala li ntse li qhaqholloa, 'me
tšebetso ea tsona e tsoela pele linaheng tse ling.

92
00:08:53,854 --> 00:08:56,755
Boemo bo tšoana le bakeng sa likoloi tsa diesel.

93
00:08:56,755 --> 00:09:03,094
Ho feta moo, tsamaiso ea moputso oa sechaba e etselitsoeng ho
tšoana le ea China e ntse e lokisoa butle-butle Jeremane le

94
00:09:03,094 --> 00:09:07,092
linaheng tse ling kaofela lefatšeng ka lebitso la "Great Reset".

95
00:09:07,092 --> 00:09:14,004
Sephetho ke hore mang kapa mang ea sa itšoareng ho latela leano
la mmuso a ka behelloa meeli ka matla litokoloho le

96
00:09:14,004 --> 00:09:20,622
litokelo tsa hae tsa motheo, esita le ho fihlela
boemong ba boipheliso ba hae, ke hore, ho reka lijo.

97
00:09:20,622 --> 00:09:25,573
Ke phetho ka lipatlisiso tsa
lintlafatso tseo ho thoeng li entsoe.

98
00:09:25,573 --> 00:09:33,595
Qetello: Ha re bapisa merero e mengata e meholo le e ngotsoeng
ka bokhabane le nts'etsopele ea sebele, re bona hore, joalokaha

99
00:09:33,595 --> 00:09:38,663
maele a re, sena ke taba ea ho beha lebitso le fosahetseng.

100
00:09:38,663 --> 00:09:47,981
Ho a makatsa hore letshwao le tshwanang le sebediswa bakeng sa
Agenda 2030 jwalo ka bakeng sa "Great Reset" e rerilweng ke WEF.

101
00:09:47,981 --> 00:09:52,436
Leha ho le jwalo, ntlafatso maemong a lefatshe ka bophara
e ke ke ya lebellwa ho tswa ho sehlopha sa maemo a

102
00:09:52,436 --> 00:09:55,658
hodimo se ikentseng, se jwalo ka Foramo ya Lefatshe ya Moruo.

103
00:09:55,658 --> 00:10:01,437
Ho fapana le hoo, Tšebetso ea bona e Ncha ea Lefatše, ka puo e
hlakileng, ha se letho haese ho iphumantša

104
00:10:01,437 --> 00:10:08,164
ha lihlopha tse fokolang tsa matla a
lichelete ka litšenyehelo tsa sechaba ka kakaretso.

105
00:10:08,164 --> 00:10:12,528
Ke ka lebaka leo re hlokang feela boetapele bo
bocha ba lefatshe bo nang le temoho ya lefatshe ka

106
00:10:12,528 --> 00:10:16,013
bophara, bo lokelang ho hola ho tswa hara batho.

107
00:10:16,013 --> 00:10:21,711
Ka hona, ntlafatso efe kapa efe e lakatsehang boemong ba lefatshe
ke boikarabelo bo kopanetsweng ba setjhaba se

108
00:10:21,711 --> 00:10:26,840
nang le tsebo e batsi, se tlamehang hape ho ba se
itokiseditse ho nka boikarabelo ba sona ka bonngwe.

