Hotoke 1944 i Tiamana.
He tokomaha ngā tāngata i te taha o te Awa o Rhine i whakaaro kua tata te mutunga o te pakanga.
Koia rā te take i kawea mai e te tohunga tunu parāoa a Vincken tōna whānau kua pakaru, tōna hoa wahine me tōna tama tekau
mā rua tau, a Fritz, kia noho tata ki a ia i te Ngahere o Hürtgen, i reira i whakahaua ia kia tunu parāoa mō te Wehrmacht.
I muri i te taraiwa i te pō mō ngā haora, ka kawe ia i a rāua e rua ki tētahi Kübelwagen ki tētahi
whare hōia wātea i huna i roto i tētahi wāhi tuwhera.
Engari i mārō te rōpū mua. I Tihema, i puta anō he whakaeke whakahoki.
I kapi hohonu e te hukarere, ka noho tonu rāua i roto i te whare.
Heoi, i uaua haere ki te pāpā ki te whakarato i ngā hiahia o tōna whānau.
Nā, ka tae mai te pō o Kirihimete o te tau 1944.
I muri mai, i tuhi tōna tama a Fritz i ngā mea katoa i tupu:
I rongo mātou i te haruru pōturi o ngā rererangi pakanga a ngā hoa katoa i te rā katoa.
He tino makariri. I whakarite a Māmā i te hupa heihei i te taha o te umu i raro i te mārama pōuri o te rama.
I puta atu te pāpā ki waho ki te whakarite i ngā mea.
Ohorere, i patua te tatau.
I ohorere ahau, ka wiri taku tinana, ā, ka kite ahau i a Māmā e pupuhi tere ana i ngā rama.
I patua anō te kuaha. I kohi mātou i tō mātou māia, ā, ka whakatuwhera mātou i te kuaha.
I waho e tū ana ngā tāne e rua e mau ana i ngā potae rino.
I kōrero tētahi i tētahi reo ke, ā, i tohu ia ki tētahi atu tangata e takoto ana i te hukarere.
I mōhio mātou: he hōia Amerikana ēnei tāne.
I tū puku a Māmā i tōku taha.
I mau pū rātou, ā, ka taea e rātou te pakaru ki roto, engari i tū rātou ki reira, ā, i pātai mā ō rātou whatu.
Ko te tangata e noho ana i roto i te hukarere, he rite ake ia ki te mate i te ora.
"Haere mai," te kī a Māmā me tētahi tohu manaaki.
I taea e tētahi o rātou te kōrero ki taku whaea i te reo Wīwī.
I tiaki a Māmā i te tangata whara.
E noho ana ki te taha o te umu, ka ngaro te makariri i a rātou.
I hiki anō taku wairua.
I wehewehe ngā tokotoru, kua ngaro tō rātou rōpū, ā, kua hīkoi haere rātou i roto i te ngahere mō ngā rā maha.
I whakahau mai a māmā ki ahau: "Haere, tiki mai anō e ono rīwai."
I whakakā ia i tētahi rama tuarua, ā, i tapahi ia i ngā rīwai kua horoia, kāore i wehe ō rātou kiri, ki roto i te hupa.
He whakapōrearea te tīho i a rātou i taua wā.
I toto nui te tangata whara, ā, i takoto puku, i noho puku.
I puta mai i te hupa a Māmā he kakara whakatenatena.
I te whakarite noa iho i te tēpu ahau, ka patua anō te kuaha.
I tumanako au ka kite i ētahi atu Amerikana e whakawhānuitia ana, ā, ka whakatuwhera au i te kuaha me te kore whakaroa.
He hōia rātou, he whā ngā tāne, ā, kua whakawhēnua rātou ki ngā patu.
I mōhio au ki te kākahu tauā. He hōia nō te Wehrmacht rātou.
I whakamate ahau e te mataku. Koinei rā te mutunga mō mātou?
I puta atu a māmā. I whakamarie mai tōna reo mārie ki ahau i tētahi wā.
"Ka kawe mai e koe te makariri hukapapa, kei te hiahia koe ki te kai tahi me mātou?" ka puta noa i a ia.
Nā tērā, i patu ia i te puoro tika.
I mihi ngā hōia ki a rātou me te mahana, ā, i kitea i runga i ō rātou kanohi he hari nā te kite i ō rātou hoa whenua i te pō o
Kirihimete i te rohe rohe o Ardennes i waenga i ngā pae pakanga.
"Ka taea e mātou te whakamahana ake i a mātou anō kia paku?" i pātai ai te rangatira matua, he seranita.
Tērā pea ka taea e mātou te noho tae noa ki āpōpō?
"Āe rā," ka whakahoki a Māmā me te mahana, katahi ka tāpiri ia me te māia:
Kua makariri rawa atu ngā tāngata e toru kei konei, ā me whakamahana rātou.
Tēnā, kaua e whakararuraru i te pō o Kirihimete!
I mārama te serēneta. Ka pātai ia: "Ngā Yank?"
I titiro a Māmā ki ia tangata o rātou, ā, ka kī āta:
Ka taea e koutou te noho hei tama māku, ā, ko rātou kei roto hoki.
Kua whara tētahi, ehara i te mea pai.
Kei te hiakai, kei te ngenge hoki ērā atu, pēnei i a koe.
Ka mea ia ki te seraneti, "He pō o te Kirihimete tēnei, kāore he pu i konei!"
Ka titiro ia ki a ia. Mo rua, toru rānei hēkona mutunga kore; engari ka kī mārō a Māmā:
Whakanohoia ō pū ki runga i te rākau, ā, haere mai ki roto!
"Me mahi i tāna e kī ana," te kī pākākā a te seraneti.
Kāore he kupu, ka waiho e rātou ō rātou patu ki te whare putunga i reira i puritia ai e mātou ā mātou rakau:
E toru ngā karapene, e rua ngā pistori, he pu mīhini māmā, me e rua ngā pāpū pahū.
Kāore te hoariri i noho huna ki ngā Amerikana.
Nā te māia o te pōraruraru, i hiahia rātou ki te whawhai whakamuri.
I te wā i noho katoa ai te hunga ki roto i te rūma iti, i āhua pōraruraru rātou.
Heoi anō, i tino pai a Māmā ki tōna taiao. Ka menemene ia, ā, ka kimi tūru mō ia tangata.
I whai tūru e toru mātou, engari he nui te moenga o Māmā.
I noho puku rātou – he āwangawanga i te hau.
I tīmata anō a Māmā ki te tunu kai.
Ka tangi kaha te tangata whara. Ka piko tētahi o ngā Tiamana ki runga ki a ia.
"He kaiāwhina rongoā ohorere koe?" i pātai a Māmā.
Ka whakahoki ia, "Kāo, engari i ako au i te rongoā i Heidelberg tae noa ki ngā marama ruarua ki muri."
Ka whakamārama ia ki ngā Amerikana i te reo Ingarihi: "Kāore te whara i pāngia e te mate nā te makariri."
Engari kua ngaro tōna toto, ā, me whakatā ia, me kai kai pakari.
Ināianei kua whakangā te pēhanga.
I tango te seraneti i tētahi ipu waina whero i roto i tana pēke parāoa, ā, i whakanoho tētahi atu i tētahi parāoa komihana
(parāoa roa-ora i whakarato ki ngā hōia) ki runga i te tēpu.
I tapahi a Māmā i te parāoa. I pouri ia i tētahi waina ki roto i te kapu: "Mō te tangata māuiui!"
I wehea ngā toenga.
Ināianei kua rite katoa ngā mea mō te tina Kirihimete.
E rua ngā rama e kanapanapa ana i runga i te tēpu.
I te upoko o te tēpu, i noho a Māmā ki runga i tētahi tūru hanga-wā.
I tō mātou kāinga, ehara i te tikanga kia inoi ā-waha i mua i ngā kai.
Engari ināianei he rerekē katoa ngā mea. He wairua harikoa i reira.
Kāore he tangata i whakaaro kia tīmata ki te kai me te kore whakamōhio atu.
I mau tātou i ngā ringa o tētahi ki tētahi, ā, i kōrero a Māmā me te ngākau pono e pā ana ki te
ngākau, pēnei i te wā e pānuitia ana e ia te Kirihimete:
Haere mai, e Ariki Ihu, kia noho koe hei manuhiri mā mātou…
I mutu ia ki ngā kupu: "...ā, tēnā rā, whakamutu mutunga tēnei pakanga!"
I a au e titiro huri noa i te porowhita, i kite au i ngā roimata i ngā karu o ngā hōia. Kāore he tangata i whakamā.
Hei whakamutunga, i moe mātou. I kitea e au he wāhi i te moenga o Māmā.
I muri i te parakuihi iti, i whakaatu te seraniti ki ngā Amerikana te huarahi ki ngā rārangi hoia o Amerika.
I whakawhitia te komipasi Tiamana.
Kia tupato ki te huarahi e hikoi ana koe. He maha ngā ara kua kohatu.
Ka rongo koe i ō Jabos (ngā rererangi pakanga-pū), tuku ringa atu ki a rātou pēnei i te mate.
I whakamāoritia e te tākuta ki te reo Pākehā. Kātahi ka whakakākahu anō rātou i ā rātou patu.
I awhi tahi te katoa i a rātou anō me te harikoa; i oati rātou kia tūtaki anō:
Ka mutu tēnei pakanga toto, ka
I Hānuere 1996, neke atu i te rima tekau tau i muri mai, i tūtaki anō a Fritz Vincken ki ngā Amerikana.
Ko tētahi o rātou i mau tonu i te kompasi o te Wehrmacht Tiamana, kāore ia i wehe i a ia.