De aandelen van de grote Zwitserse bank Credit Suisse werden op 12 juni 2023 voor het laatst
verhandeld op de beurs. Credit Suisse werd binnen een paar dagen overgenomen door UBS.
Dit heeft een aantal vragen opgeroepen, vooral in de financiële wereld:
Wat was de echte reden voor de overname van Credit Suisse door UBS?
En waarom houdt de parlementaire commissie het onderzoek naar de ineenstorting van Credit Suisse de komende 50 jaar geheim?
Waarom werd Credit Suisse niet gewoon geliquideerd, d.w.z. ontbonden, zoals de wet en de noodplannen
voorschrijven? Deze en andere vragen komen aan bod in dit programma.
Hoewel de redding van Credit Suisse enkele maanden
geleden plaatsvond, is het een
interessant voorbeeld van hoe de financiële wereld werkt.
Hoewel de grote banken in Zwitserland jarenlang een gedetailleerd noodoplossingsplan hadden opgesteld
voor het geval een investeringsbank failliet zou gaan, werd dit niet toegepast bij Credit Suisse.
Dit noodplan zou het Zwitserse bedrijfsonderdeel van Credit Suisse hebben behouden en
de rest van de groep, met name het Amerikaanse bedrijfsonderdeel, failliet hebben doen gaan.
Het publiek kreeg te horen dat er binnen een paar dagen geen andere oplossing zou zijn geweest
dan dat Credit Suisse in een nachtelijke operatie zou zijn overgenomen door UBS.
De noodwet - de staat van beleg - werd toegepast.
Volgens artikel 185, lid 3, van de federale grondwet kan de Bondsraad: [...
] verordeningen en bevelen uitvaardigen om ernstige verstoringen van de openbare orde of de interne of externe veiligheid tegen te gaan die zich hebben voorgedaan of dreigen voor te doen.
Dergelijke regels moeten beperkt zijn in de tijd.
Het is twijfelachtig of het faillissement van Credit Suisse de openbare orde ernstig zou hebben verstoord
of de binnenlandse of buitenlandse veiligheid van Zwitserland zou hebben bedreigd.
Temeer daar het noodplan het voortbestaan van Credit Suisse zou hebben gegarandeerd.
De Federale Raad maakte dus misbruik van de grondwet om deze deal af te dwingen door gebruik te maken van de noodwet.
De Confederatie en de Zwitserse Nationale Bank (SNB) hebben de deal met maximaal CHF 250 miljard veiliggesteld. Ter vergelijking:
In 2008 en 2009 gaven de VS 204 miljard dollar uit aan
alle bail-outs, d.w.z. schuldovernames door de staat.
Dit betekent dat er alleen al voor de redding van Credit Suisse meer geld beschikbaar werd gesteld dan de hele redding van banken in de VS in twee hele jaren heeft gekost.
UBS heeft nu de aandelen van Credit Suisse overgenomen voor CHF 3 miljard.
Op 31 december 2022 had Credit Suisse een eigen vermogen van CHF 45 miljard.
Dat was een koopje voor UBS. Het is precies hetzelfde als altijd:
UBS maakte op 30 juni 2023 een kwartaalwinst van meer dan CHF 29 miljard,
maar het uitstaande risico wordt gedragen door de Zwitserse belastingbetaler,
die alleen de verlieskant afdekt maar niet deelt in de winst.
Het hele verhaal is op de een of andere manier inconsistent en het lijkt alsof belangrijke informatie is achtergehouden
voor de Zwitserse bevolking, die de rekening voor deze transactie moet betalen. Dit verklaart de 50 jaar geheimzinnigheid rond het onderzoek.
Derivaten in de toepassing van het noodplan van Credit
Suisse Waren de derivaten de reden voor de 50-jarige geheimhoudingsovereenkomst?
Een financieel derivaat is een verzonnen constructie, een financieel product waarvan de waarde en prestatie is afgeleid
van andere financiële producten (onderliggende waarden), d.w.z. een financiële weddenschap.
Je kunt bijvoorbeeld speculeren op zowel stijgende als dalende prijzen
van een onderliggende waarde, bijvoorbeeld een aandeel.
Het totaal aan derivaten dat Credit Suisse op 31 december 2022 aanhield, bedroeg een ongelooflijke CHF 14,360 miljard.
Dit cijfer is zo fabelachtig gigantisch dat je het in context moet plaatsen om het te begrijpen.
Het bruto nationaal product van Zwitserland bedraagt ongeveer CHF 800 miljard.
Dit betekent dat de derivatenpositie van Credit Suisse 18 keer groter is dan het bruto nationaal product van Zwitserland.
De officiële schuld van de Confederatie bedraagt ongeveer 110 miljard CHF.
Dit betekent dat de derivatenpositie van Credit Suisse 130 keer zo groot is als de schuld van de Confederatie.
Warren Buffet, een van 's werelds meest succesvolle investeerders en voorzitter
en CEO van Berkshire Hathaway, zei in 2002 het volgende
over derivaten: Wij geloven echter dat derivaten financiële massavernietigingswapens
zijn, die latente maar potentieel dodelijke gevaren in zich dragen.
Indien CS overeenkomstig het noodplan zou zijn geliquideerd, zou het deel van de
Credit Suisse Group dat deze posities bezat failliet zijn verklaard.
De nettopositie van de derivaten is alleen geldig zolang alle tegenpartijen hun verplichtingen
onder het derivatencontract kunnen nakomen. Eenvoudig gezegd betekent dit:
Elke bank zet in op een marktgebeurtenis en dekt dit risico af door in te zetten op
een derde bank, die op haar beurt dezelfde afdekking doet op een andere bank.
Op deze manier zijn alle systeemrelevante banken verstrikt in een web van derivaten.
Als er één valt, vallen ze allemaal. Als CS failliet was gegaan, zouden alle banken zijn omgevallen.
Als CS haar posities in de derivatenportefeuille niet langer als tegenpartij had kunnen vervullen, zouden
alle posities die de andere banken met CS als tegenpartij hadden afgedekt waardeloos zijn geworden.
Dit zou hebben betekend dat het hele financiële
systeem zou zijn opgeblazen, d.w.z. vernietigd.
Het eigen vermogen van Credit Suisse van ongeveer CHF 45 miljard is echter ongeveer 360 keer kleiner dan de derivatenpositie.
Als gevolg hiervan zou Credit Suisse niet in staat zijn geweest om aan haar verplichtingen te voldoen in het geval van een faillissement, waardoor
er een gat in de wereldwijde derivatencyclus zou zijn ontstaan ter grootte van de hierboven genoemde 14.360 miljard CHF.
Dit zou tot een domino-effect hebben geleid. Alle banken in het derivatennetwerk zouden ten onder zijn gegaan.
UBS droeg geen enkel financieel risico als gevolg van de overname;
dit zal worden gedragen door de Zwitserse belastingbetaler.
Maar hoe zit het met de meer dan 14.000 miljard CHF aan derivatenposities op de balans van CS? Ze werken nu bij UBS.
Omdat UBS ook een gigantisch derivatenboek heeft, is het probleem nog groter.
De eerste gezamenlijke jaarrekening laat zien hoe groot deze is.
De Federale Raad paste noodwetgeving zonder rechtsgrondslag toe om deze transactie te realiseren.
Dit redde het hele internationale financiële systeem - voorlopig.
Nu is de verklaring van de ministers van Buitenlandse Zaken aan Bondsraadslid Keller-Sutter ineens logisch: Je hebt de wereld gered.
Het management van UBS, de Zwitserse toezichthouder op de financiële markten
FINMA, de Zwitserse nationale bank SNB en de Zwitserse Federale Raad hebben de
Zwitserse belastingbetaler niet geïnformeerd over de werkelijke en ruimere context.
De Zwitserse bevolking werd verteld dat een redding van CS onvermijdelijk was om het Zwitserse bankenlandschap te redden. Maar het ging om de tijdelijke redding van het wereldwijde financiële systeem ten koste van de Zwitserse belastingbetaler.