Οι μετοχές της μεγάλης ελβετικής τράπεζας Credit Suisse διαπραγματεύονται στο χρηματιστήριο
για τελευταία φορά στις 12 Ιουνίου 2023. Η Credit Suisse εξαγοράστηκε από την UBS μέσα σε λίγες ημέρες.
Το γεγονός αυτό προκάλεσε μια σειρά από ερωτήματα, ιδίως στον οικονομικό κόσμο:
Ποιος ήταν ο πραγματικός λόγος για την εξαγορά της Credit Suisse από την UBS;
Και γιατί η κοινοβουλευτική επιτροπή κρατά μυστική την έρευνα για την κατάρρευση της Credit Suisse για τα επόμενα 50 χρόνια;
Γιατί η Credit Suisse δεν ρευστοποιήθηκε, δηλαδή δεν διαλύθηκε, όπως απαιτεί ο νόμος και τα σχέδια
έκτακτης ανάγκης; Αυτά και άλλα ερωτήματα θα εξεταστούν σε αυτό το πρόγραμμα.
Αν και η διάσωση της Credit Suisse έλαβε χώρα πριν από αρκετούς
μήνες, αποτελεί ένα ενδιαφέρον
παράδειγμα του πώς λειτουργεί ο χρηματοπιστωτικός κόσμος.
Αν και οι μεγάλες τράπεζες στην Ελβετία είχαν περάσει χρόνια καταρτίζοντας ένα λεπτομερές σχέδιο έκτακτης
ανάγκης για την περίπτωση πτώχευσης μιας επενδυτικής τράπεζας, αυτό δεν εφαρμόστηκε στην Credit Suisse.
Αυτό το σχέδιο έκτακτης ανάγκης θα διατηρούσε το μερίδιο της Credit Suisse στην Ελβετία
και θα έστελνε το υπόλοιπο του ομίλου, ιδίως το αμερικανικό μερίδιο, σε πτώχευση.
Παρουσιάστηκε στο ακροατήριο ότι δεν θα υπήρχε άλλη λύση μέσα σε λίγες ημέρες από την
εξαγορά της Credit Suisse από την UBS σε μια επιχείρηση που θα γινόταν εν μία νυκτί.
Εφαρμόστηκε ο νόμος έκτακτης ανάγκης, δηλαδή ο στρατιωτικός νόμος.
Σύμφωνα με το άρθρο 185 παράγραφος 3 του Ομοσπονδιακού Συντάγματος, το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο μπορεί: [...
] εκδίδει διατάγματα και εντολές για την αντιμετώπιση σοβαρών διαταραχών της δημόσιας τάξης ή της εσωτερικής ή εξωτερικής ασφάλειας που έχουν συμβεί ή επίκεινται.
Οι ρυθμίσεις αυτές πρέπει να είναι χρονικά περιορισμένες.
Είναι αμφίβολο ότι η πτώχευση της Credit Suisse θα προκαλούσε σοβαρή διαταραχή της δημόσιας
τάξης ή θα απειλούσε την εσωτερική ή εξωτερική ασφάλεια της Ελβετίας.
Πολύ περισσότερο που το σχέδιο έκτακτης ανάγκης θα εγγυόταν την επιβίωση της Credit Suisse.
Το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο έκανε κατάχρηση του Συντάγματος για να επιβάλει αυτή τη συμφωνία με τη χρήση του νόμου έκτακτης ανάγκης.
Η Συνομοσπονδία και η Ελβετική Εθνική Τράπεζα (SNB) εξασφάλισαν τη συμφωνία με ποσό έως 250 δισεκατομμύρια ελβετικά φράγκα. Για σύγκριση:
Το 2008 και το 2009, οι ΗΠΑ δαπάνησαν 204 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ για
όλες τις διασώσεις, δηλαδή για την ανάληψη χρέους από το κράτος.
Αυτό σημαίνει ότι μόνο για τη διάσωση της Credit Suisse διατέθηκαν περισσότερα χρήματα από όσα κόστισε ολόκληρη η διάσωση των τραπεζών στις ΗΠΑ σε δύο ολόκληρα χρόνια.
Η UBS απέκτησε τώρα τις μετοχές της Credit Suisse στην τιμή των 3 δισεκατομμυρίων ελβετικών φράγκων.
Στις 31 Δεκεμβρίου 2022, η Credit Suisse διέθετε ίδια κεφάλαια ύψους 45 δισεκατομμυρίων ελβετικών φράγκων.
Αυτό ήταν μια ευκαιρία για την UBS. Είναι ακριβώς το ίδιο όπως πάντα:
Η UBS πραγματοποίησε τριμηνιαία κέρδη άνω των 29 δισεκατομμυρίων ελβετικών φράγκων
στις 30 Ιουνίου 2023, αλλά ο ανεξόφλητος κίνδυνος βαρύνει τον Ελβετό φορολογούμενο, ο οποίος
αντισταθμίζει μόνο την πλευρά των ζημιών, αλλά δεν συμμετέχει στα κέρδη.
Η όλη ιστορία είναι κάπως ασυνεπής και φαίνεται ότι σημαντικές πληροφορίες έχουν αποκρυβεί από τον ελβετικό
πληθυσμό, ο οποίος πρέπει να πληρώσει το λογαριασμό για αυτή τη συναλλαγή. Αυτό εξηγεί την 50ετή μυστικότητα που περιβάλλει την έρευνα.
Τα παράγωγα στην εφαρμογή του σχεδίου έκτακτης ανάγκης
της Credit Suisse Ήταν τα παράγωγα ο λόγος για τη συμφωνία εμπιστευτικότητας διάρκειας 50 ετών;
Ένα χρηματοοικονομικό παράγωγο είναι ένα επινοημένο κατασκεύασμα, ένα χρηματοοικονομικό προϊόν του οποίου η αξία και η
απόδοση προέρχονται από άλλα χρηματοοικονομικά προϊόντα (υποκείμενα), δηλαδή ένα χρηματοοικονομικό στοίχημα.
Για παράδειγμα, μπορείτε να κερδοσκοπήσετε τόσο στην άνοδο όσο και στην πτώση
των τιμών ενός υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου, π.χ. μιας μετοχής.
Το σύνολο των παραγώγων που κατείχε η Credit Suisse στις 31 Δεκεμβρίου 2022 ανερχόταν στο απίστευτο ποσό των 14,360 δισεκατομμυρίων ελβετικών φράγκων.
Αυτό το ποσό είναι τόσο μυθικά γιγαντιαίο που πρέπει να το τοποθετήσετε στο πλαίσιο για να το καταλάβετε.
Το ακαθάριστο εθνικό προϊόν της Ελβετίας ανέρχεται σε περίπου 800 δισεκατομμύρια ελβετικά φράγκα.
Αυτό σημαίνει ότι η θέση της Credit Suisse σε παράγωγα είναι 18 φορές μεγαλύτερη από το ακαθάριστο εθνικό προϊόν της Ελβετίας.
Το επίσημο χρέος της Συνομοσπονδίας ανέρχεται σε περίπου 110 δισεκατομμύρια ελβετικά φράγκα.
Αυτό σημαίνει ότι η θέση της Credit Suisse σε παράγωγα είναι 130 φορές μεγαλύτερη από το χρέος της Συνομοσπονδίας.
Ο Γουόρεν Μπάφετ, ένας από τους πιο επιτυχημένους επενδυτές στον κόσμο και πρόεδρος
και διευθύνων σύμβουλος της Berkshire Hathaway, είπε τα εξής για
τα παράγωγα το 2002: Πιστεύουμε, ωστόσο, ότι τα παράγωγα είναι χρηματοοικονομικά όπλα μαζικής
καταστροφής, που κρύβουν κινδύνους λανθάνοντες αλλά δυνητικά θανατηφόρους.
Εάν η CS είχε εκκαθαριστεί σύμφωνα με το σχέδιο έκτακτης ανάγκης, το τμήμα του ομίλου
Credit Suisse που κατείχε αυτές τις θέσεις θα είχε κηρυχθεί σε πτώχευση.
Η καθαρή θέση των παραγώγων είναι έγκυρη μόνο εφόσον όλοι οι αντισυμβαλλόμενοι μπορούν να εκπληρώσουν
τις υποχρεώσεις τους βάσει της σύμβασης παραγώγων. Με απλά λόγια, αυτό σημαίνει:
Κάθε τράπεζα στοιχηματίζει σε κάποιο γεγονός της αγοράς και αντισταθμίζει αυτόν τον κίνδυνο με την πραγματοποίηση ενός άλλου
στοιχήματος σε μια τρίτη τράπεζα, η οποία με τη σειρά της πραγματοποιεί την ίδια αντιστάθμιση σε μια άλλη τράπεζα.
Με αυτόν τον τρόπο, όλες οι συστημικά σημαντικές τράπεζες είναι παγιδευμένες σε έναν ιστό παραγώγων.
Αν πέσει ένας, πέφτουν όλοι. Αν η CS είχε χρεοκοπήσει, όλες οι τράπεζες θα είχαν καταρρεύσει.
Εάν η CS δεν ήταν πλέον σε θέση να εκπληρώσει τις θέσεις της στο χαρτοφυλάκιο παραγώγων ως αντισυμβαλλόμενος, όλες οι
θέσεις που οι άλλες τράπεζες είχαν αντισταθμίσει με την CS ως αντισυμβαλλόμενο θα είχαν καταστεί άνευ αξίας.
Αυτό θα σήμαινε ότι ολόκληρο το χρηματοπιστωτικό
σύστημα θα είχε εκραγεί, δηλαδή θα είχε καταστραφεί.
Ωστόσο, τα ίδια κεφάλαια της Credit Suisse ύψους περίπου 45 δισεκατομμυρίων ελβετικών φράγκων είναι περίπου 360 φορές μικρότερα από τη θέση σε παράγωγα.
Κατά συνέπεια, η Credit Suisse δεν θα ήταν σε θέση να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της σε περίπτωση πτώχευσης, γεγονός που θα δημιουργούσε μια
τρύπα στον παγκόσμιο κύκλο παραγώγων μεγέθους 14.360 δισεκατομμυρίων ελβετικών φράγκων που αναφέρθηκαν παραπάνω.
Αυτό θα οδηγούσε σε ντόμινο. Όλες οι τράπεζες του δικτύου παραγώγων θα είχαν χρεοκοπήσει.
Η UBS δεν ανέλαβε κανένα οικονομικό κίνδυνο ως αποτέλεσμα
της εξαγοράς- αυτός θα βαρύνει τον ελβετικό φορολογούμενο.
Αλλά τι γίνεται με τα περισσότερα από 14.000 δισεκατομμύρια ελβετικά φράγκα σε θέσεις παραγώγων στον ισολογισμό της CS; Είναι τώρα στην UBS.
Καθώς η UBS διαθέτει επίσης ένα γιγαντιαίο χαρτοφυλάκιο παραγώγων, το πρόβλημα είναι ακόμη μεγαλύτερο.
Οι πρώτοι κοινοί ετήσιοι λογαριασμοί θα δείξουν πόσο μεγάλοι είναι.
Το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο εφάρμοσε νόμο έκτακτης ανάγκης χωρίς νομική βάση προκειμένου να πραγματοποιήσει αυτή τη συναλλαγή.
Αυτό έσωσε ολόκληρο το διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα - προς το παρόν.
Τώρα η δήλωση που έκαναν οι υπουργοί Εξωτερικών στην ομοσπονδιακή σύμβουλο Keller-Sutter βγάζει ξαφνικά νόημα: Έσωσες τον κόσμο.
Η διοίκηση της UBS, η ελβετική Εποπτική Αρχή των Χρηματοπιστωτικών Αγορών
FINMA, η Εθνική Τράπεζα της Ελβετίας SNB και το Ελβετικό Ομοσπονδιακό Συμβούλιο
δεν ενημέρωσαν τον Ελβετό φορολογούμενο για το πραγματικό και ευρύτερο πλαίσιο.
Ο ελβετικός πληθυσμός πληροφορήθηκε ότι η διάσωση της CS ήταν αναπόφευκτη προκειμένου να σωθεί το ελβετικό τραπεζικό τοπίο. Αλλά επρόκειτο για την προσωρινή διάσωση του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος εις βάρος του Ελβετού φορολογούμενου.