Bino batalani ya bolingo, boyebi nini na likambo etali kobongola klima?
Bato ya esika na bino mpe basalelaka likambo oyo debat ya makasi mpe mbala mingi
babwakaka yango lokola lisolo ya lokuta ya complot?
Lisolo oyo elandi, ya monganga moko ya siansi ya biloko ya mokili na likita ya WEFF ya eleko ya molunge
ya 2022 na Davos, epesi boyebi mingi na likambo oyo.
Philipp Zeller ayekolaki physique na ETH Zurich mpe azali na doctorat na siansi ya nature.
Lokola pilote ya masano, Zeller asanganaka makasi na makambo ya likolo banda koleka mibu ntuku misato.
Na koleka ya ntango, azalaki komona makambo ya kokamwa na likolo mingi koleka.
Abandaki kosala ba ankɛtɛ mpe bolukiluki na ye moko.
Mingi mingi na makambo etali SRM (koyangela mɔ́tɔ ya moi), SAI (kotiya ba-aérosol na stratosfɛrɛ) mpe HAARP (Projet
ya bolukiluki ya auroral actif na ba-fréquence ya likoló).
Zeller, molakisi ya kala na universite, asalaki na makambo ya ba brevets pendant bambula ebele.
Yango wana ayebi makambo oyo malamu mingi.
Na nzela ya bolukiluki na ye, amoni pene ya ba brevets nkoto moko mpo na ba technologies
ya kobongola klima – kobanda ata na mobu 1892.
Liyebisi oyo elandi ezali te mpo na kobangisa bato.
Manipuler ya klima esalemaka kaka, tóyeba tóyeba te.
Kasi, kobimisa makambo na bosolo na yango esengeli kotɛlɛmɛla boboyi nyonso ya makambo oyo
mpe kopesa bantina ya solosolo mpe ya sembo.
Yango wana, nabondeli bino, kabolá video oyo na bato oyo bayebi solo te kasi bazali koluka yango.
Na nsima, ekozala na lisolo ya Dr. Philipp Zeller na Summer WEFF 2022 na Davos.
Bongo, likambo nini ezali na geoengineering mpe kolongono ya nzoto?
Ndenge nalobaki, nalingi kopesa botatoli ya mobimba te ya mwa mikanda mpe mibeko ya leta etali ba brevets.
Ba brevets ekomisamaka te kaka mpo na masano; esɛngaka mbongo ebele.
Mpe esengeli mpe bómónisa ete esalaka, soki te, bakondima yango te. Mpe mikanda ya bolukiluki oyo ebimisami na
polele, kasi te oyo ya ngai moko, mpo, lokola nalobaki, likebi esengeli kaka ezala na kolongono ya nzoto.
Ndenge nalobaki, oyo ezali kaka botatoli ya likolo; nazali kokoba kosala bolukiluki pene na ntango nyonso.
Nalingi te kopesa lisolo ya siansi awa, na ndenge ya likita ya siansi, na oyo etali ndenge ya kotonga yango mpe bongo na bongo,
kasi, lokola nalobaki, ezali nde kotalela likambo na mokuse.
Mpe solo, nakoki kozala na libunga, nasala mabunga, to nakoki kotánga maloba oyo mbala mosusu
ezali na ntembe; nalingi kaka koloba yango liboso.
Bongo, geoengineering ezali nini mpenza?
Mama Weichelt alobelaki chemtrails liboso. Namekaka kosalela liloba oyo te mpo ekomisaka yo mbala moko lokola moto ya ba
théories du complot, atako liloba yango moko ebimisamaki na Mampinga ya likolo ya Amerika na
bambula ya 1970. Yango nde likambo ya kosɛkisa.
Geoengineering ezali mpenza liloba oyo eleki kozanga ngambo, mpe geoengineering etali mingi mpenza kobongola klima, oyo ezali
mpenza likambo ya ntina koleka, na nzela ya kobimisa biteni-biteni na kati ya mopɛpɛ, kasi mpe na kobimisa
mbonge ya lotiliki ya makasi mingi na kati ya mopɛpɛ.
Na sima, solo, kotalatala mabele, mpo nyonso ezali likambo ya kobongola, kosala misala ya
mayele na mabele, geo, elingi koloba mabele.
Yango elingi koloba ete ozali kotala soki ezali na mabulu, mafuta oyo ekangami, gaz, mpe bongo na bongo.
Mpe ya solo mpenza, na ebandeli nandimaki yango te, kasi bokoki mpenza kobimisa koningana ya mabele na nzela ya misala oyo. Mpe
na suka, bokoki mpe kobongola champ magnétique ya Mabele, mingi mpenza na nzela ya
bafulgurons électromagnétiques oyo tolobelaki liboso.
Mpo na nini bazali kosala geo-ingénierie na ebandeli?
Yango ezali mpenza kozonga na Etumba ya Malili mobimba, oyo ebandaki mbala moko sima ya Etumba ya Mibale ya Mokili Mobimba.
Ya solo, ebandaki kala, ata na momekano ya kobongola eleko. Kasi misala ya monene ya kobongola klima
ebandaki mpenza sima ya Etumba ya Mibale ya Mokili Mobimba.
Mpe nalingi kotánga maloba ya Président ya kala ya Amerika, Lyndon B. Johnson. Na likita moko na mobu 1962, alobaki, mpe nazali
kotánga: "Nani akonzi likolo, azali mpe na bokonzi ya mokili."
Mpe oyo nde mikano ya ba superpuissances oyo, na bokambi ya Etats-Unis.
Lisusu, discours oyo ezwami na YouTube, epai okoki komona yango mpe koyoka maloba na yango ya ebandeli.
Na kala – likambo ya kosɛkisa ezali ete bato baboyaka ntango nyonso kondima ete geoengineering ezali
kosalema – kasi na kala ezalaki na ba projets ebele ya boye.
Nalingi kotánga bankombo ya bato mosusu ya lokumu mingi oyo sikoyo mpe bayebani na miso ya bato nyonso.
Projet Cumulus, oyo ememaki likama monene ya mpela na Royaume-Uni na mobu 1952, tango babimisaki mbuma na
mapata mpo na kosala yango na maboko mpe kobimisa mbula.
Mbula makasi mpe ya nsomo ebimaki, ebomaki bato 34 mpe ememaki bandako ebele na mai, mpe bongo na bongo.
Ya solo, makama ya mabe koleka ezali, kasi na likambo oyo, boyokani emonanaki polele mbala moko.
Na nsima, bakangaki likambo yango mpo na bambula ebele, solo, kino na suka ebimaki polele.
Na sima, ezalaki na Projet Stormfury, oyo esalemaki kobanda 1962 kino 1971. Mokano ezalaki ya kobongola lolenge
ya ba cyclones na nzela ya oyo babengaka "seeding", elingi koloba, kobwaka biteni ya biloko.
Lelo oyo, esalemaka na lolenge ya mosala koleka ndenge ezalaki kosalema kala.
Na tango wana, ezalaki kaka projet, ezalaki naino na eteni ya bolukiluki.
Mpe na sima, lokola bato mingi bayebi, ezalaki na projet Popeye, epai wapi mbula ya makasi ebɛtɛmaki na nko na tango
ya Etumba ya Vietnam mpo na kotondisa nzela ya biloko ya ba Vietcong mpe kopekisa bango basalela yango.
Mpe na suka, nalingi mpe kokundolela bino ete bamekaki ba bombe nucléaire koleka mbala nkóto mibale. Bongo, mpo na
nini esengeli komeka bombe ya boye, oyo ebomaka mingi mpe ebebisaka environnement, mbala ebele boye?
Nalingi koloba, soki olingi kotonga yango, mpe naza na ntembe na yango, bongo komeka mibale
to misato ekoki mpo na koyeba ndenge esalaka.
Mpe kino lelo, okoki naino koyeba yango, na kati ya mai, na kati ya mabele mpe na mopɛpɛ, radioactivité wana nyonso.
Eza na bamillier, soki te bankama, ya mikanda ya leta, ndambo na yango ezalaki ntango nyonso polele mpo na bato nyonso, nzokande
basusu babimisaki yango polele sima, mingi mingi na Etats-Unis, esika okoki mpenza kolekisa
bangonga ebele na bolukiluki mpe na kotélécharger yango.
Nalingi kolakisa na mokuse moko na yango awa, elingi koloba, likanisi ya mbongwana ya
klima oyo ezali liboso ya Congrès ya Amerika.
Ezali mokanda ya mozindo mpenza, pene na nkasa nkama mibale.
Mpe kuna – nabongisaki ete babongolela yango mpenza, ezali ya mobu 1978 – mpe elobi ete na mibu 30 oyo eleki, elingi koloba,
kobanda 1947 kino 1978 – nazali kolobela te mpo na lelo, kasi mibu 30 oyo eleki – baprogramɛ 110 ya kobongola
klima elakisamaki na Congrès ya Amerika mpe endimamaki.
Na mobu 1978, Congrès ebandisaki mpe efutaki programme ya bolukiluki ya ekolo mobimba,
elingi koloba oyo ezali koleka bandelo ya ba états.
Na tango wana, bato bazalaki kotɛmɛla ete mobeko ya ekolo mobimba ezalaki te na Amerika mpo na kotambwisa makambo oyo nyonso.
Esengelaki na yo kosala na mayele mpe koluka kobanda eloko moko ebongi.
Mpe solo, bato bazalaki kobanga na tango wana, mpo likambo yango esalemaki déjà – na Vietnam, na ndakisa – yango wana, na ndenge
ya naturel, bazalaki kobanga ete monguna akoki kosala lolenge moko, mpo na likambo moko, to mpe ete ekolo mobimba
ekoki kofundama na mbala moko soki mopepe makasi to elanga ya mobesu ezali esika moko, mpe bato bakoloba:
"Wana ezalaki etumba," mpe solo, balingaki kopekisa yango. Yango wana esengelaki batiya mibeko mpo na yango.
Mpe na nsima, na 1978 – oyo ebandaki ata na 1976 – proposition ya mobeko moko etindamaki na New York.
ONU nde ezalaki sima na yango, elingi koloba boyokani ya ONU oyo epekisaka kosalela manipulation ya klima to mayele
mosusu nyonso ya kobongola environnement mpo na ntina ya basoda.
Mpe Suisse mpe endimi mobeko oyo, yango elingi koloba ete bikolo ebele na mokili mobimba mpe endimi mobeko oyo.
Suisse 1988, elingi koloba, ekɔtisami sikoyo na kati ya mobeko ya federal, oyo okoki koluka
na buku ya mibeko ya federal, na nimero 515.06.
Mobeko oyo ezali mpenza malamu, mpe lokola nalobaki, Amerika ebimisaki yango kati ya 1976 na 1978 mpenza mpo bazalaki
kobanga ete banguna na bango bakoki kosala lolenge moko.
Mobeko ya boye elakisi te ete esengeli kotosa yango.
Eza koyokana malamu mingi, masolo mibale ya liboso ya ntina mpe ezali koyokana malamu, likambo ya solo ezali ete epekisami.
Kasi, ezali na article ya misato ya mobeko oyo, mpe article yango ya misato elobi liboso mpenza ete
kosalela yango mpo na makambo ya kimya, solo, endimami.
Kasi, ndimbola ezali te ya nini elakisi mikano ya kimya.
Mpe na sima, na kati ya Article 3 oyo, ezali na eteni ya mibale oyo elobi ete bikolo oyo esali boyokani elaki
kutu kosunga likambo oyo: kolendisa bopesani ya boyebi mpe kopesa lisungi ya mbongo mpo na yango.
Esengeli te bákɔta na kati mpenza, kasi esengeli bápesa mabɔkɔ mpe bákɔtisa mabɔkɔ.
Mpe likolo na yango, ezali na boyokani oyo babengi boye na Article 3, oyo elobi polele te soki tekiniki oyo ebongolaka environnema
ebuki mibeko ya mokili mobimba oyo esengeli kolandama to te.
Ekanisaka ngai mwa moke mobeko oyo balingi kobimisa mpo na kokanga bokono ya pandemi.
Mbala mosusu oyebi yango déjà, kasi biso ba Suisses tondimaki yango na mobu 1988.
Yango ezali mpenza ya kobangisa.
Sikawa nakozonga na Etats-Unis mpe nakolakisa bino mokanda mosusu oyo ebimaki, oyo ezalaki proposition mpo na Armée de l'air
ya Etats-Unis mpo na ndenge makambo ekomonana na mobu 2025.
Dokima yango moko ezali ya mobu 1996, mpe titre na yango ezali: "Mopɛpɛ lokola eloko ebakisaka makasi".
Mpe titre ya moke ezali: "Biso nde tozali bakonzi ya eleko kino 2025".
Ndambo ya mokuse uta na mokanda oyo: Na ngambo ya mwasi, ndenge ya kosala monguna mabe, mpe na ngambo ya
mobali, ndenge ya komitombola yo moko mpe baninga na yo.
Talá kaka mwa maloba ya ntina: Kosala banguna mabe na mbula mpe mbonge ya makasi ya mai, oyo ezali mpe na mokano ya
kokitisa mpiko ya basoda – na ngambo mosusu, ndenge balobaka.
Kasi okoki mpe kobimisa elanga, bozangi ya mai, kino bato bakomi na mpasi makasi mpe bamitiaka.
Bokoki kobimisa mipɛpɛ ya makasi, bokoki kosala na mayele na ionosphère – nakozongela yango sima – mpo ete
monguna akoka lisusu kosolola na radio te, to mpe mpo radar na bango emona lisusu mpɛpɔ na bango moko te.
Okoki kopanza molinga mpe mapata mpo monguna abombana te, to okoki mpe kosala yango mpo na kokamwisa monguna.
Mpe okoki lisusu koyeba soki monguna moko azali kosalela mayele ya boye to te.
Mpe misala na bango moko ezali pene na pene ekeseni mpenza.
Iyo, bongo soki ozali na misala minene ya transport, osalaka makasi ete mbula ezala te, ete banzela ekauka, ete mopɛpɛ ya
makasi ezala te, mpe ete likolo ebongisama malamu soki ozali na mposa ya ba signaux ya radar mpe ba
connexions ya radio ya malamu, mpe bongo na bongo.
Mokanda oyo – ezali kaka mokanda yango moko – elobi lisusu ete, lokola résumé, ete soki makambo nyonso ebongi, esengeli mpe
tózala na likoki ya kopanza putulu ya makala – mokanda oyo elobi polele putulu ya makala, mingi mpenza putulu ya makala ya mike –
na etuka oyo balingi, elingi koloba etuka ya banguna, na lolenge ya kokɛngɛla, ya libateli,
ya kosalela mbongo malamu mpe ya kotyela motema.
Banzela etalelamaki, mpe elobi ete lolenge ebele ya kopanza nkisi esilaki koyekolama. Mokanda yango ezali ya mobu 1996.
Lolenge ya liboso mpe ya tina mingi ezali lolenge moko ya afterburner oyo basalelaka na ba motɛrɛ ya fɛ́lɔ́, oyo ezali
mpenza esaleli ya kotiya oyo bakangisaka na sima ya motɛrɛ mpo na kotiya putulu oyo ya
carbone na kati ya mopɛpɛ ya mɔ́tɔ oyo ebimaka.
Mpe ntango mpepo ezali kopumbwa na etuka oyo, ekoki kofungwama to mpe ekoki kokangama lisusu.
Mpo na nini putulu ya makala? Yango ezali likambo ya kosepelisa. Mokanda mosusu ebimaki sima na
nse ya Mobeko ya Bonsomi ya Kozwa Bansango, FOIA.
Oyo ezalaki mokanda ya sekele.
Oyo euti na Laboratware ya Philips ya Departema ya Likolo ya Jeofiziki.
Biso, ya solo, tozalaka ntango nyonso kopesa toli na guvɛnɛmá ya Amerika mpe na basoda na bango, mpe bongo na bongo.
Elimboli ndenge ya kobakisa mbula, kokitisa mbula, kobakisa mapata ya cirrus, elingi koloba mapata wana ya lokola voile
oyo tozali na yango ntango nyonso sikoyo – ezali ya nature te, kasi tozali na yango – to mpe ndenge ya kolongola mbula ya mpiɔ.
Mpe biloko nyonso wana – ezali kaka mokapo ya minei, nabimisaki yango na pembeni – mpe elobi polele ete ezali likambo etali makala
ya moindo, mbongwana ya klima na nzela ya makala ya moindo.
Nakotika yango. Ezali na mikanda ebele mpenza ya ndenge wana.
Ezali kobangisa komona bibundeli nyonso oyo bazali kosala bolukiluki mpe komeka.
Nalingi kotánga mwa ndambo ya mokanda moko, mokanda moko ya kosepelisa mingi. Nakutaki mokanda ya
ebandeli na magazini moko ya kotɛka mikanda ya kala.
Buku oyo ekomami "Unless Peace Comes", elingi koloba "Soki Kimia Eyaki Te", mpe yango nde eloko biso nyonso tozali kolikya.
Ebongisamaki na Nigel Calder na 1968, yango wana esili koleka bambula ebele.
Mpe Nigel Calder oyo azalaki mopanzi-sango ya siansi ya lokumu monene mpe oyo azalaki na bopusi mingi.
Mpe asɛngaki bakonzi ya mayele ya basoda mpe bato ya siansi ya lokumu ete moko na moko akoma mokapo moko mpo na
buku oyo, kolobela mosala na bango, ndenge batyolaka mbulamatari toli mpe bolukiluki nini basalaka.
Mpe mokapo oyo eleki ligboma to ya kosepelisa na buku oyo, oyo ezali na bakapo zomi na nsambo, ekomami
boye: "Ndenge nini tozali kobebisa biloko ya mokili".
Yango nde titre ya mokapo, mpe mokapo oyo ekomamaki na Professeur Gordon MacDonald, oyo akufá, oyo azalákí
mokonzi ya géophysique mpe physique ya ba planètes na Université ya Californie na Los Angeles.
Mpe azalaki moko ya bato ya kopesa toli ya Prezida Lyndon Johnson, oyo natángaki maloba na ye liboso.
Eténi ya mokapo oyo, oyo ezali kotángama na kobánga. Akomi na ntina na bolukiluki oyo ezalaki kosalema na mobu 1968.
Mapata ya malili ekoki kosalema na nzela ya kosala bakristal ya glace, nzokande mapata ya moto ekoki kosalema na
nzela ya kokolisa na lolenge ya kosala ba goutel ya mayi oyo ezali déjà, na nzela ya baparticule.
Ekoki kosala mapata ya kokauka oyo ebimisaka mbula te, ndenge tomonaka yango mingi na mikolo oyo. Mapata oyo ezali
zingazinga ya nkake ya mbula ekoki kokolisama na nko mpo na kobongola, kokolisa makasi to kokitisa makasi ya nkake yango.
Bapɛpɛlɛ ya ebende to mwa biteni ya ebende ekoki kokwea mpo na kobimisa nkake mingi; kala, basalelaki bapɛpɛlɛ ya ebende.
Bongo nkake oyo ebimaka kozanga ete mbula to mopepe ya makasi ebɛta.
Toyebi yango malamu koleka.
Okoki kosala mipɛpɛ ya makasi, okoki kopekisa mayi ekauka na nzela ya ba couches ya polymère, na
boye ete mapata ezala te, ata soki molunge emati.
Ya solo, mai mingi elingaki kokoma mopɛpɛ.
Ekoki kobongwana klima ya mokili mobimba, mpe akomi ete yango esalemaka kaka na ndenge ya
naturel, yango wana ezali pete kobomba misala wana.
Moto moko te akoyeba soki ezali ya bomoto to soki moto moko azali sima na yango.
Yango kaka te, nazali na lokasa ya mibale.
Ekoki kosalema ete mabulu ya ozone ebimaka.
1968, kaka mpo na kotala soki mitángo ezali malamu.
Eza na mayele moko ya kokamwa oyo ekoki kosalelama mpo na kosala botuti ya atome, komeka ya nikleyere
na nse ya mabele na nse ya galasi ya Antarctique.
Nkasa ya glace ya Antarctique ezali na bonene ya soki kilomɛtrɛ 100, yango ezali glace ebele mpenza.
Na nsima, molunge na nse ya etando oyo ya glace esalaka mayi moko ya pɛtɛɛ, mpe eteni monene ya glace yango
ekokita na kati ya mbu lokola nde ezali na glissade.
Yango ekoki kobimisa eleko ya malili na mokili mobimba.
Ezali pɛtɛɛ. Okoki kopanza biteni ya libongo ya mbu mpe yango ekobimisa tsunami.
Nayebi te nani ayebaki nini ezali tsunami na mobu 1968.
Nasengeli kondima ete nayebaki likambo oyo kaka banda 2006, atako natángaki physique liboso na yango.
Kasi nayebaki makambo ya tsunami te. Mabele makɛmbɛkɛmakɛmbɛkɛ ekoki kobima ntango etando ya mai oyo ezali na
bozindo ya pene na kilomɛtrɛ zomi na nse ya mabele enyukuki.
Eza pene mpenza na oyo babengaka point ya misato. Nalingi te kokota na mozindo na ntina na ba
états ya mayi sikoyo, kaka mpo na ntina ya ntango.
Pene na esika mayi ezalaka na bozito koleka, esika ekoki kobongwana noki na mayi ya
malili makasi to na mɔ́tɔ, mpe bongo na bongo.
Soki oyoki ete koningana ya mabele ebandaki na bozindo ya kilomɛtrɛ zomi, esengeli ntango nyonso kanga matoi makasi.
Eza likambo ya kokamwa komona ete makama nyonso ya minene, lokola Fukushima, ezalaki na
centre na yango na bozindo ya kilomɛtrɛ zomi.
Nakoki komonisa eloko moko te, kasi ezali likambo ya kokamwa.
Okoki kobongola nzela ya molongo ya mopɛpɛ.
Nakolakisa yango na yo na mokuse sima. Mpo na baye bayebi te nini jet stream ezali: ezali mipepe ya makasi na bosanda ya
pene na kilomɛtrɛ zomi oyo etambolaka zingazinga ya mokili.
Bokoki kobimisa ba tornades. Nakanisi nalobaki yango na lokasa eleki.
Mpe na suka, likambo ya ntina ya mokapo oyo ya buku ya Professeur MacDonald ezali ete moto akoki
koyeba mpe kosalela makambo ya koningana na Mabele.
Na mokuse, soki eloko ezali pene ya kokwea, esengaka kaka mwa makasi moke mpo na kotinda yango na ngambo moko to na mosusu.
Mpe na suka, alobeli mpe likambo ya kokonza makanisi. Ete mbonge ya elektromagnetiki
ekoki kosalelama mpo na kokonza makanisi ya bato.
Nandimi ete ezali mpe komonana polele koleka ete likambo oyo esalelami bolukiluki ya
mozindo mpenza na boumeli ya bambula ebele.
Ezali mpe na ba brevets ebele na likambo oyo.
Ezali kobangisa komona makambo nyonso oyo esili kosalema.
Mingi mpenza, na ndakisa, na kati ya programme MK-ULTRA, mpe bongo na bongo.
Esalelamaka mpe mpo na makambo ya malamu. Yango emekamaka na nzela ya ba EEG – ba électroencéphalogrammes.
O mesuraka nini ba ondes cérébrales ezali mpe na ezalela nini.
Mpe na nsima, okoki kosalela yango mpo na kozongisa makambo ndenge ezalaki mpe kotia bato na bizaleli ya sikisiki mpenza.
Nakokota na mozindo te, lisusu kaka mpo na ntina ya ntango.
Ezali fúti monene, nakoki kofungola yango mobimba te.
Na mobu 1999, Conseil ya Europe ebongisaki lapolo ya pene na nkasa 35. Komisyo moko ya ntina ya Conseil ya Europe.
Oyo etali projet oyo babengaka HAARP. Na ba A mibale.
Yango elakisi "High Frequency Active Auroral Research Programme".
Yango elimboli Bolukiluki ya Active ya Auroral na Frequence ya Likolo, oyo ezali
programme ya bolukiluki na ntina ya pole ya nordi.
Likambo oyo esalemaka na Alaska. Sikawa ezali na ba stations ya ndenge oyo pene na mokili mobimba.
Ya solo, oyo nyonso ezali ba stations ya bolukiluki "na ba guillemets".
Nakozongela yango sima.
Etali ba systèmes ya manipulation ya ionosphère.
Ionosfɛrɛ ezalí eténi ya likoló mpenza ya atmosferɛ na biso.
Banda na soki kilomɛtrɛ 80 mpe likolo.
Ekomá ionisé mpo ete ntango nyonso tozali na ba charges électriques kuna oyo mopepe ya moi
ekómisaka ionisé mpe na sima etindaka yango pembeni.
Kuna likolo, courant moko etambolaka ntango nyonso na kati ya plasma oyo.
Kuna likolo, ezali na kura, mpe solo, ezali mpenza pete mpo na kobongola biloko kuna.
Conseil ya Europe to Commission ekomaki ete ezali eteni ya bibundeli ya elektromagnetiki mpe ezali likama ya monene mpenza
mpo na zinga zinga mobimba mpe, solo, mpo na kolongono ya nzoto ya bato, mpamba te projet yango ezali na mokano ya kokɔta na kati
ya esika ya nguya oyo ezali pɛtɛɛ mingi ya biosphère mobimba.
Bongo, kaka na ionosphère te, kasi mpe awa na nse.
Ezali mosala ya likama mingi mpenza.
Sikawa ezali na ba transmetteurs ya ondes ya radio ebele, mpe ya solo, ezali na bopusi na kolongono ya nzoto ya biso nyonso.
Sikawa nazali kokoma na projet oyo ya HAARP, to mpe nde na brevet na yango ya moboko.
Epesamaki na 1987.
Ekomami awa ete titre ezali: "Mbongwana na eteni ya atmosphere, ionosphère to magnétosphère".
Magnétosphère ezali likolo koleka ionosphère.
Ionosfɛrɛ ezali ceinture na biso ya libateli ya magnétisme, oyo ekangami mbala moko na champ magnétique ya Mabele,
oyo etambolaka zingazinga ya mokili na lolenge ya torus.
Na likambo oyo, lokola nalobaki na ebandeli, ekoki kosala ete champ magnétique ya Mabele etambola ndenge mosusu.
Brevet elobi ete plasma ekoki koyokisama.
Yango etombolaka yango, mpe esalaka esika ya mpamba epai emati.
Soki natíisi mopɛpɛ mpe emati, nazalaka na pression ya négatif na nsé.
Yango esalaka ete mopɛpɛ epumbwa, elingi koloba mopɛpɛ.
Nakoki bongo kosalela radiation électromagnétique oyo mpo na kobulunganisa, kobalusa to ata kobebisa fusée.
Ezali système ya bibundeli. Ezali programme wana ya Star Wars oyo Amerika esalaki promotion na yango na bambula ya 1990.
Patent yango moko elobi lisusu ete bakoki kobongola motango ya ozone to ya nitrogene.
Okoki kobongola motango ya dioxyde de carbone. Monoxyde de carbone – ezali likama koleka.
Ba oxides d'azote mpe biloko mosusu bakoki kosangisa yango makasi to kobakisa mayi mpo na
kotambwisa ndenge mayi etambolaka na zinga zinga.
Elobi lisusu ete champ magnétique ya Mabele ekoki kokita to kutu kobombama.
Mokano ezali, solo, ya kobwaka ba missiles, kasi yango kaka te.
Mpe likambo ya kokamwa mpenza ezali ete okoki kobongisa ba particules oyo ya plasma na likolo mpenza na kati ya
atmosphere, mpo esala lokola lentille, mpe yango epesaka nzela ya kotya mbonge ya pole ya moi na esika moko boye na mabele.
Biso ebele na biso tokekaki komeka kopelisa nkoni ya pɛtɛɛ na linzio ya monene.
Nasalaki yango mingi ntango nazalaki mwana moke. Na nsima, ekoki kosalema na lolenge ya monene.
Maloba ya ntina: Mɔ́tɔ ya zamba to mɔ́tɔ misusu to mikakatano ya molunge, b.n.b.
Oyo nde ndenge zamba ya liboso ya ba antenne na Alaska ezalaki komonana.
Oyo ezali ba antennes croisés-diagonaux, elingi koloba ba antennes ya radio ya momeseno.
Ba antennes oyo ekoki kobimisa ba fréquences kobanda na 30 kHz kino na 300 MHz.
Oyo ezali mbonge ya radio ya momeseno. Oyo nalimbolaki liboso emonanaka pene pene boye.
Eteni ya likolo ya atmosphere etindami tii na bosanda ya ionosphère.
Yango esalaka pression négative. Na sima, eza na mouvement horizontal mpe mopɛpɛ oyo etambolaka elongo na yango.
Soki obongoli ba fréquences oyo nalobelaki liboso uta na HAARP na bolayi ya mbonge, mpe otali mbonge ya motema,
okozwa bolayi ya mbonge kati na mɛtɛlɛ 10 na kilomɛtɛlɛ 15.
Lolenge ya nse ya mbonge, libumu ya mbonge, ezalaka ndambo na yango, elingi koloba mɛtrɛ 5 kino kilomɛtrɛ 7,5. Soki omoni
ndenge mapata esalami boye, esengeli omituna soki ezali mabonge oyo etɛlɛmi kouta na lobwaku ya foehn, soki ozali
komona yango na Plateau ya Suisse to ata na sudi ya Allemagne, to soki ezali na ntina mosusu na sima na yango.
Mpo na ngai, ezali komonana kaka bongo.
Oyo mpe euti na lapolo ya bolukiluki na ntina na HAARP, oyo elimboli ndenge nini mbonge
ya radio ekoki kozongisama uta na ionosphère.
Lokola elekaka kura, bakoki kosalela yango lokola talatala mpe ekoki kopesa bokengi ya
radar mpe bosololi ya radio ya malamu koleka.
Talá mpe eteni moko ya mokanda ya bolukiluki.
Awa okoki komona ete ezali na ba couches conductives ya ndenge na ndenge.
Ya solo, kaka ionosphère nde ememaka kura.
Awa na nse, ozali kaka na ba couches conductives. Osalaka yango ndenge nini?
Na kobimisa biteni ya mike oyo elekisaka kura na nse koleka na kati ya mopɛpɛ.
Esalisaka mingi mpo na kozwa ba effets mosusu na mbonge oyo ya HAARP.
Sikawa nakomi mpenza na ba particules oyo basalelaka kuna.
Nakomemela yo brevet mosusu. Ezali brevet ya kala mingi, bapesaki yango na 1966.
Mpenza mpenza, na Marine ya Amerika, elingi koloba te na kompanyi ya bato na bato, kasi na leta.
Nalingi koloba ete na tango wana, na nse ya mobeko ya Amerika oyo etali ba brevets, brevet moko ekokaki
kotikala na nguvu na boumeli ya mbula 17 koleka te.
Kasi yango esɛngaka mbongo mingi. Ntango brevet ekómaka na mibu, esɛngaka kofuta mbongo mingi mpo na kobatela yango.
Bongo efutamaki mpo na mibu 17 mobimba.
Patent oyo, atako ezali ya kala mingi, namoni ete ezali na ntina mingi. Ezali ndakisa ya ba patent ebele,
soki te nkama, ya kosangisa biloko ya ebende mpo na kobimisa molinga oyo ekangaka mai.
Bongo, molinga ebendaka mai, ebendaka mpe mopɛpɛ ya mai.
Mpe ekomami kuna ete osengeli na mélange ya biloko ya ebende, mpe ezali na biloko oyo elandi, yango wana landá malamu:
Ba carbonates ya lithium, sodium, potassium, caesium, rubidium, calcium, magnesium,
strontium mpe barium, bakisa mpe basangisi na yango.
Lisusu, ba métaux légers lokola aluminium, magnésium, zinc to zirconium, to mpe kosangisa yango.
Lisusu, agent oxydant inorganique lokola nitrates, perchlorates, sodium, lithium, potassium, calcium, barium mpe strontium.
Mpe lisusu ezali na compounde ya polyhalogène, oyo nakozongela sima, lokola hexachloroethane to octachloropropane, oyo
ebatelamaki na brevet na Marine ya Amerika mpo na mibu 17.
Brevet mosusu ya ndenge wana elobi ete baparticule ya Welsbach ya stratosphère bakoki
kobimisa yango mpo na kokitisa bobɛli ya mokili.
Bango mpe bakɔtaki na likambo ya mbongwana ya klima banda na mobu 1991.
Welsbach azalaki molukiluki, yango wana ba particules Welsbach.
Yango azali moko ya bato oyo bamemaki likanisi oyo.
Nazali kolakisa oyo kaka mpo ekomami awa ete aluminium oxide to thorium oxide nde ebongi koleka.
Aluminiyumu elobelami lelo lokola moko ya biloko oyo ebebisaka mopɛpɛ mingi koleka.
Eza na ba brevets ebele, kati na yango moko elobi ete biteni ya mike lokola zelo ekoki komemama na likolo mpenza ya atmosphere.
Ezali pɛtɛɛ mwa moke kobongola Boeing 737 mpo emema tone 25 ya biloko na bosanda ya mɛtrɛ 18 000.
Patent oyo epesamaki na mobu 2018. Elobi lisusu ete biteni yango etikalaka likolo na atmosphere pene na mibu mibale.
Nakolakisa yo eloko mosusu, naliki ete ekozala te ya kolɛmbisa mingi. Oyo ezali brevet ya GelTech Solutions.
Ba video ya YouTube na likambo oyo ezali ebele mpenza. Babengaka yango "Kolanda Mopɛpɛ ya makasi".
Bafilmaki uta na ba mpɛpɔ ndenge bazalaki kokómisa mopɛpɛ ya makasi makasi koleka to ya makasi te.
Bango babimisi eloko moko ya kokamwa mpenza, polymère, oyo ezali esangeli ya plastiki. Bapulupulaka yango na likolo,
likolo ekaukaka mpe na nsima gel moko ekweyaka uta na likolo.
Oyo ezali lolenge mosusu ya kopekisa mbula.
Mpe na ngambo mosusu, likambo ya bokolongono. Brevet mosusu ya sika mwa moke epesamaki na mobu 2015 na kompani moko ya baavoka.
Mbala mingi, oyo ezalaka elembo ete bakeli to bankolo ya solo balingi kotikala kobombana.
Ekomami awa ete oyo ezali lolenge ya bokabeli na mopɛpɛ ya bamɔsɛ́ti ya pwazɔ na nzela ya ba
drones, elingi koloba, bampɛpɔ oyo ezangi mokumbi.
Soki otali bililingi ya ba brevets, mbala mosusu okomona yango malamu te awa, yango wana namikisisi. Ngai moko
nabakisaki yango te; ezali elilingi ya brevet oyo ezali na motó ya mokufa na kati ya charge ya drone.
Makambo oyo ezali kosalema mpenza kuna, ezali koyokana mpe kotangama mingi na ba media ya monene.
Kasi balobaka kaka ete ekosalema te, esengeli tosala, esengeli tosala, esengeli mpenza mpo na mbongwana ya klima.
Wana ezali arnaque monene koleka ata Corona, kasi nazali na tango te ya kokota na likambo wana sikoyo.
Ata bongo, ezali na buku moko ya kosepelisa mingi ya Professeur David Keith. Nakolendisa te ete bosomba yango,
kasi soki moto alingi, nakoki kopesa bino biteni na yango.
Nazwi yango, "A Case for Climate Engineering", yango wana tosengeli kosala ingénierie ya climat.
Na makanisi na ngai, azali sikoyo molukiluki ya liboso na makambo ya geo-ingénierie, oyo,
solo, alobaka ntango nyonso ete bakosala yango te.
Toyebi malamu mpenza ndenge ya kosala yango, kasi ezali kosalema te. Alobi ete bango
nyonso bazali bato ya ba théories du complot.
Alimboli na mozindo ndenge alingi kosangisa ba microparticules ya 5 nanomètres ya aluminium oxide, 30 nanomètres ya métal, elingi
koloba aluminium ya pɛto, mpe na sima lisusu 15 nanomètres ya barium titanate, lokola sandwich, mpo yango ekoki kobalusa
pole ya moi malamu mpenza mpe kotinda yango lisusu na likoló.
Na sima, ezali na buku mosusu, oyo mbala mosusu oyoká nkombo na yango, "Ndenge nini ya kopekisa likama ya
klima" ya Bill Gates. Nakopesa toli ya kosomba yango te.
Elobi kaka ete oyo ezali investissement oyo epesaka mbano mingi.
Nakoloba lisusu eloko te na likambo wana. Sikawa nakokende na makambo etali bokolongono, mpamba te yango nde likambo ya motuya.
Bongo, putulu ya mpepo. Liboso, nalakisaki mikanda oyo elobelaki putulu ya makala.
Mputulu ya makala lokola likama ya kanser ya mapúlúmú.
Oyo ezali lisolo ya kotalela, elingi koloba, lisolo oyo ezali kokuseisa bolukiluki ebele.
Ebombamaki na Zulunalo ya Bokoli na Makambo ya Monganga mpe Bolukiluki ya Monganga.
Emonani polele ete siliká ya aluminiyumu, oksíde ya ebende, magnétite, radioniklide, elingi koloba nikle ya radioaktif, mpe
kutu ba émetteur alpha, oyo ezali ya likama koleka soki omemi yango na mopɛpɛ, silicium (silicium ya peto ezali malamu mpo na
nzoto te), arseniki (oyo eyebani mpe lokola pwazɔ), kadmi na krom, oyo ekoki mpenza komatisa likama ya kanser ya mapulúmú to
mpe kobimisa stress oxydatif na ba cellules, cytotoxicité (bomoi mabe ya ba cellules) na
genotoxicité, elingi koloba ete ebongolaka mpe ADN.
Asbesto ezali likambo ya kosepelisa; moto nyonso ayebi ete ezali eloko ya pwazɔ makasi.
Ezali silikatɛ ya nsinga-nsinga oyo ezali mpe na oxydɛ ya ebende ebele na lolenge oyo babengi bioavailable. Biso nyonso
toyebi makama ya minene ya kanser ya mapapu oyo yango ebimisaki.
Lisusu, bolukiluki moko ya botali ya mobu 2019, oyo mpe ebimaki na zulunalo "Journal of Advances in Medicine and Medical
Research", emonisaki ete komimona na nanoparticule ya oxyde ya ebende ememaka bokono ya motema, lisusu mpo na stress oxydatif.
Lisolo oyo elobi ete kozala pene ya oxydes de fer ekoki mpe komema bokono ya motema.
Bakomi ya bolukiluki oyo, Marvin Herndon, oyo azali kosala mosala makasi na likambo oyo elongo na baninga na ye ya mosala, bakomi
mpe na lisolo oyo ete ezali na ntina mingi ya kotika misala ya geo-ingénierie na nzela ya kobimisa ba-aérosols, mingi
mpenza putulu ya makala ya kopela, oyo ezali putulu ya mike mpenza, mpo na koboya kobebisa biosphère mobimba.
Lisusu, oyo ezali moko ya bafɔtɔ moke oyo ezali ya ngai te; ebɛtamaki na Lilian Anselmetti ya
Aufrecht Bern. Matɔndi mingi mpo na kopesa yango.
Nakanisi ete ndenge mapata emonanaki na etuka ya Bern ezali ya kokamwa.
Bolukiluki mosusu ya mobu 2017 elobi ete bosoto ya mercure na biosphère ezali komata makasi mpenza mpe ete
yango esengeli mpe kozala mbano ya manipulation ya climat.
Oyo ebimisamaki na Zulunalo ya Géographie, Environnement mpe Sciences de la Terre International.
Ezalaki boyekoli, kasi botángi te.
Mái ya mbula ná neige bamekamaki na nzela ya spectrométrie ya masse. Niveau ya likolo mpenza ya
mercure ya microgrammes mibale na gramme moko emonanaki.
Ata soki kobimisa plombo na mercure ekitaki mingi na mibu 20 oyo eleki na nzela ya mobeko ya RoHS, bosoto oyo ezali se komata.
Yango mpe ememaka makama ya kolɔngɔnɔ ya nzoto na biteni ya bɔɔngɔ, ya motema mpe misisa ya makila, mpe ya nzoto ya nse.
Ekoki kopekisa kobota, kobebisa système immunitaire mpe kobebisa ADN.
Bolukiluki mosusu nalingi kolobela, oyo ewuti na Zulunalo "Advances in Social Sciences Research Journal", etali ba sequoias
géantes na Californie, elingi koloba bazamba wana ya ba redwoods.
Bamosusu kati na bango bazali na mbula koleka nkoto misato. Bamonaki eleko ya molunge makasi
koleka oyo tolobaka to oyo tozali na yango lelo.
Bamonaki bileko ya kokauka ya kokamwa, bileko ya mbula mingi, bileko ya malili makasi. Bazalaki
naino na bomoi, mpe sikoyo bango nyonso bazali kokufa.
Botali ya mozindo emonisi ete elanga ya bosali esalemaki na nzela ya geoengineering na boumeli ya bambula ebele na Californie.
Emonani polele ete ba nanoparticule ya pwazɔ ezali koboma banzete. Ezali mingi mpenza aluminium oyo ezali na kati ya ba
nanoparticule wana nde etindaka banzete ekanga stomata na yango, elingi koloba, mabulu oyo
ezalaka na nkasa to na nkasa na yango ya mike.
Bongo, bakabolaka lisusu mai te mpe bakoki lisusu kobenda CO2 te.
Lisusu, CO2 ezali gaz ya bomoi koleka. Banzete ya mobesu ezalaki te soki CO2 ezalaki te.
Ezali ata na bolukiluki moko ya sika ya NASA oyo elobi ete Mabele ekómi na matiti mingi koleka na mibu 15 oyo eleki.
Bakomi ete yango ekoki kozala mpo na komata ya nivo ya CO2.
Nini ezali mabe na yango? Kasi yango ezali kaka clause secondaire.
Likambo moko ya ntina mingi ezali libulu ya ozone, oyo ezali se kokoma monene.
Boyokaka lisusu sango na yango te. Bapekisaki ba CFC na bambula ya 1980.
Sikawa eloko moko te ekoki kotungisa biso lisusu. Yango wana balobi lisusu te ete lidusu ya ozone ezali se kokoma monene.
Sikawa toyebi ndenge nini bakoki kokomisa yango monene.
Guvernema ya Amerika yango moko endimaki yango déjà na mikanda ebele.
Libulu oyo ya ozone elakisi ete tokoki komeka ba rayons UVB na UVC na likolo ya mabele.
Ata siansi ya monene endimaka ete tozali na nivo ya likolo koleka ya radiation UVB mpe UVC. Oyo ezali radiation UV
ya likama, oyo ba longueurs d'onde na yango ezali kati na 100 nanomètres kino pene na 400 nanomètres.
Wana nde radiation UV ya likama mpenza. Na ntango ya kala, ezalaki te awa na likolo ya mabele.
Yango ezali kokita likolo na biso na nzela ya lidusu ya ozone.
Oyo, ya solo, ezali likama kaka mpo na biso bato lokola mpe mpo na banzete wana ya ba sequoias.
Nakosala te ba études oyo elandi mpo nyonso elobaka likambo moko.
Oyo nde nsuka ya makambo oyo nyonso. Liwa ya banzɔi na motango monene, liwa ya
banyama-nyiama, mpe mikakatano nyonso ya ba algues.
Bokoli oyo ya ba algues ya ngɛngɛ, oyo esalemaka mpenza mpo ete plankton ekufaka. Yango ezali mpo na bosoto
nyonso oyo ya ba nanoparticule mpe lisusu libulu ya ozone.
Motango ya bandɛkɛ ezali kokita, mpe na ndenge ya kozanga mbala moko mpo banyama-nkɛkɛ bazali kolimwa, ndenge moko mpe ba ngembo.
Oyo nyonso ezali ba études oyo natángá. Ezali mpenza likambo ya kobangisa na oyo etali bopusi oyo ezali na
yango likolo ya environnement mobimba, kasi kaka te na kolongono ya nzoto na biso.
Oyo ekoki kozala ntina monene ya kobimisa particule oyo nyonso. Kino lelo, nakoki te koloba soki ezali kaka ba avion, ndenge
elimbolami na brevet, nde bazali kobongola mpo bapulusa kaka.
B-77 na ba réservoir ya tone 25. To mpe avion nyonso ya bato epulaka? Nayebi malamu te.
Nakanisi, kasi ezali kaka likanisi, ete nyonso mibale esalemaka na ngonga moko.
Carburant ya sikoyo ya OTAN, Jet Propulsive 8 (JP8), ezali na ebele mpenza ya biloko ya likama oyo babakisaka na kati na yango.
NATO eyebisaka te na bikolo na yango nini mpenza biloko wana nyonso ya kobakisa ezali.
Epesaka libateli na malili makasi, libateli na bopanzani, esika ya malamu ya kobomba biloko mpe bokangami na molunge to malili.
Ekoki kosalelama na bituka ya Arctic ndenge moko na esobe. Ekoki mpe kosalelama mpo na kopesa nguya na etumbelo ya camping, masuwa
to mpepo. Yango esengaka biloko ya kobakisa oyo esilaka te.
Bolukiluki moko ya malamu mpenza ezali ya Marion Hahn. Okoki mpe kokuta yango na Internet.
Abɛlaki ye moko mpo azalaki kofanda pene ya base ya mampinga ya likolo. Akoki komonisa
polele mpenza ete esengeli apesa foti na JP8.
Awa okoki komona ete nazwi bamokanda ebele ya bolukiluki ya basoda ya mopɛpɛ ya Amerika.
Talá ndakisa ya mokanda ya bolukiluki. Nakanisi euti na bambula ya 1990 to 2000.
Ata bongo, carburant yango etalelamaki awa na kati ya Armée de l'air ya Etats-Unis. Aluminium, baryum, berylium, plomb, cadmium,
chromium, cobalt, ebende, kopor, molybdène, sodiyum, nikele, strontium, titane, vanadyum,
zinki mpe étain emonanaki na kati ya JP8 oyo.
Mpe lisusu, solo, ezali na ba oxydes ya ba métaux oyo nyonso, bakisa mpe ba hydrocarbures aromatiques polycycliques lokola
naphthalène mpe naphthalène oyo ebongwani na ba groupes alkyles – biloko nyonso wana ya kobakisa
oyo ezali mpenza malamu mpo na kolongono ya nzoto.
Mpe soki otali yango sikoyo, esansi oyo ya OTAN ezali esansi ya basoda. Ezali na réseau ya ba
tuyaux na Eropa, mpe elilingi oyo ewuti na Wikipedia.
Biloko nyonso oyo nakomi awa euti na Wikipedia. Mbala mingi natángaka te maloba ya Wikipedia mpo
ete ata ndambo ya makambo na yango ezalaka solo te.
Kasi tala elilingi oyo ya bambula ya 1970. Likambo ya kokamwa, babongoli yango te.
Mpe awa okoki komona système oyo ya ba tuyaux na Eropa mobimba. Suisse ezali naino te awa.
Kasi lisolo ya Wikipedia elobi ete banda na mobu 2009, 90% ya carburant oyo ememamaki etekamaki na
bakiliya ya civili – kati na yango, carburant ya mpepo.
Mpe kati na bakiliya ya minene ya basivili, ezali ba aéroport ya Frankfurt, Cologne, Bonn, Zurich mpe Munich.
Carburant ya OTAN mpo na bampɛpɔ ya bato. Na mobu 2016, bametele 12 ya kubiki etɛkamaki na bakiliya ya civili na Eropa.
Nalobaki liboso ete ata bapanzi sango ya minene bazali kobimisa masolo ebele koleka na likambo oyo,
kasi na nsima balobi, ee, yango ekoki kozala solo te.
Lisolo mosusu oyo epanzanaki mingi na ba media minene pɔsɔ mibale eleki. Bisika nyonso, ata na SRF, Watson,
na mikili oyo balobaka Lingelesi, mpe bongo na bongo.
Balobaki ete mai ya mbula ezali na qualité ya malamu koleka mpo na komela koleka bisika nyonso na mokili.
Ata na Antarctique to na bangomba ya Tibet, ezali kaka mbala 14 koleka ndelo oyo Agence
Américaine ya Protection de l'Environnement etie.
Libosoliboso, etali oyo babengi PFAS na PFOA.
Oyo ezali ba hydrocarbures poly- na perfluorinés, elingi koloba ba hydrocarbures oyo ezali na fluor. Ekomonana na – mpe likambo
oyo elobamaka na ba médias ya monene – biloko ya komibongisa, ba shampoings, biloko ya ko-embala biloko mpe biloko ya kopetola.
Bongo sikoyo ezali lisusu foti na biso. Kasi bolukiluki oyo moko ya Mampinga ya Likolo elobaki ete ezali
na kati na yango ba composés fluorés, mpe na ebele.
Bongo likambo ya mabe koleka na ntina na ba composés oyo ya fluorinée euti likolo.
Oyo nde bolukiluki ya ebandeli oyo bapanzi sango ya minene batángaki.
Nalukaka ntango nyonso ba études ya ebandeli.
Nalingi kotánga nini bato ya bolukiluki basalaki kuna.
Ezali mpe likambo ya kosepelisa ete zulunalo Tagesanzeiger etángaki maloba ya molukiluki moko ya Danemark.
Martin Scheringer, oyo azali mpe moto ya ETH Zurich, azali mpe na kati.
Bongo mbala mosusu nakoki kokoma na ye mpo na kotuna soki bazalaki mpe kotalela makambo ya mopɛpɛ.
Nasali bolukiluki moke lisusu mpe nakutaki buku moko na nkombo "Forever Chemicals", oyo elobeli ba produits
chimiques oyo ebɛbaka te mpe etikalaka na kati ya cycle ya mabele mpo na ntango molai mingi.
Oyo etali mingi PFOA na PFAS, elingi koloba ba hydrocarbures perfluorés na polyfluorés.
Elobi ete kaka minei kati na yango nde eyebani mpenza mpe balukiluki esalemi likolo na yango mpo na koyeba ndenge
nini ezali likama mpe ezali na pwazɔ. Mpe ete kaka mpo na minei wana nde bilembeteli ya solosolo ekoki komonisama.
Kasi, kaka biloko 6 500 nde ekomami na liste, mpe mbala mosusu biloko yango eleki 10 000.
Nazali komona Alex atelemi kuna, yango wana nakotika masolo mosusu sikoyo.
Nalingaki koloba mokuse ete radyasiyo non-ionisante mpe ba champs électromagnétiques bakoki mpe
kobimisa bokatikati na ba gènes, atako na nzela ya mbali.
Kasi nayebi ete molobi mosusu azali koya, yango wana nakoki koleka oyo na motema pɛtɔ.
Ezali te kaka biloko oyo bafina na likolo nde ezali likama mpo na kolongono ya nzoto, kasi mpe mbonge nyonso ya
radio na ya micro-onde oyo ezali konɔka likolo na biso.
Mpe nazali kolobela kaka likambo oyo ya kobongola klima sik'oyo.
Mpo na sikoyo, nakotika 5G mpe kutu 4G, 3G, mpe bongo na bongo na libanda.
Iyo, na suka suka, tala bafɔtɔ mosusu oyo ngai moko nakangaki na sanza ya misato mpe ya minei.
Ezali komonana malamu te na projecteur.
Lokola ezali mpenza na bangomba, emonani lokola smog likolo ya Los Angeles.
Yango ekoki kozala ya bomoto te. Mpe nasilisi na yango.
Natelemisi makambo mosusu. Nalikeli ete nalobeli mingi te. Matondi mingi mpo na likebi na bino.