1
00:00:00,000 --> 00:00:00,160


2
00:00:00,160 --> 00:00:07,109


3
00:00:07,109 --> 00:00:15,443
«Көн тәртибе-21» — 1992 елда Рио-де-Жанейро
шәһәрендә узган Тирә-як мохит һәм үсеш конференциясендә 182

4
00:00:15,443 --> 00:00:20,182
ил тарафыннан кабул ителгән БМО гамәл программасы.

5
00:00:20,182 --> 00:00:27,697
Ул 21 нче гасырда үсеш һәм әйләнә-тирә мохит сәясәте өлкәләрендә
гамәлгә ашыру өчен конкрет тәкъдимнәрне үз эченә ала.

6
00:00:27,697 --> 00:00:35,200
2015 елда БМО тарафыннан кабул ителгән 2030 елгы көн тәртибе
белән Agenda 21 максатлары бөтендөньяда үскән

7
00:00:35,200 --> 00:00:43,966
проблемаларга ярашлы рәвештә тагын да үстерелде
һәм хәзер барлык илләргә дә тигез дәрәҗәдә кагыла.

8
00:00:43,966 --> 00:00:52,725
2030 елның көн тәртибендәге 17 төп пунктның рәсми
максаты – илләрдәге хәлнең начарлануына каршы тору

9
00:00:52,725 --> 00:00:59,122
һәм тотрыклылык принцибы нигезендә дөньяны яхшырту.

10
00:00:59,122 --> 00:01:07,312
2015 елгы БМО Генераль Ассамблеясе резолюциясе болай ди:
«Без кешелекне ярлылык һәм мохтаҗлык золымнарыннан азат

11
00:01:07,312 --> 00:01:12,313
итәргә, планетабызны савыктырырга һәм сакларга ниятлибез.»

12
00:01:12,313 --> 00:01:22,733
Без дөньяны тотрыклылык һәм чыдамлылык юлына куяр өчен ашыгыч
рәвештә кирәк булган кыю һәм үзгәрешле адымнар ясарга ниятлибез.

13
00:01:22,733 --> 00:01:29,327
Бүген без башлап җибәргән бу сәяхәттә беркемне
дә артта калдырмаячакбыз, дип вәгъдә итәбез.

14
00:01:29,327 --> 00:01:36,135
Ләкин сәяси программаларны җентекләп карасаң,
аларның чын максатлары җәмәгатьчелеккә

15
00:01:36,135 --> 00:01:41,407
тәкъдим ителгәннәрдән һәрвакыт шактый аерылып тора.

16
00:01:41,407 --> 00:01:50,828
Бу алдау ягын истә тотып, Kla.TV 2030 ел Агендасының 17 төп
максатыннан 12сен җентекләп тикшерде һәм аларны «тәрҗемә итте»,

17
00:01:50,828 --> 00:02:01,122
шуның белән бөтен дөнья тамашачылары уңай сүзләр белән язылган
максатларның гамәлдә нинди мәгънәгә ия булуын чагыштыра ала:

18
00:02:01,122 --> 00:02:06,545
Максат 1: Һәр җирдә фәкыйрьлекнең барлык формаларын бетерү.

19
00:02:06,545 --> 00:02:13,644
 Аның урынына без бөтен халыкны дәүләт
субсидияләренә бәйле итүне күрәбез, бу исә

20
00:02:13,644 --> 00:02:18,373
җәмгыятьне әкренләп социалистик системага юнәлтә.

21
00:02:18,373 --> 00:02:25,993
Халыкара Валюта Фонды (IMF) илләрне
беркайчан да чыга алмаслык бурычка батыра.

22
00:02:25,993 --> 00:02:35,600
Максат 2: Ачлыкны бетерү, азык-төлек иминлеген тәэмин итү
һәм туклану сыйфатын яхшырту, тотрыклы авыл хуҗалыгын үстерү.

23
00:02:35,600 --> 00:02:43,666
 Ләкин табигый, кечкенә күләмле авыл хуҗалыгы юк ителә, шул ук
вакытта күпмилләтле корпорацияләр сәнәгать авыл хуҗалыгы,

24
00:02:43,666 --> 00:02:52,206
генетик инженерия һәм агрохимикатлар ярдәмендә глобаль
азык-төлек җитештерүне көннән-көн ныграк контрольдә тота.

25
00:02:52,206 --> 00:02:59,985
Максат 3: Барлык яшьтәге һәркем өчен сәламәт
тормышны тәэмин итү һәм иминлекне арттыру.

26
00:02:59,985 --> 00:03:08,966
 Ләкин мәҗбүри вакцинация бөтен җирдә кертелә, ә
табигый дәвалау ысуллары бастырыла яки эзәрлекләнә.

27
00:03:08,966 --> 00:03:13,425
Нәтиҗәдә, кешеләр фармацевтика сәнәгате тарафыннан көннән-көн
көчлерәк басым астында кала, чөнки аның

28
00:03:13,425 --> 00:03:19,020
продуктлары халыкны авырырак итә һәм хәтта аның
санын да киметә дигән нәтиҗәләр расланган.

29
00:03:19,020 --> 00:03:29,352
Максат 4: Һәркем өчен инклюзив, гадел һәм сыйфатлы белемне
тәэмин итү һәм гомер буе өйрәнү мөмкинлекләрен алга этәрү.

30
00:03:29,352 --> 00:03:34,801
 Моның урынына, бигрәк тә «Агенда-21» һәм
«Агенда-2030» нәтиҗәсендә белем дәрәҗәсе

31
00:03:34,801 --> 00:03:38,186
бөтен дөньяда кимүе турында әйтергә кирәк.

32
00:03:38,186 --> 00:03:46,457
Мәгариф стандартлары һәм «гомуми төп нигез»гә юнәлдерелгән
мәгариф системасы ярдәмендә халык балачактан ук

33
00:03:46,457 --> 00:03:55,833
манипуляцияләнә, кешеләр тәнкыйтьчел фикер йөртми,
барысын да кабул итә һәм нәтиҗәдә пассив булып кала.

34
00:03:55,833 --> 00:04:00,595
Максат 5: Җенесләр тигезлеге аша барлык
хатын-кызларны һәм кызларны тигезлеккә һәм үз-үзен

35
00:04:00,595 --> 00:04:04,383
билгеләүгә ирешү өчен мөмкинлекләр белән тәэмин итү.

36
00:04:04,383 --> 00:04:11,607
 Моның урынына табигый, традицион гаилә һәм яшәү
рәвешләре җимерелә, хатын-кызлар арзан эш көче буларак

37
00:04:11,607 --> 00:04:15,999
файдаланыла, ә балалар дәүләт тарафыннан тәрбияләнә.

38
00:04:15,999 --> 00:04:20,396
 Без шулай ук дистә еллар буе
җенессез җәмгыять максатына якынлашабыз.

39
00:04:20,396 --> 00:04:26,550
Феминизм алга сөрелгән саен барлык
ир-атка хас сыйфатлар бастырыла.

40
00:04:26,550 --> 00:04:33,236
 Трансгендер идеологиясен алга сөрү яшьләр арасында җенес
алмаштыру операцияләре санының кискен артуына китерде, бу исә

41
00:04:33,236 --> 00:04:37,376
ахыр чиктә дәүләткә тууны контрольдә тотарга мөмкинлек бирә.

42
00:04:37,376 --> 00:04:45,569
Максат 6: Барлык кешеләр өчен су һәм
санитариянең булуын һәм тотрыклы идарә ителүен тәэмин итү

43
00:04:45,569 --> 00:04:52,432
 Ләкин искә алырга кирәк, дөньядагы суның 90%ын чимал сәнәгате
куллана, ул күпмилләтле корпорацияләр

44
00:04:52,432 --> 00:05:00,511
контролендә, һәм шул ук вакытта су белән тәэмин итүне
шәхсиләштерү бөтен дөньяда көчле рәвештә алга сөртелә.

45
00:05:00,511 --> 00:05:06,748
Бүгенге көндә берничә күпмилләтле корпорация дөнья су
базарларында өстенлек итә, суны көннән-көн люкс

46
00:05:06,748 --> 00:05:13,345
товар итеп әйләндерә һәм шул ук вакытта халыкның
үз-үзен тәэмин итүенә һәм бәйсезлегенә комачаулый.

47
00:05:13,345 --> 00:05:21,280
Максат 7: Һәркемгә дә арзан, ышанычлы, тотрыклы
һәм заманча энергиягә керү мөмкинлеген тәэмин итү.

48
00:05:21,280 --> 00:05:26,826
 Ләкин чынбарлык шунда ки, мәсәлән, Германиядә яңартыла торган
энергия чыганакларын киңәйтү электр

49
00:05:26,826 --> 00:05:33,120
энергиясе бәяләрен шактый күтәрде, һәм исәп-хисапны
нигездә кулланучылар үз өстенә алырга мәҗбүр.

50
00:05:33,120 --> 00:05:39,951
Максат 8: тотрыклы, инклюзив һәм тотрыклы
икътисади үсешне, тулы һәм нәтиҗәле эш белән тәэмин

51
00:05:39,951 --> 00:05:44,619
итүне һәм һәркем өчен лаеклы эшне алга этәрү.

52
00:05:44,619 --> 00:05:51,755
 Ләкин күзәтелә: глобализация халыкара корпорацияләрне эш
шартларын көннән-көн ныграк билгеләргә, кешеләрне

53
00:05:51,755 --> 00:05:59,599
аяусыз файдаланырга һәм шул ук вакытта зур күләмдә
кечкенә компанияләрне үзләштерергә яки юк итәргә этәрә.

54
00:05:59,599 --> 00:06:11,331
Мәсәлән, соңгы ун ел эчендә биш иң эре интернет компаниясе генә
131 миллиард АКШ доллары күләмендәге 436 компанияне сатып алды.

55
00:06:11,331 --> 00:06:17,188
Нәтиҗәдә, ахыр чиктә бары тик берничә корпорация генә калачак.

56
00:06:17,188 --> 00:06:28,710
Максат 9: Тотрыклы инфраструктура булдыру, инклюзив һәм
тотрыклы сәнәгатьләштерүне алга этәрү һәм инновацияләрне үстерү.

57
00:06:28,710 --> 00:06:39,049
 Ләкин күп илләрдә деиндустриализация бара, бу
кайбер очракларда эшсезлекнең сизелерлек артуына китерә.

58
00:06:39,049 --> 00:06:45,828
Шул ук вакытта күп илләр «субсидияләнгән» кредитлар
аша артык дәүләт бурычына яки бурыч тозагына тартылды.

59
00:06:45,828 --> 00:06:52,495
Нәтиҗә – эчке ресурсларны, инфраструктураны һәм эш көчен сату.

60
00:06:52,495 --> 00:06:57,019
Максат 10: Илләр арасындагы тигезсезлекне киметү.

61
00:06:57,019 --> 00:07:05,246
 Бер тикшеренүдә икътисадчы Валентин Ланг
1970–2014 елларда 147 илдә глобализация нәтиҗәләрен

62
00:07:05,246 --> 00:07:10,499
өйрәнеп, түбәндәге уйландыра торган нәтиҗәгә килде:

63
00:07:10,499 --> 00:07:19,700
Илләр арасында керем аермалары кими барса
да, халык эчендәге керем аермалары киңәя бара.

64
00:07:19,700 --> 00:07:26,651
Югары керемле югары катламның керемнәре арткан
саен, гади халык иң зур югалтучы булып кала.

65
00:07:26,651 --> 00:07:36,720
Глобализациядән төп файда күрүче халыкара корпорацияләр
аларны еш кына ярлылыкка, ачлыкка һәм өметсезлеккә батыралар.

66
00:07:36,720 --> 00:07:42,460
Бу корпорацияләр илләрне һәм аларның халкын
рәхимсез рәвештә файдаланалар, нәтиҗәдә

67
00:07:42,460 --> 00:07:47,044
вәгъдә ителгән киметү урынына тигезсезлек арта.

68
00:07:47,044 --> 00:07:54,880
Максат 11: Шәһәрләрне һәм торак
пунктларны инклюзив, имин, чыдам һәм тотрыклы итү.

69
00:07:54,880 --> 00:08:00,402
 Ләкин моның урынына иминлек
исеменнән халыкны тулы күзәтү алга этәрелә.

70
00:08:00,402 --> 00:08:05,588
Мәсәлән, күбрәк һәм күбрәк илләр күзәтү
максатларында йөз тану технологиясен куллана.

71
00:08:05,588 --> 00:08:13,382
Шәһәрләрдәге җәмәгать урыннарында кешеләрнең йөзләре
автомат рәвештә сканерлана һәм алгоритм тарафыннан эшкәртелә.

72
00:08:13,382 --> 00:08:17,437
Моннан тыш, кырыс корал законнары
зуррак иминлекне тәэмин итү өчен каралган.

73
00:08:17,437 --> 00:08:23,455
Чынлыкта исә корал тыю бер генә җинаятьчене дә коралларыннан
мәхрүм итми, ә киресенчә канунлы гражданнарны

74
00:08:23,455 --> 00:08:31,073
коралсызландыра, шуның белән халык күтәрелешләрен
булдырмый һәм бары тик олигархларның иминлеген тәэмин итә.

75
00:08:31,073 --> 00:08:36,489
Максат 12: тотрыклы куллану һәм җитештерү үрнәкләрен тәэмин итү

76
00:08:36,489 --> 00:08:43,065
 Моның урынына җәза салымнары салу кешеләрне
расланган технологияләрдән баш тартырга мәҗбүр итә.

77
00:08:43,065 --> 00:08:50,034
Мисал өчен, Германиядә фоссил ягулыклар куллануга салынган CO2
салыгы аркасында яңа күмер электр станцияләре

78
00:08:50,034 --> 00:08:56,755
демонтажлана һәм башка илләрдә эшләтеп җибәрелә.
Дизель транспорт чаралары очрагында да хәл шундый ук.

79
00:08:56,755 --> 00:09:03,105
 Моннан тыш, Кытай үрнәгендәге социаль кредит
системасы «Зур яңадан башлау» исеме астында Германиядә

80
00:09:03,105 --> 00:09:07,092
һәм бөтен дөньяның башка илләрендә әкренләп әзерләнә.

81
00:09:07,092 --> 00:09:15,424
Нәтиҗә шунда ки, хөкүмәт сәясәтенә туры килмичә торган
һәркемнең ирек һәм төп хокуклары каты чикләнергә мөмкин, хәтта

82
00:09:15,424 --> 00:09:20,622
яшәү чыганагы, ягъни азык-төлек сатып алу мөмкинлегенә кадәр.

83
00:09:20,622 --> 00:09:25,573
Шулай итеп, фараз ителгән
яхшыртуларны тикшерү нәтиҗәсе шул булды.

84
00:09:25,573 --> 00:09:33,203
Йомгак: Әгәр без күпсанлы амбициоз һәм матур итеп
формалаштырылган максатларны чын үсешләр белән

85
00:09:33,203 --> 00:09:38,663
чагыштырсак, әйтелгәнчә, бу – ялгыш тамгалау очрагы.

86
00:09:38,663 --> 00:09:43,725
Кызыклысы шунда ки, Agenda 2030 өчен дә, Дөнья
икътисадый форумы (WEF) планлаштырган «Зур

87
00:09:43,725 --> 00:09:47,981
яңадан торгызу» өчен дә бер үк символ кулланыла.

88
00:09:47,981 --> 00:09:55,658
Ләкин Дөнья икътисади форумы кебек үз-үзен
билгеләгән элитадан дөнья хәлләренең яхшыруына өмет юк.

89
00:09:55,658 --> 00:10:02,402
Карама-каршы, аларның Яңа дөнья тәртибе гади
тел белән әйткәндә, гомумхалык хисабына

90
00:10:02,402 --> 00:10:08,164
берничә финанс олигархның үз-үзләрен баету гына.

91
00:10:08,164 --> 00:10:16,013
Шуңа күрә безгә гади генә яңа, бөтендөньяга аңлы дөнья
җитәкчелеге кирәк, ул халык эченнән үсеп җитлергә тиеш.

92
00:10:16,013 --> 00:10:22,979
Шуңа күрә дөнья хәлләрендә теләсә нинди яхшырту
яхшы хәбәрдар булган һәм шәхси җаваплылыкны үз

93
00:10:22,979 --> 00:10:26,840
өстенә алырга әзер халыкның уртак бурычы булып тора.