Winter 1944 in Duitsland.
Baie mense langs die Ryn het gedink dat die oorlog tot 'n einde kom.
Daarom het meesterbakker Vincken sy verarmde gesin, sy vrou en sy twaalfjarige seun Fritz, na hom toe gebring om
naby hom in die Hürtgenwoud te woon, waar hy verplig was om brood vir die Wehrmacht te bak.
Na ure se nagry het hy hulle twee in 'n Kübelwagen na 'n leë barak geneem wat in 'n oop plek weggesteek was.
Maar die front het verhard. In Desember was daar selfs 'n teëoffensief.
Diep deur sneeu ingesluit, het die twee in die hut gebly.
Dit het egter al hoe moeiliker geword vir die vader om vir sy gesin te sorg.
En so het Kersaand 1944 aangebreek.
Sy seun Fritz het later alles wat gebeur het neergeskryf:
Ons het die dof gebrul van Geallieerde vegvliegtuie die hele dag lank gehoor.
Dit was bitter koud. Ma het hoendersop by die stoof in die dowwe lig van 'n kers voorberei.
Vader was uit om dinge te organiseer.
Skielik was daar 'n klop aan die deur.
Ontsteld het ek saamgetrek en gesien hoe Ma haastig die kerse uitblaas.
Daar was weer 'n klop. Ons het ons moed bymekaar geskraap en die deur oopgemaak.
Buite het twee mans met staalhelms gestaan.
Een het in 'n vreemde taal gepraat en na 'n derde persoon gewys wat in die sneeu gelê het.
Ons het besef: hierdie mans is Amerikaanse soldate.
Moeder het onbeweeglik langs my gestaan.
Hulle was gewapen en kon hul pad in gedwing het, maar hulle het daar gestaan en met hul oë gevra.
Die man wat in die sneeu gesit het, het meer dood as lewendig gelyk.
"Kom in," sê Ma met 'n verwelkomende gebaar.
Een van hulle kon in Frans met my ma kommunikeer.
Moeder het vir die gewonde man gesorg.
Toe hulle by die stoof gesit het, het die koue hulle verlaat.
My gees is weer opgewek.
Die drie was versprei, het hul eenheid verloor en het al dae lank in die woud rondgedwaal.
Ma het vir my gesê: "Gaan haal nog ses aartappels."
Sy het 'n tweede kers aangesteek en die gewasde, ongeskilde aartappels in die sop gesny.
Om hulle toe te skil sou 'n vermorsing gewees het.
Die gewonde man het hevig gebloei en het roerloos en stil gelê.
Ma se sop het 'n uitnodigende aroma afgegee.
Ek was net besig om die tafel te dek toe daar weer 'n klop aan die deur was.
Ek het meer verspreide Amerikaners verwag en die deur sonder huiwering oopgemaak.
Hulle was soldate, vier mans, en almal tot by die tande gewapen.
Ek was vertroud met die uniform. Hulle was ons soldate van die Wehrmacht.
Ek was deur vrees verlam. Was dit die einde vir ons?
Ma het uitgekom. Haar kalm stem het my ietwat gerusgestel.
"Jy bring die ysige koue saam met jou, wil jy saam met ons eet?" het sy uitgeroep.
Met dit het sy die regte toon getref.
Die soldate het hulle hartlik gegroet en was sigbaar bly om mede-landgenote op Kersaand in die
grensstreek van die Ardennen tussen die fronte te vind.
"Mag ons onsself 'n bietjie opwarm?" vra die senior offisier, 'n sersant.
Miskien kan ons tot môre bly?
"Natuurlik," het Ma warm geantwoord, en toe stoutmoedig bygevoeg:
Daar is reeds drie mense hier wat deur en deur koud is en moet opwarm.
Moet asseblief nie Kersaand enige moeilikheid veroorsaak nie!
Die sersant het verstaan. Hy het gevra: "Yanks?"
Ma het na elkeen van hulle gekyk en stadig gesê:
Julle kan my seuns wees, en ook dié wat binne is.
Iemand is gewond, nie op 'n goeie manier nie.
Die ander is net so honger en moeg soos jy.
Toe sê sy vir die sersant: "Dit is Kersaand, hier sal nie geskiet word nie!"
Hy het na haar gestaar. Vir twee of drie eindelose sekondes; maar Ma het vasberade gesê:
Sit jou gewere op die hout en kom binne!
"Doen soos sy sê," grom die sersant.
Sonder 'n woord het hulle hul wapens in die skuur geplaas waar ons ons hout gehou het:
drie karabiene, twee pistole, 'n ligte masjiengeweer en twee bazookas.
Die vyand het nie vir die Amerikaners verborge gebly nie.
Met die moed van wanhoop was hulle bereid om terug te veg.
Toe almal in die klein kamer was, het hulle radeloos gelyk.
Maar Ma was in haar element. Met 'n glimlag het sy vir almal 'n sitplek gevind.
Ons het drie stoele gehad, maar Ma se bed was groot.
Hulle het stilgebly – daar was spanning in die lug.
Ma het weer begin kook.
Die gewonde man het luid gekerm. Een van die Duitsers het oor hom gebuig.
"Is jy 'n paramedikus?" vra Ma.
Hy het geantwoord: "Nee, maar ek het tot 'n paar maande gelede geneeskunde in Heidelberg gestudeer."
Toe het hy vir die Amerikaners in Engels verduidelik: "Die wond is nie besmet nie danksy die koue."
Maar hy het bloed verloor en het rus en hartige kos nodig.
Nou het die spanning verlig.
Die sersant het 'n bottel rooi wyn uit sy broodsak geneem, terwyl 'n ander 'n brood kommissarisbrood (langlewe-brood
wat aan soldate voorsien word) op die tafel gesit het.
Ma het die brood gesny. Sy het wyn in die beker gegooi: "Vir die siek man!"
Die res is verdeel.
Nou was alles gereed vir die Kersete.
Twee kerse het op die tafel geflikker.
By die hoof van die tafel het Ma op 'n noodsitplek gesit.
In ons huis was dit nie gebruiklik om voor maaltye hardop te bid nie.
Maar nou was alles anders. Daar was 'n feeslike atmosfeer.
Niemand sou gedink het om sonder verdere omhaal in die ete in te byt nie.
Ons het mekaar se hande vasgehou, en Ma het met aangrypende opregtheid gepraat, asof sy Kersfees aankondig:
Kom, Here Jesus, en wees ons gas…
Sy het afgesluit met die woorde: "...en asseblief, beëindig hierdie oorlog uiteindelik!"
Toe ek om die kring kyk, het ek trane in die soldate se oë gesien. En niemand was skaam nie.
Uiteindelik het ons gaan slaap. Ek het plek in Ma se bed gevind.
Na 'n karige ontbyt het die sersant die Amerikaners die pad na die Amerikaanse linies gewys.
'n Duitse kompas het van hande gewissel.
Kyk waar jy loop. Baie paaie is gemyn.
As jy jou Jabos (vegbomwerpers) hoor, waai soos mal na hulle.
Die dokter het in Engels vertaal. Toe het hulle hulself weer bewapen.
Almal het mekaar vrolik omhels; hulle het belowe om weer bymekaar te kom:
Sodra hierdie bloedige oorlog verby is!
In Januarie 1996, meer as 50 jaar later, het Fritz Vincken eintlik weer met die Amerikaners ontmoet.
Een van hulle het nog steeds die Duitse Wehrmacht-kompas gehad, waarvan hy nog nooit geskei het nie.