Na boumeli ya ntango molai, eteni monene ya bato bakanisaki ete ezalaki moko ya ba théories ya complot ya minene koleka, ete
lisanga moke ya bato ya lokumu, ya mabota ya bakolo mingi mpe ya bato ya nguya, bazalaki kosala
mpo na kokitisa motango ya bato na mokili mobimba.
Ata ntango likambo oyo elobamaki polele na bato ya lokumu to kutu ekomamaki lokola mobeko.
Na boumeli ya bambula ebele, Makomi ya Libanga ya Georgia etángamaki boye: "Bósala ete motángo ya bato ezala na nsé ya
milio 500, na boyokani ya seko na biloko ya mokili... mpe bólingisa kobota na mayele mpo na kobongisa makasi mpe bokeseni."
Ata makambo ya solo mpe oyo moto amoni na miso, mbala mingi batiyelaka yango motema moke koleka maloba
ya bapanzi sango ya minene mpe ya bato ya politiki.
Na ndakisa, mpo na kozongelama ntango nyonso ete mangwele ya coronavirus ezali "ya likama te mpe esalaka
malamu," bato ebele bamonaka te boyokani na liwa ya bato ebele koleka oyo ezalaki banda ntango wana.
Ata soki ba media mosusu emonisaki likambo oyo mwa moke sima ya kobanda ya mangwele, mpe banda basanza ebele sikoyo
ezali "ya mbalakaka mpe ya kokamwa" na ba réseaux sociaux.
Ata kokita makasi mpenza ya mbotama, oyo ebandaki pene na sanza libwa sima ya ebandeli ya kampanye ya vaccination ya
coronavirus mpo na bato nyonso, efungoli miso ya bato ebele te.
Ata soki ba bolukiluki mpe ba statistiques officielles esili komonisa polele boyokani yango banda kala.
Soki bato ebele bazali na mpasi ya koyeba to kondima ata boyokani ya sikoyo mpe oyo emonanaka polele, bongo
mpo na makambo oyo ezali kosalema banda bambula ebele?
Mingi mpenza ntango mikano ya solo na sima ya makanisi oyo emonanaka lokola ya bonsomi ebombami mpe bato ebele bakoki
kokanisa te ete bituluku ya bato ya nguya balandaka mikano na bango, na bantango mosusu ata na boumeli ya mabota na mabota.
Na ndakisa, likambo oyo elobamaki kala ete ezali kopesa basi makoki mpe bonsomi mingi,
ekomisi nde pression makasi likolo ya basi ebele.
Ezala ezalaki likambo ya kosala mosala na kobakisa na kokamba ndako mpe kobɔkɔla libota, to mpe likambo ya "nzoto na ngai,
boponi na ngai" – mikano ya solo mpe misisa ya mbongwana oyo ya bomoi ya bato ezalaki pene na
ntango nyonso kobombama na miso ya bato mingi.
Yango etali mpe nani asalaki ete bato bandima kosala avortement mpe mpo na nini, mpe ndenge nini ekomi mombongo lelo.
1. Ntina ya liwa oyo emonanaka mingi kasi ezali na statistiki te
Bapanzi sango balobelaka pene na aksida nyonso ya nzela epai wapi bato bakufaka.
Na mokili mobimba, bato milio 1,4 bakufaka mbula na mbula mpo na yango.
Tango bibongiseli ya minene ya bolamu basalaka bokangisi ya misolo, bapanzi sango balobelaka mpe likambo ya
bana milio mitano oyo bakufaka mbula na mbula mpo na nzala, bopeto mabe to kozanga lisalisi ya monganga.
Lapolo ya Lisanga ya Mokili mobimba mpo na Bokolongono (OMS) elobi ete bokono ya misisa ya motema nde ntina ya
liwa oyo eleki mingi, na liwa ya bato koleka milio libwa.
Statistiki oyo ezali na kati na yango te 57 milio ya ba avortement oyo esalemaka mbula na mbula – pene na
mbala mibale koleka motango ya bamɔtɔ 10 oyo emonanaka mingi koleka, oyo OMS etangi bango esika moko.
Soki totali ete kobotama ezalaka milio 132 mbula na mbula, yango elingi koloba ete pene na zemi
moko kati na misato na mokili mobimba etunzikamaka.
Conclusion ya ntango mokuse:
Ntina monene ya liwa – kolongola zemi – ebombami na ba statistiques ya OMS.
2. Mombongo ya bana oyo babomamaki na libumu
Planned Parenthood, ebongiseli ya monene koleka na mokili mobimba oyo esalisaka na kolongola zemi, ezali na ba cliniques koleka 650
na Etats-Unis mpamba mpo na misala ya monganga oyo etali mingi kolongono ya nzoto na makambo ya bolingo, ndenge ya komibatela
mpo na zemi, mpe kolongola zemi, mpe na mobu ya mosolo 2021-2022, ezwaki mosolo oyo eleki miliare 1,9 ya badolare.
Longola mbongo oyo bazwaka na misala na bango, leta epesaka lisungi ya mbongo, oyo efutaka pene na eteni moko kati na misato
ya misembo, bakisa mpe ba fondations ndenge na ndenge mpe bato ya mbongo mingi, lokola Fondation
Rockefeller, Fondation Bill & Melinda Gates, mpe Warren Buffet.
Kasi mombongo ya bana oyo babomaki na libumu mpe emonani lokola eteni ya lolenge ya mombongo na bango.
Ba agents ya kobombana bakangaki na nkuku masolo kati na kompani ya liboso BioMax Procurement
Services mpe ba cliniques ya Planned Parenthood.
Longola misuni ya mwana na libumu, na ndakisa, Clinique Rocky Mountain epesaki mpe biteni ya
nzoto moko moko ya bana oyo babomamaki na libumu.
Clinique moko na Texas ekokaki kopesa bibembe ya bana mobimba.
Biteni ya bana oyo babomami na libumu esalelamaka mingi na ba industries ya nkisi, ya biloko ya komibongisa mpe ya bilei mpo na
kosala nkisi, thérapie ya ba cellules souches, transplantation ya ba tissus, ba crèmes ya kokitisa
bobange, ba parfums mpe biloko ya kobakisa elengi.
Banda na mobu 1991, zulunalo ya monganga Ärzteblatt emonisaki bosenga oyo ezalaki se kobakisama ya ba cellules ya mwana na
libumu mpo na bolukiluki mpe mpo na makambo ya monganga, mpe lisusu misala oyo ezali na ntembe na etika oyo
esalemaka mpo na kozwa yango na nzela ya kolongola zemi.
Conclusion ya mibale ya ntango moke: Kolongola zemi ezali lolenge ya mombongo oyo ebimisaka bamiliare ya mbongo.
3. Misisa ya eugénisme ya bibongiseli ya kolongola zemi
Planned Parenthood ebimaki na 1942 uta na American Birth Control League, oyo esalemaki na Margaret
Higgins Sanger, mobundi ya ntomo ya basi ya Amerika.
Sanger azalaki mobundi na mouvement ya contrôle ya kobota mpe ya stérilisation forcée, mpe akomaki na buku na ye "The Axis of
Civilisation" ete bato mosusu bazalaki "matiti mabe", "baboti ya kozanga makanisi", "bato ya mayele moke" mpe
"bato oyo bazali kobakisama oyo basengelaki ata kobotama te".
Kaka sima ya kofundama na likambo ya "racisme systémique" kokoma polele na nsima ya mouvement Black Lives
Matter, nde Planned Parenthood ekabwani na mobandisi na yango.
Lisanga yango moko oyo esalisaka na kolongola zemi endimi ete makanisi ya Sanger ya eugenics "ezali na misisa na
kati ya rasizime, bokani na bato oyo bazali na bokono mpe bokeseni na kati ya bato ya bozwi na babola".
Na yango, bato bazalaki kosalelama bosembo te mpo na makoki na bango oyo ekokaki kozala na mikakatano, ezala mpo na
bokono ya nzoto to mpe mpo na esika na bango na kati ya bato.
Na ebandeli ya bambula 1970, Service ya Poste ya Amerika ezalaki naino kolendisa plan familial
na nzela ya ba enveloppes ya mokolo ya liboso.
Moko na yango, oyo ezalaki na elilingi ya Margaret Sanger mpe maloba na ye, esalemaki na lisungi ya Planned Parenthood.
MSI Reproductive Choices esalisaka moko ya ba programmes ya minene koleka ya contrôle ya population
na mokili mobimba, elongo na Planned Parenthood.
Mpo na makanisi ya rasizme mpe ya eugenisme ya mobandisi na yango Marie Stopes (1880-1958), kaka ba initiales na
ye nde esalelamaka na kombo ya ebongiseli ya kolongola zemi banda na sanza ya zomi na moko 2020.
Na bomoi na ye, Stopes azalaki kokomelana na Margaret Sanger mpe Adolf Hitler mpe andimaki na bokeli ya libota ya bato ya
makasi koleka, epai wapi kaka baye baleki malamu nde bakobikaka.
Lokola moko ya lingomba ya Eugenics Society, afungolaki clinique ya liboso ya kopekisa zemi na Grande-Bretagne na mobu 1921.
Milende na ye ya kopesa bankisi ya kopekisa zemi na babola etalelaki mingi mitungisi na ye ya eugenic mpo
na "kobombama ya mabota" oyo ezalaki koya, mpe ezalaki na mokano ya kolongola bikolo ya mike.
Pro Familia ezali moko ya bibongiseli ya kopesa toli na Allemagne oyo esalisaka na lisolo ya toli ya
makasi oyo esengeli kosala liboso ya kolongola zemi.
Esalemaki na 1952 lokola Lingomba ya Allemagne mpo na Libala mpe Libota (Deutsche Gesellschaft für Ehe und Familie e.V.) na
eugenicist oyo totangi liboso Margaret Sanger, na hygiéniste raciale Hans Harmsen, mpe na
monganga ya Allemande Anne-Marie Durand-Wever.
Lokola mokonzi ya mosala ya kati ya Eklezia ya Baprotesta, oyo lelo eyebani na nkombo ya Diakonisches Werk, Harmsen
nde abimisaki liloba "lisalisi ya kokesenisa" na mobu 1931.
Azalaki na kati ya likita ya bato ya mayele na makambo ya eugenics, oyo, mibu mibale na sima, ebongolaki kombo na yango
mpo na komitanga "Komite mpo na Bopeto mpe Bobateli ya Mabota".
Lokola mokonzi ya departema ya "Bokolongono" na Komite ya Kati ya Misioni ya Kati, alimbolaki:
Topesi leta ndingisa ya koboma bomoi ya bato—bato mabe mpe na bitumba—bongo mpo na nini toboyeli yango ndingisa
ya koboma bomoi ya bato oyo bazali kotungisa mingi koleka?
Harmsen abongisaki ete Diakonie emikotisa banda na ebandeli na likambo oyo ekómaki sima Mobeko mpo na Kopekisa
Maladi ya Libota na Bana, oyo epesaki nzela na kokata na makasi bato oyo bazali na bokono ya nzoto.
Durand-Wever abatelaki na makasi bindimeli na ye na likambo ya kolongola zemi mpe "bopeto ya bato".
Brochure na ye na likambo ya kopekisa zemi ebimisamaki lisusu na tango ya Ba-Nazi na nkombo "Hygiene
ya Mabota, Stérilisation mpe Kontrole ya Kobota".
Conclusion ya ntango mokuse: Bibongiseli ya kolongola zemi bizali na misisa mpe makanisi
na yango na eugenics mpe na bopeto ya mposo.
Kokómisa makasi makoki ya basi ezalaki nzela moko ya kitoko mpo na kokokisa mokano mosusu?
4. Mpo na libota to mpo na kotemela yango?
Na mobu 2019, engumba ya Pforzheim epekisaki likita moko oyo ekomisamaki mpo na losambo ya kimya, oyo
ebongisamaki na lisanga "40 Days for Life" oyo etelemelaka bomoi, liboso ya ndako ya toli ya pro-familia.
Ekateli ya Tribinale ya Administration ya Karlsruhe, oyo endimaki epekiseli oyo, ebalukisami na
Tribinale ya Administration ya Baden-Württemberg.
Sénat ya motoba ya Tribinale Fédérale ya Administration na Leipzig mpe endimaki kolongolama yango.
Likanisi ya Cour suprême na yango ezali ya kotalela:
Babongisi bazalaki na lotomo ya kopona bango moko esika, ntango, lolenge mpe makambo ya likita, mpe na kati ya société oyo
endimaka mangomba ndenge na ndenge, ezalaki na lotomo te ya komibatela mobimba na bokutani na
bindimeli to makanisi ya mangomba mosusu oyo ekeseni.
Mpo na nini ba centres ya toli lokola pro familia – oyo elimboli "mpo na libota" – to Planned Parenthood – na Allemand
"planned parenthood" – emekaka kopekisa mabondeli ya kimya na esika ya kosepela na lisungi nyonso mpo na bomoi?
Boye bankombo ya bibongiseli oyo ezali kaka lokola elamba ya kitoko mpo na kobomba likambo mosusu?
Filme "Unplanned", oyo babongoli mongongo na Allemand, epesaka mayele na likambo oyo.
Elobeli lisolo ya bomoi ya Abby Johnson, oyo abandaki kosala mosala lokola mosungi na Planned Parenthood ntango azalaki
moyekoli, mpe mwa bambula na sima, akomaki moko ya bakambi ya elonga koleka na moko ya ba cliniques na bango ya kolongola zemi.
Filme emonisi polele botɛmɛlani ya makasi kati na elili ya basungi oyo bazali komilakisa mpe bosolo ya
bololo, elingi koloba mombongo na bango ya kolongola zemi.
Na kati ya film, batalani bayekolaka, na ndakisa, ete ebongiseli oyo ya bamiliáre ya badolare, oyo esalelaka mayele nyonso ya
mabe, ebangaka eloko moko koleka te... kasi makɛngɛlɛ ya losambo!
Kino na 70% ya basi baboyaki kosala avortement mpo na libela ntango etuluku moko babondelaki libanda ya clinique.
Etuluku ya losambo oyo esambelaki liboso ya clinique ya Abby Johnson nde ebimisaki lisanga "40 Days for Life", oyo esungaka
basi ya zemi na mikili ebele mpe esalaka mbala na mbala bapalais ya losambo liboso ya bibongiseli ya kolongola zemi, lokola oyo
esalemaki na Pforzheim na 2019 liboso ya centre de conseil pro-familia, oyo ememaki na
bikateli ya tribinale oyo tolobelaki liboso.
Conclusion ya mwa ntango: Ebongiseli oyo esalisaka na kolongola zemi emonani polele ete mokano na bango ezali te
bobele kosunga basi ya zemi na bitumba; mpo na bango, kolongola zemi ezali nde mombongo ya solo.
5. Ministre ya makambo ya mabota oyo abongi te mpo na mabota?
Kaka soki tribinale elongoli epekiseli ya mabondeli ya kotɛlɛma, Ministre ya Mabota ya Allemagne,
Lisa Paus, asakoli mobeko oyo eyokani na yango.
Na mboka na biso oyo ezali na bopusi ya bokristo, alingi kopekisa bonsomi ya kosangana
mpo na mabondeli, oyo mobeko-likonzi ebatelaka!
Oyo ezalaki te likanisi ya liboso ya Lisa Paus oyo emonanaki ya kokamwa mpo na ministre ya makambo ya mabota.
Ezaleli oyo ya boniaki emonanaka na misala na ye nyonso ya boministre.
Nsima Bundestag ya Allemagne elongolaki déjà epekiseli ya kosala publicité mpo na kolongola zemi na mobu 2022 na nzela ya
Article 219a ya Code Pénal ya Allemagne, Ministre ya Mabota Paus asengaki mbala moko bázwa bikateli ya mozindo koleka.
Asɛngaki ete lolenge ya kolongola zemi ezala eteni ya kotosa na mateya ya minganga.
Yango ekomema kaka na koboma bana na libumu ebele koleka, mpamba te soki biloko ezali, bato
balukaka yango mingi, ndenge biso nyonso toyebi.
Na sanza ya yambo 2023, abengaki kutu ete balongola Eténi 218 ya Mibeko ya Mabe ya Allemagne, oyo esalaka
ete kolongola zemi ezala likambo ya mabe na miso ya mibeko, longola sé na makambo mosusu.
Alobaki ete ntina na ye ezali "lotomo ya moto ya kopona mpo na makambo ya kobota."
Ministre ya makambo ya mabota amonani lokola amitungisaka te na lotomo ya bomoi ya moto.
Emonani lokola ezalaki na ntina moke mpenza, kaka lokola ekateli ya Tribinale Fédérale ya Constitution oyo elobaki ete
solution ya ndelo ya ntango, oyo Bundestag ya Allemagne endimaki na 1974, ezalaki na kowutana na Mibeko-Mokonzi.
Lotomo ya bomoi etali mpe bomoi ya mwana oyo abotami naino te na libumu, mpe kobatela bomoi wana ezali na
ntina koleka lotomo ya mwasi ya zemi ya komipona ye moko na boumeli ya eleko mobimba ya zemi.
Likambo oyo endimamaki mpe na ekateli ya mobu 1993, na ndelo kaka moko ete makambo mosusu ya
kokabwana esengeli te kosambisama na nse ya mobeko ya mabe.
Likambo oyo ya kobatela bomoi etiami mpe na kati ya Code Pénal lokola mokano ya toli mpo na zemi, na Eténi 219.
Eténi 219 Kopesa toli na basi ya zemi na tango ya makama mpe bitumba
Ntina ya toli ezali ya kobatela bomoi ya mwana oyo abotami naino te.
Esengeli azala na mposa ya kolendisa mwasi yango mpo akoba na zemi mpe afungola nzela mpo na bomoi elongo na mwana;
esengeli asunga ye azwa ekateli ya mayele mpe ya motema pɛtɔ.
Na kosala bongo, mwasi asengeli koyeba ete mwana oyo abotami naino te azali na lotomo na ye moko ya bomoi na etape nyonso ya
zemi mpe ete, na yango, kolanda mobeko, kokatisa zemi ekoki kotalelama kaka na makambo ya kokamwa, esika komema zemi
kino na suka ekotia mokumba ya kilo mingi mpe ya kokamwa likolo ya mwasi, oyo eleki ndelo ya malonga ya komipesa.
Eténi ya nsuka ya ntango mokuse: Na makambo ya politiki, bazali kolendisa kolongola zemi, na kotɛmɛla mibeko oyo
esengeli kosalelama mpe bikateli ya tribinale ya likolo koleka.
6. Bozali komimonisa:
Kaka likambo ete bibongiseli ya kolongola zemi lokola Planned Parenthood to pro familia, oyo ezali na se ya ebongiseli na
bango ya monene ya mokili mobimba IPPF, bazali kosala makambo mpo na kotɛmɛla mabondeli ya kotɛlɛma, emonisi mokano na bango:
Ezali te mpo na koluka solution ya malamu koleka mpo na mwasi ya zemi mpe mwana oyo abotami naino te,
kasi ezali nde mpo na kobakisa motango ya ba avortement.
Likambo oyo ekokani lokola eteni ya mosaique na misisa na bango na eugenics mpe na milende ya kokitisa motango ya bato.
Lokola Bill Gates azali mpe mosungi ya eugenics mpe ya kokitisa motango ya bato, lisungi na ye mpo na
bibongiseli ya boye ya kolongola zemi ekamwisi te.
Ba campagnes ya vaccination na Afrika oyo ye afutaki ememaki mpe na mbala ebele ete basi
bakatama nzoto na makasi, kozanga ndingisa na bango.
Ezali likambo ya kobangisa ete bato ya politiki mpe bazali kolendisa milende ya boye mpo na kobakisa
motango ya kolongola zemi, ata na kozipa miso bikateli ya tribinale ya likolo mpe mibeko oyo ezali.
Esengeli bato ya politiki bábátela bomoi mpe bákɔngɔlá matomba ya bato – kasi te mibeko
ya ba kompani minene mpe ya bato ya bamiliare.
Conclusion
Soki osangisi biteni moko moko mpe otali ndenge makambo ezali kokende liboso na eleko molai, okoyeba mwango monene.
Ezala kampanye ya mangwele mpo na pandemi, kolongola zemi oyo etekamaka lokola bonsomi ya komipona mpe ya bomoi, kokitisa CO₂
na nzela ya kobangisa bato na nsɔmɔ ya klima oyo media ezali kopanza, bingumba ya mayele to bingumba ya miniti 15 – na suka,
makambo minene ya ntango na biso ezali bobele kotia bandelo na bonsomi ya bato mpe na bokoli,
mpe lisusu kokitisa mpe kokamba motango ya bato.
Tomoni ete likambo ya kolongola zemi ezali mabe mpenza na nkuku, mpamba te etali bana oyo babotami naino te.
Bakoki komibatela te to kotombola mongongo na bango te.
Yango wana tosalaka yango!
Tondimi, bósakola programme oyo mpe bósakola na baninga mpe bato oyo boyebi likolo ya misisa ya
eugenic mpe lolenge ya mombongo ya kolongola zemi.
Matondi mingi.