Зіма 1944 года ў Германіі.
Многія людзі ўздоўж Рэйна лічылі, што вайна заканчваецца.
Вось чаму майстар-пекар Вінкен прывёў сваю разбураную сям'ю, жонку і дванаццацігадовага сына Фрыца, жыць побач з сабой у
Хёрцгенскім лесе, дзе яго прымусілі пекчы хлеб для Вермахта.
Праехаўшы некалькі гадзін ноччу, ён завёз іх абодвух на «Кюбельваген» у пусты барак, схаваны на паляне.
Але фронт зацвярдзеў. У снежні нават была контрнаступка.
Заглыбока засыпаныя снегам, яны засталіся ў хаціне.
Аднак бацьку ўсё цяжэй было забяспечваць сваю сям'ю.
І вось настала калядная ноч 1944 года.
Яго сын Фрыц пазней запісаў усё, што адбылося:
Мы ўвесь дзень чулі глухі гул саюзных знішчальнікаў.
Стаяў люты холад. Маці гатавала курыны суп ля печы ў прыцемках пры святле свечкі.
Бацька быў на вуліцы і арганізоўваў справы.
Раптам пастукалі ў дзверы.
Усхараскаўшыся, я ўздрыгнуў і ўбачыў, як Маці спяшаючыся згасіла свечкі.
Патросіў яшчэ раз. Мы сабраліся з смеласцю і адчынілі дзверы.
На вуліцы стаялі два мужчыны ў сталёвых касках.
Адзін з іх загаварыў на чужой мове і паказаў на трэцяга чалавека, які ляжаў у снезе.
Мы зразумелі: гэтыя мужчыны — амерыканскія салдаты.
Маці стаяла нерухома побач са мной.
Яны былі ўзброеныя і маглі б прарвацца, але яны стаялі і прасілі вачыма.
Мужчына, які сядзеў у снезе, выглядаў хутчэй мёртвым, чым жывым.
«Заходзьце», — сказала мама, ветліва жэстыкулюючы.
Адзін з іх змог паразмаўляць з маёй маці па-французску.
Маці даглядала параненага чалавека.
Седзячы ля печы, яны сагрэліся.
Мой настрой зноў палепшыўся.
Трое былі рассеяныя, страцілі сваю адзінку і ўжо некалькі дзён блукалі па лесе.
Маці загадала мне: «Ідзі і вазьмі яшчэ шэсць бульбін».
Яна запаліла другую свечку і нарэзала ў суп памытыя бульбіны з лушпай.
Тады іх чысціць было б марнаваннем.
Паранены чалавек моцна крывавіў і ляжаў нерухомы і моўчкі.
Ад мамінага супу ішоў апетытны водар.
Я толькі што накрываў на стол, калі зноў пастукалі ў дзверы.
Я чакаў, што амерыканцы будуць больш рассеянымі, і адчыніў дзверы без ваганняў.
Яны былі салдатамі, чатыры мужчыны, і ўсе да зубоў узброеныя.
Я быў знаёмы з уніформай. Гэта былі нашы салдаты Вермахта.
Я паралізаваны страхам. Ці гэта быў канец для нас?
Маці выйшла. Яе спакойны голас крыху мяне супакоіў.
«Ты з сабой халоднае прыносіш, ці не паабедаеш з намі?» — неўпрыкмет вырвалася ў яе.
Тут яна трапіла ў тону.
Салдаты цёпла іх сустрэлі і былі відавочна рады знайсці суайчыннікаў у калядную ноч у
прыгранічным рэгіёне Арденнаў паміж франтамі.
«Ці можна нам крыху сагрэцца?» — спытаў старшы афіцэр, сяржант.
Можа, мы можам застацца да заўтра?
«Вядома», — цёпла адказала мама, потым смела дадала:
Тут ужо трое людзей, якія прамерзлі да касцей і ім трэба сагрэцца.
Калі ласка, не стварайце праблем у калядную ноч!
Сяржант зразумеў. Ён запатрабаваў: «Янкі?»
Маці паглядзела на кожнага з іх і павольна сказала:
Вы маглі б быць сынамі маімі, і тыя, што ўсярэдзіне, таксама.
Адзін паранены, і не ў добрым сэнсе.
Іншыя такія ж галодныя і стомленыя, як і вы.
Тады яна сказала сяржанту: «Надышла калядная ноч, і тут нікога не будуць расстрэльваць!»
Ён утаропіўся на яе. На дзве ці тры бясконцыя секунды; але маці рашуча сказала:
Пакладзіце зброю на драўніну і заходзьце ўнутр!
«Рабі, як яна кажа», — прахрыпеў сяржант.
Не сказаўшы ні слова, яны паклалі сваю зброю ў сарай, дзе мы трымалі дровы:
тры карабіны, два пісталеты, лёгкі кулямёт і два базукі.
Вораг не застаўся незаўважаным амерыканцамі.
З адчайнай адвагай яны былі гатовыя адбівацца.
Калі ўсе апынуліся ў маленькім пакоі, яны, здавалася, не ведалі, што рабіць.
Але мама была ў сваёй стыхіі. Усміхаючыся, яна знайшла ўсім месца.
У нас было тры крэслы, але ложак маці быў вялікі.
Яны засталіся маўчаць – у паветры вісела напружанне.
Маці зноў пачала гатаваць.
Паранены чалавек гучна застагнала. Адзін з немцаў нахіліўся над ім.
— Ты фельчар? — спытала мама.
Ён адказаў: «Не, але я вучыўся на медыцыне ў Гейдэльбергу да апошніх некалькіх месяцаў».
Потым ён патлумачыў амерыканцам па-англійску: «Рана не інфікавана дзякуючы холаду».
Але ён страціў кроў і яму патрэбны адпачынак і пажыўная ежа.
Цяпер напружанне аслабло.
Сяржант дастаў з хлебнай торбы бутэльку чырвонага віна, а другі паклаў на стол бохан камісарскага хлеба
(доўгатэрміновага хлеба, які пастаўляўся салдатам).
Маці нарэзала хлеб. Яна наліла ў кубак віна: «За хворага!»
Астатняе было падзелена.
Цяпер усё было гатова да каляднай вячэры.
На стале мігацелі дзве свечкі.
За сталом, на прымітыўным сядзенні, сядзела Маці.
У нашым доме не было звычаю маліцца ўголас перад ежай.
Але цяпер усё было інакш. Панавала святочная атмасфера.
Ніхто б і не падумаў адразу прыступаць да ежы.
Мы трымаліся за рукі, і мама гаварыла з кранальнай шчырасцю, быццам абвяшчала Каляды:
Прыходзь, Гасподзь Ісусе, і будзь нашым госцем…
Яна скончыла словамі: «...і, калі ласка, нарэшце пакладзіце канец гэтай вайне!»
Калі я агледзеў кола, я заўважыў слёзы ў вачах салдат. І ніхто не саромеўся.
Нарэшце мы леглі спаць. Я знайшоў сабе месца ў маміным ложку.
Пасля сціплай сняданку сяржант паказаў амерыканцам дарогу да амерыканскіх пазіцый.
Нямецкі компас змяніў гаспадара.
Глядзі, куды ідзеш. Шмат сцежак замініраваныя.
Калі вы пачуеце сваіх «Ябаў» (знішчальнікі-бомбардзіроўшчыкі), махайце ім як шалёныя.
Доктар пераклаў на англійскую мову. Потым яны зноў узброіліся.
Усе весела абнялі адзін аднаго; яны паабяцалі зноў сустрэцца:
Як толькі скончыцца гэтая кровапралітная вайна!
У студзені 1996 года, больш чым праз 50 гадоў, Фрыц Вінкен сапраўды зноў сустрэўся з амерыканцамі.
У аднаго з іх усё яшчэ быў компас нямецкай арміі, з якім ён ніколі не разлучаўся.