WEBVTT

00:07.109 --> 00:15.298
Agenda 21 ke lenaneo la ts'ebetso la Machaba a Kopaneng le
ileng la amoheloa ke linaha tse 182 Kopanong ea Tikoloho

00:15.298 --> 00:20.182
le Nts'etsopele e neng e tšoaretsoe Rio de Janeiro ka 1992.

00:20.182 --> 00:27.697
E na le ditshisinyo tse tobileng tsa ketso makaleng a ntshetsopele
le leano la tikoloho bakeng sa lekgolo la bo21 la dilemo.

00:27.697 --> 00:35.017
Ka Morero oa 2030 o amohetsoeng ke Machaba a Kopaneng ka 2015,
lipakane tsa Morero oa 21 li ile tsa ntlafatsoa ho

00:35.017 --> 00:43.966
latela liqholotso tse neng li holile lefatšeng ka
bophara, 'me joale li sebetsa ka ho tšoana ho linaha tsohle.

00:43.966 --> 00:52.514
Sepheo sa semmuso sa lintlha tsa bohlokoa tse 17 tsa Agenda
2030 ke ho loantša ho mpefala ha maemo linaheng le ho

00:52.514 --> 00:59.122
ntlafatsa lefatše tlas'a motheo oa nts'etsopele e tsitsitseng.

00:59.122 --> 01:05.663
Qeto ya Seboka se Akaretsang sa Machaba a Kopaneng sa 2015 e
bolela: "Re ikemiseditse ho lokolla botho

01:05.663 --> 01:12.313
pusong e hlokang toka ya bofuma le tlhokeho, le
ho fodisa le ho sireletsa polanete ya rona."

01:12.313 --> 01:18.701
Re ikemiseditse ho nka mehato e sebete le e
fetolang e hlokehang ka potlako, ho beha lefatshe

01:18.701 --> 01:22.733
tseleng e lebisang botsitsing le boitshokong.

01:22.733 --> 01:29.327
Re tshepisa hore leetong lena leo re le qalang
kajeno, ha re na ho siya motho le ya mong morao.

01:29.327 --> 01:36.037
Leha ho le jwalo, ha motho a hlahloba mananeo a
dipolotiki ka hloko, ho a bonahala hore dipheo tse

01:36.037 --> 01:41.407
phethahatsoang di fapane haholo le tse hlahisetswang setjhaba.

01:41.407 --> 01:49.452
Ka ho nahana ka lehlakore lena la thetso, Kla.TV e hlahlobile ka
hloko dintlha tse 12 ho tse 17 tsa sehlooho tsa Agenda 2030 mme

01:49.452 --> 01:56.491
ya di "fetolela" e le hore bashebelli lefatsheng ka
bophara ba ka bapisa hore na maikemisetso ana a ngotsweng ka

01:56.491 --> 02:01.122
mantswe a matle ha e le hantle a bolela eng ha a sebediswa:

02:01.122 --> 02:06.545
Sepheo sa 1: Felisa bofuma ka mefuta yohle ya bona hohle.

02:06.545 --> 02:13.823
 Ho e-na le hoo, re bona sechaba kaofela se etsoa hore se
itšetlehe ka lithuso tsa 'muso, e leng se lebisang hore

02:13.823 --> 02:18.373
sechaba se kobehe butle-butle ho ea tsamaisong ea bososhialiste.

02:18.373 --> 02:25.993
Letlole la Machaba la Lichelete, IMF, le tšoasa
lichaba ka sekoloto seo li ke keng tsa tsoa ho sona.

02:25.993 --> 02:35.600
Sepheo sa 2: Felisa tlala, fihlella tšireletseho ea lijo le
phepo e ntlafetseng, le ho khothaletsa temo e tsitsitseng.

02:35.600 --> 02:42.253
 Leha ho le joalo, ho a bonahala hore temo ea tlhaho, e
nyenyane, e ntse e senngoa, ha ka nako e tšoanang lik'hamphani

02:42.253 --> 02:47.564
tsa machaba li ntse li laola haholo tlhahiso ea lijo
lefatšeng ka bophara ka temo ea indasteri,

02:47.564 --> 02:52.206
boenjiniere ba liphatsa tsa lefutso le lik'hemik'hale tsa temo.

02:52.206 --> 02:59.985
Sepheo sa 3: Ho netefatsa maphelo a phetseng hantle
le ho khothaletsa boiketlo ho bohle lilemong tsohle.

02:59.985 --> 03:05.411
 Leha ho le jwalo, ho lokela ho elwe hloko hore ente e
qobelloang e ntse e kenngwa tshebetsong hohle, ha mekgwa ya

03:05.411 --> 03:08.966
phodiso ya tlhaho yona e ntse e hatellwa kapa e hloriswa.

03:08.966 --> 03:14.586
Ka lebaka leo, batho ba ntse ba laolwa haholo ke indasteri ya
meriana, eo dihlahiswa tsa yona di pakilweng hore di etsa hore

03:14.586 --> 03:19.020
setjhaba se kule le ho feta, esita le ho fokotsa palo ya sona.

03:19.020 --> 03:25.261
Sepheo sa 4: Ho netefatsa thuto e kenyeletsang bohle,
e lekanang le ea boleng bo holimo le ho khothaletsa

03:25.261 --> 03:29.352
menyetla ea ho ithuta bophelo bohle bakeng sa bohle.

03:29.352 --> 03:34.848
 Ho e-na le hoo, ho lokela ho hlokomeloa hore,
haholo-holo ka lebaka la Agenda 21 le 2030, boemo

03:34.848 --> 03:38.186
ba thuto bo ntse bo theoha lefatšeng ka bophara.

03:38.186 --> 03:45.879
Ka thuso ea litekanyetso tsa thuto le tsamaiso ea thuto e
shebaneng le "motheo o tloaelehileng", sechaba se laoloa ho tloha

03:45.879 --> 03:51.257
bongoaneng, e le hore batho ba se ke ba nahana
ka botebo, ba amohele ntho e 'ngoe le e

03:51.257 --> 03:55.833
'ngoe, 'me, ka lebaka leo, ba lule ba sa nke khato.

03:55.833 --> 04:00.396
Sepheo sa 5: Fihlella tekano ea bong le ho
matlafatsa basali le banana bohle ho

04:00.396 --> 04:04.383
netefatsa menyetla e lekanang le boikemelo ba bona.

04:04.383 --> 04:10.114
 Ho e-na le hoo, ho lokela ho hlokomelwe hore malapa a tlhaho, a
setso le mekgwa ya bophelo di ntse di

04:10.114 --> 04:15.999
qhekelwa, basadi ba sebediswa e le basebetsi ba
theko e tlase, mme bana ba hodiswa ke mmuso.

04:15.999 --> 04:20.396
 Re ntse re atamela sepheo sa sechaba
se se nang bong ka mashome a lilemo.

04:20.396 --> 04:26.550
Ha bofeminisi bo ntse bo phahamiswa,
litšobotsi tsohle tsa bonna lia hatelloa.

04:26.550 --> 04:31.567
 Khothaletso ea mohopolo oa batho ba fetolang bong e lebisitse
keketsehong e kholo haholo palong ea

04:31.567 --> 04:37.376
liopareishene tsa phetolo ea bong har'a bacha, e leng
se qetellang se lumella mmuso ho laola tsoalo.

04:37.376 --> 04:45.569
Sepheo sa 6: Netefatsa phumaneho le tsamaiso e
tšoarellang ea metsi le bohloeki bakeng sa bohle

04:45.569 --> 04:51.616
 Leha ho le joalo, ho lokela ho elwe hloko hore 90% ya metsi a
lefatshe e sebediswa ke indasteri ya thepa e tala, e laolwang

04:51.616 --> 04:57.033
haholo ke dikoporasi tsa matjhaba, mme ka nako e
tshwanang, ho rekisetswa ha batho ka bomong ha phepelo ya metsi

04:57.033 --> 05:00.511
ho ntse ho kgothalletswa ka matla lefatsheng ka bophara.

05:00.511 --> 05:06.796
Kajeno, dikhamphani tse ngata tsa matjhaba di laola mebaraka ya
metsi lefatsheng ka bophara, di ntse di fetola metsi ho

05:06.796 --> 05:13.345
ba thepa ya mabothobotho ka ho eketsehileng, mme ka nako e
tshwanang di thibela setjhaba ho ikemela le ho iphedisa.

05:13.345 --> 05:21.280
Sepheo sa 7: Ho netefatsa phihlello ea matla a theko e tlaase, a
tšepahalang, a tsitsitseng le a sejoale-joale bakeng sa bohle.

05:21.280 --> 05:27.137
 Nnete, leha ho le joalo, ke hore naheng ea Jeremane, mohlala,
katoloso ea mehloli ea matla e ka nchafatsoang e

05:27.137 --> 05:33.120
phahamisitse litheko tsa motlakase haholo, 'me ke
bareki haholo-holo ba kopuoang ho lefa sekoloto.

05:33.120 --> 05:39.891
Sepheo sa 8: Ho kgothalletsa kgolo ya moruo e tswelang pele, e
kenyeletsang bohle le e ka tswelang pele, mosebetsi o tletseng le

05:39.891 --> 05:44.619
o behang ditholwana, le mosebetsi o hlomphehang bakeng sa bohle.

05:44.619 --> 05:51.028
 Leha ho le joalo, ho ka bonwa hore kgwebisano ya lefatshe ka
bophara e lebisa dikoporasi tsa matjhaba ho laola maemo a

05:51.028 --> 05:56.048
tshebetso ka ho eketsehileng, di hlekefetsa
batho ka sehlōhō, mme, ka nako e tshwanang, di nka

05:56.048 --> 05:59.599
kapa di senya dikhamphani tse nyenyane ka bongata.

05:59.599 --> 06:05.724
Ka mohlala, lik'hamphani tse hlano tse kholo ka ho fetisisa tsa
Inthanete li rekile lik'hamphani tse 436 tse

06:05.724 --> 06:11.331
boleng ba lidolara tsa Amerika tse
libilione tse 131 lilemong tse leshome tse fetileng.

06:11.331 --> 06:17.188
Ka lebaka leo, qetellong ho tla sala dikoporasi tse mmalwa feela.

06:17.188 --> 06:28.710
Sepheo sa 9: Ho aha meaho e tiileng, ho kgothaletsa indasteri
e kenyeletsang bohle le e tsitsitseng, le ho hodisa boqapi.

06:28.710 --> 06:35.178
 Leha ho le joalo, ho lokela ho elwe hloko hore ho theoha ha
indasteri ho ntse ho etsahala dinaheng tse ngata, e leng se bakang

06:35.178 --> 06:39.049
ka dinako tse ding keketseho e kgolo ya tlhokeho ya mesebetsi.

06:39.049 --> 06:43.215
Ka nako e tšoanang, linaha tse ngata li ile tsa
hohelletsoa sekolotong se feteletseng sa mmuso, kapa

06:43.215 --> 06:45.828
lerabeng la sekoloto, ka likalimo tse "tšehelitsoeng".

06:45.828 --> 06:52.495
Sephetho ke thekiso ea mehloli ea
lehae, meaho ea motheo le basebetsi.

06:52.495 --> 06:57.019
Sepheo sa 10: Ho fokotsa ho se lekane lipakeng tsa linaha.

06:57.019 --> 07:05.595
 Phuputsong e 'ngoe, setsebi sa moruo Valentin Lang o hlahlobile
litlamorao tsa kgwebisano ya lefatshe dinaheng tse 147 pakeng tsa

07:05.595 --> 07:10.499
1970 le 2014 mme a fihlela qeto e latelang e tebisang maikutlo:

07:10.499 --> 07:19.700
Leha phapang ea meputso lipakeng tsa linaha e ntse e
fokotseha, phapang ea meputso ka har'a sechaba e ntse e hola.

07:19.700 --> 07:23.640
Le ha meputso ea sehlopha se phahameng se amohelang
chelete e ngata e ile ea nyoloha, sechaba se

07:23.640 --> 07:26.651
tloaelehileng e bile sona se ileng sa lahleheloa haholo.

07:26.651 --> 07:32.563
Hangata ba qheletsoa bofutsaneng, tlala le ho hloka tšepo
ke lik'hamphani tsa machaba, tseo e leng tsona tse ruang

07:32.563 --> 07:36.720
molemo ka ho fetisisa ho tsoa ho kopaneng ha moruo oa lefatše.

07:36.720 --> 07:42.660
Likoporasi tsena li xesa linaha le baahi ba tsona
ntle le mohau, e leng se bakang ho eketseha ha ho

07:42.660 --> 07:47.044
se lekane ho e-na le phokotso e neng e tšepisitsoe.

07:47.044 --> 07:54.880
Sepheo sa 11: Ho etsa metse le metse e menyenyane hore e
kenyeletse bohle, e bolokehe, e be le mamello le ho tšoarelle.

07:54.880 --> 08:00.402
 Empa ho e-na le hoo, tlhokomelo e feletseng ea
sechaba e ntse e tsoela pele ka lebitso la tšireletso.

08:00.402 --> 08:05.588
Ka mohlala, dinaha tse ngata le ho feta di sebedisa thekenoloji
ya temoho ya sefahleho bakeng sa merero ya tlhokomelo.

08:05.588 --> 08:13.382
Libakeng tsa sechaba metseng, lifahleho tsa batho li
sekasekoa le ho sebetsoa ka boiketsetso ke algorithm.

08:13.382 --> 08:17.437
Ho feta moo, melao e thata ea lithunya e
reretsoe ho netefatsa polokeho e kholoanyane.

08:17.437 --> 08:23.844
Bonneteng, leha ho le joalo, lithibelo tsa lithunya ha li amohi
sebetsa senokoane le se le seng, empa li amohi baahi

08:23.844 --> 08:31.073
ba mamelang molao, ka hona li thibela mekhatlo ea
sechaba 'me li tiisa polokeho ea barui ba matla feela.

08:31.073 --> 08:36.489
Sepheo sa 12: Netefatsa mekgwa e
tsitsitseng ya tshebediso le tlhahiso

08:36.489 --> 08:43.065
 Ho e-na le hoo, ho qobelloa ha lekhetho la kotlo
ho qobella batho ho lahla theknoloji e pakiloeng.

08:43.065 --> 08:49.501
Ka mohlala, ka lebaka la lekhetho la CO2 le lefisang tšebeliso ea
mafura a fosile Jeremane, liteishene tse ncha tsa motlakase tse

08:49.501 --> 08:53.854
sebelisang mashala li ntse li qhaqholloa, 'me
tšebetso ea tsona e tsoela pele linaheng tse ling.

08:53.854 --> 08:56.755
Boemo bo tšoana le bakeng sa likoloi tsa diesel.

08:56.755 --> 09:03.094
Ho feta moo, tsamaiso ea moputso oa sechaba e etselitsoeng ho
tšoana le ea China e ntse e lokisoa butle-butle Jeremane le

09:03.094 --> 09:07.092
linaheng tse ling kaofela lefatšeng ka lebitso la "Great Reset".

09:07.092 --> 09:14.004
Sephetho ke hore mang kapa mang ea sa itšoareng ho latela leano
la mmuso a ka behelloa meeli ka matla litokoloho le

09:14.004 --> 09:20.622
litokelo tsa hae tsa motheo, esita le ho fihlela
boemong ba boipheliso ba hae, ke hore, ho reka lijo.

09:20.622 --> 09:25.573
Ke phetho ka lipatlisiso tsa
lintlafatso tseo ho thoeng li entsoe.

09:25.573 --> 09:33.595
Qetello: Ha re bapisa merero e mengata e meholo le e ngotsoeng
ka bokhabane le nts'etsopele ea sebele, re bona hore, joalokaha

09:33.595 --> 09:38.663
maele a re, sena ke taba ea ho beha lebitso le fosahetseng.

09:38.663 --> 09:47.981
Ho a makatsa hore letshwao le tshwanang le sebediswa bakeng sa
Agenda 2030 jwalo ka bakeng sa "Great Reset" e rerilweng ke WEF.

09:47.981 --> 09:52.436
Leha ho le jwalo, ntlafatso maemong a lefatshe ka bophara
e ke ke ya lebellwa ho tswa ho sehlopha sa maemo a

09:52.436 --> 09:55.658
hodimo se ikentseng, se jwalo ka Foramo ya Lefatshe ya Moruo.

09:55.658 --> 10:01.437
Ho fapana le hoo, Tšebetso ea bona e Ncha ea Lefatše, ka puo e
hlakileng, ha se letho haese ho iphumantša

10:01.437 --> 10:08.164
ha lihlopha tse fokolang tsa matla a
lichelete ka litšenyehelo tsa sechaba ka kakaretso.

10:08.164 --> 10:12.528
Ke ka lebaka leo re hlokang feela boetapele bo
bocha ba lefatshe bo nang le temoho ya lefatshe ka

10:12.528 --> 10:16.013
bophara, bo lokelang ho hola ho tswa hara batho.

10:16.013 --> 10:21.711
Ka hona, ntlafatso efe kapa efe e lakatsehang boemong ba lefatshe
ke boikarabelo bo kopanetsweng ba setjhaba se

10:21.711 --> 10:26.840
nang le tsebo e batsi, se tlamehang hape ho ba se
itokiseditse ho nka boikarabelo ba sona ka bonngwe.
